1. L/O/G/O
Лекц № 7
Хурал зөвлөгөөн
зохион байгуулах
соёл
Улаанбаатар Их Сургууль
Бизнес менежментийн тэнхим
Багш Б.Мөнгөнтуул

2. Агуулга
1
Хурал, зөвлөгөөний хэлбэрүүд
2
Хурлын бэлтгэл, зохион байгуулалт
3
Хурал, зөвлөгөөний үе шатууд
4
Хурлын тэмдэглэл буюу протокол
5
Хурал, зөвлөгөөнд оролцогчид

3. Хурал гэж юу вэ?
• Аливаа
байгууллагын
өнөөгийн
байдал, тулгамдаж буй эрсдэлтэй
асуудал,
хэлэлцэгдэж
буй
хүчин
зүйлс, сайшаалтай нөхцөл байдал гэх
мэт олон асуудлыг шийдвэрлэх гэж буй
удирдах шатны хамтын шийдвэр гаргах
процессыг хурал гэнэ.

4. Хурал, зөвлөгөөний төрөл
• Хурал-маргаан (тодорхой асуудлаар
хүмүүс ямар байр суурьтай байгааг
тодруулах зорилготой хурал)
• Чөлөөт
хурал
(Тухайн
асуудлыг
шийлвэрлэхийн тулд оролцогчид санал
бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх боломж
олгодог хурал)
• Шийдвэр
гаргах
хурал
(Тухайн
хэлэлцэгдэж буй асуудлыг шийдвэрлэх
зорилготой хурал)

5. Хурлын хэлбэрүүд
• Хурлыг зохион явуулж буй байдлаас нь
хамааран дараах хэлбэрт хувааж болно.
– Дарангуйллын шинжтэй
– Ганц даргалагчтай
– Нэг хэв загварын

6. Дарангуйллын шинжтэй хурал
Уг хуралд зөвхөн удирдагчийн
дуу л гарч байдаг. Хуралд
оролцогчид зөвхөн сонсогчийн
үүрэг гүйцэтгэх ба хуралд хэн ч
шүүмжлэл гаргаж, үзэл бодлоо
илэрхийлдэггүй.

7. Ганцаараа даргалах шинжтэй
Уг хуралд зөвхөн удирдагч
оролцогчдод асуулт
тавьж, тэдний хариултыг
сонсож байдаг дарангуйллын
шинжтэй хурал.

8. Нэг хэв загварын шинжтэй хурал
Уг хуралд удирдагч буюу хэн
нэгэн хүн илтгэл тавиад дараа
нь шүүмжлэл өгдөг. Гэхдээ
шүүмжлэл
тавигчдийн
нэг
хэсгийг нь удирдагч өөрөө
сонгон бэлтгүүлсэн байдаг.

9. Маргааны шинжтэй хурал
Уг хурал нь хамгийн ардчилсан
хурал
юм.
Ийм
хуралд
оролцогчид
санал
бодлоо
чөлөөтэй илэрхийлж байдаг.
Ийм хурлын зорилго бол хамт
олон ба бүлгийн гишүүд
тодорхой асуудлаар ямар байр
суурьтай байгааг тодруулах
явдал юм.

10. Чөлөөтэй шинжтэй хурал
Уг хурал нь өдөр тутмын ажлын
явцыг мэдээлэх үүрэгтэй.

11. Дугуй ширээ засалт

12. Чандманаласан засалт

13. Хагас саран хэлбэрийн засалт

14. Халз уулзалт

15. Хурлын бэлтгэл,
зохион байгуулалт
Тухайн хурал хэр амжилттай
болох нь хурлын бэлтгэлээс
шалтгаалдаг. Хурлын бэлтгэл
ажлын
хүрээнд
дараах
зүйлсийг анхааран үзнэ. Үүнд:
•
•
•
•
Хурлын зорилго
Хурлаар хэлэлцэх асуудал
Хуралд оролцогчид
Хурлын танхим

16. Хурал, зөвлөгөөний үе шатууд
Хэлэлцэх асуудлаа
батлах
Асуудлыг хэлэлцэх
Шийдвэр гаргах

17. Хурлын тэмдэглэл буюу протокол
• Тэмдэглэл буюу протокол гэдэг нь
тодорхой
үйл
ажиллагааны
(хурал, зөвлөгөөн, уулзалт, хэлэлцээр)
явцыг тэмдэглэсэн зохион байгуулалтын
бичиг баримт юм.
• Протоколд аливаа нэг хурал, зөвлөгөөн
дээр
хэлэлцсэн
асуудал,
хуралд
оролцогчид, тэдгээрийн хэлсэн үг, санал
дүгнэлт,
удирдлагаас
гаргасан
шийдвэрийг тусгадаг.

