Download to read offline
หลักเศรษฐศาสตร์-03.pptx ความยืดหยุ่นของอุปสงค์และอุปทาน
- 1. สาระการเรียนรู้ 3 หน่วยที่ ความยืดหยุ่นของ อุปสงค์และอุปทาน 1 ความหมายของความยืดหยุ่น 2 ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ 3ความยืดหยุ่นของอุปทาน 4 ประโยชน์ของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์และอุปทาน
- 2. ความหมายของความยืดหยุ่น หมายถึง การวัดการตอบสนองของตัวแปร หนึ่งต่ออีกตัวแปรหนึ่ง โดยความยืดหยุ่นทาง เศรษฐศาสตร์เป็นการอธิบายถึงสัดส่วน การเปลี่ยนแปลงในปริมาณสินค้าที่มีความ สัมพันธ์กับสัดส่วนการเปลี่ยนแปลงของราคา สินค้าหรือสัดส่วนการเปลี่ยนแปลงของปัจจัย อื่นที่กำหนด เช่น รายได้ ราคาสินค้าชนิดอื่น เป็นต้น ความยืดหยุ่น (Elasticity)
- 3. ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา ( Ep d) = เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของปริมาณซื้อสินค้าชนิดหนึ่ง เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าชนิดนั้น ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ หมายถึง เปอร์เซ็นต์หรืออัตราการเปลี่ยนแปลง ของปริมาณสินค้าที่มีผู้ต้องการซื้อในขณะใด ขณะหนึ่ง เมื่อตัวแปรที่เป็นปัจจัยกำหนดปริมาณ เสนอซื้อนั้น ๆ เปลี่ยนแปลงไปหนึ่งเปอร์เซ็นต์ ในการศึกษาเรื่องความยืดหยุ่นของอุปสงค์ จะแยกพิจารณา ตามลักษณะของอุปสงค์ ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ (Elasticity of Demand: E) ความยืดหยุ่นของ อุปสงค์ต่อราคา ความยืดหยุ่นของ อุปสงค์ต่อรายได้ ความยืดหยุ่นของ อุปสงค์ต่อราคา สินค้าชนิดอื่น หรือ ความยืดหยุ่นไขว้ การคำนวณหาค่าความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา โดยทั่วไปแล้ว เราสามารถสรุปความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคาในรูปสมการได้ว่า
- 4. ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ การคำนวณหาค่าความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา การวัดความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา สามารถทำได้ 2 วิธีคือ การวัดความยืดหยุ่นแบบจุด 1 (Point Elasticity of Demand) เป็นการวัดความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ณ จุดใดจุดหนึ่งบนเส้นอุปสงค์ นิยมใช้ในกรณีที่ ราคาสินค้ามีการเปลี่ยนแปลงไปเล็กน้อย จนแทบจะสังเกตไม่เห็น การวัดความยืดหยุ่นแบบช่วง 2 (Arc Elasticity of Demand) เป็นการวัดความยืดหยุ่นของอุปสงค์ในช่วง ใดช่วงหนึ่งบนเส้นอุปสงค์ หรือวัดจากจุด 2 จุดบนเส้นอุปสงค์ นิยมใช้วัดในกรณีที่ราคามี การเปลี่ยนแปลงมาก จนสังเกตเห็นได้ สูตร Ep d (แบบจุด) = P1 Q2 x △Q △P สูตร Ep d (แบบช่วง) = x Q2 – Q1 P2 – P1 P1 + P2 Q1 + Q2
