1. TÜKRÜK BEZİ TÜMÖRLERİ
Dr. İmdat Yüce

2. ANATOMİ
 Tükrük bezleri büyük ve küçük olmak
üzere iki gruba ayrılır.
 Büyük olanlar; parotis, submandibüler ve
sublingual bezlerdir ve bunlar çifttir.
 Küçük tükrük bezleri; ağız içinde,
solunum ve sindirim sisteminin üst
kısmında trakea ve paranazal sinüsler
dahil, birçok yerde bulunurlar.

3. TÜKRÜK BEZİ TÜMÖRLERİ
 Tükrük bezi tümörleri, baş-boyun bölgesindeki
tümörlerin yaklaşık olarak %1-3'ünü oluşturur.
 %80 parotiste görülür, %80’i iyi huyludur
 %10’u submandibular bezde bulunur, %50’si
habistir
 %9’u minör tükrük bezlerinde ve %1’i
sublingual bezde bulunur, bunların da %80’i
habistir.

4. Tükrük Bezi Tümörleri
 Tüm tükrük bezleri içinde en sık pleomorfik adenom
 En sık görülen malign tm mukoepidermoid Ca
 Submandibulerr glandda en sık görülen malign tm adenoid
kistik Ca
 Çocuklarda seyrek (%5)
 Çocuklarda en sık görülen benign tm hemanjioma
 Çocuklarda %57 malign
 Çocuklarda en sık görülen malign tm mukoepidermoid Ca

5. Benign Tümörler Malign Tümörler
 Adenomlar  Mukoepidermoid Ca
a-pleomorfik adenom  Adenoid kistik Ca
b-Warthin Tm
c-Monomorfik adenom  Asinik hücreli Ca
*bazal hücreli  Adenokarsinom
*berrak hücreli  Carsinoma ex pleomorfik
*sebase lenfadenom adenom
 Onkositoma
 Onkositik papiller kistadenom
 Squamoz hücreli Ca
 Myoepitelyoma  Undiferansiye Ca
 Sialodenoma Papilliferum  Metastatik Ca
 İnverted duktal papillom
 Hemanjioma
 Diğer(melanom, sebase ca...)
 Lenfanjioma

6. Pleomorfik adenom (Benign Mikst tm)
 En sık görülen tükrük bezi tümörüdür ve parotisteki iyi
huylu tümörlerin %80'ini oluşturur.
 Pleomorfik terimi; bu tümörlerin embriyolojik olarak
epitel ve bağ dokusu kaynaklı oluşlarını gösterir.
 Genellikle 40-50 yaşlarında görülür.
 %90 yüzeyel lobda görülür.
 Bir kapsül ile çevrili sert, yuvarlak yapıda bir tümördür.
Tedavisi cerrahidir.
 Tümör, etrafında bir miktar sağlam doku ile birlikte
çıkarılır.
 Bu tümörlerde nükslerin çoğu, enükleasyon yapılan
vakalardır.

7. Kist adenoma lenfomatozum
papillare (Whartin tümörü)
 Elastik, hareketli ve ağrısız bir şişlik yapar
 Pleomorfik adenomdan sonra görülen en sık benign tm
 %10 olguda bilateraldir
 Olguların çoğu yaşlı erkeklerdir
 Genellikle parotisin kuyruğunda gelişir
 Histolojik kesitlerde epitelyal glandüler segmentler
arasında lenf foliküllerinin bulunduğu zengin
lenforetiküler stroma bulunur
 Teknisyum 99’u tuttuğu için sintigrafik incelemede
sıcak nodül tarzında izlenir, ayırıcı tanıda önemlidir
 Onkositoma da Tc 99m tutar.
 Tedavide kitle çıkarılır.

8. Adenomlar
 En sık bazal ve berrak hücreli adenom görülür
 En sık üst dudak ve parotiste (berrak) görülür
 Uzun bir geçmiş ve yavaş bir gelişim olması,
metastazların, deri infiltrasyonunun ve
ülserasyonun bulunmaması ve fasiyal sinir
fonksiyonlarının salim olması selim bir tükrük
bezi tümörünün belirtileridir.
 Histolojik olarak adenoid kistik ca ile karışır
 Cerrahi müdahale ile tedavi edilirler.

9.  Onkositom (asidofil adenom, oksifil adenom). Genellikle
iyi huyludur ve onkositlerden çıkar. Sintigrafide Tc 99m
ile sıcak nodüller şeklinde görülür.
 Hemanjiom. Çocuklarda en sık görülen tükrük bezi
tümörleridir.Kapiller, kavernöz ve karışık (mikst) olmak
üzere üçe ayrılır. Genellikle parotiste, daha az olarak da
submandibüler bez ve çevresindeki dokularda bulunur.
Doğumda mevcut olabilir, fakat genellikle günler veya
haftalar sonra ortaya çıkar. İlk 1-6 ay arasında hızlı büyür,
1-12 yaşları arasında ise geriler. Çoğu kez semptom
vermez, tek taraflıdır ve üzerine basılırsa küçülür.
Steroide cevap %40-60 arasındadır. Sınırlı durumlarda
lazer ile cerrahi tedavi yapılabilir. Hemanjiomlar
genellikle tamamen geriler fakat bu yıllar alır ve çocukta
fizyolojik ve psikolojik problemlere yol açabilir.