18. Хурлын тэмдэглэл буюу протокол
1
2
• Хэлэлцсэн нь
• Сонссон нь
• Шийдвэрлэсэн нь
3

19. Хурлын протоколын бүрдэл
•
•
•
•
•
•
•
•
Байгууллагын нэр
Баримт бичгийн нэр
Хуралдсан огноо
Дугаар
Төвлөрч буй газрын нэр
Тэргүүн
Протоколын бичвэр
Гарын үсэг, баталгаа

20. Хурлын протоколын загвар
20
îíû …..ñàðûí ….. ºäºð
Óëààíáààòàð Их Ñóðãóóëèéí
Áèçíåñ Ìåíåæìåíòèéí Òýíõиìèéí õóðëûí ïðîòîêîë
Äóãààð…..
Óëààíáààòàð õîò
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí õóðëûí á¿ðýëäýõ¿¿í :
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí çºâëºõ áàãø:…………………………../Ì.Õàñáààòàð/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí ýðõëýã÷ : …………………../Ë.Àðèóíáàò/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/À.Õàíäìàà/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/Ë.Áîðãèëõóÿã/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/Á.Á¿æèäìàà/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/ª.Ýíõòóÿàãýðýë/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/Á.̺íãºíòóóë/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/Ò.Áóëãàí/
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõиìèéí áàãø :………………………/Ä.Ýðäýíýáîëä/
Хурал эхэлсэн цаг: 15 цаг 00 минут
Хурал дууссан цаг: 16 цаг 20 минут
Õýëýëöýõ àñóóäàë :
•
Òýíõìèéí ýðõëýã÷äèéí õóðëààð õýëýëöñýí àñóóäëóóä áîëîîä øèéäâýð¿¿äèéã òàíèëöóóëàõ
•
Ñóðëàãûí ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ çîðèëòûí õ¿ðýýíä 2008-2009 îíä òýíõìèéí õèéæ ã¿éöýòãýõ àæëûí òºëºâëºãººã
õýëýëöýæ áàòëàõ
•
Áèçíåñ Óäèðäëàãûí Òýíõìèéí îéðûí õóãàöààíä õèéæ ã¿éöýòãýõ àæëóóäûã õýëýëöýõ.
•
ÓÁÄÑ-èéí ýðäìèéí çºâëºëèéí õóðëûí øèéäâýðèéã òàíèëöóóëàõ

21. Хурлын протоколын загвар
(Жишээ)
Àñóóäàë 1:
Ë.Àðèóíáàò : ªíãºðñºí 7 õîíîãò ÓÁÄÑ-èéí òýíõìèéí ýðõëýã÷äèéí õóðàë áîëñîí. Óã õóðëààð øèíýýð
íýýõ àíãèóäûã õýëýëöýí øèéäâýðëýñýí. Ìàíàé òýíõìèéí õóâüä øèíýýð “Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë”-èéí
àíãèéã øèíýýð íýýõ áîëñîí. ̺í àíãè äààñàí çºâëºõ áàãøèéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãûã òîäîðõîé áîëãîæ
çîõèõ êðåäèòûã îëãîõîîð øèéäâýðëýñýí
Àñóóäàë 2:
Ë.Àðèóíáàò : ªíãºðñºí 7 õîíîãò ÓÁÄÑ-èéí òýíõìèéí ýðõëýã÷äèéí õóðàë áîëñîí. Óã õóðëààð øèíýýð
íýýõ àíãèóäûã õýëýëöýí øèéäâýðëýñýí. Ìàíàé òýíõìèéí õóâüä øèíýýð “Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë”-èéí
àíãèéã øèíýýð íýýõ áîëñîí. ̺í àíãè äààñàí çºâëºõ áàãøèéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãûã òîäîðõîé áîëãîæ
çîõèõ êðåäèòûã îëãîõîîð øèéäâýðëýñýí
Àñóóäàë 3:
Ë.Àðèóíáàò : ªíãºðñºí 7 õîíîãò ÓÁÄÑ-èéí òýíõìèéí ýðõëýã÷äèéí õóðàë áîëñîí. Óã õóðëààð øèíýýð
íýýõ àíãèóäûã õýëýëöýí øèéäâýðëýñýí. Ìàíàé òýíõìèéí õóâüä øèíýýð “Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë”-èéí
àíãèéã øèíýýð íýýõ áîëñîí. ̺í àíãè äààñàí çºâëºõ áàãøèéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãûã òîäîðõîé áîëãîæ
çîõèõ êðåäèòûã îëãîõîîð øèéäâýðëýñýí
Øèéäâýð :
ÁÓÒ-èéí áàãø íàðûí 2008.10.08-íèé õóðëààð òýíõìèéí 2008-2009 îíä õèéæ ã¿éöýòãýõ àæëûí
òºëºâëºãººã õýëýëöýæ áàòëàâ.
Àíãè äààñàí çºâëºõ áàãø íàð îþóòàíòàé òóëæ àæèëëàõ òºëºâëºãºº ãàðãàæ áàòëóóëàõ,
Òóñ òýíõìýýñ 1-ð ñåìèñòðò îðæ áóé á¿õ õè÷ýýëýýð íýãäñýí òåñòèéí ñàí áèé áîëãîæ “Òåñò-1”
òåñòèéí íîì ãàðãàæ õýâë¿¿ëýõýýð øèéäâýðëýæ óã àæëûã áàãø Á. ̺íãºíòóóëä õàðèóöóóëàâ.

