1. ใบความรู้
เรือง การเกิดลม
การเกิดลม
อากาศเมือได้รับความร้อนจะขยายตัว ทําให้มีความหนาแน่นน้อยกว่าปกติและลอยตัวสู งขึน
ไป ซึ งเรี ยกว่า กระแสอากาศ เมืออากาศร้อนลอยตัวสู งขึน อากาศในแนวราบจากบริ เวณทีมีอุณหภูมิตา ํ
กว่าเคลือนขนานกับแนวราบเข้ามาแทนที อากาศทีเคลือนทีขนานกับพืนผิวของโลก เรี ยกว่า 'ลม' ลมจะ
พัดจากบริ เวณทีมีอุณหภูมิตากว่าหรื อบริ เวณทีมีความกดอากาศสู งกว่า ไปยังบริ เวณทีมีอุณหภูมิสูงกว่า
ํ
หรื อบริ เวณทีมีความกดอากาศตํากว่า
ภาพแสดงหย่ อมความกดอากาศ
หย่ อมความกดอากาศสู ง หมายถึง บริ เวณทีมีความกดอากาศสู งกว่าบริ เวณ
ข้างเคียง ใช้ ตัวอักษร H
หย่ อมความกดอากาศตํา หมายถึง บริ เวณทีมีความกดอากาศตํากว่าบริ เวณ
ข้างเคียง ใช้ ตัวอักษร L

2. กลางวันอุณหภูมิของอากาศเหนือพืนดินสู งกว่าอุณหภูมิของอากาศเหนือพืนนํา เนืองจากดิน
และนํารับความร้อนจากดวงอาทิตย์ในปริ มาณเท่ากันแต่ดินจะมีอุณหภูมิสุงกว่านํา ส่ วนกลางคืน
อุณหภูมิของอากาศเหนื อพืนดินจะตํากว่าอุณหภูมิของอากาศเหนือพืนนํา เนืองจากดินคายความร้อนได้
ดีกว่านํา ปรากฏการณ์นีจะเกียวข้องกับการเกิด ลมบก ลมทะเล คือ
- ในเวลากลางวัน อากาศเหนื อพืนดินร้อน ลอยตัวสู งขึน อากาศเหนือพืนนําเย็นกว่า เคลือนที
เข้ามาแทนที เกิดลมพัดจากทะเลเข้าสู่ ฝัง เรี ยกว่า ลมทะเล
- ในเวลากลางคืน อากาศเหนื อพืนนําร้อน ลอยตัวสู งขึน อากาศเหนือพืนดินเย็นกว่า เคลือนที
เข้ามาแทนที เกิดลมพัดจากบกออกสู่ ทะเล เรี ยกว่า ลมบก
จากความรู ้เรื องลมบก ลมทะเลนี ชาวประมงได้อาศัยลมดังกล่าวแล่นเรื อใบออกทะเลในเวลา
ตําและกลับสู่ ฝังในตอนเช้า

3. ทิศทางลม
เราสามารถสังเกตทิศทางของลมว่าลมพัดมาจากทิศใด โดยอาศัยวิธีทางธรรมชาติ เช่น สังเกต
จากควันไฟ ใบไม้ไหว ธงสะบัด เป็ นต้น แต่อาจใช้เป็ นสิ งกําหนดทิศทางลมได้ไม่แน่นอน ได้มีผู ้
ประดิษฐ์คิดเครื องตรวจสอบทิศทางลม เรี ยกว่า ศรลม ซึ งใช้สาหรับวัดทิศทางลมในธรรมชาติ
ํ
ศรลม
การติดตังศรลม ควรติดตังไว้ในทีสู งๆ เช่น หลังคาบ้าน เป็ นต้น ในการวัดถ้าปลายศรชีไปทาง
่
ใด แสดงว่าลมพัดมาจากทางทิศนัน ถ้าปลายศรอยูระหว่างทิศเหนื อและทิศตะวันตก แสดงว่าลมพัดมา
จากทิศตะวันตกเฉี ยงเหนื อ และถ้าศรชีระหว่างทิศใต้และทิศตะวันออกแสดงว่าลมพัดมาจากทิศ
ตะวันออกเฉี ยงใต้
การวัดทิศทางลมบางครังวัดเป็ นองศา โดยกําหนดไว้ให้ทิศเหนื อ (N) เท่ากับ 0 องศา (หรื อ
360 องศา) ทิศอืนๆ จะวัดตามเข็มนาฬิกา โดยทิศตะวันออก (E) จะเป็ น 90 องศา, ทิศใต้ (S) 180 องศา
และทิศตะวันตก (W) 270 องศา

4. ปั จจุบนการรายงานทิศทางลมสําหรับเขียนแผนทีอากาศ ใช้รายงานเป็ นองศาดังนี เช่น ลมที
ั
พัดมาจากทิศตะวันออก จะเรี ยกว่า ลมตะวันออก หรื อ ลม 90 องศา ลมทีพัดมาจากทิศตะวันตกเฉี ยงใต้
เรี ยกว่า ลมตะวันตกเฉี ยงใต้ หรื อ ลม 225 องศา
อัตราเร็วลม
ลมมีอตราเร็ วต่างกัน ถ้าลมมีอตราเร็ วสู ง จะก่อให้เกิดความเสี ยหายทีรุ นแรง ลมทีเกิดขึนใน
ั ั
ธรรมชาติ ถ้ามีอตราเร็ วตังแต่ 62 กิโลเมตรต่อชัวโมง จะเริ มก่อให้เกิดความเสี ยหาย ถ้าอัตราเร็ วลม
ั
ั
ตังแต่ 89 กิโลเมตรต่อชัวโมง จะสามารถทําความเสี ยหายให้กบอาคารบ้านเรื อนได้ ถ้าเป็ นลมพายุซึงมี
อัตราเร็ วลมมากกว่า 118 กิโลเมตรต่อชัวโมง ความรุ นแรงและความเสี ยหายมีสูงมาก
เครืองวัดอัตราเร็วลม