1. 22ο Συνέδριο Παγκρήτιας Παιδιατρικής
Εταιρείας
18-19 Σεπτεμβρίου 2010
Ρέθυμνο Κρήτη

2. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Από τη σκοπιά της Παιδονευρολογίας
Βοργιά Πελαγία
Παιδίατρος-Παιδονευρολόγος
Συνεργάτης του Τομέα Μητέρας Παιδιού
Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης

3. κτήρας με σκοπό την προστασία της ζωής των παιδιών
στη Φυσική Αγωγή/σχολικές δραστηριότητες
α τα παιδιά (ασφαλισμένα & μη)
πρόσβαση έχει μόνο ο Διευθυντής
ων εκπαιδευτικών ΜΟΝΟ για προστασία και στήριξη του παιδιού
ού λόγω ΑΔΥ από σχολική δραστηριότητα αποτελεί απόφαση

5. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:……………………………………………………………
Γενική Δ/νση Δημόσιας Υγείας (ΜΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ)
Δ/νση Δημόσιας Υγιεινής ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ:……………………………………………………………………..
Τμήμα Σχολικής Υγείας (ΜΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ)
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡ.ΓΕΝΝΗΣΗΣ:……………………ΗΜΕΡ.ΕΞΕΤΑΣΗΣ:……………….......
Διεύθυνση Φυσικής Αγωγής ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ:…………………………………………………………..
ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΑΞΗ:……………………………………………………………………………..
Διεύθυνση Κοινωνικής Παιδιατρικής
Διεύθυνση Εκπαίδευσης – Διαφώτισης
ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΓΕΙΑΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΓΙΑΤΡΟ) Να φυλαχτεί αντίγραφο στο
Σε περίπτωση που ο γιατρός κρίνει ότι χρειάζεται παραπομπή σε ειδικό γιατρό Βιβλιάριο Υγείας του Παιδιού
(π.χ. Οφθαλμίατρο, Καρδιολόγο κλπ) ενημερώνει τους γονείς και σημειώνει το
γράμμα Π στην ενδεικτική στήλη.
Χρόνια νοσήματα
Προβλήματα Συμπεριφοράς
Μαθησιακές Δυσκολίες
Θεωρείτε ότι μπορεί να πάρει μέρος σε όλες τις σχολικές δραστηριότητες;
ΝΑΙ……….. ΟΧΙ………..Υπογραφή και σφραγίδα

6. Χρόνια Νοσήματα Διαταραχές Συμπεριφοράς
Μαθησιακά προβλήματα

7. 1ο ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΓΕΙΑΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Γραπτή Ανασκόπηση της πορείας κάθε παιδιού
από την κύηση έως τα 6 χρόνια

8. Τα περισσότερα παιδιά είναι φυσιολογικά όμως υπάρχει ένα σημαντικό
ποσοστό που ξεφεύγει από τα όρια του φυσιολογικού….
Ποια είναι τα όρια του φυσιολογικού και πως προσεγγίζονται?
Αναζήτηση παραγόντων κινδύνου που μπορούν
δυνητικά να επηρεάσουν την ψυχοκινητική
ανάπτυξη και την νευρολογική εικόνα ενός παιδιού

9. Κύηση Ψυχοκινητική Ανάπτυξη
Νευρολογική εκτίμηση
Σύλληψη Τοκετός 6 ετών
Κοινωνικό πλαίσιο ανατροφής του παιδιού

10. ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΓΕΙΑΣ (ΑΔΥ)
ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Η διαδικασία για την συμπλήρωση του ΑΔΥ αρχίζει
από την σχολαστική ενημέρωση του ατομικού βιβλιαρίου υγείας
Από την γέννηση….
Στοιχεία που αφορούν
το οικογενειακό ιστορικό
την κύηση
τον τοκετό
την ΑΕ
τα ορόσημα της ΨΚΑ
τη σωματομετρική ανάπτυξη
τις νοσηλείες
τα νοσήματα
τις παρατηρήσεις της οικογένειας (διατροφή,
συμπεριφορά ,ύπνο, παιγνίδι…)

