Kemoterapik maddeler:
Antibiyotikler

    Prof. Dr. A. Nedret KOÇ

   Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi
  Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji
         Anabilim Dalı, Kayseri
Öğrenme Hedefi
   Kemoterapik maddelerin tanımı,
   İnfeksiyon Hastalıklarında kullanılan
    Kemoterapik maddeler belirlemek,
   En sık kullanılan kemoterapik maddeleri, etki
    mekanizmaların ve kullanımını öğrenmektir
Kemoterapik maddeler
   Çok küçük miktarlarda mikroorganizma üzerinde
    zarar verici etkileri fazla, buna karşılık organizma
    üzerindeki etkileri çok az olan ya da hiç
    bulunmayan, enfeksiyon hastalıkların sağaltımı
    amacı ile kullanılan kimyasal maddelerdir.
   Seçici toksik etki dediğimiz bu özellik,
    kemoterapiklerle antiseptik maddelerin arasındaki
    başlıca ayrımdır.
Kemoteropötik maddeler
   İki türlü etkisi vardır:
   Birincisi üremelerini durdurucu
    (mikrobiyostatik),
   İkincisi de öldürücü (jermisid=mikrobisit)
    etkilerdir.
Kemoteropötik maddeler
   Etkiledikleri mikroorganizmalara
    göre bazı adlar alırlar:
   Antibiyotik
   Antifungal
   Antiviral
   Antiparaziter
   Antimikobakterial ajanlar
Kemoterapötik Ajanlarda
    Istenen Özellikler
   1-Selektif toksisite: Etki ederken konağa
    zarar vermeyecek
    2-Ideal ajan bakterisit olmalı,
    bakteriostatik olmamalı
    3-Fenotipik ya da genotipik direnç
    geliştirmemeli
    4-Etki spektrumu geniş olmalı
    5-Allerjik olmamalı
Kemoterapötik Ajanlarda
Istenen Özellikler
   6-Yüksek dozda ve sürekli kullanıldığında
    istenmeyen etkiler ortaya çıkmamalı
    7-Plazma, vücut sıvıları ve eksüdalar içersinde
    aktivitesi sağlam kalmalı
    8-Suda erir ve stabil olmalı, vücuda
    verildiklerinde bakterisit düzeylere çabuk
    ulaşmalı ve bu düzeyler uzunca süre
    kalmalıdır
Kemoterapötik Ajanların
tarihçesi
   İnfeksiyon ajanı olarak ilk keşif 1935 yılında
    kırmızı bir boya olan Prontosil
   Bu ilaç streptokok infeksiyonlarının
    tedavisinde kullanılmış ve sülfonamidlerin
    öncüsü
   Ikinci kesif ise 1940 larda Penicillium notatum
    kültürlerinden elde edilmiş (penisilin)
   İlk penisilinin keşfi 1929 yılında Fleming
    tarafından yapılmıştır. Fare ve tavşanlara
    toksik etkisinin olmadığını göstermiştir.
Kemoterapötik Ajanların
tarihçesi
   Florey, Chain arkadaşları 1940 yılında
    penisilini hem pürifiye edip,
    streptokoksik infeksiyonunda
    kullanmışlar
   1944 yılında streptomisin bulunmuş
   Takiben kloramfenikol, klortetrasiklin,
    eritromisin, vankomisin......
Günümüzden 5000 yıl önce Sümerler
hastalık cinlerini kovmak için küflenmiş
    peynir yenmesini öneriyorlardı.
İbni Sina bulaşıcı hastalıklara
yakalananların tedavisi için peynir küfü
              önermiştir.
1877 Osmanlı-Rus Savaşında Nene Hatun
 yaraları iltihaplanmış ve hasta askerlere
        küflü peynir yediriyordu.
1929 yılında A. Fleming stafilokok
kolonilerinin üremelerini bazı mantar
 suşlarının inhibe ettiklerini buldu.
1940 yılında Froley ve Chain ilk kez penisilini
             farelerde denediler.
   1941’de penisilin ilk kez insanda denendi.
Mary Hunt (küflü Mary) P. chrysogenumu buldu.
                  Mary)
Dr A. Fleming, Dr Froley, Dr Chain        penisilinin
 klinik kullanıma girmesindeki katkıları nedeniyle
   1945 yılında Nobel ödülüne layık görüldüler
1949 yılında Sardunya adası
lağımlarında Sefalosporium bulundu.
Kemoterapötiklerin Etki
Mekanizmalari
   Kemoterapötik ajanlar mikrorganizma
    hücresinin farklı bölgelerine etki
    edebilirler:
   1-Hücre duvarı sentezine etki
   2-Hücre zarı fonksiyonuna etki
   3-Protein sentezine etki
   4-Nükleik asit metabolizmasına etki
   5-Intermedier (ara) metabolizmaya etki
1-HÜCRE DUVARI
INHIBITÖRLERI
   a-Beta laktamlar                   b-Sikloserin
      penisilinler                     c-Fosfomisin
       dogal penisilinler              d-Vankomisin
       semisentetik penisilinler
                                        e-Basitrasin
       antipsödomonal
        penisilinler                    f-Ekinokandinler
       Sefalosporinler
       monobaktam
        tienamisinler
       beta laktamaz
        inhibitörleri
2-HÜCRE ZARI
INHIBITÖRLERI
   a-Polimiksinler
    b-Polienler
    c-Azoller
    Imidazoller
    Mikonazol
    Ketokonazol
    Triazoller
    Itrakonazol
3- DNA’NIN FONKSIYONUNU
INHIBE EDENLER
   a-Mitomisin
    b-Kinolonlar
    Nalidiksik asit
    Fluorokinolonlar
    c-Metronidazol
    d-Novobiosin
4-PROTEIN SENTEZINI
INHIBE EDENLER
   a-Transkripsiyon inhibitörleri      50S subüniti inhibe
    Aktinomisin                          edenler
    Rifampisin                           Kloramfenikol
    b-Translasyon inhibitörleri          Eritromisin ve diger
    30S ribozomal subüniti inhibe        makrolidler
    edenler                              Linkozamidler
    Aminoglikozidler(Streptomisin        Puromisin
    ,Neomisin,Gentamisin,Kanam           Fusidik asit
    isin,Tobramisin,                     c-Protein
    Amikasin)                            bütünlügünü
    Tetrasiklinler                       bozanlar
    Nitrofurantoin                       Griseofulvin
5-METABOLIT ANALOGLARI
   a-Tetrahidrofolat sentezi inhibitörleri
    Sulfonamidler
    Diger PABA analoglari
    Sulfonlar
    Paraaminoslisilik asit (PAS)
    b-Dihidrofolat redüktaz inhibitörleri
    Trimetoprim
    c-Diğer metabolit analoglari
    Izoniazid
    Flusitozin
1-HÜCRE DUVARI
INHIBITÖRLERI
   Bakteri hücre duvarı kendine özgü
    olduğundan ve böyle bir biyosentez ökaryotik
    hücrelerde olmadığından bu bölgeye ilgisi
    olan ilaçlar hem son derece spesifik hem de
    nontoksik ilaçlardır.
   Eubacteria’lar içinde hücre duvarı olmayan
    (Ör:Mikoplazmalar) bakterilere karşı bu
    antibiyotikler etkisizdir.
   Penisilin, sefalosporinler fosfomisin, sikloserin,
    vankomisin ve basitrasindir.
Hücre duvarı sertliğini;
   polisakkarid zincirlerinden olusan
    peptidoglikan tabakası sağlar.
   Bu tabaka Nasetilglukozamin ve N-
    asetilmüramik asitin çaprazlaşması ve
    bunlara kısa peptidlerin bağlanması ile
    oluşur.
Hücre duvarı Sentez;
   1.evre: Sitoplazma içersindedir, müreinin
    iskeleti olan N-asetilglukozamin ve N-
    asetilmüramilpentapeptid sentezidir.
    Sikloserin bu evrede etkili
   2.evre: Sitoplazma zarında gerçekleşir. 3.
    Evre peptidoglikanin transglikolasyonudur.
    Basitrasin ve vankomisin etkilerini burada
    gösterirler ve “recycle” lari bozarlar.
   3. evrenin sonunda transpeptidasyon vardır,
    ve beta laktamlar burada devreye girer ve
    transpeptidasyonu önlerler.
HÜCRE DUVARI
INHIBITÖRLERI
Beta laktam antibiyotikler
   Bu grupta yer alan bütün antibiyotikler
    4 üyeli bir beta laktam halkası içerirler.
   Penisilinler(penamlar) ve sefalosporinler
    (sefemler) iki alt grubu olustururlar.
   karbapenemler ve monobaktam grubu
    bulunur.
Beta laktam antibiyotikler
   Etki Mekanizmaları
   Beta laktamlar bakterisit ilaçlardır.
    Hücre membranı üzerinde bulunan penisilin
    bağlayan proteinler (PBP) (karboksipeptidaz,
    transpeptidaz →cross linkage’e yardımcı
    enzimler) hedef moleküllerdir.
   Sadece çoğalmakta olan bakterilere etkili
    olurlar.
Penisilinler
   Betalaktam halkası + tiazolidin halkası’ndan
    olusurlar.
   Doğal penisilinler: Penisilin G (mide asiti
    parçalar → injektabl olarak uygulanır) ve
    penisilinV (mide asitine dayanıklıdır, oral
    yoldan verilebilir). Gram pozitif ve gram
    negatif koklar üzerine etkilidirler. Penisilinazlar
    tarafından parçalanırlar.
   Semisentetik penisilinler: Penisilin
    çekirdeği 6-aminopenisilanik aside değişik
    kökler takılarak elde edilirler. 3 grupta
    incelenirler:
Beta Laktam halkası

