ชิตชัย โพธิ์ประภา, profile picture
Uploaded byชิตชัย โพธิ์ประภา
39,009 views

เอกสารประกอบการเรียนเล่ม3

Embed presentation

เอกสารประกอบการเร ี ย น กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รายวิชาประวัติศาสตร รหัสวิชา ส ๒๑๑๐๓ ชั้นมัธยมศึกษาปที่ ๑ หนวยที่ ๓ เรื่อง นางภัทรานิษฐ อิ่มศิล ตำแหนง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการ โรงเรียนวังบอวิทยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๔๒ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ก คำนำ ในปจจุบันสภาพการจัดการเรียนการสอน มุงเนนให ผูเรียนไดศึกษาหาความรูดวยตนเองใหมากที่สุด เพื่อใหผูเรียน มีนิสัย ใฝเรียน ใฝรู อยูเสมอ ดังนั้นการจัดทำเอกสารประกอบ การเรียน เปนแนวทางหนึ่งที่สงเสริมใหผูเรียนคนควาหาคำตอบ ดวยตนเอง เอกสารประกอบการเรียน รายวิชาประวัติศาสตร ส ๒๑๑๐๓ เรื่อง สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย ประกอบดวย หัวขอเรื่อง ความนำ สาระสำคัญ จุดประสงคการเรียนรู แบบทดสอบ กอนเรียน เนื้อหา กิจกรรม แบบฝก และแบบทดสอบหลังเรียน พรอมเฉลย ซึ่งจะทำใหผูเรียนเกิดการเรียนรูไดดวยตนเองและมี ความเขาใจในเนื้อหาสาระไดเปนอยางดี อีกทั้งทำใหผูเรียนสะดวก ต อ การศึ ก ษาหาความรู ไ ด ด ว ยตนเอง จึ ง นั บ ได ว า เป น เอกสาร ประกอบการเรียนที่มีประโยชนตอการเรียนการสอนเปนอยางยิ่ง ขอขอบคุณเจาของตำราที่นำมาอางอิงไวในเอกสาร และนายเชาวฤทธิ์ จงเกษกรณ ศึกษานิเทศกเชี่ยวชาญ สำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๔๒ ที่ใหคำปรึกษาจนเอกสาร ฉบับนี้มีความชัดเจนและสมบูรณยิ่งขึ้น ภัทรานิษฐ อิ่มศิล
ข สารบัญ เรื่อง หนา หนา คำนำ ก สารบัญ ข คำชี้แจง ค หนวยที่ ๓ สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย ๑ แบบทดสอบกอนเรียน ๒ เฉลยคำตอบแบบทดสอบกอนเรียน ๕ ตอนที่ ๑ เรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตรในดินแดนไทย ๖ กิจกรรมที่ ๑ ๒๐ แนวตอบกิจกรรมที่ ๑ ๒๑ กิจกรรมที่ ๒ ๒๒ แนวตอบกิจกรรมที่ ๒ ๒๓ กิจกรรมที่ ๓ ๒๔ แนวตอบกิจกรรมที่ ๓ ๒๕ ตอนที่ ๒ พัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณ ๒๖ กิจกรรมที่ ๔ ๓๒ แนวตอบกิจกรรมที่ ๔ ๓๓ ตอนที่ ๓ รัฐโบราณและรัฐไทยในดินแดนไทย ๓๔ กิจกรรมที่ ๕ ๖๑ แนวตอบกิจกรรมที่ ๕ ๖๒ กิจกรรมที่ ๖ ๖๓ แนวตอบกิจกรรมที่ ๖ ๖๔ กิจกรรมที่ ๗ ๖๕ แนวตอบกิจกรรมที่ ๗ ๖๖ แบบทดสอบหลังเรียน ๖๗ เฉลยคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน ๗๐ บรรณนุกรม ๗๑
ค คำชี้แจงสำหรับนักเรียน เอกสารประกอบการเรียนเลมนี้ นักเรียนสามารถศึกษา และเรียนรูไดดวยตนเอง กอนที่จะศึกษาและเรียนรูใหนักเรียนอาน คำชี้แจง ดังนี้ ๑. ศึกษา หัวขอเรื่อง ความนำ สาระสำคัญ จุดประสงคการเรียนรู เพื่อใหทราบวา เมื่อจบบทเรียน นักเรียนสามารถเรียนรูอะไร ไดบาง ๒. ทำแบบทดสอบกอนเรียน จำนวน ๒๐ ขอแลวตรวจคำตอบ จากเฉลย ๓. ศึกษาเนื้อหา สาระ รายละเอียดในตอนที่ ๑ ถึงตอนที่ ๓ ๔. ทำกิจกรรมตามที่กำหนดใหดวยตนเอง ถาทำไมได หรือสงสัย ใหอานทบทวนเนื้อเรื่องใหม แลวตรวจคำตอบจากเฉลย ๕. ทำแบบทดสอบหลังเรียน แลวตรวจคำตอบจากเฉลย
หนวยที่ สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย ๓ สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย เวลา ๗ คาบ 1 หัวขอเรื่อง ๑. เรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตรในดินแดนไทย ๒. พัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณ ๓. รัฐโบราณและรัฐไทยในดินแดนไทย ความนำ การตั้ ง ถิ่ น ฐานของชุ ม ชนในดิ น แดนประเทศไทย จะมี พั ฒ นาการแบบค อ ยเป น ค อ ยไป กลาวคือจากชุมชนขนาดเล็ก ก็คอยๆ พัฒนาจนเปนเมือง แวนแควน และอาณาจักรในที่สุด ซึ่งจาก สภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมที่เอื้ออำนวย ทำใหมีการตั้งถิ่นฐานกอตัวเปนรัฐหรืออาณาจักรขึ้น ทั่วทุกภาคของประเทศไทย ซึ่งอาณาจักรบางแหงก็เสื่อมสูญสลายไปตามกาลเวลา และบางอาณาจักร ก็มีพัฒนาการตอเนื่องเรื่อยมา และไดผนวกรวมเขาเปนประเทศไทยในที่สุด สาระสำคัญ ดินแดนที่เปนประเทศไทยในปจจุบันมีมนุษยอาศัยอยูตั้งแตสมัยกอนประวัติศาสตร และได มี พั ฒ นาการในการดำรงชี วิ ต เรื่ อ ยมา นั บ ตั้ ง แต ก ารรู จั ก พั ฒ นาเครื่ อ งมื อ หิ น มาใช โ ลหะ รูจักสรางบานเรือน เพาะปลูก เลี้ยงสัตว และรวมตัวกันเปนชุมชน จากชุมชนเล็กๆ ก็สามารถพัฒนา จนเปนเมือง เปนแวนแควนหรือรัฐ และเปนอาณาจักรในที่สุด โดยมีรัฐตางๆ ถือกำเนิดขึ้นในทุกภาค ของไทย ซึ่งรัฐเหลานั้นนอกจากจะสรางสรรคความเจริญขึ้นจนเปนมรดกทางวัฒนธรรมแลว บางรัฐ ก็ไดเปนรากฐานของประเทศไทยในปจจุบันนี้ดวย จุดประสงคการเรียนรู หลังจากศึกษาเนื้อหาและทำกิจกรรมในหนวยนี้แลว ผูเรียนจะสามารถทำสิ่งตอไปนี้ได ๑. อธิบายเรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตรในดินแดนไทยโดยสังเขปได ๒. อธิบายพัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณไดอยางถูกตอง ๓. อธิบายพัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคตางๆ ในดินแดนไทยได
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 2 ประจำหนวยที่ ๓ คำชี้แจง ขอสอบเปนแบบปรนัย ชนิด ๔ ตัวเลือก จำนวน ๒๐ ขอ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงคำตอบเดียว แลวกากบาท ( ) ลงใน กระดาษคำตอบ ๑. “มนุ ษ ย เร ร อ นเก็ บ หาอาหาร ล า สั ต ว ๔. บริ เวณที่ เ หมาะสมกั บ การตั้ ง ถิ่ น ฐาน ใชเพิงผาหรือถ้ำเปนที่หลับนอน รูจัก ของชุมชนโบราณควรจะเปนที่ใด เพาะปลู ก และนำสั ต ว ป า มาเลี้ ย ง” ก. ที่ราบสูง ข. หุบเขา ขอความดังกลาวแบงตามเกณฑขอใด ค. ที่ราบเชิงเขา ก. แบงตามอาชีพ ง. ที่ราบลุมแมน้ำและชายฝงทะเล ข. แบงตามทำเลที่ตั้ง ๕. การสรางเครื่องมือเครื่องใชของชุมชน ค. แบงตามลักษณะการดำรงชีวิตของ มนุษยยุคหินเกาจะมีลักษณะตามขอใด มนุษย ก. ประดิษฐกลองมโหระทึก ข. ทำเครื่องประดับจากแกว ง. แบงตามเทคโนโลยีการทำเครื่องมือ ค. ทำขวานกำปนกะเทาะหนาเดียว เครื่องใช ง. ทำเครื่องปนดินเผาแบบสามขา ๒. สุวรรณภูมิหรือดินแดนแหงทองคำ ๖. การดำรงชีวิตของมนุษยในยุคแรกเริ่ม เปนชื่อเดิมของดินแดนใด นาจะมีลักษณะสอดคลองกับขอใด ก. เอเชียใต ก. เพาะปลูกขาว ข. เอเชียตะวันออก ข. ลาสัตวปาเปนอาหาร ค. คาขายกับชุมชนใกลเคียง ค. เอเชียตะวันตกเฉียงใต ง. ทำภาชนะดินเผาไวใสอาหาร ง. เอเชียตะวันออกเฉียงใต ๗. “มีการพบโครงกระดูกมนุษยและสัตว ๓. ลักษณะการดำรงชีวิตของมนุษยในชวง ภาชนะดินเผาลายเขียนสีทั้งลายเชือก แรกๆ ตรงตามขอใด ทาบ ลายขูดขีดบนผิวขัดมัน เครื่อง- ก. ลาสัตว เก็บหาของปา ประดับทำจากลูกปด” แสดงใหเห็นถึง พัฒนาการของชุมชนในขอใด ข. อาศัยกันอยูเปนชุมชน ก. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ค. เพาะปลูกพืชธัญญาหาร ข. บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี ง. ใชเงินตราเปนสื่อกลางในการแลก ค. ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน เปลี่ยน ง. บานดอนตาเพชรจังหวัดกาญจนบุรี
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 3 ๘. ป จ จั ย สำคั ญ ในการพั ฒ นาชุ ม ชนไปสู ๑๓. รากฐานของวัฒนธรรมละโวมาจากที่ใด การเปนแควนหรืออาณาจักรคือขอใด ก. จีน ก. เกิดชนชั้นในสังคม ข. อินเดีย ข. มีการจัดระเบียบการปกครอง ค. สรางขึ้นเอง ค. มีการติดตอคาขายกับชุมชนอื่น ง. ทวารวดีและขอม ง. มีการรับอารยธรรมจากตางชาติ ๑๔. ผลงานของอาณาจักรใดที่ทำใหพระพุทธ ๙. เหตุผลสำคัญที่ทำใหอาณาจักรโบราณ มักตั้งอยูริมแมน้ำหรือชายฝงทะเลคือ ศาสนาหยั่งรากลึกในดินแดนไทยมาจน อะไร ถึงปจจุบัน ก. ประชาชนใชเรือเปนพาหนะ ก. ละโว ข. ปองกันไมใหขาศึกลอมเมือง ข. หริภุญชัย ค. สะดวกในการคาขายและเพาะปลูก ค. นครศรีธรรมราช ง. ฝกฝนกองทัพทางทะเลใหมีประสิทธิ ง. โคตรบูรณ ภาพมากขึ้น ๑๕. เรื่ อ งราวของ พระนางจามเทวี มี ๑๐. ขอใดกลาวไดถูกตอง ความเกี่ยวของกับอาณาจักรในขอใด ก. ชุมชนทุกแหงจะตองอยูริมน้ำ ก. ลานนา ข. ชุมชนจะเจริญไดตองใชสำริดกอน ข. หริภุญชัย ค. ชุมชนทุกแหงจะตองขยายไปเปน แควน ค. ทวาราวดี ง. ชุมชนแตละแหงมีพัฒนาการไมเทากัน ง. ลังกาสุกะ ๑๑. เพราะเหตุใดจึงสันนิษฐานวาศูนยกลาง ๑๖. เพราะเหตุใดอาณาจักรโยนกเชียงแสน ของทวาราวดีนาจะอยูที่จังหวัดนครปฐม จึ ง ต อ งย า ยศู น ย ก ลางการปกครอง ก. พบพระพุทธรูปปางนาคปรกสำริด หลายครั้ง ข. ปรากฎเรื่ อ งราวอยู ใ นตำนานมู ล ก. ถูกศัตรูรุกราน ศาสนา ข. ไดรับภัยธรรมชาติ ค. จดหมายเหตุจีนเรียกอาณาจักรนี้วา ค. ทำเลที่ตั้งไมเหมาะสม “หลอหู” ง. ตองการหาทางออกทะเลเพื่อคาขาย ง. พบเหรียญเงินที่มีคำจารึกเปนภาษา ๑๗. จากหลักฐานที่พบ ชุมชนใดนาจะเปน สันสกฤต ๑๒. งานศิลปกรรมในขอใดที่ไมพบในศิลปะ แหลงเริ่มตนของพัฒนาการการตั้งถิ่น ทวาราวดี ฐานในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก. พระปรางคสามยอด ก. พิมาย จังหวัดนครราชสีมา ข. พระพุทธรูปศิลาขาว ข. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ค. จุลประโทณเจดีย ค. ฟาแดดสงยาง จังหวัดกาฬสินธุ ง. ธรรมจักรศิลาและกวางหมอบ ง. หนองหารหลวง จังหวัดสกลนคร
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 4 ๑๘. มรดกที่สังคมไทยไดรับจากนครศรีธรรมราช ๒๐. เหตุ ผ ลสำคั ญ ที่ ท ำให พ ระยามั ง ราย คือขอใด มหาราชทรงสรางราชธานีที่เชียงใหม ก. การเขียนอักษรไทย นาจะเปนเพราะอะไร ข. การนับถือพระโพธิสัตว ก. มีธรรมชาติที่สวยงาม ค. การสรางเจดียทรงพุมขาวบิณฑ ข. ปองกันการรุกรานจากทางใต ง. การนั บ ถื อ พระพุ ท ธศาสนานิ ก าย ค. จะไดดูแลอาณาจักรอยางทั่วถึง เถรวาทลัทธิลังกาวงศ ง. ตองการใหเปนเมืองทาคาขาย ๑๙. ปราสาทหิ น ของขอม สั น นิ ษ ฐานว า สรางขึ้นเพื่อจุดประสงคใด ก. เปนที่ประกอบศาสนพิธี ข. เปนแหลงทองเที่ยวพักผอน ค. เปนศูนยกลางการปกครอง ง. เปนที่ประทับของพระมหากษัตริย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 5 Ẻ·´Êͺ¡‹Í¹àÃÕ ประจำหนวยที่ ๓ ¹ ขอ คำตอบ ขอ คำตอบ ๑ ค ๑๑ ง ๒ ง ๑๒ ก ๓ ก ๑๓ ง ๔ ง ๑๔ ข ๕ ค ๑๕ ข ๖ ข ๑๖ ก ๗ ข ๑๗ ก ๘ ค ๑๘ ง ๙ ค ๑๙ ก ๑๐ ง ๒๐ ค
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 6 µÍ¹·Õè ñ เรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตร ในดินแดนไทย กอนที่ชนชาติไทยจะเขามาตั้งรัฐไทยในดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบันนั้น ไดมีหลาย กลุมชนตั้งหลักแหลงอาศัยอยูมากอนแลว โดยกระจายอยูทั่วทุกภูมิภาคของไทย กลุมชนเหลานี้ ไดสรางความเจริญของตนจนมีพัฒนาการมากขึ้น โดยเติบโตจากชุมชนเปนบานเมือง จากบานเมือง เปนแควนหรือรัฐ และจากแควนเปนอาณาจักร การศึกษาพัฒนาการของชุมชนโบราณกอนประวัติศาสตรในดินแดนประเทศไทย จะทำให เขาใจรากฐานอารยธรรมไทยมากขึ้น เพราะไทยไดรับมรดกทางวัฒนธรรมจากชุมชนโบราณตางๆ เมื่อไทยตั้งอาณาจักรขึ้นมา ขอมูลที่ใชศึกษาเรื่องราวเหลานี้มาจากหลักฐานทางโบราณคดี เชน รองรอย การอยูอาศัย เครื่องมือเครื่องใช ตลอดจนโบราณสถานและโบราณวัตถุตางๆ ๑. หลักเกณฑการแบงยุคสมัยกอนประวัติศาสตรในประเทศไทย เราทราบมาแลววา ดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบันมีผูคนอาศัยอยูมากมาย เครื่องมือหิน ที่เกาที่สุดที่พบมีอายุประมาณ ๗๐๐,๐๐๐ ป แตหลักฐานเกี่ยวกับมนุษยที่เกาที่สุดที่พบมีมนุษยอายุ ประมาณ ๑๘๐,๐๐๐ ป สมัยประวัติศาสตรในดินแดนที่เปนประเทศไทยเริ่มเมื่อประมาณ พ.ศ. ๑๑๘๐ ซึ่งถานับ มาถึงปจจุบัน สมัยประวัติศาสตรในประเทศไทยจะมีอายุไมถึง ๑,๔๐๐ ป ซึ่งนับวาสั้นมากเมื่อเทียบ กับการที่มนุษยตั้งถิ่นฐานในดินแดนประเทศไทย และกอนที่มนุษยในประเทศไทยจะรูจักใชตัวหนังสือ ยาวนานมาก คือ ประมาณ ๗๐๐,๐๐๐ ป สมัยนี้เรียกวา “สมัยกอนประวัติศาสตร” ชวงเวลาที่เปน สมัยกอนประวัติศาสตรที่ยาวนานมากขึ้น จึงตองมีหลักฐานการแบงยุคสมัยเพื่อใหชัดเจนและใหงาย แกการทำความเขาใจใหตรงกัน ซึ่งแบงเปน ๒ ประเภท ดังนี้ ๑. แบงตามเทคโนโลยีการทำเครื่องมือ เครื่องใช ๒. แบงตามลักษณะการดำรงชีวิตของผูคน ยุคหินเกากับยุคหินใหมหมูบานเกษตรกรรม จากชีวิตที่เรรอนเก็บหาอาหาร ลาสัตว เมื่อเย็นค่ำก็หาเพิงผาหรือถ้ำเปนที่หลับนอน มาเปนการตั้ง ถิ่นฐานทำการเพาะปลูก และนำสัตวปามาเลี้ยง ทำใหมีการอยูรวมกันเปนชุมชน เปนหมูบาน
