Downloaded 593 times
บทที่ 3 ความยืดหยุ่นของอุปสงค์อุปทาน
- 1.
- 2. ความยืดหยุ่น (Elasticity) จากฟังก์ชนอุปสงค์อุปทาน ทาให้ทราบว่าการเปลี่ยนแปลง ั ปริมาณซื้ อและปริ มาณขายสิ นค้า ขึ้ นอยู่กับการเปลี่ ย นแปลง ปั จจัยต่างๆที่เป็ นตัวกาหนด D ,S แต่ฟังก์ชน ไม่ได้กล่าวถึง ั สัดส่ วนการเปลี่ยนแปลง วิธีการวัดอัตราการเปลี่ยนแปลง D ,S คือแนวคิดเรื่ องความ ่ ยืดหยุน 2
- 3. ค่ าความยืดหยุ่นของเส้ นอุปสงค์ (PriceElasticity Coefficient of Demand : Ed) ค่าความยืดหยุ่นไม่ใช่ ค่าความลาดชัน(slope) แต่เป็ นค่า เปรี ยบเที ยบระหว่าง % การเปลี่ ยนแปลงของ Q กับ % การ เปลี่ยนแปลงของ P ถ้ า % Q = % P ค่ า Ed = -1 หรือ 1 ่ หมายความว่า มีค่าความยืดหยุนพอดีไม่สูงไม่ต่า เมื่อ P เปลี่ยนไป 1% ปริ มาณการซื้อสิ นค้าก็เปลี่ยนไป 1% เท่ากัน ถ้ า Ed < 1 คือ ยืดหยุ่นน้ อย , ถ้ า Ed > 1 คือ ยืดหยุ่นมาก 3
- 4. ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ (elasticity ofdemand) ปั จจัยที่มีผลต่อ Demand คือ ราคาสิ นค้า รายได้ และราคา สิ นค้าที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น ความยืดหยุ่นอุปสงค์จึงแบ่งออกเป็ น 3 ชนิด คือ ่ 1. ความยืดหยุนอุปสงค์ต่อราคา (price elasticity of demand) ่ 2. ความยืดหยุนอุปสงค์ต่อรายได้ (income elasticity of demand) ่ 3. ความยืดหยุนอุปสงค์ต่อราคาสิ นค้าอื่นที่เกี่ยวข้อง (cross price elasticity of demand) 4
- 5. ลักษณะความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ต่อราคา • • • • • ่ อุปสงค์มีค่าความยืดหยุนมาก (Ed> 1) ่ อุปสงค์มีค่าความยืดหยุนน้อย (Ed < 1 ) ่ อุปสงค์มีค่าความยืดหยุนเท่ากับ หนึ่ง (Ed = 1) ่ อุปสงค์มีค่าความยืดหยุนมากที่สุด (Ed = ) ่ อุปสงค์มีค่าความยืดหยุนน้อยที่สุด (Ed = 0) 5
- 6. 1. ความยืดหยุ่นอุปสงค์ ต่อราคา(Price Elasticity of Demand: Ed) เป็ นการวัดการเปลี่ยนแปลงปริ มาณความต้องการซื้ อสิ นค้า เมื่อราคาสิ นค้าเปลี่ยนแปลง โดยวัดออกมาในรู ปของร้อยละ %Q Ed %P 1.1 การวัดความยืดหยุ่นแบบจุด (Point Elasticity of Demand) ค านวณจากจุ ด ๆ เดี ย วบนเส้ น Demand ใช้ ใ นกรณี ที่ ร าคามี ก าร เปลี่ยนแปลงน้อยมาก 1.2 การวัดค่ าความยืดหยุ่นแบบช่ วง (Arc Elasticity of Demand ค านวณจากจุ ด 2 จุ ด บนเส้ น Demand ใช้ ใ นกรณี ที่ ร าคามี ก าร เปลี่ยนแปลงมาก 6
