1. Histamin ve
Antihistaminikler
Dr. Hasan Basri Ulusoy

2. Histamin
• Alerjik ve inflamatuvar olaylara
aracılık eden önemli bir
maddedir.
• Gastrik asid sekresyonunda
önemli rolü vardır
• Nörotransmitterdir

3. Sentez
Histidin Histidin Dekarboksilaz Histamin
Ya depolanır ya da yıkılır
Mast hücrelerinde ve bazofillerde granüller
(veziküller) içerisinde depolanır

4. Mast hücreleri doku hasarı riskinin
yüksek olduğu yerlerde yoğun olarak
bulunurlar
– Ağız, burun ve ayak
– İnternal vücut yüzeyleri
– Kan damarları

5. Doku hasarı sonucu histamin
salınımı olur:
Lokal vazodilatasyon
Permeabilite artışı
Kemotaksi

6. İmmünolojik olaylar da mast
hücrelerinden ve bazofillerden
histamin salınımına (degranülasyon)
neden olur
– Tip I Alerjik Reaksiyon (Ig E)
– IgG ve IgM aracılı reaksiyonlar

7. Çeşitli maddeler de histamin
salınımına neden olur
– Morfin
– Tübokürarin

8. Mast hücresi ile ilişkili olmayan
histamin:
1)Beyinde nörotransmitter:
-Nöroendokrin kontrol
-Kardiyovasküler kontrol
-Vucut ısısı kontrolü
-Kilo kontrolü
-Uyanıklık

9. Mast hücresi ile ilişkili olmayan
histamin:
2) Gastrik fundusta enterokromaffin
benzeri hücrelerden salınır
Gastrik asid sekresyonu

10. Histamin Reseptörleri:
• H1 : Beyin, düz kas ve endotelyum
• H2 : Gastrik mukoza, kalp kası, mast
hücreleri ve beyin
• H3 : presinaptik: beyin, myenterik
pleksus ve diğer nöronlar
• H4 : eozinofil, nötrofil, T hücresi

11. Histaminin Etkileri:
• Sinir Sistemi:
– Duyusal sinir uçlarının uyarılması
(ağrı ve kaşıntı) (H1)

12. Histaminin Etkileri
Kardiyovasküler Sistem:
-Histamin injeksiyonu kan basıncını düşürür
(vazodilatasyon), (H1) (Anaflaksi)
-Kalp hızını artırır (direk H2) ve (refleks etki).
-Kalbin kasılma gücünü artırır (H2)
-Kızarma (yüz, boyun ve göğsün üst kısmı)
(vazodilatasyon)
-Başağrısı (vazodilatasyon)

13. Histaminin Etkileri:
• Ödem ve Ürtiker (H1)
– Permeabilite artışı (endotel
hücreleri birbirinden ayrılır)

14. Histaminin Etkileri:
• Bronkokonstriksiyon (H1)
• Astımlılar çok duyarlı

15. Histaminin Etkileri:
• Diyare
(barsak düz kasında kasılma)
(Yüksek dozda) (H1)

16. Histaminin Etkileri:
• Uterusta kasılma
– İnsanda belirgin değil
– Gebelerde anaflaktik reaksiyonlar
abortusa yolaçabilir

17. Histaminin Etkileri:
• Gastrik asid sekresyonu (H2)
• Barsak sekresyonlarını da uyarır

19. Histaminin Etkileri:
• Lewis in 3 lü Yanıtı
İntradermal injeksiyon ile:
-Önce kızarıklık (vazodilatasyon)
-Ödem papülü kızarıklığın yerini alır (kapiller
permeabilite artışı)
-Papülün çevresinde düzensiz ve öncekinden
daha geniş kızarıklık (afferent sinir uçlarının
uyarılması sonucu vazodilatasyon)

20. • Lewis in 3 lü testi:
– H1 blokörlerinin etkinliğini ve etki
süresini test etmek için kullanılabilir.
– Aferent sinirlerin fonksiyonunu
değerlendirmede kullanılabilir.

21. Ailevi
Disotonomi
Normal
Cevap

22. Klinik Kullanım:
• Bronşiyal hiperaktivitenin
ölçülmesinde
– Artan dozlarda aeresol şeklinde

23. Klinik Kullanım
• Betazol (Histamin Analoğu)
– Aklorhidri (yeterli bir uyarıya
karşın midenin asid
salgılayamaması) tanısında

24. Klinik Kullanım
• Betahistin (Histamin analoğu)
– İç kulaktaki mikrosirkülasyonu
düzelttiği ileri sürülmüştür
– Meniere hastalığının tedavisinde

25. Toksisite
• Aşırı dozda histamin injeksiyonu
• Vucutta aşırı miktarda histamin salınımı:
– Hipotansiyon, taşikardi
– Bronkospazm, dispne
– Şiddetli başağrısı
– Bulantı kusma diyare
• Tedavi: Adrenalin, Antihistaminikler
Kortikosteroidler