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 7 มนุษยสมัยกอนประวัติศาสตร จะอาศัยอยูตามถ้ำหรือเพิงผา มีการใชเครื่องมือหินแบบตางๆ ที่มา : http://www.oknation.net/blog/print.php?id=261132 การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของผูคนดังกลาวนี้ เกิดขึ้นในประเทศไทยเมื่อประมาณ ๔,๓๐๐ ป ล ว งมาแล ว ซึ่ ง นั บ ว า อยู ใ นเวลาใกล เ คี ย งกั น มากกั บ ความก า วหน า ของมนุ ษ ยชาติ ใ นภู มิ ภ าค อื่นของโลก และมีการเรียกกันวา “การปฏิวัติเกษตรกรรม” และถือกันวา “เปนคลื่นลูกที่หนึ่ง” ใน ความกาวหนาของมนุษยชาติ (คลื่นลูกที่สอง คือ การปฏิวัติอุตสาหกรรม เมื่อตนพุทธศตวรรษที่ ๒๔ เริ่มในทวีปยุโรป คลื่นลูกที่สาม คือ การปฏิวัติทางเทคโนโลยีโดยเฉพาะดานการสื่อสาร ในตนพุทธ ศตวรรษที่ ๒๖ เริ่มในสหรัฐอเมริกา) ๒. การขยายตัวของชุมชนในสุวรรณภูมิ สุวรรณภูมิเปนชื่อเดิมของดินแดนเอเชียตะวันออกเชียงใต หรือโดยเฉพาะดินแดนที่เปน ประเทศไทย สุวรรณภูมิ แปลวา “ดินแดนแหงทองคำ” หมายถึง ดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ มากเหมาะแกการตั้งหลักแหลงของชุมชน จากรองรอยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนที่พบในดินแดนนี้ ปรากฏวามนุษยไมไดเขาไปตั้งหลักแหลงในทุกทองถิ่นทุกพื้นที่พรอมกัน เนื่องจากในบริเวณนี้เปน ดินแดนที่มีผูคนอาศัยอยูนอยมาตั้งแตสมัยกอนประวัติศาสตรแลว ดินแดนหลายแหงจึงไมมีมนุษยเขา ไปอาศัยอยู และหลายแหงเพิ่งมีสภาพเปนชุมชน เปนเมืองมาเมื่อไมกี่รอยปที่ผานมา การขยายตัวของชุมชนในสุวรรณภูมิ มีลักษณะการขยายตัวของชุมชนอื่นๆ คือ ตั้งแตสมัย กอนประวัติศาสตรดินแดนหลายแหงมีกลุมชนเล็กๆ อาศัยอยู ตอมาเมื่อบริเวณนั้นไมอุดมสมบูรณ ก็ จ ะอพยพเคลื่ อ นย า ยไปหาแหล ง อาหารแหล ง ใหม เมื่ อ มนุ ษ ย รู จั ก การเพาะปลู ก ทำให อ ยู เ ป น หลักแหลงมากขึ้น ชุมชนบางแหงไดขยายเปนชุมชนขนาดใหญ มีการติดตอแลกเปลี่ยนสิ่งของกับชุมชน ใกลเคียงและชุมชนที่อยูหางไกล ดังเห็นไดจากหลักฐานทางโบราณคดีที่พบของมีคาจากตางถิ่นหรือ ของที่ไมมีในทองถิ่นนั้นๆ
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 8 สุวรรณภูมิ สุวรรณภูมิ เปนชื่อเดิมของภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใตที่คนอินเดียเรียก แตนักวิชาการ หลายคนมี ค วามเห็ น สุ ว รรณภู มิ คื อ ดิ น แดนที่ เป น ประเทศไทยในป จ จุ บั น เพราะมี อ ำเภอและ จังหวัดหลายแหง มีชื่อหรือมีความหมายเชนเดียว กั บ สุ ว รรณภู มิ เช น อำเภอสุ ว รรณภู มิ (จั ง หวั ด ร อ ยเอ็ ด ) อำเภออู ท อง (จั ง หวั ด สุ พ รรณบุ รี ) จังหวัดกาญจนบุรี และจีนเคยเรียกรัฐแหงหนึ่งวา ตุกตารูปบุคคลจูงลิง พบที่เมือง “จี น หลิ น ” หมายถึ ง ดิ น แดนแห ง ทองคำ หรื อ โบราณอูทอง จังหวัดสุพรรณบุรี สุ ว รรณภู มิ ซึ่ ง นั ก วิ ช าการหลายคนเชื่ อ ว า คื อ ที่มา : http://www.sujitwongthes.com /suvarnabhumi เมืองอูทอง การขยายตัวของชุมชนในดินแดนสุวรรณ ภู มิ นี้ มี ทั้ ง การเคลื่ อ นย า ยอพยพของกลุ ม ชน ที่ อ าศั ย อยู ม าตั้ ง แต ยุ ค หิ น และมี ก ลุ ม ชนอื่ น อพยพจากภายนอกนอกเข า มาตั้ ง หลั ก แหล ง ผสมผสานอยู ด ว ย โดยเป น การอพยพเข า มาใน ชวงเวลาที่ตางกัน และกระจายกันอยูตามที่ตางๆ ทั่ ว ทุ ก ภาคของผื น แผ น ดิ น ไทย เห็ น ได จ ากการ ขุดพบหลักฐานทางดานโบราณคดีตางๆ บริเวณที่ราบ ภาคกลาง ตลอดจนบริ เ วณคาบสมุ ท รภาคใต ตะเกียงโรมัน พบที่ตำบลพงตึก อำเภอ มีการสันนิษฐานวา การกอตัวของชุมชนเหลานี้ ท า มะกา จั ง หวั ด กาญจนบุ รี เป น หลั ก ฐานแสดงให เ ห็ น ถึ ง การติ ด ต อ ระหว า ง น า จะเกิ ด จากป จ จั ย ทางด า นการค า เป น สำคั ญ ชุมชน ในสุวรรณภูมิกับชุมชนที่อยูทาง เมื่ อ ชุ ม ชนเหล า นี้ มี ผู ค นอาศั ย อยู ม ากขึ้ น และ ดินแดน ดานตะวันตกที่หางไกล ที่มา : http://www.kayasit.com/bbs/fo- มี ค วามเจริ ญ มากขึ้ น ก็ จ ะพั ฒ นาเป น บ า นเมื อ ง rum.php?mod=viewthread&tid=1109 เปนแควนและเปนอาณาจักรในที่สุด
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 9 ๓. พัฒนาการของชุมชนโบราณในภาคตางๆ ของไทย ๑) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคกลาง ชุมชนโบราณสมัยกอนประวัติ ศาสตรในภาคกลาง สวนใหญจะพบอยูตามฝงตะวันออกและตะวันตกของภาค โดยมีพัฒนาการ ที่สำคัญ ดังนี้ (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่ถ้ำพระ อำเภอไทรโยค ถ้ำเขาทะลุและถ้ำเมน อำเภอ บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี พบเครื่องมือหินที่เปนเครื่องมือหินที่เปนเครื่องมือขุด เครื่องมือสับ ตัด และขวานที่มีขนาดใหญและหนัก สันนิษฐานวาเปนเครื่องมือที่ใชปรับแตงไมเพื่อนำไปทำอาวุธลาสัตว (๒) ชุมชนยุคหินกลาง ที่บานหนองโน อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี พบเครื่องมือ หิน เครื่องปนดินเผาลายขีดและขัดมัน ถ้ำหีบ จังหวัดกาญจนบุรี พบกระดูกปลาฉลามปลาโลมา กวาง วัวปา ที่เปนเครื่องมือเครื่องใช เชน เครื่องมือปลายแหลม เบ็ดตกปลา และภาชนะดินเผา ลายเชือกทาบ (๓) ชุมชนยุคหินใหม บานเกา อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี พบโครงกระดูก มนุษยยุคหินใหม ขวานหินขัด เครื่องประดับทำจากเปลือกหอย และภาชนะดินเผาที่คลายกับที่พบใน ประเทศจีน เชน หมอสามขา หมอกนกลม โดยมีการตกแตงลวดลายภาชนะ ทั้งลายเชือกทาบ ลายขูด ลายเสนโคง รูปงู ที่หุบเขาวงพระจันทร จังหวัดลพบุรี พบโครงกระดูกมนุษยฝงรวมอยูกับภาชนะ ดินเผา ซึ่งมีทั้งลายเชือกทาบลายขูดขีด และเคลือบผิวดวยน้ำโคลนสีแดง เครื่องประดับที่พบอยูกับ โครงกระดูก มีลูกปด กำไลขอมือและแหวนทำจากเปลือกหอยทะเลและหิน ภาชนะดินเผา พบที่บานเกา จังหวัด กาญจนบุรี เปรียบเทียบกับภาชนะ ดินเผาสามขา พบที่มณฑลชานตุง ประเทศจีน ที่มา : http://www.gotoknow.org/blogs/posts/4954 (๔) ชุมชนยุคสำริด ที่บานหนองโน อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี มีมนุษยอาศัย อยูตั้งแตยุคหินกลาง พบหลุมศพจำนวนมาก ในหลุมมีภาชนะดินเผาเคลือบน้ำโคลนสีแดงรูปทรงคลาย พาน สันนิษฐานวาใชบรรจุอาหารเซนไหวคนตาย เพราะมีกระดูกสัตววางอยู และพบกำไลหินออน กำไล สรอยทำจากสำริดและเปลือกหอยทะเล ตุมหูทำจากดีบุก และของที่มาจากตางถิ่น เชน ทองแดง หินทราย หินมีคา แสดงวามีการติดตอกับชุมชนตางถิ่น
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 10 โครงการดูกมนุษยในหลุมฝงศพ พบที่บานเกา โครงกระดูกมนุษย มีอายุราว ๓.๐๐๐ ป อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี มาแลว ขุดพบที่บานโคกพนมดี อำเภอ พนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ที่มา : http://kanchanapisek.or.th/kp6/New/sub/ ที่มา : http://kanchanapisek.or.th/kp6/New/sub/ book/ book.php? book=8&chap=1&page=picture_ book/ php?book=15&chap=6&page=picture_ detail8_1.html detail15_6.html (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ที่บานดอนตาเพชร อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี จากการขุดพบหลุดศพที่บรรจุสิ่งของฝงรวมกันมากมาย เชน ภาชนะดินเผา เครื่องประดับอาวุธและ เครื่องมือเครื่องใชที่ทำจากเหล็ก นอกจากนี้ ยังพบของมีคาจากตางถิ่น เชน เศษผาฝาย ผาปาน จากอินเดีย ตุกตาสิงโตแกะจากหินมีคาจากอินเดีย ลูกปดแกว ซึ่งจะแสดงใหเห็นวามีการติดตอกับ ชุมชนภายนอกแลว เครื่องมือเครื่องใช และของมีคาตางๆ ไดแก เครื่องประดับลูกปด เครื่องมือเหล็ก นกยูงสำริดและไกสำริด พบที่บานดอนตาเพชร อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/2011/07/weekly15072554/ ที่ถ้ำองบะ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี พบโลงไมมีลักษณะคลายเรือทำจากไมเนื้อแข็ง ที่ปลายและหัวแกะเปนรูปหัวนก ภายในโลงพบของมีคา เชน เครื่องมือเหล็ก หินมีคา ลูกปดแกว เปนตน ชุมชนในภาคกลางหลายแหงไดมีการพัฒนาการจากชุมชนเล็กๆ เปนหมูบาน เปนเมือง เปน แควน และเปนอาณาจักร
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 11 ๒) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคเหนือ ภูมิประเทศสวนใหญบริเวณ ภาคเหนือของไทยเปนเทือกเขา ภูเขา หุบเขา และที่ราบระหวางภูเขา บริเวณเทือกเขา เชน เทือกเขา แดนลาว เทือกเขาหลวงพระบาง เทือกเขาผีปนน้ำ เปนตนกำเนิดของแมน้ำหลายสาย เชน ปง วัง ยม นาน และเปนดินแดนที่มีมนุษยอาศัยอยูมาตั้งแตสมัยกอนประวัติศาสตร โดยพบการอยูอาศัย ของมนุษยหลายแหง เชน (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน พบเครื่องมือหิน ใบหอกหิน ที่บานแมทะ บานดอนมูล จังหวัดลำปาง พบเครื่องมือหินกะเทาะ และยังพบเครื่องมือหินกะเทาะ ที่แหลงโบราณคดีผาบุง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม (๒) ชุมชนยุคหินกลาง ที่ถ้ำผีแมน จังหวัด แมฮองสอน พบเครื่องมือหินที่เปนเครื่องมือขุด เครื่องมือสับ ตัด ขนาดใหญ เครื่องมือหินขัด และเครื่องมือหินกะเทาะ เครื่องมือกะเทาะ พบที่ แหลงโบราณคดีผาบุง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม ที่มา : www.thailandmuseum. com/nan/hilight2.htm (๓) ชุมชนยุคหินใหม พบเครื่องมือยุคหินใหมซึ่งตอเนื่องถึงโลหะ โดยพบเครื่อง มือหินของชุมชนยุคหินใหมกระจายอยูทั่วไปตามลุมแมน้ำตางๆ ในเขตจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม ลำปาง นาน อุตรดิตถ เปนตน ถ้ำลอด ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน มีเรื่องราวลี้ลับหลังความตาย ที่กลายมาเปน แหลงโบราณคดีล้ำคาจากการสำรวจคนพบเครื่องมือเครื่องใชโบราณในถ้ำ สันนิษฐาน ไดวามีอายุประมาณ 2,000 ปมาแลว ที่มา : http://www.muangthai.com/mmnews/index.php?mod=article&cat=alltravel&article=660
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 12 (๔) ชุมชนยุคสำริด พบรองรอยชุมชนกสิกรรมที่มีพัฒนาการตอเนื่องมาตั้งแต ยุคหินใหมมาถึงยุคสำริดในเขตจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม เชียงราย นาน อุตรดิตถ ตาก ลำพูน โดยพบวามีการใชทั้งเครื่องมือสำริดและหินขัด เครื่องมือเครื่องใชหลายชนิดของชุมชนในภาคนี้ แสดงใหเห็นวามีการผสมผสานแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหวางชุมชนตางๆดวย หลุมฝงศพและกำไลสำริด ขุดพบที่บานยางทองใต อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม ที่มา : http://gist.soc.cmu.ac.th/lanna/chapter03/c03_p08.html กลองมโหระทึกหรือกลองสำริด อายุราว ๒,๕๐๐ ป พบที่ อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/ suvarnabhumi/2011/06/03062554/ (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ไดพบแหลงชุมชนโบราณที่ใชเครื่องมือทำจากเหล็ก กระจาย อยูตามลุมแมน้ำสายตางๆในเขตจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม เชียงราย นาน อุตรดิตถ ลำพูน หลักฐานทางโบราณคดีตางๆ แสดงใหเห็นวาชุมชนในบริเวณภาคเหนือมี พัฒนาการชากวาภูมิภาคอื่น แตถึงกระนั้นในภาคเหนือก็มีการตั้งหลักแหลงอยูอาศัยกันอยางตอเนื่อง และสามารถพัฒนาจากชุมชนเปนบานเมือง เปนแควน และเปนอาณาจักรเชนเดียวกัน ๓) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พื้นที่สวนใหญ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เปนที่ราบสูงที่ยกตัวสูงจากตะวันตกและลาดเอียงไปทางตะวันออกลงสู แมน้ำโขง ตอนกลางของภาคมีลักษณะเปนแองคลายกนกระทะ มีแมน้ำชีและแมน้ำมูลไหลผาน มี แนวเทือกเขากั้นเปนขอบของภาคทางดานตะวันตกและดานใต
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 13 บริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยเปนแหลงที่มีมนุษยอาศัยอยูตั้งแตสมัย กอนประวัติศาสตร โดยพบหลักฐานหลายแหง เชน (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย และอำเภอดอนตาล จังหวัด มุกดาหาร พบเครื่องมือหินกะเทาะเปนเครื่องขุด สับ และตัด (๒) ชุมชนยุคหินกลาง ที่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย และอำเภอดอนตาล จังหวัด มุกดาหาร พบเครื่องมือขุดและเครื่องมือสับ ตัด ซึ่งตอเนื่องมาจากยุคหินเกา (๓) ชุมชนยุคหินใหม ที่บานโนนนกทา อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแกน พบภาชนะ ดินเผาลูกปดทำจากเปลือกหอย ขวานหินขัด หินสับ (๔) ชุมชนยุคสำริด ที่บานเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ซึ่งไดรับประกาศ ใหเปนมรดกโลก เปนแหลงสำริดที่เกาแกและสำคัญที่สุดในประเทศไทย สิ่งของที่พบคือ ภาชนะ ดินเผาลายเขียนสีแดงบนพื้นสีนวล มีทั้งลายเชือกทาบ ลายขูดขีดบนผิวขัดมัน โครงกระดูกมนุษย โครงกระดูกสัตว เครื่องประดับทำจากลูกปด สิ่งของเครื่องใชทำจากหินและโลหะภาชนะและ เครื่องมือเครื่องใชที่ทำจากสำริด แมพิมพ หินทรายที่ใชหลอสำริด นอกจากนี้ยังพบภาพเขียนสี สมัยกอนประวัติศาสตร เชน ภาพเขียนสีที่ผาแตม ผาหมอนนอย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ภาพเขียนสีที่เขาจันทรงาม อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา เปนตน เครื่องปนดินเผาเขียนสีแดง พบที่บานเชียง จังหวัดอุดรธานี แสดงพัฒนาการของชุมชน ในสมัยกอนประวัติศาสตร ใน การประดิษฐเครื่องมือเครื่องใช เพื่อการดำรงชีวิต ที่มา : http://travel.thaiza.com/%E0%B8%9A%E0%B9%89%E0%B8% B2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8 %A2%E0%B8%87-%E0%B8%88%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0% B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0 %B8%B5/127576/ (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ชุมชนโบราณที่บานเชียง จังหวัดอุดรธานี นาจะเปนผูนำในการ ใชเหล็กกอนที่อื่น ซึ่งจากหลักฐานทางดานโบราณคดีแสดงใหเห็นวาชุมชนที่บานเชียงมีความกาวหนา ดานโลหกรรมมาก นอกจากที่บานเชียงแลวยังคนพบเครื่องมือยุคเหล็กในที่อื่นๆ อีก เชน ที่บานนาดี บานโนนนกทา จังหวัดขอนแกน เนินอุโลก จังหวัดนครราชสีมา เปนตน นอกจากนี้ยังพบแหลงแร เหล็กในเขตจังหวัดเลยที่มีอายุประมาณ ๒,๘๐๐ ป ลวงมาแลว