11. Οικογενειακό Ιστορικό
Χρόνια προβλήματα οικογένειας ….γενεαλογικό δένδρο 3 γενεών
Συγγένεια Γονιών, Εθνικότητα
Επιληψία/Πυρετικοί σπασμοί
Πονοκέφαλοι
΄ Θρομβοφιλία
Ψυχιατρικά νοσήματα
Πρώιμοι θάνατοι ή αιφνίδιοι θάνατοι
ΨΚΚ
Σχολική επίδοση, επαγγελματική αποκατάσταση
Προβλήματα συμπεριφοράς ή κοινωνικοποίησης
Τικς
Γενετικά νοσήματα

12. Κύηση/ Τοκετός
Ηλικία Κύησης
Κοινωνικό ιστορικό οικ/ας Πολλαπλή κύηση
Χώρα Γέννησης Επιπλοκές κύησης
Ιατρικό ιστορικό μητέρας προεκλαμψία,
Ηλικία προδρομικός πλακούντας
Μαιευτικό & Συγγενείς & περιγεννητικές
Γυναικολογικό ιστορικό λοιμώξεις
ΣΔ Άτυπη ενδομήτριος ανάπτυξη
Θυρεοειδής Περιγεννητικό έμφρακτο
Επιληψία Περιγεννητική ασφυξία
Θρομβοεμβολικό Παθολογία πλακούντα
νόσημα
Γενετικά νοσήματα
IVF

13. Καθυστέρηση Θνητότητα
Ενδομήτριας
Ανάπτυξης
Νοσηρότητα
Καρδιαγγειακά νοσήματα
Αντίσταση στην ινσουλίνη
ΣΔ ΙΙ
Δυσλιπιδαιμία
ΧΝΑ
Αρνητική επίδραση στη νοημοσύνη

14. Τελειόμηνα
Πρόωρα
Μικτά

16. Εγκεφαλική Παράλυση
Δ/χες Όρασης Προωρότητα Βαρηκοΐα
Νοητική /Αναπτυξιακή Υστέρηση

17. 25% < των 28 ΕΚ

18. Εγκεφαλική Παράλυση

19. Dev Med Child Neurol Suppl. 2007
Feb;109:39-41

20. Νοητική Υστέρηση
Σύνολο ικανοτήτων, αντίληψης, μάθησης και εφαρμογής γνώσης
που εκφράζεται με το Δείκτη Νοημοσύνης (IQ).
Η διαδικασία της απόκτησης γνώσεων αποτελεί συνισταμένη:
Υπάρχει αυτόνομη ή σε συνδυασμό με
Του λόγου
Γενετικά νοσήματα
Των κινητικών δεξιοτήτων
Της μάθησης και της μνήμης
Μεταβολικά Νοσήματα
Της προσοχής
Αυτισμό
Των εκτελεστικών λειτουργιών (σχεδιασμός, επίλυση προβλημάτων)
Χρωμοσωμικές Ανωμαλίες
Επιληψία

21. Αντικειμενική Εξέταση
Κρανίο
Ανάπτυξη
Συγγενείς ανωμαλίες
Δυσμορφίες
Εγρήγορση/αντίδραση σε
ερεθίσματα
Μυϊκός τόνος/Μυϊκή δύναμη
Εγκεφαλικές συζυγίες
 Κινητικές ασυμμετρίες
 Αρχέγονα αντανακλαστικά
Τενόντια αντανακλαστικά