- 7. ่ 1.1 การวัดความยืดหยุนของอุปสงค์ต่อราคาแบบจุด สูตร Q 100 Q P Q Ed P 100 P Q P EdB = EdA = Q1 - Q2 P1 - P2 Q2 - Q1 P2 - P1 P2 x Q2 P1 x Q1 7
- 8. ตัวอย่ าง สินค้าCDเพลง ราคา 50 บาท ขายได้วนละ 20 แผ่น ต่อมาราคาสูงขึ้น ั เป็ น 60 บาท ทาให้ขายได้วนละ 15 แผ่น ั ่ ความยืดหยุนของอุปสงค์ต่อราคาCDเพลงนี้มีค่าเท่าใด? แทนค่าจากสูตร Q1 - Q2 P1 Ed = x P1 - P2 Q1 Q P 15 20 50 P Q 60 50 20 1.25 หมายความว่า เมื่อราคาเปลี่ยนแปลงไป 1% ทาให้ปริ มาณเสนอซื้อลดลง 1.25% 8
- 9. P P2 Ed = Q1 -Q2 P 1 - P2 B = 1.25 x P2 Q2 Ed = • • • • Q2 - P1 : ราคาเดิม P2 : ราคาใหม่ Q1 : ปริ มาณเดิม Q2 : ปริ มาณใหม่ Q1 P1 x Q1 P2 - P1 A=2 P1 Q2 Q1 Q 9
- 10. ่ 1.2 ความยืดหยุนอุปสงค์ต่อราคาแบบช่วง %Q สูตร Ed = %P Ed= Q1 - Q2 P1 - P2 x P1 + P2 Q1 + Q2 เป็ นการค านวณหาความยื ด หยุ่น ของเส้ น อุ ป สงค์ต่ อ ราคาระหว่างจุดสองจุดบนเส้นอุปสงค์ นิ ยมใช้วดค่าความยืดหยุ่นในกรณี ที่ราคาเปลี่ ยนแปลง ั ค่อนข้างมาก 10
- 11. ตัวอย่ าง P1 :20 Q1 : 10 P2 : 40 Q2 : 5 ่ ความยืดหยุนของอุปสงค์ต่อราคาระหว่างราคาเดิมกับราคาใหม่มีค่า เท่าใด? Q1 Q2 P P2 1 แทนค่าจากสูตร P P2 1 Q1 Q2 = 10 5 20 40 20 40 10 5 = 5 60 3 1 20 15 3 11
- 12. ่ ค่า -1 นี้ไม่วาจะใช้ราคาและปริมาณใดเป็ นตัวต้นก็ตาม จะ ได้ค่าเท่ากันเสมอ ราคา Ed = -1 A 40 20 หมายความว่าหากราคาเปลี่ยนแปลง ในช่วงราคา 20 และ 40 แล้ว ปริ มาณ การซื้ อ จะเปลี่ ย นแปลงไปในอัตรา เท่าใดเมื่อเทียบกับการเปลี่ยนแปลง ราคา B D 0 5 10 ปริมาณ 12
- 13. ประเภทของเส้ นอุปสงค์ จาแนกตามความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา દd= 0 4 1 2 0<દd < 1 Q 5 Q 3 દd = 1 દd = ∞ Q -∞<દd < 1 Q Q 13
- 14. ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ต่อราคา กับรายรับทั้งหมดของผู้ผลิต ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคาสามารถชี้ ใ ห้เห็ นได้ว่า เมื่อ P เปลี่ยน TR (Total Revenue) ของผูผลิต หรื อเงินที่ ้ ผูบริ โภคซื้อสิ นค้าจะเปลี่ยนแปลงไป อย่างไร ้ TR = P×Q ่ - หากความยืดหยุนคงที่ เมื่อ P เปลี่ยน TR คงที่ ่ - หากความยืดหยุนน้อย เมื่อ P ลดลง จะทาให้ TR ลดลง ่ - หากความยืดหยุนมาก เมื่อ P ลดลง จะทาให้ TR เพิ่มขึ้น 14