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 14 หอกและขวานสำริ ด พบที่ บานเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ที่มา : http://www.oknation.net/blog/print.php?id=141740 ๔) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคใต บริเวณภาคใตเปนแหลงที่มีมนุษย อาศัยอยูตั้งแตกอนประวัติศาสตรเชนกัน ซึ่งมีพัฒนาการ ดังนี้ (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่จังหวัดกระบี่ พบเครื่องมือยุคหินเกาที่ทำเปนเครื่องขุด เครื่องมือสับ ตัด โดยเฉพาะที่ถ้ำหลังโรงเรียนทับปริก ตำบลทับปริก อำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ พบ หลักฐานการพำนักอาศัยของมนุษยเกาแกที่สุดในดินแดนไทยตั้งแต ๓๗,๐๐๐ - ๒๗,๐๐๐ ปลวงมา แลว และยังพำนักอาศัยตอมาอีกหลายสมัย (๒) ชุมชนยุคหินกลาง พบเครื่องมือหินกะเทาะ ที่จังหวัดกระบี่ เชนเดียวกับที่ พบเครื่องมือในยุคหินเกา และพบขวานหิน ที่แหลงโบราณคดีบานพลีควาย ตำบลกระดังงา อำเภอ สทิงพระ จังหวัดสงขลา (๓) ชุมชนยุคหินใหม พบภาชนะดินเผาที่ทำเปนหมอสามขาแบบเดียวกับในเขต จังหวัดกาญจนบุรี แสดงใหเห็นการติดตอกันระหวางชุมชน และพบขวานหินขัดชนิดมีบาและไมมีบา ในจังหวัดกระบี่ และพังงา (๔) ชุมชนยุคสำริด ที่ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่ พบภาพเขียนสีสมัยกอนประวัติ ศาสตรเปนภาพคนสวมชุดยาว ที่ศีรษะมีรูปรางคลายเขาสัตว แยกเปน ๒ แฉกพบรองรอยการกอตั้ง ชุมชนบริเวณอาว ริมทะเล และริมแมน้ำ ในเขตจังหวัดสุราษฎรธานี นครศรีธรรมราช กระบี่ พังงา สงขลา เปนตน หลักฐานทางดานโบราณคดีที่สำรวจพบ เชน ขวานหินขัด หมอดินเผาสามขา ภาชนะ ดินเผาลายเขียนสีแดง ใบมีด กำไล แหวน ลูกปด กลองมโหระทึกสำริด เปนตน (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ทีอำเภอคลองทอม จังหวัดกระบี่ พบลูกปดพืนเมืองจำนวนมาก ่ ้ และพบชิ้นสวนเครื่องมือเหล็กในสภาพสึกกรอนและชำรุดมาก นอกจากยังพบที่จังหวัดพังงา นครศรี- ธรรมราช สุราษฎรธานี และสงขลาดวย การตั้งหลักแหลงของชุมชนในภาคใต พบวามีการอาศัยกันอยางตอเนื่องและ สามารถพัฒนาเปนชุมชน เปนบานเมือง เปนแควน และเปนอาณาจักรในที่สุด
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 15 ที่มา : http://www.siamsouth.com/ smf/index php?topic=24094.0 หลักฐานทางโบราณคดีตางชาติ ที่เกาแกที่สุด มีอายุราวพุทธศตวรรษ ที่ ๑ – ๓ ไดแก ลูกปดแกวมีตาของโรมัน พบในแหลงโบราณคดี คลองทอม จังหวัดกระบี่ ๔. การสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตร ในดินแดนประเทศไทย การศึกษาเกี่ยวกับการสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตรในดินแดน ประเทศไทย ก็เพื่อใหเขาใจถึงภูมิปญญาของมนุษยในสมัยนั้น อันจะเปนตัวอยางในการนำไปใช ในการดำเนินชีวิตของคนไทยในปจจุบันได ๑) ปจจัยที่มีอิทธิพลตอการสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตร การสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตรเกิดจากปจจัยที่สำคัญๆดังนี้ ๑. ความตองการความมั่นคงในการดำรงดำรงชีวิตประจำวันในเรื่องอาหาร ที่อยูอาศัย เครื่องนุงหม และยารักษาโรค ๒. สภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอม เชน การเกิดภัยธรรมชาติ โรคระบาด ๓. คติความเชื่อ เชน ความตาย ความเชื่อในเรื่องวิญญาณ เปนตน ๒) การสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตร การสรางสรรคภูมิปญญา ของมนุษยกอนประวัติศาสตร เปนการสรางสรรคภูมิปญญาเพื่อดำเนินชีวิตเปนหลักโดยมีพัฒนา การขึ้นเปนลำดับ ที่เห็นไดชัดเจนมีดังนี้ (๑) ดานเกษตรกรรม จาการขุดคนทางโบราณคดีสันนิษฐานไดวามนุษยใน ยุ ค หิ นใหมมีการเพาะปลูกแบบทำไรเลื่อนลอย บางแหงมีการเพาะปลูกขาวในที่ลุม โดยจะยาย แหลงเพาะปลูกไปเรื่อยๆ ขณะเดียวกันก็มีการลาสัตวเปนอาหาร การปลูกขาวเริ่มเมื่อ ๔,๓๐๐ ป ลวงมาแลว
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 16 ตอมาในยุคสำริดและยุคเหล็กมีการใชสำริดและเหล็กเปนเครื่องมือ เครื่องทุนแรง ในการเพาะปลูก มีการรูจัก “การทดน้ำ” มาใชในการเกษตรกรรมอีกดวย (๒) ดานโลหกรรม จากการศึกษาเกี่ยวกับมนุษยในสมัยกอนประวัติศาสตรพบวา มนุษยในสมัยนี้รูจักการทำเครื่องมือ เครื่องใชสำริดและเหล็กในยุคโลหะ มนุษยยุคเริ่มแรกทำนาปลูกขาว ดังคนพบหลักฐานปรากฏในภาพเขียนสี ที่ผาหมอนนอย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ที่มา : http://bjw539.freeoda.com/archeology.html พบเปลือกขาวของมนุษยยุค เริ่มแรกทำนาปลูกขาวที่ถ้ำปุงฮุง จังหวัดแมฮองสอน ที่มา : http://www.sujitwongthes.com /2011/07/weekly08072554/ ในยุคสำริด มนุษยรูจักนำทองแดงผสมกับดีบุกหลอหลอมออกมาเปนสำริด และนำมาทำเปนเครื่องมือ เครื่องใช เครื่องประดับ เชน ขวาน หมอ กำไล เปนตน ตอมามีการผลิต สำริดที่มีดีบุกผสมปริมาณมาก อันเปนโลหะที่มีความแข็ง และมีสีนวลบางกวาสำริดสามัญ แมพิมพใบหอกสำริดและขวาน เปนแบบแมพิมพ 2 ชิ้น ทำจากหินทราย พบจากแหลงโบราณคดีบานเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ที่มา : http://www.google.co.th/imgres?q=%E0%B8%82%E0 %B8%A7%E0%B8%B2%
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 17 เครื่องมือหิน พบที่บานโคกไมเดน เครื่องมือเหล็ก พบที่บานดอนตาเพชร อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/suvarnabhu ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/2011/07/ mi/ 2011/03/%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8 weekly15072554/ %81%E0%B8%81%E0%B8%A7%E0%B9%88% E0%B8%B2%E0%B9%81%E0%B8%84%E0%B9 %88%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2% E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9 %89%E0%B8%97%E0%B9%89%E0%B8%AD% E0%B8%87%E0%B8%96-2/ ในยุคเหล็ก การใชเหล็กในดินแดนประเทศไทยนั้น ในระยะแรกๆ มีการประดิษฐ ใบหอกที่มีสวนบองเปนสำริด แตสวนปลายเปนเหล็ก ตอมาเหล็กกลายเปนวัตถุหลักในการทำ เครื่องมือเครื่องใช เหล็กที่ใชในสมัยนี้ไดจากการถลุงแรเหล็ก และการทำเครื่องมือเหล็ก คนในสมัยนั้นรูจักการถลุงแรเหล็ก โดยการนำแรเหล็กที่ทำความสะอาดเรียบรอย แล ว และเตรียมใหไดขนาด มาผสมคลุกเคลากับถานแลวใสลงในเตาถลุงเพื่อเปลี่ยนใหแรเหล็ก เปนโลหะเหล็ก รูจักใชปูนขาวหรือวัสดุที่มีหินปูน เชน กระดูกหรือเปลือกหอยใสลงไปในถลุงเหล็ก การถลุงเหล็กแบบนี้เหล็กจะไมหลอมเหลว แตจะรวมตัวกันเกาะเปนกอนเหล็ก หลังจากนั้นจะนำเหล็ก นี้ไป เผาใหรอนแดง แลวตีเหล็กซ้ำไปมา เพื่อขับไลขี้แรที่ยังเหลืออยูออกมาใหมากที่สุดสำหรับนำมา ประดิษฐเปนเครื่องมือเครื่องใชตอไป (๓) ดานหัตถกรรม สำหรับภูมิปญญาสมัยกอนประวัติศาสตรทางดานหัตถกรรม ไดแก การทอผา จากการศึกษาคนควาทางดานโบราณคดีพบวา ผูคนในสมัยกอนประวัติศาสตร ในดินแดนประเทศไทยรูจักนำเสนใยจากพืช คือ ปาน กัญชา และเสนใยจากสัตว คือ ไหม มาทอ เปนผืนผา ดวยเทคนิคการทอแบบงายๆ นอกจากนี้ยังพบหลักฐานอื่นๆ อีก เชน หินทุบ เปลือกไม ซึ่งสันนิษฐานวานาจะใชสำหรับผลิตเสนใยในการทอผาในแหลงโบราณคดีกอนประวัติศาสตรอีกดวย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 18 (๔) ดานการสรางที่อยูอาศัย ในยุคหินใหม มนุษยไดมีการดัดแปลงสภาพแวดลอม เพื่อใชเปนที่อยูอาศัย ดวยการใชถ้ำหรือเพิงเผาเปนที่ปองกันอันตรายจากภัยธรรมชาติและสัตวปา อันเปนการเริ่มตนการตั้งถิ่นฐานของมนุษย ตอมาในยุคโลหะ ไดพบรองรอยของหลุมเสาในแหลงโบราณคดีหลายแหง ในประเทศไทย กอใหเกิดขอสันนิษฐานในยุคนี้นาจะเริ่มมีการคิดคนวิธีการสรางที่อยูอาศัยบางแลว ในยุคหินใหม มนุษยรูจักเพาะปลูก และสรางที่อยูอาศัย ที่มา : http://civedu.0catch.com/china/preciv.htm ยุคหินใหมตอนตน มีการสราง กระทอมดินดิบมุงหลังคาดวย ใบไม ที่มา : http://www.thaigoodview.com/node/45752 (๕) ดานการรักษาโรค นักโบราณคดีไดขุดคนแหลงโบราณคดีที่เปนแหลงชุมชน พบหัวกะโหลกมนุษยที่เจาะเปนรูกลมและแตงขอบรูเรียบ สันนิษฐานวา เปนวิธีการรักษาโรคปวด ศีรษะหรือโรคลมบาหมู แตนักมานุษยวิทยาเชื่อวาเปนการกระทำเพื่อปลดปลอยผีรายที่ทำใหเกิด อาการเจ็บปวดใหออกไปจากศีรษะมนุษย เพื่อลดอาการปวดศีรษะ
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 19 สรุปเวลาแสดงความเจริญของมนุษยกอนประวัติศาสตรในดินแดนประเทศไทย ราว ๗๐๐,๐๐๐ ปลวงมาแลว พบเครื่องหิน ราว ๑๘๐,๐๐๐ ปลวงมาแลว พบหลักฐานเกี่ยวกับมนุษย ราว ๓๗,๐๐๐ ปลวงมาแลว พบหลักฐานการพักพิงอาศัยของมนุษย ราว ๔,๓๐๐ ปลวงมาแลว เริ่มปลูกขาว ตั้งถิ่นฐาน ราว ๓,๕๐๐ ปลวงมาแลว เริ่มนำสำริดมาทำเครื่องมือ เครื่องใช ราว ๒,๐๐๐ ปลวงมาแลว เริ่มนำเหล็กมาทำเครืื่องมือ เครื่องใช
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 20 กิจกรรมที่ ๑ คำสั่ง ใหนักเรียนวิเคราะหพัฒนาการของมนุษยกอนประวัติศาสตรในดินแดน ประเทศไทย สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยยังตองอาศัย ...................................................................................... ธรรมชาติ ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... ...................................................................................... มนุษยเริ่มตั้งถิ่นฐาน ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยเริ่มพัฒนา ...................................................................................... เปนชุมชน ...................................................................................... ......................................................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 21 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ñ มนุ ษ ย มี ชี วิ ต ที่ เร ร อ น สรุปพัฒนาการ ....................................................... เก็ บ อาหาร ล า สั ต ว ทำอาวุ ธ หรื อ เครื่ อ งมื อ ...................................................................................... มนุษยยังตองอาศัย ธรรมชาติ เครื่องใช ดวยหิน กระดูกสัตว อาศัยอยูตาม ...................................................................................... ถ้ำหรือเพิงผา ...................................................................................... พั ฒ นาการมนุ ษ ย เริ่ ม สรุปพัฒนาการ ....................................................... เคลื่ อ นย า ยที่ อ ยู อ าศั ย จากถ้ ำ หรื อ เพิ ง ผามา ...................................................................................... มนุษยเริ่มตั้งถิ่นฐาน เปนอยูใกลแหลงน้ำ หรือที่ราบลุม เริ่มมีการตั้ง ...................................................................................... ถิ่นฐาน ทำการเพาะปลูก ...................................................................................... เกิดการเคลื่อนยายอพยพ สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยเริ่มพัฒนา หาแหลงอาหารใหมของกลุมชนที่อาศัยอยูมา ...................................................................................... เปนชุมชน ตั้งแตยุคหิน ผสมผสานกับกลุมชนที่อพยพมา ...................................................................................... จากที่อื่น ......................................................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 22 กิจกรรมที่ ๒ คำสั่ง ใหนักเรียนยกตัวอยางชุมชนโบราณในภูมิภาคตางๆ ของประเทศไทย ลงในชองวาง ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................ ภาคกลาง ภาคใต ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 23 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ò ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน, ................................................... ...................................................