22. Παράμετροι Φυσιολογικές Σημασία
εκτιμήσεις
ΠΚ (cm) +/- 2DS σε αρμονία με ΜΣ Φυσιολογική Ανάπτυξη
(+/-1DS) Ημισφαιρίων
Ραφές εφαπτόμενες
Προσήλωση/παρακολούθηση Ευδιάκριτη Απουσία Καταστολής
Αλληλεπίδραση με Ευδιάκριτη ΚΝΣ
περιβάλλον
Αντ/κο θηλασμού Αποτελεσματικό, ρυθμικό
Έλξη/κάθισμα Κάμψη=Έκταση
ΠΜΤ κορμού Κάμψη>Έκταση
ΠΜΤ άκρων Συμμετρική εκτασιμότητα όχι Ακεραιότητα κινητικού
υπερβολική φλοιού & κινητικών οδών
Δάχτυλα/αντίχειρας Ανεξάρτητες κινήσεις,
απαγωγή αντίχειρων
Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα Σταθερή καρδιακή & Ακεραιότητα Στελέχους
αναπνευσρική συχνότητα
Σταθερό περιστοματικό
χρώμα

23. Μυικός Τόνος (θέση ανάπαυσης, παθητική κινητοποίηση
μυών)
Υποτονία ΚΝΣ/ΠΝΣ
Μυς
Νευρομυική σύναψη
Υπερτονία Εγκεφαλική Παράλυση
Μυική Ισχύς (αντίσταση σε κίνηση, κίνηση έναντι βαρύτητας)
Μυοπάθεια
Μυική Ισχύς Π Νευροπάθεια
ΚΝΣ προσβολή

25. Το φυσιολογικό νεογνό είναι «υπερτονικό»

26. Ψυχοκινητική Ανάπτυξη
Denver Test
1ος, 2ος, 4ος ,6ος ,9ος, 12ος, 15ος, 18ος μήνας
2ο, 3ο, 4ο, 5ο, 6ο έτος
Αδρή, Λεπτή κινητικότητα Επανάληψη του Denver
& Καταγραφή!
Κοινωνικότητα
Λόγος (αντίληψη, έκφραση)

27. Σωματομετρική ανάπτυξη
Καμπύλες Ανάπτυξης
Νοσηλείες/ νοσήματα
Κυρίως στη γέννηση
Επαναλαμβανόμενες αιτίες
Παρατηρήσεις περιβάλλοντος
Παροξυσμικά επεισόδια
Ύπνος
Διατροφή (μάσηση, διατροφικές ιδιαιτερότητες)
Παιγνίδι (ποικιλία, συγκέντρωση, συμμετοχή)
Επικοινωνία/Συμπεριφορά

28. Επιληπτικά
Παροξυσμικά επεισόδια
Μη επιληπτικά
Μη προβλέψιμα
Συνήθως, όχι επικίνδυνα για τη ζωή του παιδιού
Συνήθως, όταν απαιτείται, αντιμετωπίζονται πλήρως φαρμακευτικά

29. Επιληπτική κρίση:
Παροδικό κλινικό φαινόμενο συνήθως μικρής διάρκειας, αποτέλεσμα
ανώμαλης, εκσεσημασμένης & υπερσύγχρονης δραστηριότητας ενός
πληθυσμού εγκεφαλικών νευρώνων. Χαρακτηρίζεται από αιφνίδια
εμφάνιση εκδηλώσεων που αφορούν κινητικές ή άλλες εγκεφαλικές
λειτουργίες
Επιληψία:
Χρόνια νευρολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από
επαναλαμβανόμενες επιληπτικές κρίσεις.

30. Reading Epilepsy
IDIOPATHIC PARTIAL 10 years
GENERALISED
Childhood Adolescence
Absence Absence
• Rolandic 2 years
• Occipital Benign Juvenile
Myoclonic Myoclonic
1 month
Myoclonic
Neonatal
Landau-Kleffner Absences
Convulsions
Myoclonic - Astatic
C.S.S.W.S.S.
IDIOPATHIC
OHTAHARA
Partial
Cryptogenic or
NON
West Lennox-
Symptomatic Gastaut
Severe
Partialis Myoclonic
Continua
Rasmussen
Progressive
Myoclonic

32. Lennox (1941) wrote: ‘‘physical and mental activity seems to be an
antagonist of seizures.”
Indeed fewer seizures occur during both mental and physical activity
compared with periods of rest (1993).
Φυσική δραστηριότητα & διανοητική δραστηριότητα
Συχνότητα Σπασμών
Συναισθηματικό stress & άγχος