- 15. อุ ป สงค์มี ค่ า ความยื ด หยุ่ น น้ อ ยกว่ า หนึ่ ง หมายถึ ง ร้ อ ยละการ เปลี่ยนแปลงปริ มาณซื้อน้อยกว่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงราคา P p1 TR1 p2 TR2 Q q1 q2 ดังนั้น ถ้าราคาลดลง จะทา ให้ ร ายจ่ า ยรวม(P×Q)ของ ผู้บ ริ โภคลดลงหรื อท าให้ รายได้ของผูผลิ ตลดลง ใน ้ ข ณ ะ เ ดี ย ว กั น ถ้ า ร า ค า เพิ่ ม ขึ้ น จะท าให้ ร ายได้ ผูผลิตเพิ่มขึ้น ้ 15
- 16. อุปสงค์ มีค่าความยืดหยุ่นมากกว่ าหนึ่งหมายถึง ร้อยละการ เปลี่ยนแปลงปริ มาณซื้อมากกว่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงราคา P p1 p2 TR1 TR2 Q q1 q2 ดังนั้น ถ้าราคาลดลง จะทา ให้รายจ่ายรวม(P×Q)ของ ผูบริ โภคมากขึ้นหรื อทา ้ ให้รายได้ของผูผลิต ้ เพิ่มขึ้น ในขณะเดียวกัน ถ้าราคาเพิ่มขึ้น จะทาให้ รายได้ผผลิตลดลง ู้ 16
- 17. ่ ความยืดหยุน ค่าความ ่ ยืดหยุน ่ ยืดหยุนมาก การเปลี่ยนแปลงราคา Ed>1 ราคาเพิ่ม TR ลดลง ราคาลด TR เพิมขึ้น ่ ่ ยืดหยุนคงที่ Ed=1 TRคงที่ TR คงที่ ่ ยืดหยุนน้อย Ed<1 TR เพิ่ม TR ลดลง 17
- 18. ปัจจัยทีกาหนดค่ าความยืดหยุ่น ่ ่ • ความยืดหยุนมาก • –สิ นค้าที่มีของทดแทนได้มาก – สิ นค้าฟุ่ มเฟื อย – สิ นค้าคงทนถาวร ่ ความยืดหยุนน้อย – สิ นค้าที่มีของทดแทนได้นอย ้ – สิ นค้าจาเป็ น – สิ นค้าที่มีราคาเพียงเล็กน้อย 18
- 19. 2. ความยืดหยุ่นอุปสงค์ ต่อรายได้(income elasticity of demand) หมายถึง อัตราการเปลี่ยนแปลงของปริ มาณความต้องการซื้ อ สิ นค้าชนิ ดใดชนิ ดหนึ่ ง ต่ออัตราการเปลี่ยนแปลงของรายได้ของ ผูบริ โภค โดยกาหนดให้สิ่งอื่นๆคงที่ ้ เป็ นการวัดเปอร์ เซนต์การเปลี่ยนแปลงของปริ มาณซื้ อที่มีต่อ การเปลี่ยนแปลงของรายได้ Ey = % การเปลี่ยนแปลงของปริ มาณซื้อ % การเปลี่ยนแปลงของรายได้ 19
- 20. ลักษณะความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ต่อรายได้ • Ey> 0 , สิ นค้าปกติ (Normal Goods) รู ป (ก) • Ey < 0 , สิ นค้าด้อยคุณภาพ (Inferior Goods) รู ป (ข) Y 0 Y D รู ป ก Q D 0 รู ป ข Q 20
- 21. วิธีการวัดค่ าความยืดหยุ่น ่ 2.1 การวัดความยืดหยุนแบบจุด(Point Elasticity of Demand) Q Y1 Ey Y Q1 ่ 2.2 การวัดค่าความยืดหยุนแบบช่วง (Arc Elasticity of Demand) Q Y1 Y2 Ey Y Q1 Q2 21
- 22. ค่ าความยืดหยุ่นต่ อรายได้กบลักษณะของสิ นค้ า ั ่ • ถ้าค่าความยืดหยุนต่อรายได้มีค่าน้อยกว่า 1 ; 0< દyd <1 จัดเป็ นสิ นค้าจาเป็ น (Necessary Good) ่ • ถ้าค่าความยืดหยุนต่อรายได้มีค่ามากกว่า 1 ; 1< દyd จัดเป็ นสิ นค้าฟุ่ มเฟื อย(Luxury Good) ่ • ถ้าค่าความยืดหยุนต่อรายได้มีค่าน้อยกว่า 0 ; દyd < 0 จัดเป็ นสิ นค้าด้อยคุณภาพ(Inferior Good) 22