            Tiazolidin halkası
Semisentetik penisilinler:
   1-Pensilinaza dirençli penisilinler
   Metisilin,mide asidine duyarlı;
    nafsilin, oksasilin, kloksasilin ve dikloksasilin
    mide asidine dirençlidirler.
   2-Genis spektrumlu penisilinler:
    Aminopenisinler (ampisilin, amoksisilin) ve
    amdinosilin bu grupta yer alirlar.
   Karboksipenisilinler: Karbenisilin, tikarsilin
   Ureidopenisilinler: Azlosilin, Mezlosilin,
    Piperasilin
   Etki spektrumlarina gram negatif basiller de
   3-Karboksipenisilin (karbenisilin, tikarsilin) ve
    -üreidoazlosilin, mezlosilin ve piperasilin)
    derivelerine Antipsödomonal penisilinlerde
    denir.
   Penisilin+Beta laktamaz inhibitör
    kombinasyonu:
        Amoksisilin+klavulanik asid
        Ampisilin+sulbaktam
        Tikarsilin+potasyum klavulanat
Sefalosporinler:
   Cephalosporium genusundan mantarlardan
    elde edilmişlerdir.
   Penisilindeki tiazolidin halkasının yerini burada
    dihidrotiazin (6 üyeli) halkası almıştır.
   Tüm sefalosporinlerin dihidrotiazin halkasının
    1. Atomunda kükürt (S) atomu vardır.
    Moksolaktamda S yerine O vardır. Buna
    oksasefem adı verilir.
   Cefamisinler (sefoksitin) Streptomyces’lerden
    türemiştir.
   Etki spektrumlarina göre 1., 2., 3. ve 4. kuşak
Beta laktam halkası
                           Dihidrotiazin halkası