22. “ Хэрүүлч яншаа хүн ”
• Уулзалт яриа эхлэхээс өмнө урьдчилан
санал солилцох
• Зайнаас цэврүү харьцах, шаардлагатай
үед
нь
түүний
санааг
бусдаар
няцаалгуулаад
өөр
зүгт
анхаарлыг
хандуулах
• Хэрэв оновчтой санааг энэ хүн гаргасан
бол шийдвэртээ түүний санааг тусгахыг
тууштай дэмжих
• Өөртөө татаж “ эерэг ” талын хүн болгох
• Завсарлагаар нүүр тулан уулзаж, эсрэг
байр суурь баримталж байгаа шалтгааныг
тодруулах

23. “ Эерэг хүн “
• “ Эерэг хүн “ эелдэг
зөөлөн, хөдөлмөрч, таатай хэв шинжийн
хүн. Тэр ярилцлагыг
тайван, үндэслэлтэйгээр үр дүнд хүргэхийг
чармайдаг. Энэ хүнтэй хамран ажиллах
арга барил:
– Асуудлыг хамтдаа тодруулан ярьж
шийдвэрлэх
– Санал зөрөлдөөн хурцадмал үед
тусламж дэмжлэг авах
– Танхим дахь дурын сул суудалд

24. “ Бүхнийг мэдэгч “
• Уулзалт ярилцлагыг удирдаж байгаа эсвэл
хамгийн нэр хүндтэй хүний дэргэд суулгах
• Зогсолтгүй яриад эхэлбэл бусад хүмүүс мөн
үг хэлэх хүсэлтэй байгаа гэдгийг сануулах
• Асуудлуудын завсар хооронд жижгэвтэр
дүгнэлт гаргахыг санал болгох
• Маш өвөрмөц, зоримог санаа гаргасан үед
нь бусад хүмүүс түүний хэлснийг сайтар
шүүн тунгаах хэрэгтэй байгааг сануулах
• Зайлшгүй тохиолдолд түүнд хандан хэцүү
асуулт асуух

25. “×àë÷àà”
• Оíöûí
à÷
õîëáîãäîëã¿é
ÿðèàãààðàà
ÿðèëöëàãà äóíäóóð ¿å ¿å îðæ áàéäàã.
ªºðèéíõ íü äýìèé ÿðèà õýð èõ öàã àâ÷ áàéãààã
àíçààðääàãã¿é õ¿í.
– Ò¿¿íèéã óóëçàëò ÿðèëöëàãûã óäèðäàæ
áàéãàà ýñâýë õàìãèéí íýð õ¿íäòýé õ¿íèé
äýðãýä ñóóëãà.
– ßðèà íü ñýäâýýñýý õàëèàä ýõëýõ ¿åä
ýâòýéõíýýð òàñëàí çîãñîîõ.
– Ýíý íü ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áîë ò¿¿íèé ÿðèà
ñýäýâòýé õýðõýí óÿëäàæ áàéãààã øóóä
àñóóõ.
– Øààðäëàãàòàé áîë õóðàëäààíû ¿åä ¿ã
õýëýõ õóãàöààã õÿçãààðòàé áîëãîõ.

26. “Àéìõàé”
• Оëíû ºìíº ¿ã õýëýõýýñ ýìýýäýã. Áóñäûí í¿äýíä òýíýã
èíýýäýìòýé õàðàãäàõ âèé ãýõýýñ ýìýýí äóóã¿é ñóóõûã
áîääîã. Ýíý õ¿íòýé èõ àæèë õýðýã÷ýýð õàíäàæ
õàðüöàíà.
– Ìýäýýëëèéí ÷àíàðòàé õºíãºí àñóóëò òàâèõ.
– Ñàíàà áîäëîî öýãöëýí èëýðõèéëýõýä íü äýìæëýã
¿ç¿¿ëýõ.
– Ò¿¿íèé äîîã òîõóó õèéñýí àëèâàà õàíäëàãûã òàñëàí
çîãñîîõ.
– Òàíû áîäëûã áàñ ñîíñìîîð áàéíà ãýõ ìýò÷èëýí äýìæèí
õàíäàõ.
– ßðèëöëàãàä îðóóëñàí èõ áàãà õóâü íýìðèéã íü ¿íýëýí
òóñãàéëàí òàëàðõàõ.