- 5. เส้นอุปสงค์ต่อราคาที่มีความยืดหยุ่นมาก ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ชนิดของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา โดยปกติค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา จะมีค่าเป็นลบ เพราะราคากับปริมาณซื้อจะ ผันแปรในทิศทางตรงกันข้ามตามกฎของ อุปสงค์ ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคาแบ่ง ออกเป็น5 ลักษณะ คือ อุปสงค์มีความยืดหยุ่นมาก 1 (Relatively Elastic) |Ed| > 1 หมายความว่า เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลง ของปริมาณเสนอซื้อมากกว่าเปอร์เซ็นต์การ เปลี่ยนแปลงของราคาเส้นอุปสงค์ในกรณีนี้ จะมีลักษณะค่อนข้างลาด เส้นอุปสงค์ที่มีความยืดหยุ่นมาก หมายถึง เส้นอุปสงค์ที่มีความยืดหยุ่นมากกว่า 1 แต่น้อยกว่าอินฟินิตี้ ( ) ∞ ส่วนใหญ่ได้แก่ สินค้าประเภทฟุ่มเฟือย
- 6. เส้นอุปสงค์ต่อราคาที่มีความยืดหยุ่นน้อย ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ชนิดของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา อุปสงค์มีความยืดหยุ่นน้อย 2 (Relatively Inelastic) |Ed|< 1 หมายความว่า เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลง ของปริมาณซื้อน้อยกว่าเปอร์เซ็นต์การ เปลี่ยนแปลงของราคาเส้นอุปสงค์ ในกรณีนี้ จะมีลักษณะ ค่อนข้างชัน เส้นอุปสงค์ที่มีความยืดหยุ่นน้อย หมายถึง อุปสงค์ที่มีค่ามากกว่า 0 แต่น้อยกว่า 1 มักเป็นสินค้าที่มีความจำเป็นต่อการครองชีพ เช่น อาหาร และยารักษาโรค เป็นต้น
- 7. เส้นอุปสงค์ต่อราคาที่มีความยืดหยุ่นเท่ากับหนึ่ง ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ชนิดของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา อุปสงค์มีความยืดหยุ่นเท่ากับหนึ่ง 3 (Unitary Elastic) |Ed|= 1 หมายความว่า เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลง ของปริมาณซื้อเท่ากับเปอร์เซ็นต์การ เปลี่ยนแปลงของเส้นราคา กรณีนี้เส้นอุปสงค์ จะมีลักษณะเป็นเส้นโค้ง ทุก ๆ จุดบนเส้น อุปสงค์มีค่าความยืดหยุ่นเท่ากับ 1 ตลอด ทั้งเส้น เส้นอุปสงค์ต่อราคาที่มีความยืดหยุ่นเท่ากับหนึ่ง หมายถึง เส้นอุปสงค์ที่มีความยืดหยุ่นเท่ากับหนึ่ง ตลอดทั้งเส้นเป็นเส้นโค้ง รายจ่ายมวลรวมของผู้ บริโภคและรายรับรวมของผู้ผลิตเท่าเดิมเสมอ ไม่ ว่าราคาจะลดลงหรือสูงขึ้นก็ตาม
- 8. เส้นอุปสงค์ต่อราคาที่ไม่มีความยืดหยุ่นเลย ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ชนิดของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา อุปสงค์ไม่มีความยืดหยุ่นเลย 4 (Perfectly Inelastic) |Ed|= 0 หมายความว่า ปริมาณซื้อไม่เปลี่ยนแปลง แม้ว่าราคาจะเปลี่ยนแปลงไปก็ตาม กรณีนี้ เส้นอุปสงค์จะมีลักษณะเป็นเส้นตรงตั้งฉาก กับแกนนอน ทุก ๆ จุดบนเส้นอุปสงค์จะมีค่า ความยืดหยุ่นต่อราคาเท่ากับศูนย์ตลอด ทั้งเส้น เส้นอุปสงค์ต่อราคาที่ไม่มีความยืดหยุ่นเลย สินค้าที่อุปสงค์มีความยืดหยุ่นเท่ากับศูนย์ ได้แก่ สินค้าที่มีความจำเป็นมากที่สุด สำหรับกรณีใด กรณีหนึ่งโดยเฉพาะ เส้นอุปสงค์ในกรณีนี้จะมี ลักษณะเป็นเส้นตรงตั้งฉากกับแกนนอน