Sefalosporin
HÜCRE DUVARI
INHIBITÖRLERI
   Diger beta laktamlar: Monobaktam ve
    tienamisinler (karbapenem bilesikleri)
   Beta laktamaz inhibitörleri: Sulbaktam,
    klavulanik asit ve tazobaktam’dir.
   b-Sikloserin
   Sadece tüberküloz basillerine karsi etkilidir.
    SSS’ne toksiktir.
   c-Fosfomisin
   Sikloserinle benzer yan etkileri olan bir ilaçtir.
HÜCRE DUVARI
INHIBITÖRLERI
   d-Vankomisin
   Dar spektrumludur. Sadece gram pozitif
    koklara etkilidir.
   e-Basitrasin
   Topikal olarak kullanilir. Sistemik
    kullanimi yoktur.
   f-Ekinokandinler
   Antifungaldir, sistemik etkilidir
Sikloserin
Basitrasin                Glikopeptit
HÜCRE ZARI
    INHIBITÖRLERI
   Polimiksinler; basit polipeptidlerdir. hücre
    membranına bağlanıp yapısını ve osmotik
    özelliklerini değiştirir. Sadece gram negatiflere
    etkilidirler.
    Polimiksin A, B, C, D ve E vardır. Polimiksin B
    topikal kullanılır. Polimiksin E’nin diğer adı
    kolistindir.
   Polienler amfoterisin B, nistatin (oral
    kullanılır) gibi antifungal ilaçlardır. Derin
    mantar infeksiyonlarında kullanılır, nefrotoksik
    ilaçlardır. Hücre membranında bulunan
    sterollere bağlanır ve permeabiliteyi bozarlar.
HÜCRE ZARI
INHIBITÖRLERI
   Azoller; genis spektrumlu antifungal. Maya,
    küf ve dermatofitler ile bazı bakteri ve
    protozoonlara etkilidirler.
   Imidazoller içersinde mikonazol IV ve topikal
    ve ketokonazol oral ve Kotrimakzol ve
    ekonazol yüzeyel kullanılır.
   Triazollere Flukonazol, itrakonazol ,
    vorikonazol ve posokonazol sistemik etkili son
    ikisi yeni antifungallerdir.
   Allilamin içinde terbinafin ve naftifine bulunur
   Bunlar da hücre zarı permeabilitesini bozarak
DNA’NIN FONKSIYONUNU
INHIBE EDENLER
   Bu grupta DNA yapı ve fonksiyonunu bozan
    ilaçlar vardir.
   Mitomisin: DNA sentezini inhibe eder.
    Insanlarda uygulanmaz.
   Kinolonlar: Nalidiksik asit, üriner
    infeksiyonlarin tedavisinde başarıyla
    kullanılmış. DNA giraz enziminin A subünitini
    inhibe eder. Fluorokinolonlar nalidiksik asitten
    türemiş çok geniş spektrumlu ilaçlardır.
   Metronidazol: DNA’da hasar yapar. Anaerop
    bakteriler ile protozoonlara etkilidir.
DNA’NIN FONKSIYONUNU
INHIBE EDENLER
   Novobiosin: DNA girazin B subünitini inhibe
    eder. Gram pozitif bakterilere karşı etkilidir.
   DNA sentezini ve bu suretle DNA virüslerinin
    replikasyonunu önleyerek etki eden
    halogenleşmiş primidinler, örneğin 5-
    iodo-2'deoxyuridine
    (=idoxuridine=İDU) lokal uygulamalarda
    kullanılır.
   Antivial kemoterapötiklerden cytarabine ve
    adenine arabinosid'in etkiside DNA
    üzerinedir.
4-PROTEIN SENTEZINI
INHIBITÖRLERI
   Bakterilerde protein sentezi 2 majör süreç
    sonucu oluşur.
   1-DNA bağımlı RNA sentezi (transkripsiyon)
   2-RNA bağımlı protein sentezi (translasyon).
   Transkripsiyon inhibitörleri: Transkripsiyon
    sırasında DNA’daki genetik bilgi tamamlayan
    bir RNA sekansına RNA polimeraz aracılı ile
    aktarılacaktır.
   Aktinomisin (toksiktir) ve rifampisin (Gram
    pozitiflere ve tüberküloz basiline etkilidir).
Translasyon inhibitörleri: mRNA’nin
     proteine translasyonu 3 fazda olur:
   1-inisiyasyon 2-elongasyon 3-terminasyon.
    1 ve 2. fazda 30S ribozomal subünitler,
   3.fazda ise 50S ribozomal subünitler rol
    oynar.
   30S ribozomal subüniti inhibe edenler
    streptomisin ve diger aminoglikozitler,
    terasiklin ve nitrofurantoindir.
Translasyon inhibitörleri:
   50S ribozomal subüniti inhibe edenler
    ise kloramfenikol, eritromisin ve
    makrolidler, linkomisin, klindamisin,
    puromisin ve fusidik asittir.
   griseofulvin (topikal kullanılır) protein
    yapımının bütününe etki ederler.
5-METABOLIT
     ANALOGLARI
   Bakterilerdeki bazı enzimler sıklıkla substratlarına
    benzer yapıdaki bileşikler karşısında inhibe olurlar.
    PABA folik asit prekürsörüdür.
   Sülfonamidler PABA’ya çok benzerler ve PABA
    yerine geçerek folik asit sentezini önlerler.
   Trimetoprim ise bir dihidrofolat redüktaz
inhibitörüdür.
   Izoniazid (tüberkülozda kullanilir)
   Flusitozin (antifungaldır) diğer metabolit
 analoglarıdır.
Viruslara etkili ajanlar
       1.V i r u s i d a j a n l a r : Deterjanlar,
        eter, kloroform, UV ışınlar gibi.
       2.A n t i v i r a l a ja n la r : Virus
        replikasyonunu inhibe eden virositatik
        ilaçlardır.
       3.İm m u n o m o d ü l a t ö r l e r :
        Konakçının immün fonksiyonlarını artırır
        veya düzenlerler.
Anti viral ilaçların etki
mekanizması
   konakcıhücresine bağlanma,
    •viral genomun zarfından ayrılması,
    •erken viralprotein sentezi,
    •nükleikasit sentezi,
    •geç viralprotein sentezi,
    •sentezlenen viral partiküllerin bir araya
    gelmesi ve hücre dışına çıkma
 İl k a n t i v i r a l i l a ç l a r :
       tiyosemikarbazonve idoksiuridindir.
 y e n i a n t iv ir a lle r ;

 Viruslardan sentezlenen bazı enzimleri

  hedef alır ve virusların sentezlediği bazı
  enzimlerle aktifleşir
 •Asiklovir herpes viruslara etkili

 toksisite düşük

 en yaygın kullanım
Herpes viruslara, Herpes simplex,Herpes
zoster, Cytomegale Virusa etkili
antiviraller
   ASİKLOVİR           VİDARABİN
   VALASİKLOVİR        TRİFLURİDİN
   GANSİKLOVİR         SORİVUDİN
   FAMSİKLOVİR VE      SİDOFOVİR
    PENSİKLOVİR
                        FOMİVİRSEN
   FOSKARNET
RSV, influenza A veB solunum yolu
infeksiyonlarında
   RİBAVİRİN
   AMANTADİN
   RİMANTADİN
   ZANAMİVİR VE OSELTAMİVİR
Hepatit Viruslarına EtkiliAntiviral
İlaçlar
   •İnterferonlar
    •Lamivudin
    •Famsiklovir
    •Adefovir dipivoksil
    •Lobukavir
    •Ribavirin
Antiretroviral İlaçlar
   1.NukleozidReverse Transcriptase(RT)
    İnh.
    Zidovudin-Didanozin-Zalsitabin-
    Stavudin
    Lamivudin-Abakavir
    2. NonnukleozidRT inhibitörleri
    Nevirapin-Delavirdin-Efavirenz
    3. Proteaz İnhibitörleri
    Sakinavir-Ritonavir-İndinavir-Nelfinavir-
    Amprenavir
ANTİFUNGAL
KEMOTERAPÖTİKLERİN ETKİ
MEKANİZMASI

   Ökaryotik hücre yapısında olmaları nedeniye
    selektif toksik etki göstermek güç olduğundan
    antifungal etkili sınırlı sayıda kemoterapötik
    bulunmaktadır.
   Antifungal kemoterapötiklerin etkileri fungusit
    ya da fungistatik olabildiği gibi bir iki tür
    mantara etkili dar spektrumlu ya da çok
    sayıda mantara etkili geniş spektrumlu
    olabilirler.
1950’ler Amfoterisin B, Nistatin
1960’lar Griseofulvin
1970’ler Flusitozin, Klotrimazol, Mikonazol
1980’ler Ketokonazol, Flukonazol, Itrakonazol
1990’lar Lipid Amfoterisin B, Terbinafin
2000’ler Ekinokandinlerden; Mikafungin,Kaspofungin
         Azollerden;Vorikonazol,Posakonazol,
         Ravukonazol
         Polienlerden; Lipozomal Nistatin,
         Nanosferik Amfoterisin B
         Sordarinler, Nikomisinler, Pradimisinler
The Last 50
 Years




