1. EPİSTAKSİS
Dr. İbrahim Ketenci
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi
Kayseri

2. Tarihçe
 Attila
 Hipokrat: Bası yöntemi
 Ali İbn Rabban Al-Tabiri
(850)
 C Michel, JL Little, W
Kiessselbach
 Pilz (1869) : Carotis
Com lig
 Hyde (1925): Carotis
Ext lig
 Sokoloff (1974) : Angio

3. Epidemiyoloji
 Erkeklerde fazla,
 10 yaş altında anterior
 50 yaş üstünde posterior kanama sık görülür.
 Erişkinlerin % 60’ı en az bir defa epistaksis geçirir.
 Ancak % 10’una tıbbi müdahale gerekir.
 Hemoptizi veya hematemez ile karışabilir.

4. Burun Damarları
 Burun damarları mukozanın hemen
altında kıkırdak veya kemik üzerinde
olduğu için kontraksiyon kabiliyeti azdır
 Travmalardan kolayca etkilenir
 Atmosferik değişiklikler direkt etkiler
 İki ana arterin son ucu olup, yüksek
basınçta kan taşırlar
 Arterial ve venöz anostomozlar vardır

5. A. Karotis İnterna
A. Oftalmika
(Sup orb fissürden girerken)
 A. Ethmoidalis Anterior
(Etmoid sinüse fovea eth. seviyesinde girer)
 A. Ethmoidalis Posterior
(Optik sinir aynı seviyede ve 1 cm posteriorda)

6. A. Karotis Eksterna
İnt. Maxiller Arter
 A. Sphenopalatina
 Lateral Posterior Nazal arter
 Septal Posterior Nazal arter
 Desendan Palatin Arter
 Major Palatin arter (Uveid)
 İMAX Faringeal Dalı
Fasiyal Arter
 Süperior Labial Arter
 Septal dal
 Alar dal

7. Kanama bölgeleri
ANTERİOR EPİSTAKSİS
(% 80 – 90)
Kiesselbach Pleksusu
( Little Bölgesi )
1. Sfenopalatin arter
2. Major palatin arter
3. Anterior etmoid arter
4. Superior labial arter
Septum

8. Kanama bölgeleri
POSTERİOR EPİSTAKSİS
Woodruff Pleksusu
1. Posterior nazal arter
2. Sfenopalatin arter
3. Asendan faringeal arter
SÜPERİOR EPİSTAKSİS
1. Anterior etmoid arter
2. Posterior etmoid arter
Lateral Duvar

9. Mikroskopik Kan Dolaşımı
Küçük arterioller:
1. Doğrudan mukoza altında,
2. Müköz bezlerle birlikte,
3. Kemik-kıkırdak desteğe komşu
Konkaların kan
dolaşımı: Arteriyoller,
subepiteliyal ve beze ait
kapillerleri besler.
Sinüzoidlere ve venöz
pleksusa boşalır.

10. LOKAL SEBEPLER
 Travma  Enflamatuar olaylar
 Parmakla kurcalama  Enfeksiyonlar
 MFT  Allerjik rinit
 Granülamatoz hast.
 İyatrojenik
 Tbc, sifiliz, sark, Weg
 Yabancı Cisimler
 Tümörler
 İlaçlar vs  Benign tümörler
 Nazal spreyler  Angiofibrom, angiom, polip,
 Kokain, eroin papillom, ensef
 Malign Tümörler
 Yapısal bozukluklar  Epid Ca, Adeno Ca, Olf.
 Septal deviasyon Nöroblastom
 Septal perforasyon

11. SİSTEMİK SEBEPLER
 Koagülasyon Boz.  Kardiovasküler Hast.
 Herediter Hem Telenj
 Kong ve akkiz boz
 Anevrizmalar
 Antikoagülan ilaçlar
 Venöz basıncı artıranlar
 Vit eks (A,D,C,E ve K)  Kalp yetmezliği
 KC hastalığı  Mitral stenozu
 Aort koarktasyonu
 Böbrek hastalığı
 Hipertansiyon
 Alkol alımı
 Hormonal Sebepler
 Beslenme bozukluğu
 Çevresel Etkenler
 Isı, nem, basınç
 İdyopatik