- 9. เส้นอุปสงค์มีความยืดหยุ่นอย่างสมบูรณ์ ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ ชนิดของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์ต่อราคา อุปสงค์มีความยืดหยุ่นอย่างสมบูรณ์ 5 (Perfectly Elastic) |Ed|= ∞ หมายความว่า ปริมาณระดับราคานั้น ๆ ผู้ บริโภคจะซื้อสินค้าไม่จํากัดจำนวน แต่ถ้า ราคาสินค้าสูงขึ้นเพียงเล็กน้อยจะไม่ซื้อสินค้า นั้นเลย เส้นอุปสงค์จะมีลักษณะเป็นเส้นตรงตั้ง ฉากกับแกนตั้ง ทุก ๆ จุดบนเส้นอุปสงค์ จะมีความยืดหยุ่นต่อราคาเท่ากับ 0 ตลอด ทั้งเส้น เส้นอุปสงค์มีความยืดหยุ่นอย่างสมบูรณ์ สินค้าที่อุปสงค์มีความยืดหยุ่นอย่างสมบูรณ์หรือมี ความยืดหยุ่นเท่ากับอินฟินิตี้ ได้แก่ สินค้าที่มีการ แข่งขัน อย่างสมบูรณ์ เช่น พืชผลทางการเกษตร เป็นต้น เส้นอุปสงค์ในกรณีนี้จะมีลักษณะเป็นเส้น ตรงขนานกับแกนนอน
- 10. ความยืดหยุ่นของอุปทาน ( Es) = เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของปริมาณเสนอขายสินค้าชนิดหนึ่ง เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าชนิดนั้น ความยืดหยุ่นของอุปทาน หมายถึง การวัดการตอบสนองของปริมาณขายต่อ การเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้า เมื่อกำหนดให้ ปัจจัยอื่น ๆ ที่กำหนดอุปทานคงที่ ความยืดหยุ่นของอุปทาน (Elasticity of Supply: Es) ระยะเวลา สูตรการคำนวณหาค่าความยืดหยุ่น ของอุปทานต่อราคา ปัจจัยที่ทำให้อุปทานมีความยืดหยุ่น ต่อราคาแตกต่างกัน คือ ความเป็นไปได้ในการผลิต ความเป็นไปได้ในการเก็บรักษาผลผลิต ต้นทุนการผลิต
- 11. ความยืดหยุ่นของอุปทาน การคำนวณหาค่าความยืดหยุ่น ของอุปทาน การคำนวณหาค่าความยืดหยุ่นของอุปทาน มี วิธีการคำนวณ 2แบบ ดังต่อไปนี้ การวัดความยืดหยุ่นแบบจุด 1 (Point Elasticity of Supply) เป็นการวัดความยืดหยุ่น ของอุปทาน ณ จุดใดจุดหนึ่งบนเส้นอุปทาน ซึ่งนิยมใช้ ในกรณีที่ราคาสินค้ามีการเปลี่ยนแปลง น้อยมากจนแทบจะสังเกตไม่เห็น การวัดความยืดหยุ่นแบบช่วง 2 (Arc Elasticity of Demand) เป็นการวัดความยืดหยุ่นของอุปทานในช่วง ใดช่วงหนึ่งบนเส้นอุปทาน การวัดความ ยืดหยุ่นแบบช่วงนี้นิยมใช้วัดในกรณีที่ราคา มีการเปลี่ยนแปลงมากจนสังเกตเห็นได้ สูตร Es (แบบจุด) = P1 Q1 x △Q △P สูตร Es (แบบช่วง) = x Q2 – Q1 P2 – P1 P1 + P2 Q1 + Q2