                                                                        Anidulafungin
                                                                                gin
                                                                            ofun
                                                                                                 n




                                                                        XMP
                                                             s                               o
# of drugs                                                                                uc




                                                                       Casp
                                                                       rin
                                                                                        v
                                                                       Ra
                                                                     a
                                                                   rd
 14                                                              So
                                                                       Micafun
                                                          L-AmB    Po Vo
 12                            )                                     sa ricon
                            58
                                                         ABCD           co
                   ofu (19


 10                                                      ABLC             n
                                                              Terbinafine
                          n
                         B
                      lv i


  8
            Gr ricin




                                                           Itraconazole
  6                                                      Fluconazole
               ote
               ise




                                                 Ketoconazole
            ph




  4
      Amin




                                            Miconazole
          t




                                     5-FC
      sta




  2
      Ny




  0
  1950           1960              1970     1980      1990            2000
Antifungallerin etki yerleri
    squalenler                          Nükleik asit sentezi
                                                 nükleozitler
squallen     a lilaminle                         5-flusitozin
epoksidaz    r
              terbinafine
                                             glu kan sentezi
    lanosterol                                Ekinokandin
                                              kaspofungin
14-α            azoller
demetilaz       fluconazole                   Kitin sentezi
                                                nikk omisinler
     ergosterol
                              K+            protein sentezi
                              Mg   2+



            Polyenler                          azasordarinle
            amfoterisin B
POLYEN ANTİFUNGALLER
   Amfoterisin B




   Nistatin
Amphotericin B
              Streptomyces nodosus
               izole edilmiş
              Su ile çözülmez
              sodium deoxycholate
               çözülür
              IV kullanılır amphotericin
               B deoxycholate
               (Fungizone®)
Amphotericin B
      Ergosterol


Cell membrane




  Binding to ergosterol,           Ca++            Ca++
  Intercalation of cell membrane                          Na+
                                    Na+             K+



                                   K+

                                        Leakage of intracellular cations
                                        and proteins
Amphotericin B ergosterol ve
porlar oluşturarak hücre
membranının işlevini bozuyorlar
LIPID amfoterisin B
  Amphotericin B Lipid Complex
   (ABLC; Abelcet®)

  Amphotericin B Colloidal Dispersion
   (ABCD; Amphocil® or Amphotec®)

  Liposomal Amphotericin B
   (L-AMB; Ambisome®)
Nistatin
   Streptomyces noursei den izole edilen
    bir polyen antifungal

   Topikal antifungal agent

   Sistemik kullanımında toksik
Azol Antifungal ajanlar
   imidazol ve triazol
    bu grup içindedir.
   Flukonazol en sık
    kullanılan ve
    dolaysıyla direnç
    gelişimi olan ajandır.
                  Flukonazol
Azollerin antifungal aktivitesi
sonucunda
   Stoplazmik membranın bütünlüğü
   Fonksiyonları
   Besin transport
   Kitin sentezi kaybolur
   Mantarın büyümesi inhibe olur.
Yeni azoller



               Posakonazol




Vorikonazol    Ravukonazol
FLUSİTOZİN
                                    H
   Antifungal                      N         O
    aktivitesini nükleik
    asit    ve   protein
    sentezini      inhibe                 N
    ederek gösterir.        F

                                    NH2


                                Flucytosine
Ekinokandinler




 Kaspofungin     Anidulafungin



 Mikafungin
Ekinokandinler
    Membranın       temel
                                                               Mannoproteins

                                                                ß(1,6)-glucan
                                                                ß(1,3)-glucan

    homopolisakkarit                                           Chitin
                                                               Phospholipid bilayer

    1,3-Beta-D-glukanın                                        of cell membrane

                                                          ß(1,3) glucan synthase


    sentezinin
                              glucan synthase inhibitor




    inhibisyonu         ile
    antifungal aktivite
                                                           Depletion of ß(1,3) glucans
                                                           in cell wall




                                                            Inhibition of
                                                            ß(1,3) glucan synthase
Griseofungin
   Griseofungin mikotik
    spindlerin dağılımı ile
    fungal mitoz
    inhibisyonu yolu ile
    antifungal aktivite
    göstermektedir.
Sordarin
   Mantar protein sentezini
    inhibe ederek etkili olur.
   Hedef aldığı elengasyon
    faktör (EF) dir.
   EF yi kodlayan EFT2
    deki         mutasyonlar
    dirençten        sorumlu
    olduğu bildirilmektedir
Nikomisin Z
   Nikomisin Z fungal
    hücre duvarı kitin
    sentaz inhibisyonu
    yaparak etkilidir.
   hücre içine alınması
    gerekmektedir.
Antiparaziter kemoterapötikler
   Antihelmitik ajanlar
   Antiprotozoal ajanlar
    Ektoparaziter ajanlar
Antiprotozoal kemoterapötikler
    Amebiasis; Entamoeba histolytica,
           Klorokin, emetin, metronidazol,

            paramomisin, Diloksanid fruat, Iodokinol
            ,tetrasiklin,
    Malaria; (Sıtma)
       Plasmodium falciparum, P.vivax, P.malariae,

        P.ovale
           Klorokin, meflokin, primakin, Kinin,

            primetamin, kloroquanid , Doksisiklin,
            klindamisin
Antiprotozoal kemoterapötikler
    Tripanosoma,
           Metronidazol, tinidazol , ornidazol,

            Klotrtimazol
    Toxoplasma
       Trimetamin ve sulfodiazin , spiramisin

    Giardia
           metronidazol, tinidazol, Kinakrin,, frazolin

    Leishmania
       5 değerli antimon birleşikleri, Anfoterisin B,

        Flukonazol, ketokonazol, pentamidin, Rifambin
Antihelmintik kemoterapötikler
   (Enterobius vermicularis, Trichuris trichiura,
    Ancyclostoma duodenale, Necator americanus,
    Ascaris lumbricoides, Strongyloides, oncocerca,
    Filariasis, Schistosoma)
       Nematod
           Ivermektin, Mebendazol, pirantel pamote,
            tiabendazol, pyrantel pamote,
       Cestod
           Niklozamid, albendozol, prazikuantel
       Trematod
           prazikuantel
Ektoparazitlere Karşı Kullanılan
    İlaçlar
   Uyuz: Sarcoptes scabei
   Bit: Bitlenme (pediculosis)
       Pediculus humanus capitis
       Pediculus humanus corporis
       Phthirus pubis
   Pire:
   Kene:
   Hastalik vektörleri (ve virusler)
   İlaçlar:
    
       (Skabisid, akarisid, pedikulosit, antikolinesteraz,
       insektisit )
      Piretrinler, piretroidler, antikolinesterazlar
       (malatiyon, karbaril (%1)), Lindan/gama-benzen
       hekzaklorur, benzil benzoat, krotamiton, kükürtlü
       merhemler (%10) Ardıç katranı
Sonuç olarak;
   Kemoterapik maddeler mikroorganizmaların
    çeşidine göre çok çeşitlidir. Her gün yenileri
    eklenmektedir.
   Hastalıkların tedavisinde doğru tedavi için
    öncelikle infeksiyona neden olan
    mikroorganizmayı üretmek ve/veya belirlemek ve
    in vitro duyarlılık testin yaparak duyarlı
    Kemoterapik maddeyi belirlememiz
    gerekmektedir.

