ทฤษฎีของไวกอตสกี้
(Vygotsky's Theory)
Lev Semenovich
Vygotsky
ประวัติ ไวก็อตสกี้
(Vygotsky)
•เป็นนักจิตวิทยาชาวรัสเซีย เชื้อ
สายยิว
•เกิดในปี ค.ศ. 1896
•สร้างแนวคิดทางจิตวิทยาขึ้นมา
ใหม่ตามแนวทางมาร์กซิสต์ และ
ประยุกต์ใช้จิตวิทยาโดยเฉพาะใน
สาขาจิตวิทยาการศึกษา
ประวัติ (ต่อ)
•ในปี ค.ศ. 1962 ได้มีการตี
พิมพ์เผยแพร่หนังสือของเขา
ในรูปแบบฉบับย่อ ภายใต้ชื่อ
เรื่องการคิดและภาษา
(Thought and Language
•เสียชีวิตด้วยวัยเพียง 38 ปี
เท่านั้น
ทฤษฏีพื้นที่รอยต่อพัฒนาการของไว
ก็อตกี้
( Zone of Proximal
Development )
ไวก็อตสกี้ อธิบายว่า การจัดการเรียน
รู้จะต้องคำานึงถึงระดับพัฒนาการ 2
ระดับ คือ ระดับพัฒนาการที่เป็นจริง
(Actual Development Level) และ
ระดับพัฒนาการที่สามารถจะเป็นไปได้
(Potential Development Level) ระยะ
ห่างระหว่างระดับพัฒนาการที่เป็นจริง
และระดับพัฒนาการที่สามารถจะเป็นไป
ได้ เรียกว่า พื้นที่รอยต่อพัฒนาการ
Past Learning : Actual
Development Level
Present Learning : Zone
of Proximal
Development
Future Learning :
พื้นที่รอยต่อพัฒนาการ คือ
บริเวณที่เด็กกำาลังจะเข้าใจในบาง
สิ่งบางอย่าง ไวก็อตสกี้ได้ให้คำา
นิยามพื้นที่รอยต่อพัฒนาการนี้ว่า
“ระยะห่างระหว่างระดับพัฒนาการ
ที่แท้จริง ซึ่งกำาหนดโดยลักษณะ
การแก้ปัญหาของแต่ละบุคคลกับ
ระดับของศักยภาพแห่งพัฒนาการที่
“พื้นที่รอยต่อพัฒนาการในวันนี้ จะเป็น
ระดับของพัฒนาการในวันพรุ่งนี้ อะไร
ก็ตามที่เด็กสามารถทำาได้โดยอยู่ภายใต้
ความช่วยเหลือในวันนี้ วันพรุ่งนี้เขาจะ
สามารถทำาได้ด้วยตัวของเขาเอง เพียงได้
รับการเรียนรู้ที่ดีก็จะนำามาซึ่งพัฒนาการที่
เจริญขึ้น”
การเรียนรู้ในพื้นที่รอยต่อ
พัฒนาการ
ไวก็อตสกี้อธิบายว่า “พัฒนาการและ
การเรียนรู้มีลักษณะที่เอื้อประโยชน์ซึ่ง
กันและกัน การเรียนรู้นำาไปสู่พัฒนาการ
สนับสนุนพัฒนาการ หรือผลักดันให้
พัฒนาการเป็นไปในระดับที่สูงขึ้น
เป็นการขยายระดับพัฒนาการออกไป
อย่างไม่มีขีดจำากัด โดยเกิดจากการเรียน
รู้มโนทัศน์ 2 ประเภท คือ มโนทัศน์โดย
ธรรมชาติ (Spontaneous or Everyday
พื้นที่รอยต่อจะประสบผลสำาเร็จ
ต้องขึ้นอยู่กับองค์ประกอบ5
ประการดังนี้
ภาษา (Language)
ภาพ แสดงความสัมพันธ์
ระหว่างการคิดและ
การพูดตามแนวคิดของไว
ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม
(Social Interaction)
การที่เด็กมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม (Social
Interaction) กับพ่อแม่ ครู และคนอื่นๆ ที่ให้
ความเอาใจใส่ ดูแล ช่วยเหลือแก่เด็ก จะช่วย
ทำาให้เด็กได้สร้างและเด็กสามารถเรียนรู้ได้
เด็กจะพัฒนาในกลุ่มของสังคมที่จัดขึ้น การ
ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมควรจะเชื่อมความ
สัมพันธ์ระหว่างกันมากกว่าที่จะแยกผู้เรียนจาก
คนอื่นๆ ครูควรจะสร้างบริบทสำาหรับการเรียนรู้
ที่ผู้เรียนสามารถได้รับการส่งเสริมในกิจกรรม
ที่น่าสนใจซึ่งกระตุ้นและเอื้ออำานวยต่อการ
เรียนรู้แทนที่ครูผู้สอนที่เข้ามาสู่กิจกรรมการ
เรียนรู้ร่วมกับผู้เรียน ไม่ใช่เข้ามายืนมองเด็ก