26. Toksisite
• Adrenalin histaminin fizyolojik
antagonistidir:
(Vazokonstriktör, Bronkodilatör)
• Mast hücrelerinden histamin
salınımını inhibe eder

27. Toksisite
• Histamin astmalılara ve
aktif ülserli hastalara
uygulanmamalıdır

28. Toksisite
• Bozulmuş balık ve su ürünlerinde
– Bakteriler histamin üretir
– Bulantı, kusma, başağrısı,terleme,
yüz kızarması
– Antihistaminikler faydalıdır

29. Histamin Antagonistleri
• Fizyolojik antagonistler (Adrenalin)
• Salınım İnhibitörleri (Kromolin)
• H1 Reseptör Blokörleri
(Antihistaminikler)
• H2 Reseptör Blokörleri

30. Antihistaminikler

31. Antihistaminikler
• H1 Reseptörlerini bloke ederler
– Alerjik reaksiyonlarda etkili (H1)
– Bronşlara etkili (H1)
– Mide asid sekresyonuna etkisiz (H2)
– Kalbe etkisiz (H2)

32. Antihistaminikler
• Birinci Kuşak
– Sedatif etkileri belirgindir
• İkinci Kuşak
– Etki Süreleri uzundur

33. Birinci Kuşak
Antihistamikler
• MSS ne geçişleri iyi olduğu için
sedatif etkileri belirgindir

34. Birinci Kuşak
Antihistaminikler
-Prometazin
- Meklizin (Postadoxine tab)
– Buklizin (Longifene tab, şurup)
– Sinarizin (Sefal tab)
– Dimenhidrinat (Dramamine tab, ampul)
– Difenhidramin (Allerjin şurup, Benison ampul)
– Dimetinden (Fenistil draje, şurup, jel)

35. Birinci Kuşak
Antihistaminikler
– Hidroksizin (Atarax tab, şurup)
– Feniramin (Avil tab, şurup, ampul, merhem)
– Klemastin (Tavegyl tab, şurup)
– Klorfenoksamin (Sistral amp, krem)
– Siproheptadin (Siprakten şurup)
– Sinarizin (Sefal tab)
– Antazolin (Alergoftal göz damlası)

36. Birinci Kuşak
Antihistaminikler
Öksürük ve Dekonjestan Preparatların
İçeriğinde Olanlar:
-Doksilamin
-Karbinoksamin
-Klorfeniramin
-Triprolidin

37. Sedasyon
• Beceri gerektiren işlerde bozulma
• Taşıt sürmede dikkat
• Fazla alkol ile alınmamalı
• Çocuklarda eksitasyon olabilir
• Toksik dozlar ise stimülasyon,
ajitasyon, konvulziyon, koma
yapabilir

38. Sedasyon
• Bazılarında daha belirgindir
– Doksilamin (Unisom tab)
• Hipnotik olarak kullanılır
– Difenhidramin
– Dimenhidrinat
– Hidroksizin
– Prometazin

39. İkinci Kuşak
Antihistaminikler
• MSS ye daha az geçerler, daha
az sedasyon
• Etki süreleri uzundur

40. İkinci Kuşak
Antihistaminikler
– Akrivastin (Semprex kap)
– Desloratadin (Aerius kap, şurup)
– Feksofenadin (Telfast tab)
– Loratadin (Ritin, Loritin, Alarin tab, susp)
– Setirizin (Cetryn, Hitrizin, Zyrtec tab,surup)
– Terfenadin (Teradin tab, susp)

41. Antihistaminiklerin Etkileri
• Histamin blokajına bağlı etkiler:
– Aşağıdaki Allerjik Reaksiyonların
önlenmesi
• Vazodilatasyon
• Kapiller permeabilite artışı
• Hipotansiyon
• Barsak tonus ve motilitesinde artma
• Bronkokonstriksiyon (kısmen)

42. Antihistaminiklerin Etkileri
• Histamin blokajına bağlı etkiler:
– MSS Depresyonu (Histaminerjik
sinirlerin uyanıklığı sürdürücü etkisini
antagonize ederler)
(uyuşukluk ve sedasyon)

43. Antihistaminiklerin Etkileri
• Histamin blokajına bağlı olmayan
etkiler
– İkinci kuşaklarda daha az
– Yan tesir olarak önemlidir ve
ilaçların hepsinde bulunmaz.

