1. ANTİBİYOTİKLERİN SINIFLANDIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Enfeksiyon Kontrol Hemşireliği Eğitimi

2. TARİHÇE - 1 “ Kemoterapötik” olarak adlandırılan kimyasal maddelerin infeksiyon hastalıklarının tedavisinde kullanılması 17. yüzyıldan itibaren başlamıştır. Bu tür tedavilerin bilimsel bir temele oturması, bu yüzyılın başında Paul Ehrlich’in “seçici toksik etki” kavramını ortaya atması ile olmuştur.

3. TARİHÇE - 2 Antimikrobiyal tedavi 1935 yılında Domogk’un sulfamidleri tedavide kullanmasıyla gelişme safhasına girmiştir. 1929’da Fleming’in gözlemlediği ve 1940’da Chain ve Flarey’in Penicillium notatum ’dan elde ettiği bir maddenin mikroorganizmalar üzerine öldürücü etkisi ile antibiyotikler tedavide yer almaya başlamıştır.

4. Antibiyotik Bazı bakterilerden ama çoğunlukla mantarlardan elde edilen, insana verildiğinde çok küçük dozlarda bile diğer bakteriler üzerinde öldürücü ya da üremelerini engelleyici etki gösteren, buna karşın insana zararı hiç olmayan veya çok az olan (seçici toksik etki) ve bakteriyel infeksiyonların tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Anti: Karşı Biyos: Yaşam PENİSİNLER, SEFALOSPORİNLER, MAKROLİDLER, gibi

5. Kemoterapötik Antibiyotiklerle aynı özellikleri gösteren fakat mikroorganizmalardan elde edilmeyen kimyasal veya sentetik maddelerdir. SULFONAMİDLER, KİNOLONLAR, gibi

6. Tanım Kimyasal yapıları belli veya yapay olarak elde edilen maddelere kemoterapötik, doğal kaynaklı olanlara ise antibiyotik denmesine karşın, günümüzde antibiyotiklerin çoğunun sentetik ya da semisentetik yöntemlerle elde edilmesi mümkün olduğundan, antibiyotik terimi tedavide kullanılan kemoterapötik ve antibiyotik niteliğindeki maddeler için genel bir ad olarak kullanılır.

7. Sınıflandırma Hedef hücreye etkilerine göre Etki mekanizmalarına göre Etki gösterdiği mikroorganizma grubuna göre Etki spektrumuna göre İmmunmodülatör etkilerine göre

8. Hedef hücreye etkilerine göre: Bakteriyostatik: Bakterilerin üremelerini engelleyen. Bakteriyositik: Bakterileri öldüren. Sulfonamid Tetrasiklin Kloramfenikol Penisilin Streptomisin

9. Sınıflandırma Hedef hücreye etkilerine göre Etki mekanizmalarına göre Etki gösterdiği mikroorganizma grubuna göre Etki spektrumuna göre İmmunmodülatör etkilerine göre

10. Etki mekanizmalarına göre: Bakteri hücre duvar sentezini engelleyenler Sitoplazma membran geçirgenliğini engelleyenler Protein sentezini engelleyenler Nükleik asit sentezini engelleyenler Antimetabolik etki gösterenler

11. Hücre duvar sentezini engelleyenler Beta-laktamlar Glikopeptitler Vankomisin Teikoplanin Sikloserin Basitrasin

12. Beta-laktamlar Penisilinler Sefalosporinler Monobaktamlar Aztreonam – tek üye Karbapenemler İmipenem Meropenem Ertapenem

13. Penisilinler Doğal penisilinler Penisilin G Penisilin V Penisilinaza dayanıklı penisilinler Metisilin Oksasilin Kloksasilin Dikloksasilin Nafsilin Aminopenisilinler Ampisilin Amoksasilin Bakampisilin Pivampisilin Antipsödomonal penisilinler Karbenisilin Azlosislin Tikarsilin Üreidopenisilinler Mezlosilin Piperasilin Beta-laktamaz inhibitörleri ile kombine penisilinler Ampisilin-sulbaktam Amoksisilin-klavulanik asit Tikarsilin-klavulanik aist Piperasilin-tazobaktam