Kemoterapik maddeler (fazlası için www.tipfakultesi.org )

  • 1.
    Kemoterapik maddeler: Antibiyotikler Prof. Dr. A. Nedret KOÇ Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Kayseri
  • 2.
    Öğrenme Hedefi  Kemoterapik maddelerin tanımı,  İnfeksiyon Hastalıklarında kullanılan Kemoterapik maddeler belirlemek,  En sık kullanılan kemoterapik maddeleri, etki mekanizmaların ve kullanımını öğrenmektir
  • 3.
    Kemoterapik maddeler  Çok küçük miktarlarda mikroorganizma üzerinde zarar verici etkileri fazla, buna karşılık organizma üzerindeki etkileri çok az olan ya da hiç bulunmayan, enfeksiyon hastalıkların sağaltımı amacı ile kullanılan kimyasal maddelerdir.  Seçici toksik etki dediğimiz bu özellik, kemoterapiklerle antiseptik maddelerin arasındaki başlıca ayrımdır.
  • 4.
    Kemoteropötik maddeler  İki türlü etkisi vardır:  Birincisi üremelerini durdurucu (mikrobiyostatik),  İkincisi de öldürücü (jermisid=mikrobisit) etkilerdir.
  • 5.
    Kemoteropötik maddeler  Etkiledikleri mikroorganizmalara göre bazı adlar alırlar:  Antibiyotik  Antifungal  Antiviral  Antiparaziter  Antimikobakterial ajanlar
  • 6.
    Kemoterapötik Ajanlarda Istenen Özellikler  1-Selektif toksisite: Etki ederken konağa zarar vermeyecek 2-Ideal ajan bakterisit olmalı, bakteriostatik olmamalı 3-Fenotipik ya da genotipik direnç geliştirmemeli 4-Etki spektrumu geniş olmalı 5-Allerjik olmamalı
  • 7.
    Kemoterapötik Ajanlarda Istenen Özellikler  6-Yüksek dozda ve sürekli kullanıldığında istenmeyen etkiler ortaya çıkmamalı 7-Plazma, vücut sıvıları ve eksüdalar içersinde aktivitesi sağlam kalmalı 8-Suda erir ve stabil olmalı, vücuda verildiklerinde bakterisit düzeylere çabuk ulaşmalı ve bu düzeyler uzunca süre kalmalıdır
  • 8.
    Kemoterapötik Ajanların tarihçesi  İnfeksiyon ajanı olarak ilk keşif 1935 yılında kırmızı bir boya olan Prontosil  Bu ilaç streptokok infeksiyonlarının tedavisinde kullanılmış ve sülfonamidlerin öncüsü  Ikinci kesif ise 1940 larda Penicillium notatum kültürlerinden elde edilmiş (penisilin)  İlk penisilinin keşfi 1929 yılında Fleming tarafından yapılmıştır. Fare ve tavşanlara toksik etkisinin olmadığını göstermiştir.
  • 9.
    Kemoterapötik Ajanların tarihçesi  Florey, Chain arkadaşları 1940 yılında penisilini hem pürifiye edip, streptokoksik infeksiyonunda kullanmışlar  1944 yılında streptomisin bulunmuş  Takiben kloramfenikol, klortetrasiklin, eritromisin, vankomisin......
  • 10.
    Günümüzden 5000 yılönce Sümerler hastalık cinlerini kovmak için küflenmiş peynir yenmesini öneriyorlardı.
  • 11.
    İbni Sina bulaşıcıhastalıklara yakalananların tedavisi için peynir küfü önermiştir.
  • 12.
    1877 Osmanlı-Rus SavaşındaNene Hatun yaraları iltihaplanmış ve hasta askerlere küflü peynir yediriyordu.
  • 13.
    1929 yılında A.Fleming stafilokok kolonilerinin üremelerini bazı mantar suşlarının inhibe ettiklerini buldu.
  • 15.
    1940 yılında Froleyve Chain ilk kez penisilini farelerde denediler. 1941’de penisilin ilk kez insanda denendi. Mary Hunt (küflü Mary) P. chrysogenumu buldu. Mary)
  • 16.
    Dr A. Fleming,Dr Froley, Dr Chain penisilinin klinik kullanıma girmesindeki katkıları nedeniyle 1945 yılında Nobel ödülüne layık görüldüler
  • 17.
    1949 yılında Sardunyaadası lağımlarında Sefalosporium bulundu.
  • 18.
    Kemoterapötiklerin Etki Mekanizmalari  Kemoterapötik ajanlar mikrorganizma hücresinin farklı bölgelerine etki edebilirler:  1-Hücre duvarı sentezine etki  2-Hücre zarı fonksiyonuna etki  3-Protein sentezine etki  4-Nükleik asit metabolizmasına etki  5-Intermedier (ara) metabolizmaya etki
  • 19.
    1-HÜCRE DUVARI INHIBITÖRLERI  a-Beta laktamlar  b-Sikloserin  penisilinler c-Fosfomisin  dogal penisilinler d-Vankomisin  semisentetik penisilinler e-Basitrasin  antipsödomonal penisilinler f-Ekinokandinler  Sefalosporinler  monobaktam tienamisinler  beta laktamaz inhibitörleri
  • 20.
    2-HÜCRE ZARI INHIBITÖRLERI  a-Polimiksinler b-Polienler c-Azoller Imidazoller Mikonazol Ketokonazol Triazoller Itrakonazol
  • 21.
    3- DNA’NIN FONKSIYONUNU INHIBEEDENLER  a-Mitomisin b-Kinolonlar Nalidiksik asit Fluorokinolonlar c-Metronidazol d-Novobiosin
  • 22.
    4-PROTEIN SENTEZINI INHIBE EDENLER  a-Transkripsiyon inhibitörleri  50S subüniti inhibe Aktinomisin edenler Rifampisin Kloramfenikol b-Translasyon inhibitörleri Eritromisin ve diger 30S ribozomal subüniti inhibe makrolidler edenler Linkozamidler Aminoglikozidler(Streptomisin Puromisin ,Neomisin,Gentamisin,Kanam Fusidik asit isin,Tobramisin, c-Protein Amikasin) bütünlügünü Tetrasiklinler bozanlar Nitrofurantoin Griseofulvin
  • 23.
    5-METABOLIT ANALOGLARI  a-Tetrahidrofolat sentezi inhibitörleri Sulfonamidler Diger PABA analoglari Sulfonlar Paraaminoslisilik asit (PAS) b-Dihidrofolat redüktaz inhibitörleri Trimetoprim c-Diğer metabolit analoglari Izoniazid Flusitozin
  • 24.