- 23. 3. ความยืดหยุ่นอุปสงค์ ต่อราคาสินค้ าอืนทีเ่ กียวข้ อง (cross price ่ ่ elasticity of demand) หมายถึง อัตราการเปลี่ยนแปลงของปริ มาณความต้องการซื้อ สิ นค้าชนิดใดชนิดหนึ่ง ต่ออัตราการเปลี่ยนแปลงของราคาสิ นค้าอีก ชนิดหนึ่ง โดยกาหนดให้สิ่งอื่นๆคงที่ วัดเปอร์เซนต์การเปลี่ยนแปลงของปริ มาณซื้อที่มีต่อเปอร์ เซนต์ การเปลี่ยนแปลงของราคาสิ นค้าอื่น Ec = % การเปลี่ยนแปลงปริ มาณซื้ อของสิ นค้าที่พิจารณา % การเปลี่ยนแปลงของราคาสิ นค้าอื่นที่เกี่ยวข้อง 23
- 24. ลักษณะความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ไขว้ • Ec< 0 , กรณี สินค้าสอง ชนิดใช้ประกอบกัน รู ป (ก) • Ec > 0 , กรณี สินค้าสองชนิดใช้ทดแทนกัน รู ป (ข) Pb Pb D D 0 รู ป (ก) Qa 0 รู ป (ข) Qa 24
- 25. วิธีการวัดค่ าความยืดหยุ่น ่ 3.1 การวัดความยืดหยุนแบบจุด(Point Elasticity of Demand) Ecxy Qx Py1 Py Qx1 ่ 3.2 การวัดค่าความยืดหยุนแบบช่วง (Arc Elasticity of Demand) Ecxy Qx Py1 Py 2 Py Qx1 Qx 2 25
- 26. แสดงว่า ถ้าราคาของสิ นค้าอีกชนิดหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับสินค้า ชนิดนั้นๆเปลี่ยนแปลงไป 1 เปอร์เซ็น แล้วจะทาให้ปริ มาณความ ต้องการซื้อเปลี่ยนแปลงไปกี่เปอร์เซ็น ่ ถ้าเปลี่ยนแปลงไปมากกว่า 1 แสดงว่ามีความยืดหยุนค่อนข้างมาก ่ ถ้าเปลี่ยนแปลงไปน้อยกว่า 1 แสดงว่ามีความยืดหยุนค่อนข้างน้อย 26
- 27. ่ การคานวณค่าความยืดหยุนไขว้ กรณี สินค้าที่ใช้ทดแทนกัน 1.แบบจุด Pb Ecba Qx Py1 Py Qx1 Ecba 20 3 2 40 ณ จุด A มีค่าความยืดหยุ่น 3/4 = 0.75 5 3 A P b B Q a 40 60 Qa หมายถึง เมื่อราคาสิ นค้าชนิด b เปลี่ยนแปลงไป 1% จะทาให้ปริ มาณ ความต้องการซื้อสิ นค้า a เปลี่ยนแปลงไป 0.75% 27
- 28. ่ การคานวณค่าความยืดหยุนไขว้ กรณี สินค้าที่ใช้ทดแทนกัน 2.แบบช่วง Ecba Qa Pb1 Pb 2 Pb Qa1 Qa 2 Ecba Ecba 20 8 2 100 Pb 5 3 A B Qa 40 60 ่ 0.8 ค่าน้อยกว่า 1 แสดงว่า มีความยืดหยุนน้อย ; สิ นค้า a และ สิ นค้า b สิ นค้า 2 ชนิดนี้จะทดแทนกันได้นอย ้ ่ ในขณะเดียวกัน ถ้ามีค่ามากกว่า 1 แสดงว่า มีความยืดหยุน มาก ; สิ นค้า 2 ชนิดนี้จะทดแทนกันได้มาก 28