ง บานโนนนกทา อำเภอภูเวีย บาแมทะ บานดอนมูล จังหวัด ................................................... จังหวัดขอนแกน, บานเชียง ................................................... ลำปาง, บานผาบุง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม, ............................................................................... อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี, ผาแตม ............................................................................... บ านยางทองใต อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัด ............................................................................... ผาหมอนนอย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบล ............................................................................... เชี ย งใหม , บ า นทุ ง ยั้ ง อำเภอเมื อ ง จั ง หวั ด ............................................................................... ราชธานี, เขาจันทรงาม อำเภอสีคิ้ว จังหวัด ............................................................................... อุตรดิตถ ............................................................................... นครราชสีมา, บานนาดี จังหวัดขอนแกน ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................ ภาคกลาง ภาคใต ถ้ำพระ อำเภอไทรโยค, ................................................... ถ้ำหลังโรงเรียน ทับปริก ตำบล ................................................... ถ้ำเขาทะลุและถ้ำเมน อำเภอ ................................................... ...................................................ด ทั บ ปริ ก อำเภอเมื อ ง จั ง หวั บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี, บานหนองโน ............................................................................... กระบี่ , บ า นพลี ค วาย ตำบล ............................................................................... อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี , ถ้ำหีบ จังหวัด ............................................................................... กระดังงา อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา, ............................................................................... กาญจนบุรี, บานเกา อำเภอเมือง จังหวัด ............................................................................... ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่, อำเภอคลองทอม ............................................................................... กาญจนบุรี, บานดอนตาเพชร อำเภอพนมทวน ............................................................................... จังหวัดกระบี่ ............................................................................... จังหวัดกาญจนบุรี, ถ้ำองบะ อำเภอศรีสวัสดิ์ ............................................................................... ............................................................................... จังหวัดกาญจนบุรี ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 24 กิจกรรมที่ ๓ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงคำตอบเดียว แลวกากบาท ( ) ลงใน กระดาษคำตอบ ๑. สิ่งที่ใชเปนเกณฑในการแบงยุคสมัยเปน ๖. พัฒนาการของชุมชนในภาคใดที่เกาแก ยุคกอนและหลังประวัติศาสตรคือสิ่งใด กวาภาคอื่น ก. เครื่องมือ เครื่องใช ก. ภาคกลาง ข. การประดิษฐตัวอักษร ข. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค. การเริ่มรับวัฒนธรรมจากอินเดีย ค. ภาคเหนือ ง. อายุของโครงกระดูกที่พบ ง. ภาคใต ๒. คำวา “สุวรรณภูมิ” หมายถึงดินแดนใด ๗. ชุ ม ชนแห ง ใดที่ ไ ด รั บ การประกาศให ก. ดินแดนที่มีความสงบ เปน “มรดกโลก” ข. ดินแดนที่ร่ำรวย ก. บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี ค. ดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ ข. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ง. ดินแดนที่มีประชากรมาก ค. ถ้ำผี จังหวัดแมฮองสอน ๓. เครื่องมือหินกะเทาะเปนเครื่องมือของ ง. คลองทอม จังหวัดกระบี่ มนุษยยุคใด ๘. พัฒนาการของมนุษยยังเรรอนหาอาหาร ก. ยุคสำริด ค. ยุคหินเกา อาศัยอยูตามเพิงผาจะอยูในยุคสมัยใด ข. ยุคหินกลาง ง. ยุคหินใหม ก. ยุคสำริด ค. ยุคหินเกา ๔. ยุคสำริด หมายถึง ยุคที่มีการนำโลหะ ข. ยุคเหล็ก ง. ยุคหินใหม มาผสมกัน สำหรับโลหะที่นำมาผสมกัน ๙. ป จ จั ย ที่ ส นั บ สนุ น ให ชุ ม ชนโบราณใน ในที่นี้คือโลหะใด ประเทศไทยไดกอตั้งและสามารถพัฒนา ก. เหล็ก – เงิน ไดอยางตอเนื่อง เปนเพราะเหตุใด ข. เงิน – ทองคำ ก. มีการปกครองมั่นคง ค. ทองคำ – ทองแดง ข. มีความอุดมสมบูรณ ง. ทองแดง – ดีบุก ค. ประชากรมีความเฉลียวฉลาด ๕. จังหวัดใดในภาคใตที่มีการพบหลักฐาน ง. ปราศจากภัยธรรมชาติ ทางโบราณคดีมากที่สุด ๑๐. ภาพเขี ย นสี ที่ ผ าแต ม จั ง หวั ด อุ บ ล- ก. จังหวัดระนอง ราชธานี จัดเปนระดับพัฒนาการของ ข. จังหวัดกระบี่ ชุมชนสมัยใด ค. จังหวัดนครศรีธรรมราช ก. ยุคสำริด ค. ยุคหินเกา ง. จังหวัดภูเก็ต ข. ยุคเหล็ก ง. ยุคหินใหม
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 25 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ó ขอ คำตอบ ๑ ข ๒ ค ๓ ค ๔ ง ๕ ข ๖ ข ๗ ข ๘ ค ๙ ข ๑๐ ก
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 26 µÍ¹·Õè ò พัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณ ๑. พัฒนาการจากชุมชนเปนบานเมือง เมื่อชุมชนหลายๆ แหง หรือหลายหมูบาน มีพัฒนาการมากขึ้น มีการติดตอสัมพันธ กับชุมชนอื่น ทำใหชุมชนที่ตั้งอยูบริเวณที่เปนศูนยกลางชุมชน การเดินทางสะดวกกลายเปนศูนย กลางเศรษฐกิจ หรือเปนชุมชนขนาดใหญ เมื่อชุมชนรอบๆเขามาติดตอสัมพันธกันมากขึ้น ชุมชนที่เปนศูนยกลางก็มีการเติบโต มีโครงสรางทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองที่ซับซอนมากขึ้น ทำใหการแบงหนาที่ในสังคมมากขึ้น เกิดชนชั้น เชน ชนชั้นปกครอง นักบวช ชางฝมือ ชาวนา จนกระทั่งเกิดเปนสังคมเมือง และพัฒนา เปนเมืองในที่สุด ลูกปดหินคารนีเลียน พบที่เมืองอูทอง อำเภออูทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ที่มา : http://www.archives.scene4.com/jul- 2007/html/janineyasovantthai0707.html จากหลักฐานทางดานโบราณคดีสันนิษฐานไดวา พัฒนาการของชุมชนที่จะขยายตัว เปนบานเมืองจะเริ่มชัดเจนตั้งแตพุทธศตวรรษที่ ๗-๘ โดยสวนใหญจะพบมากในบริเวณที่อยูใกลทะเล และที่ราบลุมแมน้ำมากกวาที่สูง เพราะมีความอุดมสมบูรณกวา เชน บริเวณคาบสมุทรภาคใตที่มี เมืองที่สำคัญ คือ เมืองสทิงพระ จังหวัดสงขลา เมืองยะรัง จังหวัดปตตานี ในภาคกลางบริเวณที่ราบ ลุมแมน้ำทาจีน แมกลอง บางปะกง เจาพระยา ปาสัก มีเมืองอูทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมืองนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม เมืองละโว จังหวัดลพบุรี เมืองศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี เมืองพระรถ จังหวัด ชลบุรี
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 27 เหรียญเงิน พบในอาณาจักรศรีวิชัย แสดงใหเห็นถึงความซับซอนของชุมชน ที่พัฒนาขึ้นเปนเมืองจากการติดตอ คาขายกับดินแดนตางๆ ที่มา : http://www.bloggang.com/viewdiary. php?id=sanchai&group=3&month=03- 2011&date=09 อยางไรก็ตามในบริเวณที่สูงหลายแหงก็มีการพัฒนาการจากชุมชนเปนเมืองเชนกัน ถาชุมชน นั้นมีสภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมที่เหมาะสมและเอื้ออำนวย เชน มีทรัพยากรที่มีคา หายาก เปน ที่ตองการของชุมชนคนอื่น หรืออยูในเสนทางคมนาคมที่เปนเสนทางหลักในการติดตอกับหลายๆ ชุมชน เชน ชุมชนบานปราสาท ในอำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา บานดงพลอง อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย เปนตน โครงกระดูกมนุษย พบที่บานโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา สันนิษฐานวาเปน บุคคลสำคัญ เนื่องจากมีสิ่งของมากมายฝงรวมอยูดวย เชน ภาชนะดินเผา กำไลทำจากเปลือกหอยทะเล ที่มา : http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%81%E0%B8% AB%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B9% 82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8% 93%E0%B8%84%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%9 A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%8 2%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%B1 %E0%B8%94 ในชุมชนเหลานี้มีหลักฐานที่แสดงถึงการพัฒนาจากชุมชนเปนบานเมืองหลายประการ เชน หลุมศพที่มีทั้งศพคนธรรมดาและผูนำซึ่งจะหันศีรษะไปคนละทางและมีขาวของมีคาตางกันมาก นอกจากนี้ ยังมีรองรอยของการขุดคูน้ำและคันดินลอมรอบชุมชนซึ่งจำเปนตองใชแรงงานคนจำนวน มาก และจัดการการแบงหนาที่กันทำงานแสดงใหเห็นวาตองเปนเมืองที่มีผูคนคอนขางมาก และมี ผูนำชุมชนซึ่งเปนจุดเริ่มตนของการพัฒนาเปนเมือง
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 28 (แถวบนสุด-จากซายไปขวา) ภิกษุอุมบาตรทำดวยดินเผา พบที่ อ.อูทอง จ.สุพรรณบุรี (แถวลาง-จากซายไปขวา) บาตรดินเผาใสเหรียญกษาปณรูป สังข พบที่คอกชางดิน เมืองอูทอง (แถว ๒ จากซายไปขวา) ปูนปนรูปหนาคนชาติภาษา พบทั่วไป ตั้งแตเมืองอูทอง จ.สุพรรณบุรี (แถว ๓) ตะเกียงโรมัน พบที่ ต.พงตึก จ.กาญจนบุรี บนเสน ทางเมืองอูทอง (แถวลางสุด-จากซายไปขวา) เหรียญโรมัน พบที่เมืองอูทอง อ.อูทอง จ.สุพรรณบุรี นักโบราณคดีกรมศิลปากรอธิบายวา ดานหนามีรูปพระพักตรดานขางของจักรพรรดิซีซาร วิคโตรินุส สวนดานหลังของเหรียญเปนรูปของเทพีอาธีนา ที่มา : http://www.artgazine.com/shout- outs/viewtopic.php?p=10421&sid=126ae adcbbb39288be54c7dcd7da0de5 ปจจัยสำคัญอีกประการที่ทำใหเกิดการพัฒนาจากชุมชนเปนบานเมือง คือ การติดตอ และรับอารยธรรมจากชุมชนเปนบานเมือง คือ การติดตอและรับอารยธรรมจากตางชาติ จากหลักฐาน ทางโบราณคดี และหลักฐานที่เปนบันทึกของตางชาติ แสดงใหเห็นวา ชุมชนหลายแหงไดติดตอกับ ตางชาติ ทั้งจีน อินเดีย โรมัน เปอรเซีย และรับอารยธรรมจากตางชาติโดยเฉพาะจากอินเดียมาใช ทำใหเกิดชนชั้นปกครองที่มีฐานะทางสังคมสูงขึ้น เชน เปนผูนำที่มีความศักดิ์สิทธิ์ดุจเทพเจา ทำให ชุมชนที่รับนับถือศาสนาเดียวกันมีวัฒนธรรมรวมกันมีความเปนอันดับหนึ่งอันเดียวกัน สามารถรวมกัน ไดโดยมีผูปกครองคนเดียวกัน ๒. พัฒนาการจากบานเมืองเปนแควนหรือรัฐ แควน หมายถึง กลุมเมืองหลายเมืองที่มารวมตัวกันอยูในอาณาบริเวณที่มีขอบเขต คอนขางจะแนนอน มีผูคนจำนวนมากพอที่จะมีผูนำ และมีองคกรทางการปกครองที่อำนาจรวมศูนย หรือมีอำนาจเหนืออาณาบริเวณของตน และมีหนาที่จัดการปกครองใหเกิดระเบียบและความสงบ ในสังคม จากบันทึกของจีนที่กลาวถึงแวนแควนตางๆในดินแดนไทย เชน “โต-โล-โป-ตี้” หรือ “แควนอี้เซี้ยนาโปลอ” หรือ “อิศานปุระ”(กัมพูชา)แสนดงใหเห็นวาแตละแควนมีเมืองสำคัญเปน
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 29 ศูนยกลาง มีกษัตริยที่ยอมรับนับถือศาสนาที่มาจากอินเดีย หรือมีตนเชื้อสายอินเดียทำหนาที่ศาสนา บันทึกบางฉบับกลาวถึงศาสนสถาน รูปเคารพ พระสงฆ ชีวิตความเปนอยูของชาวเมือง ทำใหเห็น ภาพสังคมขณะนั้นวาประกอบดวยชนชั้นปกครอง คือ กษัตริย ขุนนาง โดยกษัตริยมีวิถีชีวิตแตกตาง จากคนทั่วไป ทำใหกษัตริยไมใชตัวแทนของกลุมชนกลุมใดกลุมหนึ่ง แตกลายเปนศูนยกลางของชุมชน และบานเมือง และชนชั้นที่ถูกปกครอง คือ ชาวบาน โดยมีพระสงฆ นักบวช พราหมณ ทำหนาที่ ทางศาสนา ตราประทับดินเผา คนขี่มา จารึกอักษรปลลวะ คนขึ้ น ต น ตาล และวั ว หมอบ หงส ตรี ศู ล จั ก ร พบที่เมืองจันเสน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค ที่มา : http://www.sac.or.th/databases/inscriptions/th/main.php?p=ZGV0YWls&id=957 จากการสำรวจหลักฐานทางดานโบราณคดี พบบานเมืองหลายแหงไดขยายตัวเปน แควนตั้งแตชวงพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๕ ในบริเวณภาคตางๆของไทย เชน ทวารวดี ละโว บริเวณ ภาคกลาง หริภุญชัย บริเวณภาคเหนือ ตามพรลิงค บริเวณภาคใต เปนตน สรอยลูกปดทองคำพรอมจี้ เปนเครื่องประดับของชนชั้นสูง และภิ ก ษุ อุ ม บาตร ทำด ว ยดิ น เผา แสดงการรั บ อิ ท ธิ พ ล พระพุทธศาสนาเขามาสูดินแดนสุวรรณภูมิ พบที่อำเภออูทอง ที่มา : http://www.oknation. จังหวัดสุพรรณบุรี net/blog/print.php?id=141113 ที่มา : http://www.naewna.com/news.asp?ID=291572
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 30 ๓. พัฒนาการจากแควนเปนอาณาจักร อาณาจักร หมายถึง รัฐที่มีขนาดใหญ มีอำนาจปกครองและมีอาณาบริเวณที่ชัดเจน มีผูปกครองเปนชนชั้นผูนำในสังคม มีการรวมอาจไวที่ศูนยกลาง มีขุนนางที่มีตำแหนงยศและมีหนาที่ ชัดเจน เปนผูชวยในการปกครองบานเมือง การเติบโตจากแควนเปนอาณาจักรของดินแดนแตละแหงนั้นมีปจจัยแตกตางกัน บาง อาณาจักรพัฒนามาจากการเปนศูนยกลางการคา เชน อาณาที่ตั้งอยูบริเวณชายฝงทะเลใกลแมน้ำ หรือเสนทางคมนาคม บางอาณาจักรพัฒนาจากการมีความเขมแข็งทางทหาร สามารถขยายขอบเขต อำนาจออกไปปกครองและรวมแวนแควนอื่นได ชุมชนที่ตั้งอยูริมชายฝงทะเล มีโอกาสพัฒนาเปนอาณาจักร ไดรวดเร็ว ที่มา : http://www.ohotour.com/site/index.php?option=com_content &view=article&id=5&Itemid=2&lang=th อาณาจักรหลายแหงที่เติบโตขึ้น นอกจากจะมีปจจัยเสริมเรื่องสภาพภูมิศาสตร ความ มั่งคั่งและความเขมแข็งทางทหารแลว การขยายอำนาจไปปกครองแวนแควนอื่นยังตองมีการสราง ความศักดิ์สิทธิ์ของชนชั้นปกครองดวย เชน การรับคติเรื่องกษัตริยเปนเทวราชา เปนจักรพรรดิราชเพื่อ สรางอำนาจเด็ดขาด และคติธรรมราชา เพื่อสรางการเปนผูนำที่มีทั้งความศักดิ์สิทธิ์และมีคุณธรรม ปรางคแขก อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี แสดงให เห็นถึงอิทธิพลของขอม ที่เขามายังดินแดนไทย ที่มา : http://attractions-lopburi.blogspot. com/2011/05/blog-post_02.html