    1-HÜCRE DUVARI INHIBITÖRLERI  Bakteri hücre duvarı kendine özgü olduğundan ve böyle bir biyosentez ökaryotik hücrelerde olmadığından bu bölgeye ilgisi olan ilaçlar hem son derece spesifik hem de nontoksik ilaçlardır.  Eubacteria’lar içinde hücre duvarı olmayan (Ör:Mikoplazmalar) bakterilere karşı bu antibiyotikler etkisizdir.  Penisilin, sefalosporinler fosfomisin, sikloserin, vankomisin ve basitrasindir.
  • 25.
    Hücre duvarı sertliğini;  polisakkarid zincirlerinden olusan peptidoglikan tabakası sağlar.  Bu tabaka Nasetilglukozamin ve N- asetilmüramik asitin çaprazlaşması ve bunlara kısa peptidlerin bağlanması ile oluşur.
  • 26.
    Hücre duvarı Sentez;  1.evre: Sitoplazma içersindedir, müreinin iskeleti olan N-asetilglukozamin ve N- asetilmüramilpentapeptid sentezidir. Sikloserin bu evrede etkili  2.evre: Sitoplazma zarında gerçekleşir. 3. Evre peptidoglikanin transglikolasyonudur. Basitrasin ve vankomisin etkilerini burada gösterirler ve “recycle” lari bozarlar.  3. evrenin sonunda transpeptidasyon vardır, ve beta laktamlar burada devreye girer ve transpeptidasyonu önlerler.
  • 27.
  • 28.
    Beta laktam antibiyotikler  Bu grupta yer alan bütün antibiyotikler 4 üyeli bir beta laktam halkası içerirler.  Penisilinler(penamlar) ve sefalosporinler (sefemler) iki alt grubu olustururlar.  karbapenemler ve monobaktam grubu bulunur.
  • 29.
    Beta laktam antibiyotikler  Etki Mekanizmaları  Beta laktamlar bakterisit ilaçlardır.  Hücre membranı üzerinde bulunan penisilin bağlayan proteinler (PBP) (karboksipeptidaz, transpeptidaz →cross linkage’e yardımcı enzimler) hedef moleküllerdir.  Sadece çoğalmakta olan bakterilere etkili olurlar.
  • 30.
    Penisilinler  Betalaktam halkası + tiazolidin halkası’ndan olusurlar.  Doğal penisilinler: Penisilin G (mide asiti parçalar → injektabl olarak uygulanır) ve penisilinV (mide asitine dayanıklıdır, oral yoldan verilebilir). Gram pozitif ve gram negatif koklar üzerine etkilidirler. Penisilinazlar tarafından parçalanırlar.  Semisentetik penisilinler: Penisilin çekirdeği 6-aminopenisilanik aside değişik kökler takılarak elde edilirler. 3 grupta incelenirler:
  • 31.
    Beta Laktam halkası Tiazolidin halkası
  • 32.
    Semisentetik penisilinler:  1-Pensilinaza dirençli penisilinler  Metisilin,mide asidine duyarlı;  nafsilin, oksasilin, kloksasilin ve dikloksasilin mide asidine dirençlidirler.  2-Genis spektrumlu penisilinler: Aminopenisinler (ampisilin, amoksisilin) ve amdinosilin bu grupta yer alirlar.  Karboksipenisilinler: Karbenisilin, tikarsilin  Ureidopenisilinler: Azlosilin, Mezlosilin, Piperasilin  Etki spektrumlarina gram negatif basiller de
  • 33.
    3-Karboksipenisilin (karbenisilin, tikarsilin) ve -üreidoazlosilin, mezlosilin ve piperasilin) derivelerine Antipsödomonal penisilinlerde denir.  Penisilin+Beta laktamaz inhibitör kombinasyonu: Amoksisilin+klavulanik asid Ampisilin+sulbaktam Tikarsilin+potasyum klavulanat
  • 34.
    Sefalosporinler:  Cephalosporium genusundan mantarlardan elde edilmişlerdir.  Penisilindeki tiazolidin halkasının yerini burada dihidrotiazin (6 üyeli) halkası almıştır.  Tüm sefalosporinlerin dihidrotiazin halkasının 1. Atomunda kükürt (S) atomu vardır. Moksolaktamda S yerine O vardır. Buna oksasefem adı verilir.  Cefamisinler (sefoksitin) Streptomyces’lerden türemiştir.  Etki spektrumlarina göre 1., 2., 3. ve 4. kuşak
  • 35.
    Beta laktam halkası Dihidrotiazin halkası Sefalosporin
  • 36.
    HÜCRE DUVARI INHIBITÖRLERI  Diger beta laktamlar: Monobaktam ve tienamisinler (karbapenem bilesikleri)  Beta laktamaz inhibitörleri: Sulbaktam, klavulanik asit ve tazobaktam’dir.  b-Sikloserin  Sadece tüberküloz basillerine karsi etkilidir. SSS’ne toksiktir.  c-Fosfomisin  Sikloserinle benzer yan etkileri olan bir ilaçtir.
  • 37.
    HÜCRE DUVARI INHIBITÖRLERI  d-Vankomisin  Dar spektrumludur. Sadece gram pozitif koklara etkilidir.  e-Basitrasin  Topikal olarak kullanilir. Sistemik kullanimi yoktur.  f-Ekinokandinler  Antifungaldir, sistemik etkilidir
  • 38.
  • 39.
    HÜCRE ZARI INHIBITÖRLERI  Polimiksinler; basit polipeptidlerdir. hücre membranına bağlanıp yapısını ve osmotik özelliklerini değiştirir. Sadece gram negatiflere etkilidirler.  Polimiksin A, B, C, D ve E vardır. Polimiksin B topikal kullanılır. Polimiksin E’nin diğer adı kolistindir.  Polienler amfoterisin B, nistatin (oral kullanılır) gibi antifungal ilaçlardır. Derin mantar infeksiyonlarında kullanılır, nefrotoksik ilaçlardır. Hücre membranında bulunan sterollere bağlanır ve permeabiliteyi bozarlar.
  • 40.
    HÜCRE ZARI INHIBITÖRLERI  Azoller; genis spektrumlu antifungal. Maya, küf ve dermatofitler ile bazı bakteri ve protozoonlara etkilidirler.  Imidazoller içersinde mikonazol IV ve topikal ve ketokonazol oral ve Kotrimakzol ve ekonazol yüzeyel kullanılır.  Triazollere Flukonazol, itrakonazol , vorikonazol ve posokonazol sistemik etkili son ikisi yeni antifungallerdir.  Allilamin içinde terbinafin ve naftifine bulunur  Bunlar da hücre zarı permeabilitesini bozarak