27. “Ãýì çýìã¿é õ¿í”
• Оðîí çàé öàã õóãàöààíààñ àíãèä
ìýòýýð ñýòãýæ áèåý àâ÷ ÿâäàã õ¿í.
– Ýíý õ¿íèéã àæëûí ºìíºõ òóðøëàãàòàé
õîëáîîòîé àñóóëò òàâèõ áàéäëààð ÿðèàíä
òàòàí îðóóëíà.
– ßðèãäàæ áàéãàà àñóóäëûí òàëààð
òóõàéí õ¿íèé áàéð ñóóðèéã ñîíèðõîæ
áàéãààãàà øóóä àñóóí õàíäàõ
– Ìýäëýã òóðøëàãàòàé ò¿¿íèé îðîëöîîã
òýìäýãëýí õýëýõ

28. “¯ë ñîíèðõîã÷ õ¿í”
• Б¿õíèéã ÷èõíèéõýý õàæóóãààð ºíãºðººí
ñóóõ, õýíýãã¿é õ¿í
– Ò¿¿íèé ñàíàà áîäëûã ñîíñîõîîð øóóä õàíäàõ
– Ò¿¿íèé ìýðãýæèë, òóðøëàãà, àìæèëòûã
äóðüäàí àñóóëò àñóóõ

29. “×óõàë”
• “×óõàë” õ¿í á¿ãäýýñ ººðèé㺺 ºíäºðò
òàâüдàг. Яðèãäàæ áàéãàà àñóóäëûí à÷
õîëáîãäîë, ÿðèàíû ÿâöàä õàéõðàìæã¿é
õàíäàæ, á¿ãäèéã õºíäëºíãèéí áàéð
ñóóðèíààñ õÿíàí ñóóãàà õ¿í. Ýíý õ¿íòýé
õàðüöàõäàà:
– Øóóä ø¿¿ìæëýõã¿é áàéõ íü ç¿йòýé.
– Çàâñàðëàãààð ýíý õ¿íòýé ÿðèëöàæ çàé
áàðèí ñóóãààãийí ó÷ðûã òîäðóóëàõ
õýðýãòýé. Ìàãàäã¿é ò¿¿íèé áîäîëä èë¿¿
îíîâ÷òîé ñàíàà àãóóëàãäàæ áàéæ áîëîõ þì.
– Ò¿¿íèé õýëñýí ñàíàë áîäëûã òèéì-ãýõäýý
ãýäýã õàíäëàãûã õýðýãëýí ñîíñîõ

30. “ßàãààäõàí”
• “ßàãààäõàí” àëáàí ÿðèàíû ÿâöàä õàìãèéí
èõýýð àíõààðàë òàâèí á¿ãäèéã ñîíñîæ
ìýäýæ àâàõûã áîääîã õýò õè÷ýýíã¿é
íýãýí. ªíãºðñºíèéã àñóóõ, ÷óõàë áóñ îëîí
àñóóëòààð äàðàõ çýðãýýð ÿðèàíû ÿâöûã
¿éì¿¿ëýõ íü èõ.
– Ò¿¿íèéã ÿíøàà õ¿íèé àäèë ÷èìýýã¿é áóëàíä
ñóóëãàíà.
– Îëîí àñóóëòóóäàä õóðàë öóãëààíä îðîëöîã÷
áóñàä õ¿ì¿¿ñýýð õàðèóëóóëíà.

31. Ашигласан материал
• “ Бизнесийн харилцааны “Бизнесийн харилцаа” Ц.
Энхбаатар 2003 Монгол
• “Албан харилцааны соѐл” Б. Гүндэгмаа 2000 Монгол
• “Олон улсын бизнесийн харилцааны ѐс зүй” Р.Д. Льюис
2003 Монгол
• “Биеийн хөдөлгөөний хэл” Аллан Пиз 2004 Монгол
• “Ажил хэрэгч ѐс” П. Эрдэнэтулга 2005 Монгол
• “Албан хэргийн соѐл” Ц. Ганцэцэг 2003 Монгол
• “Харилцааны сэтгэл зүйн ертөнц” Удирдлагын акедеми
2012 он

32. L/O/G/O