12. Etyoloji ve Yaş
 Çocuk : Yabancı cisim, burun karıştırma,
(Kronik kanamaların 1/3’ü koagülasyon bozukluğu)
 Erişkin : Travma, idiyopatik
 Orta yaş : Tümörler
 İleri yaş : Hipertansiyon

14. Neoplazm

15. TEDAVİ

16. TEDAVİ YAKLAŞIMI - I
 Pozisyon (Trotter poz)  Anamnez
 Sakinleştirme  Kanama diyatezi
 Sümkürtme, VK sprey antikoagülan
 Trombosit, PZ, PTZ
 Bası (5-10 dk)
 Anterior Tampon
 Buz tatbiki  Hipertansiyon
 Kan basıncı ve nabız  Hospitalizasyon
 Yüksek: Antihipertansif  Kardiyoloji konsültasyonu
 Düşük:
 Damaryolu
 CBC, kan replasmanı

17. TEDAVİ YAKLAŞIMI - II
Tanısal Yaklaşımlar POSTERİOR EPİSTAKSİS
Anterior rinoskopi  Post + Ant tampon
Kılavuz tampon  Foley veya balonlu
tampon
Aspirasyon-Odak arama
 Endoskopik
ANTERİOR EPİSTAKSİS
elektrokoterizasyon
Kanama durmuş, odak belli
İNATÇI EPİSTAKSİS
 AgNO3 ile koterizasyon
 Arter ligasyonu
Kan durmamış, odak belli
 Embolizasyon
 Elektrokoterizasyon
Kan durmamış, odak belirsiz
 Anterior Tampon

18. Anestezi
 Sedatif Hipnotikler
 Benzodiazepinler
 Diazepam
 Midazolam
 Nöroleptik ilaçlar
 Haloperidol
 Dehidro
 Anestezi : 5-10 cm.
pamuğa % 2 Pantocain,
% 4 Cocain veya % 4
Xylocain damlatılır. HT
yoksa % 0.1 Adrenalin
eklenerek kılavuz
tampon buruna
yerleştirilir

19. Koterizasyon
 Kimyasal (% 25
AgNO3 , Fenol, TCA)
 Termik
 Elektrokoterle
Not: Mukozal enf. ve HT
olmamalı. Koterizasyon
yaygın ve karşılıklı
yapılmamalı ve konkaya
dokunmamalıdır.

20. TEDAVİ
 BURUN TAMPONU
 ANTERİOR TAMPON
 Steril vazelinli ekstrafor veya antibiotikli
pamuk tampon arkadan öne akordion
tarzında iki tarafa da yerleştirilir.
 Surgicell (ITP, Lösemi vb), İntranazal balon
veya Merocell ile de tampon yapılabilir.
 Anterior tampon 24-48 saat bırakılır.

21. TEDAVİ
 POSTERİOR TAMPON
 Rulo gazlı beze 3 ip bağlanır. Burundan
geçirilen nelaton sondalarla çekilerek
parmak yardımıyla NF’ e yerleştirilir. 3. İp
ağız kenarına tesbit edilir.
 Bilateral anterior tampon da yapılmalıdır.
 Posterior tampon 72 saat bırakılır.

22. Post. ve Ant. Tampon

23. Foley Sonda

24. Tampon Çeşitleri
 Şerit ve gazlı bez: Kolay,
enf riski
 Eldiven parmağı: Pudra?
1
 Pamuk tampon: Sarkma
 Selüloz tampon: Bitkisel
polisakkarit
 Surgicel(1)
2
 Surgicel Nu-Knit(2):
Bakterisid
 Rapid rhino(3): Kolay
tatbik
3

25. Tampon Çeşitleri
 Köpük tamponlar:
Hacim x 6. polivinilasetal,
polivinilalkol ve poliüretan
4 5
 Merocel(4)
 İvalon(5)
 Rhinocell (6)
 Hidropore(7): 7 gün
 Silk-Pak(8), Turbo-Pak, 6
Venti-Pak, Rhino-Rocket 7
 Expandacell(9)
 Hyrocell
9
8

26. Tampon Çeşitleri
 Kollajen içerenler:
 Gelfoam(10): Domuz
jelatini
10 11
 Flosea(11): Jel
kollajen+sığır
trombini(6-8 hf)
 Balonlu kateterler
 Nazal kateter(12)
 Foley sonda(13)
13 12

27. Tampon Bakımı
 Antibiotik
 Nemli ve loş oda
 Sulu gıdalar
 Sedasyon
 Etyolojik araştırma ve tedavi

28. Arter Embolizasyonu
 Ameliyathanede
 Angiografi
 A.Maksillaris interna
jelfoam veya polivinil
alkol parçacıkları ile
tıkanır.
 A. Ethm. Ant ve
Post.’da kullanılmaz.