  • 41.
    DNA’NIN FONKSIYONUNU INHIBE EDENLER  Bu grupta DNA yapı ve fonksiyonunu bozan ilaçlar vardir.  Mitomisin: DNA sentezini inhibe eder. Insanlarda uygulanmaz.  Kinolonlar: Nalidiksik asit, üriner infeksiyonlarin tedavisinde başarıyla kullanılmış. DNA giraz enziminin A subünitini inhibe eder. Fluorokinolonlar nalidiksik asitten türemiş çok geniş spektrumlu ilaçlardır.  Metronidazol: DNA’da hasar yapar. Anaerop bakteriler ile protozoonlara etkilidir.
  • 42.
    DNA’NIN FONKSIYONUNU INHIBE EDENLER  Novobiosin: DNA girazin B subünitini inhibe eder. Gram pozitif bakterilere karşı etkilidir.  DNA sentezini ve bu suretle DNA virüslerinin replikasyonunu önleyerek etki eden halogenleşmiş primidinler, örneğin 5- iodo-2'deoxyuridine (=idoxuridine=İDU) lokal uygulamalarda kullanılır.  Antivial kemoterapötiklerden cytarabine ve adenine arabinosid'in etkiside DNA üzerinedir.
  • 43.
    4-PROTEIN SENTEZINI INHIBITÖRLERI  Bakterilerde protein sentezi 2 majör süreç sonucu oluşur.  1-DNA bağımlı RNA sentezi (transkripsiyon)  2-RNA bağımlı protein sentezi (translasyon).  Transkripsiyon inhibitörleri: Transkripsiyon sırasında DNA’daki genetik bilgi tamamlayan bir RNA sekansına RNA polimeraz aracılı ile aktarılacaktır.  Aktinomisin (toksiktir) ve rifampisin (Gram pozitiflere ve tüberküloz basiline etkilidir).
  • 44.
    Translasyon inhibitörleri: mRNA’nin proteine translasyonu 3 fazda olur:  1-inisiyasyon 2-elongasyon 3-terminasyon.  1 ve 2. fazda 30S ribozomal subünitler,  3.fazda ise 50S ribozomal subünitler rol oynar.  30S ribozomal subüniti inhibe edenler streptomisin ve diger aminoglikozitler, terasiklin ve nitrofurantoindir.
  • 45.
    Translasyon inhibitörleri:  50S ribozomal subüniti inhibe edenler ise kloramfenikol, eritromisin ve makrolidler, linkomisin, klindamisin, puromisin ve fusidik asittir.  griseofulvin (topikal kullanılır) protein yapımının bütününe etki ederler.
  • 46.
    5-METABOLIT ANALOGLARI  Bakterilerdeki bazı enzimler sıklıkla substratlarına benzer yapıdaki bileşikler karşısında inhibe olurlar. PABA folik asit prekürsörüdür.  Sülfonamidler PABA’ya çok benzerler ve PABA yerine geçerek folik asit sentezini önlerler.  Trimetoprim ise bir dihidrofolat redüktaz inhibitörüdür.  Izoniazid (tüberkülozda kullanilir)  Flusitozin (antifungaldır) diğer metabolit analoglarıdır.
  • 47.
    Viruslara etkili ajanlar  1.V i r u s i d a j a n l a r : Deterjanlar, eter, kloroform, UV ışınlar gibi.  2.A n t i v i r a l a ja n la r : Virus replikasyonunu inhibe eden virositatik ilaçlardır.  3.İm m u n o m o d ü l a t ö r l e r : Konakçının immün fonksiyonlarını artırır veya düzenlerler.
  • 48.
    Anti viral ilaçlarınetki mekanizması  konakcıhücresine bağlanma, •viral genomun zarfından ayrılması, •erken viralprotein sentezi, •nükleikasit sentezi, •geç viralprotein sentezi, •sentezlenen viral partiküllerin bir araya gelmesi ve hücre dışına çıkma
  • 49.
     İl ka n t i v i r a l i l a ç l a r : tiyosemikarbazonve idoksiuridindir.  y e n i a n t iv ir a lle r ;  Viruslardan sentezlenen bazı enzimleri hedef alır ve virusların sentezlediği bazı enzimlerle aktifleşir  •Asiklovir herpes viruslara etkili  toksisite düşük  en yaygın kullanım
  • 50.
    Herpes viruslara, Herpessimplex,Herpes zoster, Cytomegale Virusa etkili antiviraller  ASİKLOVİR  VİDARABİN  VALASİKLOVİR  TRİFLURİDİN  GANSİKLOVİR  SORİVUDİN  FAMSİKLOVİR VE  SİDOFOVİR PENSİKLOVİR  FOMİVİRSEN  FOSKARNET
  • 51.
    RSV, influenza AveB solunum yolu infeksiyonlarında  RİBAVİRİN  AMANTADİN  RİMANTADİN  ZANAMİVİR VE OSELTAMİVİR
  • 52.
    Hepatit Viruslarına EtkiliAntiviral İlaçlar  •İnterferonlar •Lamivudin •Famsiklovir •Adefovir dipivoksil •Lobukavir •Ribavirin
  • 53.
    Antiretroviral İlaçlar  1.NukleozidReverse Transcriptase(RT) İnh. Zidovudin-Didanozin-Zalsitabin- Stavudin Lamivudin-Abakavir 2. NonnukleozidRT inhibitörleri Nevirapin-Delavirdin-Efavirenz 3. Proteaz İnhibitörleri Sakinavir-Ritonavir-İndinavir-Nelfinavir- Amprenavir
  • 54.
    ANTİFUNGAL KEMOTERAPÖTİKLERİN ETKİ MEKANİZMASI  Ökaryotik hücre yapısında olmaları nedeniye selektif toksik etki göstermek güç olduğundan antifungal etkili sınırlı sayıda kemoterapötik bulunmaktadır.  Antifungal kemoterapötiklerin etkileri fungusit ya da fungistatik olabildiği gibi bir iki tür mantara etkili dar spektrumlu ya da çok sayıda mantara etkili geniş spektrumlu olabilirler.
  • 55.
    1950’ler Amfoterisin B,Nistatin 1960’lar Griseofulvin 1970’ler Flusitozin, Klotrimazol, Mikonazol 1980’ler Ketokonazol, Flukonazol, Itrakonazol 1990’lar Lipid Amfoterisin B, Terbinafin 2000’ler Ekinokandinlerden; Mikafungin,Kaspofungin Azollerden;Vorikonazol,Posakonazol, Ravukonazol Polienlerden; Lipozomal Nistatin, Nanosferik Amfoterisin B Sordarinler, Nikomisinler, Pradimisinler