สำารวจและค้นพบเท่านั้น แต่ครูควรแนะนำาเมื่อ
ผู้เรียนประสบปัญหา กระตุ้นให้ผู้เรียนปฏิบัติ
ไวก็อตสกี้ อธิบายว่า เด็กจะปรับ
เปลี่ยนความคิดความเข้าใจไปตาม
ประสบการณ์ที่ได้รับจากสังคมและ
วัฒนธรรมของเขา จนกระทั่งสร้าง
ความรู้ขึ้นมา ทำาให้เด็กมีกระบวนการ
ทางปัญญาในระดับที่สูงขึ้น (Higher
Mental Functions)
วัฒนธรรม
(Culture)
ไวก็อตสีกี้อธิบายว่า บทบาทของการ
เลียนแบบมีความสำาคัญต่อการเรียนรู้และ
พัฒนาการ เช่น ถ้าเด็กกำาลังเกิดอุปสรรค
ในการแก้โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์
ครูจึงจำาเป็นต้องแก้ปัญหาโจทย์
คณิตศาสตร์นั่นหลายๆ ครั้ง เพื่อให้เด็ก
ค่อยๆ เลียนแบบวิธีการแก้ปัญหาอย่าง
ค่อยเป็นค่อยไป
การเลียนแบบ
(Imitation)
เป็นการร่วมมือทางสังคม
(Social Collaborative) ที่
สนับสนุนให้พัฒนาการทาง
ความรู้ความเข้าใจเกิดการ
เจริญงอกงาม
การชี้แนะหรือการช่วยเหลือ
(Guidance or Assistance)
ตารางวิเคราะห์
ทฤษฏี ไวก๊อตสกี้ กับ
กระบวนการ
ขั้นพัฒนาการ องค์ประกอบ เหตุผล
1. ภาษา ความเชื่อถือ
และความไว้
วางใจ
การทำาให้เด็ก
สามารถก้าว
ข้ามพื้นที่รอย
ต่อของ
พัฒนาการไป
ได้นั้นต้อง
อาศัยบุคคลที่
ไม่เฉพาะครู
แต่ยังมีพ่อแม่
ตารางวิเคราะห์
ทฤษฏี ไวก๊อตสกี้ กับกระบวนการ
(ต่อ)
ขั้นพัฒนาการ องค์ประกอบ เหตุผล
2. ปฏิสัมพันธ์
ทางสังคม
ความอาทร
และห่วงใย
การมี
ปฏิสัมพันธ์
ทางสังคมของ
เด็กย่อมเกิด
จากความ
อาทร และ
ห่วงใยของพ่อ
แม่ ครู และคน
อื่นๆที่ให้ความ
ตารางวิเคราะห์
ทฤษฏี ไวก๊อตสกี้ กับกระบวนการ
(ต่อ)
ขั้นพัฒนาการ องค์ประกอบ เหตุผล
3. วัฒนธรรม การยอมรับ
นับถือ
เด็กจะปรับ
เปลี่ยนความ
คิดความ
เข้าไปตาม
ประสบการณ์
ที่ได้รับจาก
สังคมและ
วัฒนธรรมที่
ตารางวิเคราะห์
ทฤษฏี ไวก๊อตสกี้ กับกระบวนการ
(ต่อ)
ขั้นพัฒนาการ องค์ประกอบ เหตุผล
4. การเลียนแบบ การมองโลกใน
แง่ดี
ไวก๊อตสกี้
อธิบายว่า
บทบาทการเลียน
แบบมีความ
สำาคัญต่อการ
เรียนรู้และ
พัฒนาการของ
เด็กเพราะเมื่อครู
เป็นแบบอย่างที่ดี
ในการแก้ปัญหา
ตารางวิเคราะห์
ทฤษฏี ไวก๊อตสกี้ กับกระบวนการ
(ต่อ)
ขั้นพัฒนาการ องค์ประกอบ เหตุผล
5. การชี้แนะหรือ
การช่วยเหลือ
การมีจุดหมาย
และเจตนา
การชี้แนะหรือ
การช่วยเหลือ
เป็นความร่วมมือ
ทางสังคมที่
สนับสนุนให้เด็ก
มีพัฒนาการทาง
ความรู้ความ
เข้าใจ การไปถึง
ซึ่งจุดหมาย และ
เจตนาในการ
คุณลักษณะของผู้เรียน
ตามทฤษฏีพื้นที่รอยต่อ
พัฒนาการ
•ผู้เรียนมีความสามารถในการสื่อสาร
ทางภาษาอย่างน้อย 2 ภาษา
•ผู้เรียนเป็นผู้มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นใน
ทางบวก
•ผู้เรียนเป็นผู้ตระหนักในความสำาคัญ
ของปราชญ์ชาวบ้านหรือ
ภูมิปัญญาท้องถิ่น
•ผู้เรียนมีจิตอาสา
คุณลักษณะของผู้เรียน
ตามทฤษฏีพื้นที่รอยต่อพัฒนาการ
•ผู้เรียนเป็นผู้เสียสละมีนำ้าใจและให้
อภัย
•ผู้เรียนอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมี
ความสุข
•ผู้เรียนมีความเชื่อมั่นในตนเอง
•ผู้เรียนมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
•ผู้เรียนมีความสามารถในการใช้

ทฤษฏีไวก็อตสกี้