- 29. ่ การคานวณค่าความยืดหยุนไขว้ กรณี สินค้าที่ใช้ประกอบกัน 1.แบบจุด Ecba Ecba Qx Py1 Py Qx1 20 5 2 40 Ecba 1.25 Pb 5 3 A P b B Qa Qa ณ จุด A มีค่าความยืดหยุ่น 5/4 = -1.2 40 60 หมายถึง เมื่อราคาสิ นค้าชนิด b เปลี่ยนแปลงไป 1% จะทาให้ปริ มาณความ ต้องการซื้อสิ นค้า a เปลี่ยนแปลงไป 1.25% 29
- 30. ่ การคานวณค่าความยืดหยุนไขว้ กรณี สินค้าที่ใช้ประกอบกัน 2.แบบช่วง Pb Ecba Qa Pb1 Pb 2 Pb Qa1 Qa 2 Ecba 20 8 2 100 5 3 A B 40 60 Qa Ecba 0.8 30
- 31. ค่ าความยืดหยุ่นอุปสงค์ ไขว้ สินค้าใช้ทดแทนกัน ่ • ค่าความยืดหยุนไขว้มีค่าบวก ่ • ค่าความยืดหยุนมากกว่า 1 ใช้ ทดแทนกันได้มาก ่ • ค่าความยืดหยุนน้อยกว่า 1 ใช้ทดแทนกันได้นอย ้ สิ นค้าใช้ประกอบกัน ่ • ค่าความยืดหยุนไขว้มีค่าลบ ่ • ค่าความยืดหยุนมากกว่า 1 ใช้ ประกอบกันได้ดี ่ • ค่าความยืดหยุนน้อยกว่า 1 ใช้ประกอบกันได้นอย ้ 31
- 32. ความยืดหยุ่นของอุปทาน (elasticity ofsupply) การพิจารณาอุปทานเป็ นการพิจารณาทางด้านผูผลิต ดังนั้น ้ ่ ความยืดหยุนของอุปทานต่อราคา จึงหมายถึง อัตราการ เปลี่ยนแปลง Qs ต่ออัตราการเปลี่ยนแปลง P ชนิดนั้น โดยคิด เป็ นร้อยละ เป็ นการวัดเปอร์เซนต์การเปลี่ยนแปลงของปริ มาณขายที่มี ต่อการเปลี่ยนแปลงของราคาขาย Es = % การเปลี่ยนแปลงของปริ มาณขาย % การเปลี่ยนแปลงของราคา 32
- 33.
- 34. 1. การวัดความยืดหยุ่นของอุปทานต่ อราคา ่ การวัดความยืดหยุนของอุปทานมี2 วิธี 1. แบบจุด (ใช้กรณี ที่ราคาเปลี่ยนแปลงน้อยมาก) Q P Es P Q 2. แบบช่วง (ใช้ในกรณี ราคาเปลี่ยนแปลงมาก) Q2 Q1 Q P1 P2 Es P Q1 Q2 หรื อ Q1 Q2 Es P2 P 1 P P2 1 34
- 35. การคานวณค่ าความยืดหยุ่นอุปทานต่ อราคา P 1.แบบจุด Q P Es P Q 20 3 Es 2 40 Es 0.75 5 3 B A P Q 40 60 Q ณ จุด A มีค่าความยืดหยุ่น 3/4 = 0.75 35
- 36. การคานวณค่ าความยืดหยุ่นอุปทานต่ อราคาP 2. แบบช่วง Q2 Q1 Q1 Q2 Es P2 P 1 P P2 1 50 80 Es 80 50 4 10 10 4 0.23 Es 0.42 Es 0.55 10 4 6 A B 50 80 Q โดยที่ P1=10 ,P2=4 Q1=80 ,Q2=50 หากราคาเปลียนแปลงไปร้ อยละ 1 จะทาให้ ปริมาณเสนอขายเปลียนแปลงไปร้ อยละ 0.55 ่ ่ โดยเฉลีย และเนื่องจากเปอร์ เซ็นการเปลียนแปลงของปริมาณเสนอขายน้ อยกว่ าเปอร์ เซ็น ่ ่ 36 การเปลียนแปลงราคา แสดงว่ าอุปทานในช่ วงนีมีความยืดหยุ่นน้ อย ่ ้
- 37. ลักษณะเส้ นอุปทานต่ างๆมีผลต่อค่ าความยืดหยุ่น 1 P દs = 0 4 0<દs < 1 3 P 5 Q P દs = ∞ Q P 2 P Q 1<દs < ∞ Q દd = 1 Q 37
- 38.
- 39.