  • 56.
    The Last 50 Years Anidulafungin gin ofun n XMP s o # of drugs uc Casp rin v Ra a rd 14 So Micafun L-AmB Po Vo 12 ) sa ricon 58 ABCD co ofu (19 10 ABLC n Terbinafine n B lv i 8 Gr ricin Itraconazole 6 Fluconazole ote ise Ketoconazole ph 4 Amin Miconazole t 5-FC sta 2 Ny 0 1950 1960 1970 1980 1990 2000
  • 57.
    Antifungallerin etki yerleri squalenler Nükleik asit sentezi nükleozitler squallen a lilaminle 5-flusitozin epoksidaz r terbinafine glu kan sentezi lanosterol Ekinokandin kaspofungin 14-α azoller demetilaz fluconazole Kitin sentezi nikk omisinler ergosterol K+ protein sentezi Mg 2+ Polyenler azasordarinle amfoterisin B
  • 58.
    POLYEN ANTİFUNGALLER  Amfoterisin B  Nistatin
  • 59.
    Amphotericin B  Streptomyces nodosus izole edilmiş  Su ile çözülmez  sodium deoxycholate çözülür  IV kullanılır amphotericin B deoxycholate (Fungizone®)
  • 60.
    Amphotericin B Ergosterol Cell membrane Binding to ergosterol, Ca++ Ca++ Intercalation of cell membrane Na+ Na+ K+ K+ Leakage of intracellular cations and proteins
  • 61.
    Amphotericin B ergosterolve porlar oluşturarak hücre membranının işlevini bozuyorlar
  • 62.
    LIPID amfoterisin B Amphotericin B Lipid Complex (ABLC; Abelcet®) Amphotericin B Colloidal Dispersion (ABCD; Amphocil® or Amphotec®) Liposomal Amphotericin B (L-AMB; Ambisome®)
  • 63.
    Nistatin  Streptomyces noursei den izole edilen bir polyen antifungal  Topikal antifungal agent  Sistemik kullanımında toksik
  • 64.
    Azol Antifungal ajanlar  imidazol ve triazol bu grup içindedir.  Flukonazol en sık kullanılan ve dolaysıyla direnç gelişimi olan ajandır. Flukonazol
  • 65.
    Azollerin antifungal aktivitesi sonucunda  Stoplazmik membranın bütünlüğü  Fonksiyonları  Besin transport  Kitin sentezi kaybolur  Mantarın büyümesi inhibe olur.
  • 66.
    Yeni azoller Posakonazol Vorikonazol Ravukonazol
  • 67.
    FLUSİTOZİN H  Antifungal N O aktivitesini nükleik asit ve protein sentezini inhibe N ederek gösterir. F NH2 Flucytosine
  • 68.
    Ekinokandinler Kaspofungin Anidulafungin Mikafungin
  • 69.
    Ekinokandinler Membranın temel Mannoproteins  ß(1,6)-glucan ß(1,3)-glucan homopolisakkarit Chitin Phospholipid bilayer 1,3-Beta-D-glukanın of cell membrane ß(1,3) glucan synthase sentezinin glucan synthase inhibitor inhibisyonu ile antifungal aktivite Depletion of ß(1,3) glucans in cell wall Inhibition of ß(1,3) glucan synthase
  • 70.
    Griseofungin  Griseofungin mikotik spindlerin dağılımı ile fungal mitoz inhibisyonu yolu ile antifungal aktivite göstermektedir.
  • 71.
    Sordarin  Mantar protein sentezini inhibe ederek etkili olur.  Hedef aldığı elengasyon faktör (EF) dir.  EF yi kodlayan EFT2 deki mutasyonlar dirençten sorumlu olduğu bildirilmektedir
  • 72.
    Nikomisin Z  Nikomisin Z fungal hücre duvarı kitin sentaz inhibisyonu yaparak etkilidir.  hücre içine alınması gerekmektedir.
  • 73.
    Antiparaziter kemoterapötikler  Antihelmitik ajanlar  Antiprotozoal ajanlar  Ektoparaziter ajanlar
  • 74.
    Antiprotozoal kemoterapötikler  Amebiasis; Entamoeba histolytica,  Klorokin, emetin, metronidazol, paramomisin, Diloksanid fruat, Iodokinol ,tetrasiklin,  Malaria; (Sıtma)  Plasmodium falciparum, P.vivax, P.malariae, P.ovale  Klorokin, meflokin, primakin, Kinin, primetamin, kloroquanid , Doksisiklin, klindamisin
  • 75.
    Antiprotozoal kemoterapötikler  Tripanosoma,  Metronidazol, tinidazol , ornidazol, Klotrtimazol  Toxoplasma  Trimetamin ve sulfodiazin , spiramisin  Giardia  metronidazol, tinidazol, Kinakrin,, frazolin  Leishmania  5 değerli antimon birleşikleri, Anfoterisin B, Flukonazol, ketokonazol, pentamidin, Rifambin
  • 76.
    Antihelmintik kemoterapötikler  (Enterobius vermicularis, Trichuris trichiura, Ancyclostoma duodenale, Necator americanus, Ascaris lumbricoides, Strongyloides, oncocerca, Filariasis, Schistosoma)  Nematod  Ivermektin, Mebendazol, pirantel pamote, tiabendazol, pyrantel pamote,  Cestod  Niklozamid, albendozol, prazikuantel  Trematod  prazikuantel
  • 77.
    Ektoparazitlere Karşı Kullanılan İlaçlar  Uyuz: Sarcoptes scabei  Bit: Bitlenme (pediculosis)  Pediculus humanus capitis  Pediculus humanus corporis  Phthirus pubis  Pire:  Kene:  Hastalik vektörleri (ve virusler)  İlaçlar:  (Skabisid, akarisid, pedikulosit, antikolinesteraz, insektisit )  Piretrinler, piretroidler, antikolinesterazlar (malatiyon, karbaril (%1)), Lindan/gama-benzen hekzaklorur, benzil benzoat, krotamiton, kükürtlü merhemler (%10) Ardıç katranı
  • 78.
    Sonuç olarak;  Kemoterapik maddeler mikroorganizmaların çeşidine göre çok çeşitlidir. Her gün yenileri eklenmektedir.  Hastalıkların tedavisinde doğru tedavi için öncelikle infeksiyona neden olan mikroorganizmayı üretmek ve/veya belirlemek ve in vitro duyarlılık testin yaparak duyarlı Kemoterapik maddeyi belirlememiz gerekmektedir.