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 31 อาณาจักรยุคแรกๆที่มีอิทธิพลบนผืนแผนดินไทย เชนอาณาจักอิศานปุระ (กัมพูชา) ที่ขยายอำนาจเขามาถึงบริเวณลุมแมน้ำเจาพระยา และบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย เมื่ออาณาจักรกัมพูชาเสื่อมอำนาจลง คนไทยจึงตั้งอาณาจักรที่เปนของตนเองขึ้นไปในปลายพุทธ ศตวรรษที่ ๑๘ คือ อาณาจักรสุโขทัย กลาวโดยสรุปการตั้งถิ่นฐานของชุมชนในดินแดนประเทศไทยจะมีพัฒนาการแบบ คอยเปนคอยไป กลาวคือจากชุมชนขนาดเล็ก ก็คอยๆ พัฒนาจนเปนเมือง แวนแควน และอาณาจักร ในที่สุด ซึ่งจากสภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมที่เอื้ออำนวย ทำใหมีการตั้งถิ่นฐานกอตัวเปนรัฐหรือ อาณาจักรขึ้นทั่วทุกภาคของประเทศไทย ซึ่งในแตละอาณาจักรไดสรางสรรควัฒนธรรมของตนเอง ตลอดจนรับวัฒนธรรมภายนอกโดยเฉพาะจากอินเดียและจีนที่ไดมีการติดตอคาขาย จึงไดรับอิทธิพล ทั้งทางดานการเมือง การปกครอง ศาสนาและความเชื่อและศิลปกรรม โดยนำมาผสมผสานเขากับ วัฒนธรรมดั้งเดิม จนกลายเปนวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณของตนเอง
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 32 กิจกรรมที่ ๔ คำสั่ง ใหนักเรียนวิเคราะหพัฒนาการจากชุมชนเปนบานเมือง เปนแควนหรือรัฐ และอาณาจักร สรุปพัฒนาการ ....................................................... พัฒนาการของ ...................................................................................... บานเมือง ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... ...................................................................................... พัฒนาการของแควน ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... พัฒนาการของ ...................................................................................... อาณาจักร ...................................................................................... ......................................................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 33 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ô เมื่อมีการติดตอระหวางชุมชน สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยยังตองอาศัย ทำใหชุมชนซึ่งมีทรัพยากรที่มีคา หายาก เจริญเติบโต ...................................................................................... ธรรมชาติ เป น ชุ ม ชนศู น ย ก ลาง มี ก ารแบ ง หน า ที่ ใ นสั ง คม ...................................................................................... มี ก ารติ ด ต อ และรั บ อารยธรรมจากต า งชาติ เช น ...................................................................................... จีน อินเดีย หลายเมืองอยูรวมกันในบริเวณ สรุปพัฒนาการ ....................................................... ที่ แ น น อนมี ป ระชากรมากประกอบด ว ยชนชั้ น ...................................................................................... มนุษยเริ่มตั้งถิ่นฐาน ปกครอง คือ กษัตริยขุนนาง ชาวบาน พระสงฆ ...................................................................................... นักบวช ...................................................................................... เปนรัฐขนาดใหญ มีชนชั้นผูนำ สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยเริ่มพัฒนา เปนศูนยกลางทางการปกครอง มีความเขมแข็ง ...................................................................................... เปนชุมชน ทางการทหาร และมีความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ ...................................................................................... ......................................................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 34 µÍ¹·Õè ó รัฐโบราณและรัฐไทยในดินแดนไทย กอนที่ชนชาติไทยจะอพยพเขามาตั้งอาณาจักรขึ้นในดินแดนที่เปนประเทศไทยในปจจุบันนั้น ไดมีหลายชนชาติตั้งหลักแหลงอยูในบริเวณนี้มากอน กลุมชนเหลานี้ไดสรางความเจริญของตน รวมทั้งรับการถายทอดอารยธรรมจากตางชาติมาประยุกตใชดวย ตอมาชนชาติไทยไดอพยพเขามา และตั้งอาณาจักรของคนไทยขึ้นปกครองแทนที่อาณาจักรเดิม โดยชาวไทยไดรับอารยธรรมบางอยาง จากอาณาจักรโบราณเหลานั้นดวย นอกจากนี้ชุมชนกอนสมัยสุโขทัยก็ไดมีการสรางสรรคภูมิปญญาของตนเอง สำหรับการแก ปญหาในการดำรงชีวิตจนมีความเจริญกาวหนาและสามารถดำรงอยูไดเปนอยางดีทามกลางสภาวะ แวดลอมและธรรมชาติในขณะนั้น รวมทั้งไดเกิดผลงานของบุคคลสำคัญตอการดำรงอยูของแวนแควน บางแหงเทาที่มีหลักฐานปรากฏ อันเปนสวนหนึ่งของพื้นฐานแหงความเจริญกาวหนาของชุมชนใน สมัยตอๆ มาบนผืนแผนดินที่เปนประเทศไทยในปจจุบัน ตราดินเผารูปเรือสำเภา พบที่เมืองนครชัยศรี หรือเมืองนครปฐมโบราณ แสดงใหเห็นวา สุวรรณภูมิมีการติดตอคาขายกับดินแดน ตางๆ อยางกวางขวาง ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/suvarnabhumi/ 2011/04/swb0204/attachment/04/ ๑. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคกลาง อาณาจักรโบราณในภาคกลางที่สำคัญ มีดังนี้ ๑) อาณาจักรทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ ๑๑–๑๒) เปนอาณาจักรในสมัยประวัติศาสตร ที่ มี ห ลั ก ฐานแน น อนแห ง แรกบนผื น แผ น ดิ น ไทย เรื่ อ งราวของทวารวดี มี ป รากฏอยู ใ นบั น ทึ ก
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 35 การเดินทางของหลวงจีนอี้จิง ที่เรียกชื่อในบันทึกวา “โต-โล-โป-ตี้” วาเปนอาณาจักรที่อยูระหวางอาณาจักร ศรีเกษตร (พมาตอนใต) กับอาณาจักรอิศานปุระ (เขมร) ซึ่งหมายความวาตั้งอยูในลุมแมน้ำเจาพระยา และอาจมีศูนยกลางอยูที่จังหวัดนครปฐม เพราะมีการพบเหรียญที่จังหวัดนครปฐม มีจารึกภาษา สันสกฤตวา “ศรีทวารวดี ศวรปุณยะ” แปลวา “การบุณยของพระเจาศรีทวารวดี” เหรียญเงิน ดานหนึ่งมีอักษรจารึกเปนภาษาสันสกฤตวา “ศรีทวารวดี ศวรปุณยะ” อีกดานเปนรูปภาพ พบที่จังหวัดนครปฐม ที่มา : http://www1.mod.go.th/heritage/nation/oldcity/nakhonpathom8.htm ในการขุ ด ค น ทางโบราณคดี ที่ เ มื อ งนครชั ย ศรี (จั ง หวั ด นครปฐม) ได พ บหลั ก ฐาน สมัยทวารวดีจำนวนมาก เชน ธรรมจักรศิลา พระพุทธรูปศิลาขนาดใหญประทับนั่งหอยพระบาท ปางแสดงธรรม รวมถึงโบราณสถานขนาดใหญ เชน จุลประโทณเจดีย และฐานอาคารที่วัดพระเมรุ หลักฐานโบราณคดีเหลานี้แสดงใหเห็นถึงการเปนเมืองสำคัญของนครปฐมในสมัยทวาราวดี และที่ จังหวัดสุพรรณบุรี สิงหบุรี และชัยนาทก็มีการพบเหรียญเงินที่มีจารึกชื่อ “ทวารวดี” ดวย มี ค วา มเ ห็ น ป จ จุ บั น นั ก ป ระ วั ติ ศ าส ต ร ักรทวารวดี าจ เกี่ยวกับศูนยกลางของอาณหวัดนครปฐม วาอยูที่เมืองนครขัยศรี จัี งและเมืองอูทอง เมืองละโว จังหวัดลพบุร วา มส ำคั ญ มา ก จั ง ห วั ด สุ พ รร ณ บุ รี ก็ มี ค ดวยนะคะ
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 36 นอกจากนี้ มีการคนพบจารึกโบราณทีเขียนดวยภาษามอญในบริเวณจังหวัดนครปฐม สุพรรณบุรี สิงหบุรี ชัยนาท ลพบุรี แลในภาคตะออกเฉียงเหนือ สันนิษฐานวาชาวมอญเปนเจาของ อารยธรรมทวารวดี และการที่อาณาจักรทวารวดีตั้งอยูในที่บริเวนที่ราบลุม แมน้ำเจาพระยา แมน้ำ แมกลอง และอยูใกลทะเล ทำใหมีผูคาตางชาติ เชน อินเดีย เขามาติดตอคาขาย ทวารวดีไดรับอิทธิพล พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท ศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนแบบแผนในการปกครองจากอินเดีย เกิด การผสมผสานจนเปนอารยธรรมทวารวดีที่แพรหลายไปยังภูมิภาคตางๆ ของไทย ดังพบไดจาก โบราณสถาน โบราณวัตถุ สมัยทวารวดีกระจายอยูทั่วไป เชน เมืองนครชัยศรี (นครปฐม) เมืองอูทอง (สุพรรณบุรี) เมืองละโว (ลพบุรี) เมืองศรีเทพ (เพชรบูรณ) เมืองฟาแดดสงยาง (กาฬสินธุ) เมืองไชยา (สุราษฎรธานี) เปนตน ธรรมจักรกับกวางหมอบ เปนศิลปะ สมั ย ทวารวดี พบที่ จั ง หวั ด นครปฐม รูปนี้หมายถึงพระพุทธองคทรงแสดง ปฐมเทศนา ณ ปาอิสิปตมฤคทายวัน ที่มา : http://www1.mod.go.th/heritage/nation/old- city/nakhonpathom2.htm ทวารวดีไดรับอิทธิพลอินเดียหลายอยาง เชน ดานการปกครอง รับความเชื่อเรื่องการปกครองโดยกษัตริย สันนิษฐานวาการปกครองสมัยทวารวดีแบงออกเปนแควน มีเจานายปกครองตนเองแตมีความสัมพันธในลักษณะเครือญาติ มีการแบงชนชั้นปกครอง และชนชั้นที่ถูกปกครอง พระพุทธรูปศิลาขาว ปางแสดงปฐมเทศนา ประทับนั่งหอยพระบาท ศิลปะสมัยทวารวดี ประดิษฐานอยูทิศใตองคพระปฐมเจดีย จังหวัดนครปฐม ที่มา : http://www.arthousegroups.com/art- show.php?art_showcase_id=230
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 37 ทางดานศาสนาไดรับอิทธิพลศาสนาพราหมณ - ฮินดูและพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะ นิกายเถรวาท จนทำใหทวารวดีกลายเปนอาณาจักรของชาวพุทธ มีการใหความสำคัญตอการทำบุญ โดยไดพบจารึกแสดงการถวายสิ่งของแกวัดและพระสงฆ รวมถึงมีการสรางงานศิลปกรรมที่เกี่ยวของ กับพระพุทธศาสนาจำนวนมาก โดยพบโบราณวัตถุ เชน ธรรมจักรศิลา พระพุทธรูปที่ทำจากศิลา สำริด และทองคำ เสาหินแปดเหลี่ยม ใบเสมาที่มีจารึกแสดงพระธรรม รอยพระพุทธบาท พระพุทธ รู ป ศิ ล าขาวภายในวั ด พระปฐมเจดี ย ร าชวรวิ ห าร จั ง หวั ด นครปฐม และพระพุ ท ธรู ป ศิ ล าขาว ที่ ประดิษฐานอยูทางดานทิศใตขององคพระปฐมเจดียในปจจุบัน รวมทั้งสถาปตยกรรมทางพระพุทธ ศาสนาที่สำคัญในสมัยทวารวดี คือ พระปฐมเจดีย (องคเกา) ที่จังหวัดนครปฐม ๒) อาณาจั ก รละโว (พุ ท ธศตวรรษที่ ๑๒-๑๘) ตั้ ง อยู ใ นบริ เ วณลุ ม แม น้ ำ เจ า พระยาฝ ง ตะวั น ออก ศู น ย ก ลางที่ เมืองละโว หรือจังหวัดลพบุรีในปจจุบัน ละโวเปนเมืองสำคัญเมืองหนึ่ง ในสมัยทวารวดี สันนิษฐานวาชาวละโวสวนใหญเปนชาวมอญ เพราะ มี ค วามใกล ชิ ด กั บ ทวารวดี ม าก รวมทั้ ง พบจารึ ก ภาษามอญท อ งถิ่ น ที่เกาแกมากบนเสาหินแปดเหลี่ยม และจารึกบนฐานพระพุทธรูป ปางประทานพรที่ลพบุรี ในตำนานจามเทวีวงศ ซึ่งเปนตำนานเมือง หริภุญชัยเรียกชาวละโววา “ชาวรามัญ” จารึกภาษามอญทองถิ่นที่เกาแกมากบน เสาหิ น แปดเหลี่ ย ม พบที่ ศ าลพระกาฬ จังหวัดลพบุรี ที่มา : http://www.hotsia.com/thailandinfo/ oldcity/lopburi2.shtml อาณาจั ก รละโว ตั้ ง อยู ใ นบริ เวณที่ มี แ ม น้ ำ สำคัญ ๓ สายไหลผาน คือ แมน้ำเจาพระยา แมน้ำ ปาสัก และแมน้ำลพบุรี ทำใหมีความอุดมสมบูรณและ มีเสนทางติดตอกับเมืองในลุมแมน้ำปาสัก ที่ราบสูง โคราชและเขตที่ติดตอกับเขตทะเลสาบเขมร ซึ่งอุดม สมบูรณไปดวยปลานานาชนิด ทำใหละโวเปนศูนยรวม ทรั พ ยากร เป น ศู น ย ก ลางการติ ด ต อ ระหว า งชุ ม ชน โดยรอบสงผลใหละโวกลายเปนชุมชนขนาดใหญที่มี เศรษฐกิจดี การติดตอกับตางชุมชนทำใหละโวรับอิทธิพล รูปปูนปนลายเทพพนม พบที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จากตางชาติที่สำคัญ คือจากอินเดีย และเมืองพวกขอม จังหวัดลพบุรี หรือเขมรขยายอิทธิพลเขามาในลุมแมน้ำเจาพระยา ที่มา : http://www.oknation.net/blog/print. ละโวไดกลายเปนเมืองประเทศราชของขอมและรับ php?id=290080 อารยธรรมของขอมดวย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 38 (๑) ละโวในสมัยทวารวดี(พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) เปนชวงที่รับวัฒนธรรมจาก อิ น เดี ย ค อ นข า งมาก รั บ แนวคิ ด เรื่ อ งการมี ก ษั ต ริ ย ป กครองมาด ว ย แต ห ลั ก ฐานเกี่ ย วกั บ รั ฐ และ กษัตริยในยุคนี้พบนอยมาก ทางดานสังคม มีการแบงชนชั้นออกเปนชนชั้นสูง สามัญชน และ ทาส ด า นศาสนาและความเชื่ อ ศาสนาที่ แ พร ห ลายและชนชั้ น ปกครองให ก ารอุ ป ถั ม ภ คื อ พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท เพราะไดพบจารึกภาษาบาลีที่กลาวถึงการอุทิศถวายสิ่งของ ขาทาส ใหแกวัด และพบประติมากรรม เชน พระพุทธรูปและธรรมจักรอยูในบริเวณนี้มาก นอกจากนี้ พระพุทธศาสนานิกายมหายานก็ไดเผยแผอยูละโว ดังไดพบพระพิมพที่มีรูปพระโพธิสัตวประทับขาง พระพุทธเจา นอกจากนี้ยังมีความเชื่อในศาสนาพราหมณ-ฮินดู จากอินเดียที่ผานมาทางพวกพราหมณ และชนชั้นปกครอง สวนความเชื่อพื้นเมืองที่มีอยู ไดแก การบูชาบรรพบุรุษ การนับถือสิ่งลี้ลับ เหนือธรรมชาติ การบูชาพระราชมารดา ซึ่งแสดงถึงความเชื่อเรื่องการนับถือบรรพบุรุษและยกยองสตรี ดานเศรษฐกิจ อาชีพสำคัญของชาวละโว คือ การเกษตร เพราะมีพื้นที่ อุดมสมบูรณ และมีการติดตอคาขายกับชุมชนตางถิ่น เชน จีน อินเดีย หลักฐานที่แสดงถึงการติดตอ คาขายกับตางชาติ เชน เครื่องถวยจีน เหรียญกษาปณที่มีรูปพระอาทิตยครึ่งดวง ตราสังข ตราบัลลังก ซึ่งพบที่พมาและกัมพูชาดวย และละโวยังไดสงทูตไปเมืองจีน โดยจดหมายเหตุจีนในพุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๙ เรียกละโววา “หลอหู” (๒) ละโวภายใตอิทธิขอม (พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๘) อาณาจักรขอมขยายอิทธิพล เขามาปกครองบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และลุมแมน้ำเจาพระยาตั้งแตปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ดังมีหลักฐาน เชน ในพงศาวดารเหนือกลาวถึงเรื่องราวพระรวงแหงเมืองละโวสงสวยน้ำใหขอม ทุก ๓ ป ในศิลาจารึกภาษาขอมที่ลพบุรี ๓ หลัก มีขอความแสดงวาขอมเขามาปกครองบริเวณนี้ รวมทั้งภาพสลักขบวนทหารที่ระเบียงปราสาทนครวัดก็มีตัวอักษรจารึกระบุชื่อ “ชาวละโว” เปนตน (ซาย) “พลละโว” ภาพสลักขบวนละโว (อยูตามหลังขบวนเสียมกก หรือ “เสียมกุก”) ที่ระเบียงดานทิศใต ปกตะวันตกของปราสาทนครวัด ประเทศกัมพูชา เมื่อราว พ.ศ. ๑๖๕๐ เครื่องแตงกายและกิริยาทาทางของ หัวหนาบนหลังชาง กับขบวนพลทหารละโว มีลักษณะอยางเดียวกับวัฒนธรรมเขมรโบราณยุคนั้น (ขวา) “เสียมกุก” ภาพสลักขบวนเสียมกกที่ระเบียงทิศใต ปกตะวันตกของปราสาทนครวัด ประเทศกัมพูชา เมื่อราว พ.ศ. ๑๖๕๐ ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/suvarnabhumi/2011/06/suwan16062554/