33. "Epilepsy can be treated, discrimination cannot".
Discrimination has its roots in prejudice and ignorance.
Επιληψία και σωματική άσκηση
Δεν είναι αντένδειξη
Εξαρτάται από τον τύπο και τον έλεγχο των κρίσεων
Γενικές προφυλάξεις:
 κράνος
 εποπτεία, συνοδεία
 ενημέρωση των εκπαιδευτών
Στόχος: να μην περιθωριοποιείται το επιληπτικό άτομο

34. Παροξυσμικά μη Επιληπτικά Επεισόδια της Παιδικής
Ηλικίας (Paroxysmal Non-Epileptic Events, PNEE)
 Βρέφη & Νήπια
 Σε εγρήγορση  Στον ύπνο
 Νεογνικός τρόμος
 Καλοήθης νεογνικός & βρεφικός
 ΓΟΠ
μυόκλονος
 Κράτημα αναπνοής
 Καλόηθες παροξυσμικό
 Υπναγωγικός μυόκλονος
ραιβόκρανο  Νυκτερινοί τρόμοι
 Αυνανισμός
 Σύνδρομο Sandifer
 Startle disease
 Παροξυσμική τονική απόκλιση
του βλέμματος
 Dancing eye syndrome
 Εναλλασσόμενη ημιπληγία
 Μεταβολικές δ/χες
 NSIDS
 Λιποθυμικά επεισόδια
 Δ/χες κίνησης & Τικς
 Αταξινόμητα

35. Παροξυσμικά μη Επιληπτικά Επεισοδία της Παιδικής
Ηλικίας (Paroxysmal Non-Epileptic Events, PNEE)
 Παιδιά & Έφηβοι
 Σε εγρήγορση
Λιποθυμικά επεισόδια
Τικς & άλλες δ/χες κινήσεις
Ημικρανία
Ψυχογενείς κρίσεις
Daydreaming
Ναρκοληψία/Καταπληξία
Σύνδρομο υπέρπνοιας
Μεταβολικές δ/χες
Δηλητηριάσεις
Αταξινόμητα
 Στον ύπνο
Οριακές αφυπνίσεις
Παροξυσμική νυκτερινή δυστονία
Υπναγωγικός μυόκλονος

36.  Το ποσοστό των PNEE ανάμεσα στα παροξυσμικά επεισόδια υπό
διερεύνηση, αγγίζει το 25%- 30%, ανάλογα με τη μελέτη και το κέντρο.
 Η διάγνωση τους είναι κυρίως κλινική ενώ ο παρακλινικός τους έλεγχός
είναι συχνά πολύ δαπανηρός και χρονοβόρος.
 Arch Dis Child 2006;91:214–218
 Pediatrics 2002;110;46
 Arch. Dis. Child 2006;91;219-221
 J Pediatr 2005;146:355-8
 Αν και δεν πρόκειται για επιληπτικής αιτιολογίας φαινόμενα έχουν
κοινά χαρακτηριστικά με την επιληψία με αποτέλεσμα την υπερδιάγνωσή
της και κατά συνέπεια την υπερθεραπεία της (20%-30%).
 Η μόνη εξέταση που μπορεί να έχει θετική συνεισφορά στο διαχωρισμό
PNEE & E είναι το Video-EEG μακράς καταγραφής ή η άμεση κλινική
παρατήρηση.
 Epilepsia, 46(Suppl. 9):80–83, 2005
 Arch. Dis. Child 2006;91;219-22

38. Μετά το έτος θεωρούνται χρόνια
Στο Σ Tourette συνυπάρχουν φωνητικά και κινητικά
Τικς, όπως και συχνά δ/χες συμπεριφοράς & ΔΕΠΥ
Έναρξη πριν τα 18 έτη
Αποκλεισμός δευτεροπαθούς Τικ & Επιληψίας

39. Κεφαλαλγία
“Headache/migraine remains
underrecognized, underdiagnosed, and
undertreated in the pediatric population”.