14. Sefalosporinler Birinci kuşak: Sefazolin Sefalotin Sefadroksil Sefaleksin Sefradin İkinci Kuşak: Sefoksitin Sefuroksim Sefaklor Sefuroksim aksetil Üçüncü kuşak: Sefiksim Sefotaksim Seftizoksim Seftriakson Moksalaktam Sefoperazon Seftazidim Dördüncü kuşak: Sefepim

15. Membran geçirgenliğini engelleyenler Polimiksin Polienler Amfoterisin B Nistatin Azoller Ketokonazol İtrakonazol Flukonazol

16. Protein sentezini engelleyenler Aminoglikozidler Tetrasiklinler Makrolidler Linkozamidler Kloramfenikol Fusidik asit Linezolid

17. Aminoglikozidler Gentamisin Amikasin Tobramisin Netilmisin İsepamisin Streptomisin

18. Tetrasiklinler Kısa etkililer Klortetrasiklin Terasiklin Oksitetrasiklin Orta etkililer Demekloksiklin Metasiklin Uzun etkililer Doksisiklin Minosiklin

19. Makrolidler Eritromisin Roksitromisin Klaritromisin Diritromisin Azitromisin Spiramisin

20. Linkozamidler Klindamisin Linkomisin

21. Nükleik asit sentezini engelleyenler Kinolonlar Rifampisin Metronidazol Ornidazol Tinidazol

22. Kinolonlar Birinci kuşak Nalidiksik asit İkinci kuşak Siprofloksasin Ofloksasin Pefloksasin Norfloksasin Enoksasin Üçüncü kuşak Grepafloksasin Sparfloksasin Levofloksasin Dördüncü kuşak Trovafloksasin Moksifloksasin

23. Antimetabolik etki gösterenler Sulfonamidler Dapson PAS Trimetoprim İzoniazid Klorokin

24. Sınıflandırma Hedef hücreye etkilerine göre Etki mekanizmalarına göre Etki gösterdiği mikroorganizma grubuna göre Etki spektrumuna göre İmmunmodülatör etkilerine göre

25. Etki ettiği mikroorganizma grubuna göre Antibakteriyel Antiviral Antifungal Antiparaziter Antimikobakteriyel

26. Antiviraller Amantadin Asiklovir Famsiklovir Gansiklovir Lamivudin Oseltamivir Ribavirin Rimantadin Valasiklovir Vidarabin Zanamivir

27. Antifungaller Polienler Amfoterisin B (konvansiyonel) Amfoterisin B lipid kompleks Amfoterisin B lipozomal Azoller Ketokonazol Flokonazol İtrakonazol Primidin Flusitozin

28. Antiparaziterler Albendazol Amfoterisin B Klindamisin Klorokin Levamizol Mebendazol Metronidazol Ornidazol Niklozamid Primetamin Kinin Spiramisin Tetrasiklin Doksisiklin Trimetoprim-sulfametoksazol

29. Antimikobakteriyeller İzoniazid Rifampisin Etambutol Pirazinamid Streptomisin PAS Etionamid Kanamisin Amikasin Streptomisin Kinolonlar Makrolidler Tetrasiklinler

30. Sınıflandırma Hedef hücreye etkilerine göre Etki mekanizmalarına göre Etki gösterdiği mikroorganizma grubuna göre Etki spektrumuna göre İmmunmodülatör etkilerine göre

31. Etki spektrumuna göre Dar spektrumlu Makrolidler Polimiksin Orta derecede geniş spektrumlu Sulfonamidler Aminoglikozidler Beta-laktamlar Geniş spektrumlu Kloramfenikol Tetrasiklinler

32. Sınıflandırma Hedef hücreye etkilerine göre Etki mekanizmalarına göre Etki gösterdiği mikroorganizma grubuna göre Etki spektrumuna göre İmmunmodülatör etkilerine göre

33. İmmunmodülatör etkilerine göre Konak immün savunmasına belirgin etkileri olmayanlar: Beta- laktamlar, vankomisin İmmün sistemle sinerjik davrananlar: Kinolonlar (mikroorganizmaları fagositoza elverişli hale getirirler) İmmün fonksiyonları deprese edenler: Tetrasiklinler, kloramfenikol (selüler ve humoral yanıtları olumsuz etkilerler) İmmün fonksiyonları şiddetlendirenler: Sefozidim (CD4 sayısını ve CD4/CD8 oranını arttırır, sitotoksisiteyi, kemotaksisi ve fagositozu güçlendirirler.