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 39 ทับหลัง สมัยลพบุรี อิทธิพลศิลปะขอมแบบนครวัด พบที่ปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร ที่มา : http://www.finearts.go.th/node/5957 เมื่ อ ขอมเข า ปกครองละโว นั้ น ตรงกั บ กษั ต ริ ย ข อมสมั ย พระเจ า สุ ริ ย วรมั น ที่ ๑ (พ.ศ.๑๕๔๕-๑๕๙๓) ขอมไดสงผูแทนมาปกครองละโวในฐานะเมืองประเทศราชมีการออก กฎหมายบังคับใชในละโว และมีระบบตุลาการ คือ ศาลสภา เปนผูตัดสินคดีความ ดังจะเห็นไดจาก ศิลาจารึกภาษาขอมที่ศาลสูง จังหวัดลพบุรี เศียรพระพุทธรูป ที่มีลักษณะรวมกับ วัฒนธรรมทวารวดี พบที่อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ที่มา : http://mblog.manager.co.th/leknua- on/th-65561/ ด า นศาสนา พระพุ ท ธศาสนานิ ก ายมหายานและศาสนาพราหมณ - ฮิ น ดู ไดเขามามีบทบาทในละโวแทนพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทโดยเฉพาะในสมัยวรมันที่ ๗ (พ.ศ.๑๗๒๔ -๑๘๖๑) มีการสรางสถาปตยกรรม และประติมากรรมตามความเชื่อในศาสนาเหลานี้จำนวนมาก
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 40 เชน พระปรางคสามยอด ปรางคแขก เทวรูป พระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร เทวรูปพระนารายณ รูปสลัก พระพรหมบนแผนศิลา เปนตน หลักจากสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๗ แลว อาณาจักรขอมเริ่มเสื่อม อำนาจลง ทำใหอิทธิพลขอมในละโวคอยๆ หมดตามไปดวย พระพุทธรูปปางมารวิชัย สลักจากศิลา สูง ๑.๓๙ เมตร พบที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดลพบุรี เปนศิลปะทวารวดีตอนปลาย อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ที่มา : http://mblog.manager.co.th/ leknuaon/th-65561/ ปรางคแขก พระปรางคสามยอด อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ที่มา : http://mblog.manager.co.th/leknuaon/th-65561/
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 41 ๒. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคเหนือ อาณาจักรโบราณในภาคเหนือที่สำคัญ มีดังนี้ ๑) อาณาจักรโยนกเชียงแสน (พุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๙) มีศูนยกลางที่เมืองเชียงแสน (อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย) และขยายอำนาจอยูในบริเวณใกลเคียงเรื่องราวเกี่ยวกับอาณาจักร โยนกเชียงแสนปรากฏอยูในตำนานสิงหนวัติกุมารและตำนานลวจังกราชกลาวถึงเจาชายสิงหนวัติ กุมารผูสืบเชื้อสายเจานายไท จากมณฑลยูนนานทางตะวันตกเฉียงใตของจีน ไดอพยพผูคนลงมา กอตั้งเมืองที่เชียงแสนชื่อ “อาณาจักรโยนกเชียงแสน” และขยายอาณาเขตออกไปอยางกวางขวาง พระบรมราชานุสาวรียพระเจาพรหม กษัตริยผูยิ่งใหญแหงอาณาจักรโยนก เชียงแสน ประดิษฐานอยูที่อำเภอแมสาย จังหวัดเชียงราย ที่มา : http://www.thailandsusu.com/web- board/index.php?topic=180408.0 ตอมาพวกขอมเขายึดครองอาณาจักรโยนกเชียงแสนและขับไลผูปกครองเดิมออกไป พระเจาพรหมกุมาร เชื้อสายของกษัตริยโยนกเชียงแสนสามารถกูเอกราช และสรางเมืองใหมขึ้นที่ เวียงไชยปราการ แตหลังสมัยพระเจาพรหม พวกมอญที่เมืองสะเทิมในพมายกทัพมารุกราน พระเจา ไชยสิริโอรสของพระเจาพรมจึงพาผูคนอพยพหนีมาสรางเมืองใหมที่กำแพงเพชร ตอมาในพุทธ ศตวรรษที่ ๑๘ มีการบูรณะเมืองเชียงแสนและมีกษัตริยไปปกครองอีกจนกระทั่งในพุทธศตวรรษที่ ๑๙ อาณาจักรโยนกเชียงแสนจึงถูกรวมเขาสวนหนึ่งของอาณาจักรลานนา เจดี ย วั ด ป า สั ก อำเภอเชี ย งแสน จังหวัดเชียงราย เปนโบราณสถานที่ เปนมรดกตกทอดมาจากอาณาจักร โยนกเชียงแสน ที่มา: http://www.เชียงแสน.com/?p=146
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 42 ๒) อาณาจักรหริภุญชัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๙) ตั้งอยูที่เมืองหริภุญชัยจังหวัด ลำพูนในปจจุบัน และขยายอิทธิพลอยูในบริเวณใกลๆ เทานั้น ในตำนานจามเทวีวงศหรือตำนานเมือง หริภุญชัย กลาววา ษีวาสุเทพเปนผูสรางเมืองหริภุญชัย และขอใหกษัตริยละโวสงเชื้อพระวงศมา ปกครอง ละโวจึงสงพระนางจามเทวีผูเปนราชธิดามาเปนปฐมกษัตริยแหงหริภุญชัย ในตำนานมูล ศาสนาไดกลาวถึงสิ่งมงคลที่พระนางจามเทวีขอจากพระราชบิดา ไดแก พระสงฆ ๕๐๐ รูป ชางแกว แหวน ชางเงิน ชางทอง ชางเหล็ก ชางเขียน พอเลี้ยง หมูหมอโหร ไปชวยสรางเมืองหริภุญชัยจน รุงเรือง พระบรมรูปพระนางจามเทวี ปฐมกษัตริยของอาณาจักร หริภุญชัย ที่มา: http://www.nmt.or.th/lamphun/mueanglam phun/Documents/%E0%B9%81%E0%B8%AB%E 0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B 8%97%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%8 7%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E 0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B 9%83%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%8 2%E0%B8%95%E0%B9%80%E0%B8%97%E 0%B8%A8%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B 8%A5.aspx สันนิษฐานวาชาวหริภุญชัยเปนชาวมอญจากเมืองละโวที่อพยพขึ้นไปอยูหริภุญชัย เพราะในตำนานจามเทวีวงศเรียกชาวหริภุญชัยวา “ชาวรามัญ” และเรียกกษัตริยหริภุญชัยวา “พระเจารามัญ” ในระยะแรกหริภุญชัยและละโวมีความสัมพันธที่ดีตอกัน แตตอมาเกิดการสูรบกัน สงผลใหหริภุญชัยตกอยูภายใตอำนาจของละโวหลายครั้ง ในปลายศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ แมวากองทัพ ละโวจะไมสามารถเอาชนะได แตก็ทำใหหริภุญชัยออนแอลง ประชาชนเดือดรอนจึงอพยพไปอยูที่อื่น จนถึงประมาณปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๗ พระเจาอาทิตยราชไดปกครองหริภุญชัย และไดสรางความเจริญรุงเรือง โดยเฉพาะการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ทรงสรางพระธาตุหริภุญชัย สรางวัด ทำใหบานเมืองมีความสงบสุขตอเนื่องมาจนถึง พ.ศ.๑๘๓๕ พระยามังรายมหาราชแหง อาณาจักรลานนา ยกทัพมาโจมตีและรวมอาณาจักรหริภุญชัยเขามาเปนสวนหนึ่งของอาณาจักรลานนา
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 43 พระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน ศิลปกรรมในพระพุทธศาสนาของ อาณาจักรหริภุญชัย ที่มา : http://snaturbysrithai.com/blog/tussanapak/2009/10 /27/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8 %98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B 8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B 8%B8%E0%B8%8D%E0%B8%8A%E0%B8%B1%E0%B 8%A2-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0% B8%9E%E0%B8%A3/ ๓) อาณาจั ก รล า นนา (พุ ท ธศตวรรษที่ ๑๙-๒๕) อาณาจั ก รล า นนารุ ง เรื อ งขึ้ น ใน พุทธศตวรรษที่ ๑๙ มีศูนยกลางอยูที่เมืองนพบุรีศรีนครพิงคเชียงใหม (จังหวัดเชียงใหม) และขยาย อำนาจการปกครองไปทั่วดินแดนภาคเหนือ ผูกอตั้งอาณาจักรลานนา คือ พระเจามังรายมหาราช (พ.ศ. ๑๘๐๔-๑๘๕๔) ซึ่งเดิมปกครองเมืองเชียงแสนในตนพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ขณะนั้นในภาคเหนือ มีอาณาจักรใหญนอยหลายแหง เชน หริภุญชัย เขลางคนคร(ลำปาง) โยนกเชียงแสน พระยามังราย มหาราชสามารถปราบปรามและรวบรวมแวนแควนตางๆ ในภาคเหนือเขามาดวยกันเปนอาณาจักร ลานนา และตั้งราชธานีแหงใหมขึ้นที่เวียงกุมกาม (ปจจุบันอยูในอำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม) ราว พ.ศ. ๑๘๓๗ แตประทับอยูเพียง ๒ ป ก็ยายเมืองไปอยูที่เชียงใหมใน พ.ศ. ๑๘๓๙ ซากเวียงกุมกาม ซึ่งเคยเปน ราชธานีของอาณาจักรลานนา มาชั่วระยะเวลาหนึ่ง ที่มา:http://www.lannacorner.net/lanna2011/article/article. php?type=A&ID=958
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 44 อาณาจักรลานนามีความเจริญรุงเรืองหลายดาน ที่สำคัญมีดังนี้ (๑) ดานการปกครอง ลานนาสามารถขยายอาณาเขตออกไปอยางกวางขวาง โดยรวบรวมหัวเมืองตางๆ เชน เขลางคนคร นครพิงค แควนโยนก หริภุญชัย เขาเปนสวนหนึ่งของ อาณาจักรลานนาซึ่งปกครองแบบสมบูรณาสิทธิราชย มีกฎหมายที่ใชปกครองเรียกวา “มังรายศาสตร” (๒) ดานศาสนา ลานนารับพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศจากสุโขทัยและพมา มีสังคายนาพระไตรปฎกใน พ.ศ.๒๐๒๐ นับเปนการสังคายนาพระไตรปฎกเปนครั้งที่ ๘ มีการสราง วัดหลายแหง เชน วัดเจดียหลวง วัดโพธารามมหาวิหาร(วัดเจดียเจ็ดยอด)เปนตน และมีการอุปถัมภ พระสงฆ (๓) ดานภาษา ลานนามีตัวอักษรของตนเองใช ๓ แบบ คือ อักษรธรรมลานนา หรื อ อั ก ษรตั ว เมื อ ง ซึ่ ง ใช กั น อย า งแพร ห ลาย อั ก ษรฝ ก ขามที่ ดั ด แปลงมาจากตั ว อั ก ษรของ พอขุนรามคำแหงมหาราช และอักษรขอมเมืองหรืออักษรไทยนิเทศ ซึ่งดัดแปลงมาจากอักษรสองแบบแรก อักษรลานนาไดรับอิทธิพลจากอักษร สุโขทัย ซึ่งมีปรากฏในจารึกวัดพระยืน จังหวัดลำพูน ที่มา:http://www.thakan.com/category/%E0%B8%94%E 0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5% E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99 %E0%B8%99%E0%B8%B2/page/10/ อาณาจักรลานนาเจริญสูงสุดในสมัยพระเจาติโลกราช (พ.ศ. ๑๙๘๙–๒๐๓๐) สมัยนี้ลานนามีความเขมแข็งมาก และไดทำสงครามกับอาณาจักรอยุธยาในสมัยสมเด็จพระบรม- ไตรโลกนาถ (พ.ศ. ๑๙๙๑–๒๐๓๑) ติดตอกันเกือบ ๒๔ ป ปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ลานนาออนแอลงเพราะความแตกแยกของผูปกครอง และขุนนาง ดังนั้น ขุนนางกลุมหนึ่งไดเชิญพระไชยเชษฐาธิราชซึ่งมีเชื้อสายลานนาจากอาณาจักร ลานชาง (ลาว) มาเปนกษัตริยของลานนาระหวาง พ.ศ.๒๐๘๙–๒๐๙๑ แตพระไชยเชษฐาธิราช ไมสามารถแกปญหาความแตกแยกในกลุมขุนนางได จึงเสด็จกลับไปครองลานชางดังเดิม
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 45 พระบรมราชานุสาวรียพระยามังรายมหาราช ปฐมกษัตริยแหง อาณาจักรลานนา ประดิษฐานอยูที่อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ที่มา:http://www.cr-businessonline.com/index.php?lay=show&ac= article&Id=539360154&Ntype=25 ความออนแอของลานนาทำใหพมาและอยุธยาขยายอำนาจเขาไป จนตองตกเปน ประเทศราชของพมาใน พ.ศ. ๒๑๐๑ หลังจากนั้นก็ถูกพมาและอยุธยาผลัดกันเขายืดครอง ในบางครั้ง ก็ เ ป น อิ ส ระ จนในสมั ย ธนบุ รี ล า นนาจึ ง ตกเป น ประเทศราชของไทย และในสมั ย รั ต นโกสิ น ทร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลาเจาอยูหัว (พ.ศ. ๒๔๑๑–๒๔๕๓) ทรงรวมลานนาเขามาเปนสวนหนึ่ง ของราชอาณาจักรสยาม วัดเจดียหลวง ศิลปกรรมในพระพุทธศาสนาของอาณาจักรลานนา ที่มา : http://shost.rmutp.ac.th/075350307026-4/Webpages/Chiangmai/ Temple%20%20j-%20d.html