- 12. เส้นอุปทานที่มีความยืดหยุ่นมาก ความยืดหยุ่นของอุปทาน ชนิดความยืดหยุ่นของอุปทาน จากกฎของอุปทานค่าความยืดหยุ่นของ อุปทานที่คำนวณได้จะเป็นเส้นที่ทอดขึ้นจาก ซ้ายไปขวา มีความชันเป็นบวก ซึ่งแสดง ความสัมพันธ์ระหว่างราคากับปริมาณเสนอ ขายสินค้าและบริการเป็นไปในทิศทาง เดียวกันดังนั้น ค่าความยืดหยุ่นของอุปทาน จะมีค่าเป็นบวก แบ่งออกเป็น 5 ลักษณะ อุปสงค์มีความยืดหยุ่นมาก 1 (Relatively Elastic) |Es| > 1 หมายความว่า เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลง ของปริมาณเสนอขายมากกว่าเปอร์เซ็นต์การ เปลี่ยนแปลงของราคา ถ้าราคาเปลี่ยนแปลงหนึ่งเปอร์เซ็นต์ จะมีผล ทำให้ปริมาณเสนอขายเปลี่ยนแปลงไป มากกว่าหนึ่งเปอร์เซ็นต์ ตัวอย่างสินค้า สินค้าอุตสาหกรรม
- 13. เส้นอุปทานที่มีความยืดหยุ่นเท่ากับหนึ่ง เส้นอุปทานที่มีความยืดหยุ่นน้อย ความยืดหยุ่นของอุปทาน ชนิดความยืดหยุ่นของอุปทาน อุปทานมีความยืดหยุ่นน้อย 2 (Relatively Inelastic)|Es| < 1 ถ้าราคา เปลี่ยนแปลงหนึ่งเปอร์เซ็นต์ จะมีผล ทำให้ปริมาณเสนอขายเปลี่ยนแปลงไปน้อยกว่า หนึ่งเปอร์เซ็นต์ อุปทานที่มีความยืดหยุ่นเท่ากับหนึ่ง 3 (Unitary Elastic) |Es| = 1 ถ้าราคาเปลี่ยนแปลงหนึ่งเปอร์เซ็นต์จะมีผล ทำให้ปริมาณเสนอขายเปลี่ยนแปลงไปเท่ากับ หนึ่งเปอร์เซ็นต์ ในกรณีนี้เส้นอุปทานจะเริ่มต้น จากจุดกำเนิด (origin)
- 14. ความยืดหยุ่นของอุปทาน ชนิดความยืดหยุ่นของอุปทาน อุปทานไม่มีความยืดหยุ่นเลย 4 (Perfectly Inelastic) |Es|= 0 หมายความว่า ปริมาณเสนอขาย ไม่เปลี่ยนแปลง แม้ว่าราคาจะเปลี่ยนแปลงไป ก็ตาม กล่าวคือ ไม่ว่าราคาจะเปลี่ยนแปลงสูง ขึ้นหรือลดลง ปริมาณเสนอขายสินค้า จะไม่เปลี่ยนแปลง ตัวอย่างสินค้า วัตถุโบราณ กรณีนี้เส้นอุปทานจะมี ลักษณะเป็นเส้นตรงตั้ง ฉากกับแกนนอน เส้นอุปทานที่ไม่มีความยืดหยุ่นเลย
- 15. ความยืดหยุ่นของอุปทาน ชนิดความยืดหยุ่นของอุปทาน อุปทานที่มีความยืดหยุ่นอย่างสมบูรณ์ 5 (Perfectly Elastic) |Es|= ∞ หมายความว่า ณ ระดับราคานั้น ๆ ผู้ขายยินดี เสนอขายสินค้าอย่างไม่จํากัดจำนวน แต่ถ้า ราคาสินค้าสูงขึ้นเพียงเล็กน้อยจะ ไม่ขายสินค้านั้นเลย กล่าวคือ ปริมาณเสนอ ขายจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ตาม ราคา สินค้าจะไม่เปลี่ยนแปลงเลย เส้นอุปทานจะมี ลักษณะเป็นเส้นตรงตั้งฉากกับแกนตั้ง เส้นอุปทานที่มีความยืดหยุ่นอย่างสมบูรณ์
- 16. ประโยชน์ของความยืดหยุ่น ของอุปสงค์และอุปทาน ทำให้ทราบถึงปริมาณซื้อและปริมาณ เสนอขายที่เปลี่ยนแปลงไป 1 ทำให้ผู้ขายสามารถทราบถึงรายรับรวม ที่เปลี่ยนแปลงไป 2 ทำให้ทราบถึงความจำเป็นของสินค้าต่าง ๆ ที่มีต่อผู้บริโภค สินค้าที่มีความจำเป็น ในชีวิตประจำวันจะมีค่าความยืดหยุ่นต่ำ 3 สามารถนำความรู้เรื่องนี้ไปประยุกต์ ใช้ในการวิเคราะห์เรื่องอื่นๆ ได้ เช่น ผลกระทบของการเก็บภาษีอากรจากการ ขายสินค้าและภาระภาษีของทั้งผู้ขาย และผู้บริโภค เป็นต้น 4