40. Διάγνωση

41. Διάγνωση
Πρωτοπαθείς Κεφαλαλγίες
1. Ημικρανία
2. Κεφαλαλγία τάσης
3. Αθροιστική κεφαλαλγία & νευραλγίες τριδύμου
4. Άλλες πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες
Δευτεροπαθείς Κεφαλαλγίες
1. Τραυματισμός κεφαλής &/ή τραχήλου
2. Κρανιακή ή αυχενική αγγειακή διαταραχή
3. Μη αγγειακές ενδοκρανιακές διαταραχές
4. Χρήση ουσιών ή στερητικό σύνδρομο
5. Λοίμωξη
6. Διαταραχές ομοιόστασης
7. Κρανίου, αυχένα, οφθαλμών, ώτων, δοντιών
παραρίνιων κόλπων, ρινός, στοματικής κοιλότητας
…
8. Ψυχιατρική διαταραχή

42. Διάγνωση Ύποπτα χαρακτηριστικά κεφαλαλγίας «Κ»
Κλιμάκωση της συχνότητας και ή της σοβαρότητας
της Κ για αρκετές εβδομάδες (<4μήνες)
Αλλαγή της συχνότητας και της σοβαρότητας της Κ
Οξεία Κ, πολύ έντονη Κ
Παρουσία πυρετού
Συνύπαρξη σπασμών*
Εστιακά νευρολογικά συμπτώματα* και ή αλλαγή
συμπεριφοράς
*Μπορεί να υπάρχουν και στην ημικρανία αλλά απαιτούν
διερεύνηση

43. Φυσιολογικός Ύπνος
Συνεχής νυκτερινός ύπνος Διακοπή ημερήσιου ύπνου
0y-----------------------1-----------------------------------------3-----------------------------------5-----
16hr--------------------13,9hr--------------------------------------------------------------11,4hr------
REM (50%)---------------------------------------------------------------------------------20%--------
Κύκλος ύπνου (50-60 λ)-----------------------------------------------------------------------90-100λ
Νυκτερινές Αφυπνίσεις
μπορούν να συνεχιστούν και πάνω από το 1 έτος
κακή «υγιεινή» ύπνου, άγχος αποχωρισμού
συνυπάρχουσες νευροαναπτυξιακές δ/χες, φάρμακα, οξείες καταστάσεις

44. Κακή υγιεινή ύπνου
Αϋπνία Αποφρακτική
άπνοια
Ημερήσια υπνηλία Ναρκοληψία
Kleine –Levin
Non REM
Υπνοβασία Γενετική προδιάθεση
Στέρηση ύπνου
Νυκτερινοί τρόμοι Αποφρακτική άπνοια
Συγχυτικές αφυπνίσεις
REM (2o μισό ύπνου, μνήμη)
Εφιάλτες Σε εμμονή διερεύνηση
Ενούρηση 2 επεισόδια, > 5 έτη, 2% στα 13 έτη
Δευτεροπαθής, υποτροπή μετά από
6 μήνες έλεγχο σφιγτήρων
Ρόλος αποφρακτικής άπνοιας

46. Γενετικό Υπόστρωμα Ενδομήτριο περιβάλλον
Καθυστέρηση Ενδομήτριας Ανάπτυξης
Προωρότητα
Νευρολογική /Παιδιατρική εξέταση
Κινητική Υστέρηση
Έως την ηλικία των 6 ετών μόνο όψιμης αρχής
Υστέρηση Λόγου/Αντίληψης και νοσήματα
χρόνιες νευρολογικές δ/χες
δεν έχουν δώσει συμπτώματα
Συμπεριφορά
Μαθησιακά προβλήματα
0y----1----2--- 3-------------6------------------------------------------------
Ε Ξ Ω Μ Η Τ Ρ Ι Ο Π Ε Ρ Ι Β Α Λ Λ Ο Ν
Τοκετός------Ανάπτυξη-----Οικογενειακό-Κοινωνικό Περιβάλλον—Περίθαλψη--------------

47. Ευχαριστώ πολύ
για την προσοχή σας