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 46 ๓. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคใต อาณาจักรโบราณในภาคใตที่สำคัญ มีดังนี้ ๑) อาณาจักรลังกาสุกะ (พุทธศตวรรษที่ ๗–๒๓) ตั้งขึ้นประมาณครึ่งหลังพุทธศตวรรษ ที่ ๗ มีหลักฐานปรากฏอยูในจดหมายเหตุของจีน มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ในเขตจังหวัดปตตานี และจังหวัดยะลา มีศูนยกลางอยูที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี อาณาจักรลังกาสุกะพัฒนาขึ้นมาจากการเมืองเปนเมืองทาสำคัญที่มีการติดตอ คาขายกับตางชาติ โดยเฉพาะจีนและอินเดีย แตมีความสัมพันธที่ใกลชิดกับจีนมากกวา โดยสงทูตไป เมืองจีนถึง ๖ ครั้ง ในชวงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๑ ถึงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๒ พลเมืองสวนใหญ เปนชาวพื้นเมืองและมีพอคาตางชาติปะปนอยูดวย ลังกาสุกะมีอารยธรรมที่รุงเรืองและมีสถาบัน กษัตริยที่ปกครองสืบตอกันมายาวนาน ตอมาตกอยูภายใตอิทธิพลของอาณาจักรศรีวิชัย อาณาจักรลังกาสุกะเปนศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ดังปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุของหลวงจีนอี้จิง และจากการขุดคนทางโบราณคดี ที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี พบประติมากรรมสำริดรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร และสถูปจำลองรูปทรงตางๆ จำนวนมาก ทำใหสันนิษฐานวาเปนแหลงผลิตสถูปจำลองเพื่อสงออก รวมทั้งมีการนับถือ ศาสนา พราหมณ–ฮินดู ลัทธิไศวนิกาย โบราณสถานเมืองโบราณยะรัง อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔ http : //www.sadoodta.com/info/%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0 %B8%87%E0%B9%82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8% A2%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%87
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 47 ๒) อาณาจักรตามพรลิงค (พุทธศตวรรษที่ ๑๓–๑๘) เปนอาณาจักรที่มีความเกาแก อาณาจักรหนึ่งทางภาคใตของไทย มีศูนยกลางอยูที่นครศรีธรรมราช มีหลักฐานที่กลาวถึงตั้งแต พุทธศตวรรษที่ ๘ โดยเอกสารอินเดียโบราณกลาวถึงอาณาจักรตามพรลิงคในชื่อ “ตมลิง” “ตัมพลิงค” เอกสารจีนสมัยราชวงศถัง เรียกวา “ถามเหลง” สวนสมัยราชวงศซงเรียกอาณาจักรวา “ตามหมาลิ่ง” ตอมาเรียกวา “อาณาจักรนครศรีธรรมราช” อาณาจักรตามพรลิงครุงเรืองขึ้นมาจากการเปนเมืองทาของพอคาชาวอินเดียตั้งแต พุทธศตวรรษที่ ๑๓ ระยะแรกตามพรลิงคอยูภายใตอิทธิพลของศรีวิชัย แตในพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ศรีวิชัยเสื่อมอำนาจลง ทำใหตามพรลิงคขยายตัวกลายเปนศูนยกลางการคาและการเมืองในบริเวณ คาบสมุทรภาคใต หลักฐานจีนสมัยราชวงศซงไดกลาวถึงวาเปนเมืองทาทางการคาที่มีการแลกเปลี่ยน สินคากับจีนมากชนิดกวาที่อื่น และไดสงคณะทูตไปถวายเครื่องราชบรรณาการแกจีน ในพ.ศ.๑๖๑๓ แสดงวาตามลิงคเปนรัฐอิสระ พระวิษณุ ที่หอพระนารายณ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช ศิลปะอินเดียใต ที่เกาที่สุดองคหนึ่ง ที่พบในภาคใต ที่มา : http://www.thailandmuseum.com/ nakhon_si_thammarat/hilight1.htm ดานการปกครอง ในศิลาจารึกที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี กลาวถึงกษัตริยแหงนครศรีธรรมราชในราชวงศปทมวงศ พระนามวา “พระเจาจันทรภาณุศรีธรรมา โศกราช” วาเปนผูที่รวบรวมแวนแควนใหญนอยเขาดวยกันไดสำเร็จ ในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และยัง เปนเครือญาติเกี่ยวดองกับราชวงศพระรวงแหงอาณาจักรสุโขทัยดวย ดานศาสนา อาณาจักรตามพรลิงคนับถือศาสนาพราหมณ - ฮินดู และพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน โดยพบศิวลึงคที่มีอายุเกาแกประมาณพุทธศตวรรษที่ ๘ พระนารายณศิลาทราย และ พระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร ตอมาในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ พระเจาจัทรภาณุศรีธรรมาโศกราชทรง ยกทัพไปโจมตีลังกา ๒ ครั้ง เพื่อแยงชิงพระทันตธาตุจากลังกา ทำใหอิทธิพลของพระพุทธศาสนา
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 48 นิกายเถรวาท ลัทธิลังกาวงศ และศิลปะแบบลังกาเขามาเผยแพรและฝงรากลึกอยูในอาณาจักร นครศรีธรรมราชตั้งแตนั้น ดังปรากฏศาสนสถานและศาสนวัตถุที่สำคัญ คือ เจดียพระบรมธาตุจังหวัด นครศรีธรรมราช พระพุทธรูปประทับยืนสำริดปางประทานธรรม ทำใหนครศรีธรรมราชกลายเปน ศูนยกลางสำคัญของการเผยแพรพระพุทธศาสนาในดินแดนไทย ซึ่งพระสงฆจากนครศรีธรรมราชได นำพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศไปเผยแพรยังกรุงสุโขทัยตั้งแตสมัยพอขุนรามคำแหงมหาราช พระบรมธาตุเมืองนครศรีธรรมราช ภายในวัดพระมหาธาตุวรวิหาร ซึ่งมีความเกี่ยวพันกับที่ตั้งเมืองยุคที่สามของอาณาจักร ที่มา : http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=nakhonsi&month=11- 2010&date=27&group=1&gblog=23 ๒) อาณาจักรศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๙) สันนิษฐานวามีศูนยกลางอยูที่ เมืองปาเล็มบังบนเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย มีอิทธิพลครอบคลุมตั้งแตเกาะชวาในอินโดนีเซีย ขึ้นมาถึงอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี อนึ่ง มีนักวิชาการบางทานเชื่อวาศูนยกลางของอาณาจักร ศรีวิชัยอาจจะอยูที่อำเภอไชยาก็เปนได ระยะแรกอาณาจักรศรีวิชัยมีความรุงเรืองขึ้นมาในฐานะศูนยกลางการคาทาง ทะเลระหวางจีนและอินเดีย เพราะเปนเมืองทาที่พอคาตางชาติเขามาคาขายและพำนักเพื่อคอย การเปลี่ยมลมมรสุม ตอมาในพุทธศตวรรษที่ ๑๖ จีนเริ่มแตงเรือสำเภาออกไปคาขายยังเมืองตางๆ โดยตรงทำใหบทบาทของศรีวิชัยในฐานะพอคาคนกลางลดลง และทำใหอำนาจของศรีวิชัยในบริเวณ คาบสมุทรเสื่อมลง แตสงผลดีตอเนื่องอื่นๆ ในคาบสมุทรตอนใตของไทย เพราะเมืองจีนเขามาคาขาย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 49 โดยตรง ทำใหเศรษฐกิจขยายตัวขึ้น เกิดเมืองใหมขึ้นหลายแหง เชน ที่เมืองไชยา ซึ่งมีชุมชนอาศัยอยู ทั่วไปบริเวณชายฝงทะเล ริมแมน้ำคีรีรัฐ และแมน้ำหลวง เมืองไชยาจึงมีความสำคัญขึ้นมาในฐานะ เมืองการคาและเมืองอารยธรรมศรีวิชัย แตอิทธิพลของศรีวิชัยที่แพรไปยังดินแดนตางๆ สวนใหญ เปนเรื่องของศิลปะแบบศรีวิชัยมากกวาเรื่องอำนาจทางการเมือง เจดียพระบรมธาตุไชยา อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎธานี เปนโบราณสถาน สมัยศรีวิชัย สรางขึ้นเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓ – ๑๕ กอดวยอิฐโบกปูน ยอดเจดียตกแตงดวยเจดียเล็กๆ โดยรอบ ที่มา : http://blog.unseentourthailand.com/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0% B8%B2%E0%B8%9A%E2%80%98%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8% B0%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%98%E0%B8%B2% E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B9%84%E0%B8%8A%E0%B8%A2%E0% B8%B2%E2%80%99-%E0%B8%AB%E0%B8%99/ สำหรับดานศาสนาในระยะแรกอาณาจักรศรีวิชัยที่ไชยานับถือศาสนาพราหมณ- ฮินดู และพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ตอมานับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทจากทวารวดี และ พระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศจากนครศรีธรรมราช ดังปรากฎศาสนสถานและศาสนวัตถุในศาสนา ตางๆ เชน พระบรมธาตุ อำเภอไชยา พระพุทธรูปปางนาคปรกสำริด ที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา เทวรูป พระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร วัดศาลาทึง อำเภอไชยา เปนตน
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 50 ศิลปะศรีวิชัย อาณาจักรศรีวิชัยเจริญรุงเรืองอยูบริเวณคาบสมุทร ภาคใต ข องไทย ศิ ล ปะศรี วิ ชั ย จึ ง เกี่ ย วข อ งกั บ ศิ ล ปะชวาภาค กลางของประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งใกลชิดกับศิลปะอินเดียแบบ คุปตะและแบบปาละและเนื่องจากพระพุทธศาสนาฝายมหายาน เจริญรุงเรืองในศรีวิชัย ชาวศรีวิชัยจึงนิยมสรางพระโพธิสัตว อวโลกิเตศวร แตก็มีการสรางพระพุทธรูปดว เชน พระพุทธรูป นาคปรก พบที่วัดเวียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี ในสวนผลงานทางดานสถาปตยกรรมของศิลปะศรีวิชัย เหลื อ อยู น อ ยมาก เช น เจดี ย พ ระบรมธาตุ ไ ชยา อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี เคาโครงของพระบรมธาตุไชยาใกลเคียงกับ เจดียในศิลปะชวาทางภาคกลางของประเทศอินโดนีเซีย จึงชวย สนับสนุนขอสันนิษฐานในสวนที่ศิลปะศรีวิชัยเกี่ยวของกับศิลปะ ชวาภาคกลาง ๔. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อาณาจักรโบราณในภาคตะวันออก เฉียงเหนือที่สำคัญมีดังนี้ ๑) อาณาจักรโคตรบูรณ (พุทธ- ศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) มีศูนยกลางอยูที่นครพนม มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดจนดิ น แดนฝ ง ซ า ยของแม น้ ำ โขง เรื่ อ งราว ของอาณาจักรโคตรบูรณ ปรากฏอยูใน “ตำนาน อุรังคธาตุ” ที่กลาวถึงความเปนมาของชุมชนใน อาณาจั ก ร และประวั ติ ก ารสร า งพระธาตุ พ นม อาณาจั ก รโคตรบู ร ณ ไ ด รั บ อิ ท ธิ พ ลจากอิ น เดี ย มีการปกครองโดยกษัตริย นับถือพระพุทธศาสนา นิกายเถรวาทตามแบบทวารวดี และมีความเชื่อ พระธาตุพนม จังหวัดนครพนม โบราณสถานใน พื้นเมืองเรื่องการนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์และการบูชา พระพุทธศาสนา สรางขึ้นเพื่อบรรจุพระอุรังคธาตุ พญานาค ของพระพุทธเจา ที่มา : http://lucifergyoza.wordpress.com/2011/02/05/%E0%B8%9E% E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%9 5%E0%B8%B8%E0%B8%9E%E0%B8%99%E0%B8%A1/
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 51 ศาสนสถานที่สำคัญของอาณาจักร คือ พระธาตุพนม ตำนานอุรังคธาตุกลาววา สรางขึ้นหลังจากพระพุทธเจาปรินิพพาน ๘ ป พระมหากัสสปะพรอมดวยพระอรหันต ๕๐๐ รูป เดินทางมายังแดนสุวรรณภูมิเพื่อเผยแผศาสนา และนำพระอุรังคธาตุหรือสวนกระดูกหนาอกของ พระพุทธเจามาดวย พรอมกับไดสรางเจดียเพื่อบรรจุพระอุรังคธาตุ ในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ พระเจาชัยวรมันที่ ๗ แหงอาณาจักรขอม ขยายอิทธิพลมา ครอบครองดินแดนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย ตอมาเมื่ออาณาจักรลานชาง (ลาว) มีอำนาจ อาณาจักรโคตรบูรณไดตกเปนเมืองขึ้นของลานชาง ๒) อาณาจักรอิศานปุระ (พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๘) อาณาจักรอิศานปุระ (เจนละ) หรืออาณาจักรขอม รุงเรืองขึ้นในสมัยพระเจาอิศานวนมัน (พ.ศ.๑๑๕๙–๑๑๖๙) ตอมาอาณาจักร แตกแยกเปน ๒ สวน คือ อาณาจักรเจนละบกและเจนละน้ำ ในสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๒ ทรง รวบรวมอาณาจักรเจนละเขาดวยกันเปนอาณาจักรขอม (เขมร) เมื่อพุทธศตวรรษที่ ๑๔ พระองค เริ่มตั้งเมืองหลวงในบริเวณใกลเมืองพระนคร (เมืองเสียมเรียบ หรือเสียมราฐ ในปจจุบัน) เรื่องราว ของอาณาจักรอิศานปุระหรือเจนละ ปรากฏอยูในจดหมายเหตุจีนราชวงศตางๆ และในบันทึกของ ราชทูตจีน ชื่อ โจว ตากวน ที่เดินทางมายังเจนละในพุทธศตวรรษที่ ๑๙ และเขียนบันทึกเรื่องราวของ อาณาจักรเจนละไวในชื่อ “บันทึกดวยขนบธรรมเนียมประเพณีของเจินละ” ระบุวา อาณาจักรเจนละตั้งอยูระหวางอาณาจักรทวารวดีและจามปา (เวียดนาม) ซึ่งไดบริเวณที่เปนราชอาณาจักรกัมพูชาในปจจุบัน ในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ อาณาจักรอิศานปุระ หรือขอมมีอำนาจ และเจริญรุงเรือง สูงสุดสมัยพระเจาสุริยวรมันที่ ๒ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘) ผูสรางปราสาทนครวัด ปราสาทหินพนมรุง ปราสาทหินพิมาย และพระเจาชัยวรมันที่ ๗ ผูสรางพระนครธม (ปราสาทบายน) ปราสาทตามพรหม ในชวงเวลานี้กษัตริยขอมยังไดสรางปราสาทหินขนาดใหญมากมายในบริเวณที่อาณาจักรขอมขยาย อำนาจไปถึง เชน บริเวณสามเหลี่ยมปากแมน้ำโขง ลาวตอนใต ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาค ตะวันออกของไทย จนถึงลุมแมน้ำเจาพระยา ดังปรากฏหลักฐานอยูทั่วไป เชน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดพระนครราชสีมา ปราสาทหินพนมรุง ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย ปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร พระปรางคสามยอด จังหวัดลพบุรี ปราสาทเมืองสิงห จังหวัดกาญจนบุรี เปนตน ปราสาทหินพิมาย โบราณสถานใน อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งไดรับอิทธิพลการกอสรางมาจาก อาณาจักรอิศานปุระ ที่มา : http://www.pixpros.net/forums/ showthread.php?t=49982&page=11
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 52 อาณาจักรขอมไดเผยแพรอารยธรรมไปยังรัฐที่อยูใกลเคียงหลายดานทั้งดาน การปกครอง ไดแก การปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย ความเปนสมมติเทพของกษัตริย ระบบ ขุนนาง การปกครองแบบจตุสดมภ และกฎหมายพระธรรมศาสตร ดานศาสนาและความเชื่อ ไดแก ศาสนาพราหมณ–ฮินดู พระพุทธศาสนานิกายอาจริยวาทหรือมหายาน ดังจะเห็นไดจากโบราณสถาน และโบราณวัตถุ เชน ปราสาทหิน เทวรูป ประติมากรรมรูปโพธิสัตว ศิวลึงค พระพุทธรูปางนาคปรก ความเชื่อเรื่อพญานาค เปนตน อยางไรก็ตาม การสรางศาสนสถานขนาดใหญที่ตองใชแรงงานคนและคาใชจาย จำนวนมาก ทำใหอาณาจักรขอมคอยๆ เสื่อมโทรมลงตั้งแตพุทธศตวรรษที่ ๑๙ เปนตนมา ๑. ๒. ๑. พระพุทธรูปปางนาคปรก พบที่ ปราสาทหินพิมาย ๒. สิงหและพญานาค พบที่ ปราสาทหินพิมาย ๓. ประติมากรรมรูปพระโพธิสัตว พบที่ หนาปรางค ปราสาทหินพิมาย ที่มา : http://www.moohin.com/trips/nakonrat- chasima/prasathinphimai/ ๓.