10. Lenfanjiom
 Konjenital bir anomalidir.
 Kitleye basılırsa, hemanjiom gibi küçülür sonra
yavaş yavaş büyür.
 Sıklıkla parotiste, üst servikal bölgede ve
submandibüler üçgende bulunur.
 Lezyon 4-5 yaşlarında veya daha sonra
büyüyebilir.
 Üst çene ve parotis tutulmuşsa, tam parotidektomi
ve suprahyoid boyun diseksiyonu gerekebilir.
 Kitlenin tamamını çıkarmak zordur.
 Operasyondan sonra yeniden büyüyebilir.

11. Habis Tümörler:
 Hızlı büyüme
 ağrı infiltrasyon
 deri yada mukozada ülserasyon malignite
 fiksasyon yada mobilitede azalma işareti
 parotis tümörlerinde fasiyal paralizi
 Fasiyal paralizi ve bölgesel lenf nodlarına metastaz
sürviyi azaltıcı etki yapar
 Adenoid kistik karsinom, epidermoid karsinom,
yüksek greydli mukoepidermoid karsinom, karsinoma
eks-pleomorfik adenoma da boyun disseksiyonu
yapılmalıdır.
 Preop fasiyal paralizi durumunda tümörle beraber
fasiyal sinir de alınmalıdır.

12. Mukoepidermoid tümör:
 Çocuklarda en sık rastlanan habis tükrük bezi
tümörüdür
 Parotis bezinde en sık görülen habis
tümördür
 Epidermoid komponenti, müköz komponente
göre daha fazla olanlar daha agresif ve habis
bir seyir gösterirler (yüksek ve düşük greyd)
 En sık parotisde ve damağın minör tükrük
bezlerinde yerleşir
 Tedavi total parotidektomi
 Habaset derecesine göre boyun
diseksiyonuda yapılır

13. Adenoid kistik karsinom (silindiroma)
 Submandibuker bez ve minör tükrükbezinin en sık malign tm
 Minör tükrük bezlerinde ve özellikle damakta rastlanır.
Bunudaha az sıklıkla sublingual, submandibular ve parotis
bezleri takip eder.
 Büyüme genellikle yavaştır
 Sinir ve perinöral lenfatik invazyonu tipik özelliğdir.
 Ağrı yada parestezi mevcuttur.
 Hastaların %25’inde fasiyal paralizi mevcuttur.
 Solid, tübüler ve kribriform olmak üzere 3 histolojik alt grubu
vardır
 Solid formu en habis seyreden şeklidir.
 Hematojen metastaz ve perinöral yayılıma sık rastlanır
 Tümör geniş olarak çıkarılmalıdır.

14. Asiner hücreli tümör
 Tümörün lokal büyümesine ait
semptomlar yapar
 Bayanlarda sık
 Bilateral %3 görülür.
 Yıllar sonra nüks olabilir
 Tedavi: Total parotidektomi
 Prognozu karsinomlara göre daha
iyidir
 Bölgesel ve uzak metastazlar nadirdir.

15. Epidermoid karsinom:
 Sıklıkla parotis bezini tutar.
 Hızlı ve infiltran şekilde büyür.
 Tükrük bezinin primer skuamöz hücreli
karsinomu tanısı koymadan önce baş ve
boyundaki diğer karsinomlarıntükrük bezi lenf
nodlarına metastaz yapabileceği
unutulmamalıdır.

16. Karsinoma eks-pleomorfik adenoma
 Olguların çoğunda parotis bezinde uzun
yıllardır bulunan belirgin bir şişlik anamnezi
vardır.
 Ani bir büyüme ile kulağa vuran ağrı, total
veya parsiyel fasiyal paralizi ile ilerler.
 Deriye infiltrasyon, rejyonal lenfatik metastaz
oranı yüksektir.
 Total parotidektomi ve boyun diseksiyonu ile
tedavi edilir.

17. KÖTÜ HUYLU TÜKRÜK BEZİ TÜMÖRLERİNDE TEDAVİ
 a. Cerrahi tedavi. Küçük ve düşük dereceli tümörlerde; tümör parotiste
ise 7. sinir korunarak, yüzeyel ve derin parotidektomi yapılır.
Submandibüler bezde ise bez çıkarılır ve geniş submandibüler üçgen
rezeksiyonu yapılır. Yüksek dereceli ve ilerlemiş tümörlerde, tümör
parotiste ise tam parotidektomi (yüzeyel+derin) metastaz varsa boyun
diseksiyonu yapılır. Fasiyal sinir tutulmuşsa sinir kesilir ve tamir edilir
Gerekli hallerde çevre dokular (kas, kemik deri) da çıkarılır.
 Ameliyat komplikasyonları
 Tükrük fistülü ve kisti, enfeksiyon, hematom, tümör nüksü, anestezi,
fasiyal sinir yaralanması ve Frey Sendromu'dur.
 Frey Sendromu. Yanlış parasempatik innervasyona bağlı olarak,
parotidektomi yapılan hastalarda yemek esnasında parotis bölgesinde
kızarıklık ve terleme olur.
 b. Radyoterapi. Günümüzde postoperatif radyoterapi endikasyonları
şöyle özetlenebilir: Yüksek dereceli tümörler, nükseden tümörler, derin
lop tümörleri, makroskopik veya mikroskopik seviyede kalan tümörler
bölgesel lenf metastazı, parotis dışına yayılma (kas, kemik, deri, sinir
invazyonu) ile ilerlemiş tümörlerdir. Bunların hepsinde prognoz kötü
olup, yerel ve bölgesel nüks oranı yüksektir.
 c. Kemoterapi. Sonuçlar tatmin edici değildir. Adenokarsinom benzeri
tümörler için adriamycin, cis-platinum, doxorubicin ve 5 flurouracil,
yassı hücreye benzeyen kanserler için ise methotrexate ve
cisplatinumun kısmen etkili olmaktadır.