44. Antihistaminiklerin Etkileri
• Histamin blokajına bağlı olmayan
etkiler:
-Antiemetik etki
– Antikolinerjik etki
– Adrenoseptör blakajı
– Serotonin reseptör blokajı
– Lokal anestezi

45. Antiemetik Etki
• Bulantı-kusma tedavisi
– Vestibüler sistemle ilgili olmayan
durumlarda fazla etkili değillerdir
• Hareket hastalığının proflaksisi
– Dimenhidrinat , Meklizin, Sinarizin
• Vestibüler bozuklukların tedavisi

46. Antiemetik Etki
-Prometazin
-Meklizin
-Buklizin
– Sinarizin
– Dimenhidrinat
– Difenhidramin

47. Antikolinerjik Etkiler
Ağız kuruluğu
Kabızlık
İdrar Retansiyonu
Yakın görme bozukluğu
Taşikardi

48. Adrenoseptör Blokajı
• Prometazin de daha belirgin
– Ortastatik hipotansiyon

49. Serotonerjik Reseptör
Blokajı
• Siproheptadin (Sipraktin şurup)
Migrende de kullanılır

50. Klinik Kullanım
Alerjik Reaksiyonlar:
-Alerjik Rinit (Saman Nezlesi)
– Böcek Sokmaları
– Ürtiker,Atopik Dermatit

51. Klinik Kullanım
• Alerjik Reaksiyonlar:
• Gözde, burunda ve ciltte topikal olarak
• Azelastin (Alergodil nazal sprey)
• Levokabastin (Levostin nazal sprey)
• Difenhidramin (Ovadril losyon)
• Feniramin (Avil merhem)
• Klorfenoksamin (Sistral krem)
• Dimetinden (Fenistil jel)

52. Klinik Kullanım
• Alerjik Reaksiyonlar
– Ciddi durumlarda adrenalin ve
kortikosteroidlere ek olarak
paranteral yolla
• Feniramin (Avil amp)
• Difenhidramin (Benison amp)
• Klorfenoksamin (Sistral amp)

53. Klinik Kullanım
– Astıma alerjik rinit eşlik ediyorsa
– Akut astım atağında
faydasızdırlar
– Kan transfüzyonu sırasında
görülen ürtiker, kaşıntı, yüz
kızarması gibi reaksiyonlarda

54. Klinik Kullanım
• Hareket hastalığı ve diğer
vestibüler bozukluklar
– Dimenhidrinat (Anti-Em tab, Dramamine tab,
ampul)
– Meklizin (Postadoxine)
-Sinarizin (Sefal tab)
• Diğer bulantı kusma durumları

55. Antiemetik Etki
-Prometazin
-Meklizin (Postadoksine tab)
-Buklizin (Longifene tab, şurup)
– Sinarizin
– Dimenhidrinat
– Difenhidramin (Allerjin şurup,
Benison ampul)

56. Klinik Kullanım
• Soğuk Algınlığı (Nezle)
– Dekonjestan ve analjeziklerle
beraber kombine preperatlar ile
– Antikolinerjik etkilerinden dolayı
salgıları azaltırlar

57. Klinik Kullanım
• Premedikasyon
– Ameliyattan önce hastayı
sakinleştirmek için
– Sedatif etkisi fazla olan ilaçlar
• Difenhidramin, Doksilamin
• Hidroksizin, Prometazin

58. Klinik Kullanım
• Hipnotik (Uyku İlacı) Olarak
– Doksilamin (Unisom tab)

59. Toksisite
• Sedasyon
• Antikolinerjik Etkiler
• Çocuklarda eksitasyon ve konvülziyon
• Alerjik Reaksiyonlar (Topikal kullanımda
sık görülür)
• Aritmi (astemizol, terfanadin)

60. Aritmi
• Astemizol ve Terfenadin (Teradin tab,
susp)
– Toksik dozlarında
– İlaç etkileşiminde
Ketokonazol, eritromisin vb
• Ölümcül ventriküler aritmiler
(Torsades de Pointes)
– Kardiyak aksiyon potansiyelinin (QT) uzaması

62. Aritmi
• İskemik kalp hastalıkları
• Kardiyomegali
• Doğuştan QT uzunluğu
• Elektrolit bozuklukları (hipokalemi,
hipokalsemi, hipomagnezemi)
Bu tür aritmilere yatkınlığı artırır
Diğer antihistaminiklerle de seyrek de olsa
ventrikül taşikardisi bildirilmiştir

63. QT yi Uzatan Bazı İlaçlar
• Eritromisin
• Trisiklik antidepresanlar
• Fenotiyazinler
• Bazı antiaritmik ilaçlar

64. Toksisite
• Antihistaminiklerin aşırı dozu
Atropin Zehirlenmesi Tablosuna
benzer

65. Atropin Zehirlenmesi
– Sekresyonda azalma, ağız kuruluğu
– Terleme olmaz, ateş yükselir, deri
damarları genişler
– Kabızlık, idrar retansiyonu
– Görme bozukluğu, midriyazis
– Taşikardi, kardiyak iletim bozukluğu
– Sedasyon, amnezi
– Deliryum, halusinasyonlar
– Konvülziyonlar