29. Endoskopik Koterizasyon
 % 100 etkili
 Lokal ve infilt.
Anestezi
 Dekonjesyon
yapmadan
 Aspiratör koter
 Konka mediyalize
veya lateralize
 Komp. Dikkat!

30. Arter Ligasyonu
A. Karotis Komunis A. Karotis Eksterna
 1925 Hyde
 1869 Pilz
 Hyoid ve tiroid
 Komplikasyon riski
kıkırdak arasından
yüksek girilir.
 SKM ve İJV ekarte
edilir
 Sup. Tiroid arterin
distali, Asendan
faringeal arterin
proksimalinden
bağlanır.

31. İ.Maksiller Arter Ligasyonu
TRANSANTRAL İNTRAORAL
 Caldwell-Luc  3.molar diş hizası
 Mikroskopla  Temporal kas
 Antrumun arka bulunur
duvarı açılır  Medial mandibuler
 Periost ve damarlar yüzden parsiyel
eleve edilir diseksiyon
 İMA, Sfenopalatin  Hook ile klips
arter ve Desendan  Zor bir teknik
palatin arter
klipslenir

32. Etmoid Arter Ligasyonu
 Lynch insizyonu
 Anguler veni bağla
 Periost altından
 Ant. Lakrimal krestin
15-20 mm arkasında
A. Etmoid, onun da
10 mm arkasında P.
Etmoid arter bulunur
 P Etmoid arter optik
sinire 5-7 mm!

33. Sfenopalatin A. Ligasyonu
 1982 Simpson Endoskopik Yöntem
 Caldwell-Luc  Unsinektomi
 Median pos-inf  Orta konkanın
maksiller duvar arka kısmındaki
çıkarılır krista etmoidalis
 Sfenopalatin arter çıkarılır
ve Vidian sinir  Sfenopalatin
görülür foramen bulunur

34. DİĞER TEDAVİLER
 Septoplasti, SMR
 Kriyoterapi : Burun tek tarafına 20-60 sn.
 Lazer :
 Hemostatik madde enjeksiyonu : Yararı tartışmalı.
Aminokaproik asit.
 Kanama yerinin çıkarılması : Multiple telenjiektazide
septuma graft konur.
 C ve K vitaminleri : Etkisiz?
 Kan transfüzyonu : Hct takibi ve yerine koyma.
(Hemofilide faktör VIII, Christmas hast.’da faktör IX eksiktir. Von
Willebrand hast.’da kapiller kontraksiyon ve pıhtılaşma bozuktur)
 Plazma, taze kan, donmuş veya insan antihemofilik globülini,...

35. Komplikasyon
 Ağrı:Tamponlar çok rahatsız edicidir
 Allerji
 Mukoza hasarı, kıkırdak nekrozu
 Ostiumları kapatarak sinüzit
 Östaki ağzını kapatarak otitis media
 Toksik şok sendromu
 Tamponun yer değiştirmesi ve Aspirasyon
 Uyku apnesi, hipoksemi
 Hemotimpanum, kanlı gözyaşı

36. Kaynaklar
 Byron J. Bailey, Otolaryngology. 4. ed.
Lippincott 2006.
 Klotz et al. Laryngoscope Vol 112. 2002.
1577- 1582.
 Umapathy et al. Rhinology 44, 2005, 305-308
 Feusi et al. Rhinology 44, 2005, 300-304
 M Abelkander et al. J of Lar and Otol. 2007.(e-
pub)
 Moshaver et al. J Of Otol. vol 33, 2004
 Burton et al. Cochrane Collaboration 2004,
Epistaxis in Children