1. Хүртэхүй

2. Хүртэхүй гэдэг нь юмс
үзэгдлийн бүхий л шинж
чанарыг нэгтгэн нэг бүхэл
бүтэн дүр болгон тусгаж
байгаа сэтгэцийн процессыг
хэлнэ. Энэ сэтгэцийн процесс
нь сэрлүүдийн үндсэн дээр
үүсдэг

3. Хүртэхүйн физиологи үндэс
Хүний задлан ялгагчид буюу
анализотаруудад үйлдэл үзүүлсэн
бүхэл бүтэн юмс, үзэгдлүүдийн
дүр, их тархины гадарт тусгагдсан
тусгалыг хүртэхүй гэнэ. Хүртэхүй
нь сэрлүүдийн үндсэн дээр үүсдэг.
Сэрэл оролцохгүйгээр хүртэхүй
үүсэхгүй /мэдрэхүйн эрхтэнд тухайн
цаг мөчид шууд нөлөөлж байгаа
үзэгдэл, юмсын тодорхой шинж
чанарын тусгал/

4. Хүн сэрлийн тусламжтайгаар
ертөнцийн юмс үзэгдлүүдийн
олон янзын шинж
чанаруудын дотроос зөвхөн
ганц нэг шинжийг тусгадаг
бол хүртэхүй нь тэдгээр юмс
үзэгдэлд байдаг бүхий л
шинжүүдийг агуулсан
сэрлийн дээд хэлбэр юм.

5. Жишээ нь:
Өнгө хэлбэр, хэмжээг - харааны сэрлээр
Дуу чимээ, хол ойрыг - сонорын сэрлээр
Үнэрлэж амтлах - хүртэх буюу үнэрлэж
амтлах сэрлээр
 Гэр, машин, мод, уул, байшин
гэсэн биет ухагдахууныг үгээр
тэмдэглэн илэрхийлж байгаа нь
хүртэхүй юм

6. Õ¿ðòýõ¿éí чàíàðóóä
Хүртэхүйн олон янзын чанаруудаараа
сэтгэцийн бусад процессуудаас ялгаатай.
Хүртэхүй нь юмс үзэгдлийг түүнд байдаг
бүхэл бүтэц шинж чанаруудаар нь
тусгадаг тусгалын процесс тул тэдгээр
чанарууд заавал бүрэн хамгаалагдан
тусгагдсан байдаг. Хүртэхүйн чанаруудыг
дараах байдлаар ангилна
1. Õ¿ðòýõ¿éí áèåò áîäèò ÷àíàð. Õ¿íä òóñãàãäàæ
áàéãàà ç¿éë íü òîäîðõîé áèåòýé, áîäèòîé øèíæ
÷àíàðûã àãóóëñàí áàéíà. Õ¿í ãàäààä åðòºíöººñ
òîäîðõîé äîõèî, ìýäýýã ìýäðýõ¿éí ýðõòíýýð
äàìæóóëàí õ¿ëýýí àâäàã.

7. Õ¿ðòýõ¿éí чàíàðóóä
2.Õ¿ðòýõ¿éí á¿õýë á¿òýí ÷àíàð. Õ¿í àëèâàà
¿çýãäýë þìñûã òóñãàõäàà ò¿¿íä áàéäàã á¿õ
øèíæ áîëîõ õýëáýð õýìæýý, ºíãº, èõ áàãà
æèí, õ¿íä õºíãºíèéã á¿ãäèéã íýãòãýí
òóñãàäàã.
3. Õ¿ðòýõ¿éí óòãà èëýðõèéëñýí øèíæ.
Õ¿ðòýõ¿éí òóñëàìæòàéãààð ¿¿ñýæ áàéãàà
ä¿ð¿¿ä íü ÿìàãò ÿìàð íýãýí óòãà ñàíààã
èëýðõèéëæ áàéäàã. Èéìýýñ áèä õ¿ðòýæ
áàéãàà ç¿éëýý íýðëýæ ÷àääàã. Õ¿ðòýõ¿é
õýë ñýòãýõ¿éòýé íÿãò õîëáîîòîé.

8. Õ¿ðòýõ¿éí чàíàðóóä
4.Õ¿ðòýõ¿éí òîãòâîðòîé ÷àíàð. Ãýðýëò¿¿ëýã,
çàé, õàðàõ ÷èãëýëèéã ººð÷ëºõºä þìñûí
õýëáýð õýìæýý, ºí㺠õàðüöàíãóé òîãòâîðòîé
òóñãàãäàõûã õ¿ðòýõ¿éí òîãòâîðòîé ÷àíàð
ãýíý.
5. Àïïåðöåíöè áóþó íýìýëò ÷àíàð. Õ¿ì¿¿ñèéí
õàíäëàãà òóõàéí ¿åèéí áàéäàë, ìýðãýæèë
ìýäëýã, òóðøëàãààñ õ¿ðòýõ ¿éë
àæèëëàãàà øàëòãààëàõ ¿çýãäëèéã
àïïåðöåíöè áóþó íýìýëò ÷àíàð ãýíý .

9. Õ¿ðòýõ¿é ¿¿ñýõýä ìýäðýõ¿éí ÿìàð
ýðõòýí ãîëëîõ ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæ
áàéãààãààð íü:
Õàðààíû
Ñîíîðûí
Õ¿ðòýõ¿éí
àíãèëàë
Õºäºë㺺íèé Òýíöâýðèéí

10. Ìàòåðèàëëàã åðòºíöèéã
òóñãàæ áàéãàà òóñãàëûí
õýëáýðýýð íü:
Ìàòåðèàëëàã Ýä þìñûí õîîðîíäûí
åðòºíöèéí þìñ, îðîí çàéí õàðèëöààã
¿çýãäëèéã òóñãàñàí îðîí çàéí
åðºíõèéëºí õ¿ðòýõ¿é
òóñãàñàí
õ¿ðòýõ¿é Õ¿ðòýõ¿é
öàã õóãàöààíû
õ¿ðòýõ¿é Õºäºë㺺íèé
õ¿ðòýõ¿é

11. Хүртэхүйн хэлбэр
 Орон зайн хүртэхүй / Юмс үзэгдлүүдийн
объектив орон зайн шинж чанар болон харьцааг
тусгасан тусгалыг орон зайн хүртэхүй гэнэ. орон
зайн хүртэхүй нь хараа
сонор, хүрэлцэх, хөдлгөөн заримдаа үнэртэх
зэрэг олон сэрлүүдийг өөртөө багтаасан нарийн
тусгал/
 Харааны хүртэхүй / Аливаа зүйлийн
хэлбэрийг хүртэн тусгах процессийг
харааны хүртэхүй гэнэ. юмсын хэлбэр
хэмжээг тусгахад нүдэнд уг зүйлийн дүрс
буугдаж тэр нь төв рүү дамжиж тархинд
очиж хүртэхүйг үүсгэнэ /

12. Хүмүүсийн амьдралын
туршлага, сонирхол, эрмэлз
эл, мэргэжил мэдлэгээс
хүртэхүйн хамаарал
үүсч, үүнээс үүдэн хүмүүс
ертөнцийн олон тооны юм
үзэгдэлд хандах
хандлага, харьцаа
төлөвшин тогтдог байна.

13. Анхаарал тавьсан
таньд баярлалаа.