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 53 ปราสาทหินในดินแดนไทย ปราสาทหิ น เป น ศิ ล ปกรรมที่ แ สดงถึ ง ความเจริ ญ รุ ง เรื อ งของ อารยธรรมขอม ปรากฏอยู ใ นประเทศไทยหลายสิ บ แห ง จากทิ ศ ตะวั น ออก สุ ด บริ เ วณชายแดนไทย–กั ม พู ช า มี ก ลุ ม ปราสาทตาเมื อ น จั ง หวั ด สุ ริ น ทร ทิ ศ ตะวั น ตกมี ป ราสาทเมื อ งสิ ง ห จั ง หวั ด กาญจนบุ รี และเหนื อ สุ ด มี ป ราสาท วัดจันทรเจา จังหวัดสุโขทัย ปราสาทที่ปรากฏอยูในประเทศไทย มีลักษณะการสรางออกได ๓ ประเภท คือ ๑. ปราสาทหินที่เปนศาสน- ส ถ า น ห รื อ เ ท ว า ลั ย มั ก เ ป น ปราสาทหินที่มีขนาดใหญ สรางขึ้น เพื่ อ เป น สถานที่ ป ระกอบพิ ธี ก รรม เช น ปราสาทหิ น พนมรุ ง อำเภอ เฉลิ ม พระเกี ย รติ จั ง หวั ด บุ รี รั ม ย เปนตน ที่มา : http://www.ubonmet.tmd.go.th/a_new_view.ph p?id_view=10 ๒. ธรรมศาลา สรางขึ้นเพื่อเปนที่พัก สำหรั บ คนเดิ น ทาง ตั้ ง อยู ต ามเส น ทาง จากเมืองพระนครมายังปราสาทหินพิมาย เชน ปราสาทตาเมือน อำเภอกาบเชิง จังหวัด สุรินทร เปนตน ที่มา : http://www.thaipackagetour.com ๓. อโรคยาศาลหรื อ กุ ฏิ ฤ าษี หมายถึง สุขศาลาหรือสถานพยาบาล ผูปวยในชุมชน เชน ปราสาทเมือนโตจ อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร เปนตน ที่มา : http://www.thaipackagetour.com
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 54 สรุปเวลาแสดงการสรางอาณาจักรอิศานปุระ (ขอม) สมัยเมืองพระนคร ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๔ พระเจา ชัยวรมันที่ ๒ สรางเมืองหริหราลัย และพนมกุ เ ลนเริ่ ม สมั ย เมื อ ง พระนคร ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ พระเจาสุริยวรมันที่ ๒ สรางนครวัด ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ พระเจาสุริยวรมันที่ ๒ สรางนครวัด
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 55 ๕. การสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณกอนสมัยสุโขทัย การศึกษาเกี่ยวกับการสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยในอาณาจักรโบราณกอนสมัย สุโขทัยในดินแดนประเทศไทย ก็เพื่อใหเขาใจถึงภูมิปญญาของผูคนในอาณาจักรโบราณสมัยประวัติ ศาสตรกอนสมัยสุโขทัยในดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบัน อันอาจจะเปนตัวอยางในการนำไปใชใน การดำเนินชีวิตของคนไทยในปจจุบันได ๑) ปจจัยที่มีอิทธิพลตอการสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณกอนสมัย สุโขทัย การสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณกอนสมัยสุโขทัยในดินแดนประเทศไทยเกิด จากปจจัยที่สำคัญๆ ดังนี้ (๑) ปจจัยพื้นฐาน ที่สำคัญดังนี้ ๑. ลักษณะทางภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอม เชน เปนที่ราบลุม มีแมน้ำไหล ผานใกลทะเล มีภูเขาสูง เปนตน และมรสุมพัดผานตลอดป คือ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือในฤดูหนาว ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใตในฤดูฝน สภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมดังกลาวเปนปจจัยในการเสริม สรางภูมิปญญาของผูคนในบริเวณอาณาจักรโบราณเหลานี้ อันนำไปสูการหาหนทางแกปญหาตางๆ ทามกลางสภาพแวดลอมทางดานภูมิศาสตรดังกลาว ๒. ลักษณะรวมและลักษณะแตกตางทางสังคมและวัฒนธรรม เชน ผูคนใน อาณาจักรโบราณเหลานี่ตางก็มีวัฒนธรรม “ขาว” คือ รับประทานขาวเหมือนกัน ตองปลูกขาวเปน อาหารคลายๆ กัน เปนตน สำหรับลักษณะแตกตางทางสังคมและวัฒนธรรมก็เปนปจจัยทางดาน ภูมิปญญาเหมือนกัน เชน เมืองละโวสมัยทวารวดีผูคนนับถือศาสนาพราหมณ–ฮินดู แตเมืองนคร ชัยศรีสมัยทวารวดีผูคนนับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท เปนตน (๒) ปจจัยภายนอก เชน จากบุคคลภายนอกที่เขามาติดตอคาขาย กลาวคือ อาณาจักรโบราณแถบนี้ไดรับเอาอารยธรรมอินเดียมาตั้งแตแรกเริ่ม เชน ภาษา ศาสนา เปนตน ทำใหมีอิทธิพลตอการเสริมสรางภูมิปญญาของบุคคลในอาณาจักรโบราณ บริเวณแถบนี้เชนเดียวกัน ที่มา : http://www.panoramio.com/photo/52069354
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 56 ๒) ผลงานการสร า งสรรค ภู มิ ป ญ ญาของอาณาจั ก รโบราณก อ นสมั ย สุ โขทั ย การสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณ สวนหนึ่งเกิดจากการรับอารยธรรมตางชาติมา ผสมผสานกับวัฒนธรรมทองถิ่น ทำใหเกิดการพัฒนาดานภูมิปญญาขึ้น ที่สำคัญดังนี้ (๑) การเกษตรกรรม ผูคนในสมัยทวารวดีมีความคิดสรางสรรคในการเพาะปลูก แบบใหม โดยมีการใชแรงงานวัวไถนาผอนแรงคน ตอมาไดพัฒนามาใชแรงงานควายทำนาในที่ลุม และเริ่ ม เปลี่ ย นมาใช พั น ธุ ข า วเมล็ ด เรี ย ว ซึ่ ง นิ ย มบริ โ ภคกั น มาจนถึ ง ป จ จุ บั น โดยที่ ก อ นหน า นี้ ใชพันธุขาวเมล็ดปอม การคิดหาวิธีไถนาดวยการใชแรงงานสัตว พบวาการใชควายไถนาในที่ลุมซึ่งมี น้ำขัง ควายจะทำงานไดดีกวาวัว นับวาเปนภูมิปญญาทางดานเกษตรกรรมอยางหนึ่ง ในสมัยโบราณ การผลิตพืชผล ทางการเกษตรเปนการผลิต แบบพอยังชีพโดยทำเองใชเอง ที่มา : http://kanchanapisek.or.th/kp6/New/sub/ book/book.php?book=23&chap=4&page=t23- 4-m.htm (๒) การเลือกทำเลในการสรางบานแปลงเมือง การสรางบานแปลงเมืองจะตองอยู ในทำเลที่ตั้งที่เหมาะสม สามารถติดตอกับดินแดนภายในและภายนอกอาณาจักรไดอยางสะดวก เพื่อผลประโยชนทั้งทางดานการเกษตรกรรม การคา และการปกครอง เชน ที่บริเวณเมืองโบราณอูทอง นครปฐม คูบัว เปนตน จะเห็นไดวาที่ตั้งของเมืองเหลานี้อยูในเขตลุมแมน้ำ มีทางออกสูทะเล ซึ่งสะดวกตอการคาขายกับดินแดนภายนอก ขณะเดียวกันก็สามารถติดตอกับดินแดนภายในที่มี พืชอุดมสมบูรณ มีทรัพยากรและปาหายากอีกดวย เมืองโบราณอูทอง เปนแหลงทำเล ในการสรางบานแปลงเมือง ที่เหมาะสม ที่มา : http://www1.mod.go.th/ heri tage/nation/oldcity/suphan- buri2.htm
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 57 (๓) การประดิ ษ ฐ ตั ว อั ก ษรขึ้ น ใช ในสมั ย ทวารวดี แตเดิมกลุมชนเหลานี้ใชภาษา สันสกฤตและภาษาบาลี ที่รับมาจากอินเดียในการสื่อสาร ภาษาสันสกฤตเกี่ยวของกับ ชนชั้ น สู ง และใช ใ นคำประกาศพิ ธี ก รรม ส ว นภาษาบาลี เ ป น ภาษาในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท เปนภาษาที่ศักดิ์สิทธิ์ เมื่อชาวทวารวดีไดรับเอาตัวอักษรนั้นมาแลว ก็มาดัดแปลงผสม ผสานกับภาษาในทองถิ่น จึงกลายมาเปนอักษรมอญโบราณ ซึ่งเปนอักษรของชาวทวารวดี อักษรมอญโบราณ พุทธศตวรรษที่ ๑๗ จารึกวัดดอนแกว อำเภอเมือง ที่มา : http://www.sac.or.thdata จังหวัดลำพูน bases/inscriptions/th/mainphp?p =ZGV0YWls&id=286 (๔) ศาสนา-ความเชื่อ อาณาจักรโบราณในดินแดนประเทศไทยกอนสมัยสุโขทัย ไดมีการสรางสรรคภูมิปญญาอันเกิดจากความศรัทธาในพระพุทธศาสนา โดยมีการใชความเชื่อ เกี่ยวกับคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนาเปนหลักยึดเหนี่ยวจิตใจของพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย เพื่อความ สงบสุขของสังคม และนำไปสูการสรางสรรคภูมิปญญาทางดานสถาปตยกรรม ประติมากรรม ดังเชน ที่ปรากฏอยูในอาณาจักรทวารวดี และอาณาจักรหริภุญชัย เปนตน วัดพระสิงห จังหวัดเชียงใหม สรางสรรคจากความเชื่อในพระพุทธศาสนา ในสมัยอาณาจักรหริภุญชัย ที่มา : http://www.thailandsworld.com/th/chiang-mai/chiang-mai-temples/index.cfm
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 58 บุคคลสำคัญของอาณาจักรโบราณในดินแดนประเทศไทย กอนสมัยสุโขทัย บุ ค คลสำคั ญ ที่ ก อ ให เ กิ ด การเปลี่ ย นแปลงประวั ติ ศ าสตร ในบริ เวณแถบนี้ มีดังตอไปนี้ พระนางจามเทวี พระนางจามเทวีปฐมกษัตริยแหงอาณา จักรหริภุญชัย ตามตำนานจามเทวีวงศกลาววา พระนางเปนธิดากษัตริยเมืองละโว (ลพบุรี) ได เสด็ จ มาจากเมื อ งละโว ขึ้ น มาปกครองเมื อ ง หริภุญชัย (ลำพูน) เมื่อประมาณ พ.ศ.๑๓๑๐ – ๑๓๑๑ ราชวงศจามเทวีมีเชื้อสายปกครองเมืองหริภุญชัย สื บ ต อ กั น มาจนถึ ง ต น พุ ท ธศตวรรษที่ ๑๙ ใน สมัยพระยายีบาจึงสิ้นราชวงศพระนางจามเทวี มีความสำคัญตอการวางรากฐานทางวัฒนธรรม ของหริภุญชัยและบริเวณใกลเคียงเนื่องจากขณะ เสด็จจากละโวมาสรางเมืองหริภุญชัย ไดนำเอา ผูเชี่ยวชาญในศิลปะวิทยาการตางๆ มาดวย เชน พระภิกษุ นักปราชญ ชางแขนงตางๆ เปนตน นับไดวาเปนการขยายตัวทางวัฒนธรรมทวารวดี จากเมืองละโวมายังหริภุญชัย โดยเฉพาะอยางยิ่ง ที่มา : http://www.rd.go. ความเจริญทางพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท th/lamphun/55.0.html ในหริ ภุ ญ ชั ย ทำให แ คว น หริ ภุ ญ ชั ย กลายเป น ศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท สืบตอมาอีกเปนเวลานาน
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 59 พระเจาชัยวรมันที่ ๗ พระเจาชัยวรมันที่ ๗ (พ.ศ. ๑๗๒๔– ๑๗๖๑) เปนกษัตริยที่ยิ่ง ใหญที่สุดพระองคหนึ่งของอาณา จักรขอม เมื่อขึ้นครองราชยแลว ไดขยายอำนาจของอาณาจักรขอม เมื่ อ ขึ้ น ครองราชย แล ว ได ข ยาย อำนาจของอาณาจักรขอมขึ้นไปทา ง เหนือและตะวันตกถึงดินแดน พมา และบางสวนของแหลมมลายู พระเจาชัยวรมันที่ ๗ ทรงมีศรัทธาอยางแรงกลา ในพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ซึ่งนับถือพระโพธิสัตว อวโลกิเตศวรเปนหลัก ทรงสรางโรงพยาบาล สำหรับรักษา โรคภัยไขเจ็บแกราษฎรถึง ๑๐๒ แหง งานสถาปตยกรรม สำคัญที่พระองคทรงสรางไวคือ เมืองนครธม มีกำแพง แตละดานยาวถึง ๑๒ กิโลเมตร มีคูเมืองขนาดใหญ ลอมรอบ และมีประตู ๕ ประตู โดยมีปราสาทบายน เปนจุดศูนยกลาง นอกจากนี้ยังทรงสรางศาสนสถานอีกมาก เชน ปราสาทตาพรหม ประสาทพระขรรค ปราสาทนาคพัน เปนตน นอกจากนี้ พระองคไดทรงสราง ประติมากรรม มากกวา ๒๐,๐๐๐ ชิ้น ที่ทำดวยทองคำ เงิน สำริดและ หินกระจายไปในอาณาจักรขอม
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 60 กลาวโดยสรุป ดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบันมีผูคนอาศัยอยูตั้งแตสมัยกอนประวัติ- ศาสตร โดยมีชุมชนกระจายทั่วไปในทุกภาคของประเทศไทย แตพบมากในภาคกลางและภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ ชุมชนตางๆ ไดสรางสมความเจริญขึ้นมา เชนการรูจักทำเครื่องปนดินเผา การรูจักใชเครื่องมือเหล็ก เปนตน ตอมาเมื่อชุมชนไดขยายตัวใหญขึ้น และมีการติดตอแลกเปลี่ยน สินคา และวัฒนธรรมกับชุมชนอื่น ทั้งชุมชนที่อยูใกลเคียงและดินแดนที่หางไกลออกไป โดยเฉพาะ อิ น เดี ย และจี น จึ ง ทำให ไ ด รั บ อิ ท ธิ พ ลทางอารยธรรมเข า มาที่ ส ำคั ญ คื อ อารยธรรมอิ น เดี ย เช น ศาสนาพราหมณ – ฮินดู พระพุทธศาสนา ภาษาสันสกฤต ภาษาบาลี เปนตน ทำใหชุมชนพัฒนาเปน เมือง เปนแควนหรือรัฐ และเปนอาณาจักรขึ้นมาในทุกภาคของประเทศไทย โดยเฉพาะอาณาจักร ทวารวดีบริเวณลุมแมน้ำภาคกลาง ซึ่งมีความสำคัญอยางยิ่งตอการพัฒนาอาณาจักรโบราณใน ภาคกลาง ในระยะตอมา ไดแก อาณาจักรละโว และอาณาจักรอโยธยา ซึ่งเปนรากฐานของประเทศไทย ในปจจุบัน จะเห็ นไดวา ในแตละภูมิภาคของดินแดนประเทศไทยจะเกิดอาณาจักรตางๆ ในเวลา ใกลเคียงกันและมีการถายทอดวัฒนธรรมระหวางกัน ซึ่งแตละอาณาจักรลวนรับเอาวัฒนธรรมจาก อาณาจักรอื่นแลว นำมาผสมผสานกับความคิดความเชื่อของอาณาจักรตน จนกอใหเกิดวัฒนธรรมทองถิ่น ที่มีลักษณะเฉพาะของตัวเองขึ้นมา
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 61 กิจกรรมที่ ๕ คำสั่ง ใหนักเรียนนำตัวเลขหนาขอความใสลงในชองวางดานลางใหสัมพันธกัน ๑. อาณาจักรทวารวดี ๒. อาณาจักรละโว ๓. อาณาจักรโยนกเชียงแสน ๔. อาณาจักรหริภุญชัย ๕. อาณาจักรลานนา ๖. อาณาจักรลังกาสุกะ ๗. อาณาจักรตามพรลิงค ๘. อาณาจักรศรีวิชัย ๙. อาณาจักรโคตรบูรณ ๑๐. อาณาจักรอิศานปุระ หมายเลข รายละเอียด ศาสนสถานที่สำคัญ เชน พระบรมธาตุไชยา อำเภอไชยา เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร ที่วัดศาลาทึง อำเภอไชยา พระพุทธรูปปางนาคปรกสำริดที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา เปนตน มีการขุดพบเหรียญที่มีจารึกภาษาสันสกฤตวา “ศรีทวารวตี ศวรปุณยะ” แปลวา การบุณย ของพระเจาศรีทวารวดี ที่จังหวัดนครปฐม เจริญรุงเรืองในสมัยพระเจาอิศานวรมัน ตอมาแตกแยกเปนเจนละบกและเจนละน้ำ ในสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๒ ทรงรวบรวมเขาดวยกันเปนอาณาจักรขอม (เขมร) เรื่องราวของอาณาจั กรปรากฏอยู ในตำนานสิ ง หนวั ติ กุ มารและตำนานลวจั ง กราช มีศูนยกลางอยูที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายในปจจุบัน หลักฐานที่สำคัญ เชน พระปรางคสามยอด เทวสถานปรางคแขก เทวรูปพระนารายณ เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร รูปสลักพระพรหมบนแผนศิลา เปนตน มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดนครพนม มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดดินแดนฝงซายของแมน้ำโขง ผูกอตั้งอาณาจักร คือ พระยามังรายมหาราช มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดเชียงใหมในปจจุบัน ศาสนสถานสำคัญ เชน วัดเจดียหลวง วัดเจดียเจ็ดยอด เปนตน ศูนยกลางของอาณาจักรอยูบริเวณจังหวัดนครศรีธรรมราชในปจจุบัน ตำนานจามเทวีวงศระบุวา ษีวาสุเทพเปนผูสรางเมืองและขอใหกษัตริยละโวสง เชื้อพระวงศมาปกครอง มีศูนยกลางอยูที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี เปนศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน ดังปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุของหลวงจีนอี้จิง
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 62 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè õ หมายเลข รายละเอียด ศาสนสถานที่สำคัญ เชน พระบรมธาตุไชยา อำเภอไชยา เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร ๘ ที่วัดศาลาทึง อำเภอไชยา พระพุทธรูปปางนาคปรกสำริดที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา เปนตน ๑ มีการขุดพบเหรียญที่มีจารึกภาษาสันสกฤตวา “ศรีทวารวตี ศวรปุณยะ” แปลวา การบุณย ของพระเจาศรีทวารวดี ที่จังหวัดนครปฐม เจริญรุงเรืองในสมัยพระเจาอิศานวรมัน ตอมาแตกแยกเปนเจนละบกและเจนละน้ำ ๑๐ ในสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๒ ทรงรวบรวมเขาดวยกันเปนอาณาจักรขอม (เขมร) ๓ เรื่องราวของอาณาจั กรปรากฏอยู ในตำนานสิ ง หนวั ติ กุ มารและตำนานลวจั ง กราช มีศูนยกลางอยูที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายในปจจุบัน ๒ หลักฐานที่สำคัญ เชน พระปรางคสามยอด เทวสถานปรางคแขก เทวรูปพระนารายณ เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร รูปสลักพระพรหมบนแผนศิลา เปนตน ๙ มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดนครพนม มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดดินแดนฝงซายของแมน้ำโขง ๕ ผูกอตั้งอาณาจักร คือ พระยามังรายมหาราช มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดเชียงใหมในปจจุบัน ศาสนสถานสำคัญ เชน วัดเจดียหลวง วัดเจดียเจ็ดยอด เปนตน ๗ ศูนยกลางของอาณาจักรอยูบริเวณจังหวัดนครศรีธรรมราชในปจจุบัน ๔ ตำนานจามเทวีวงศระบุวา ษีวาสุเทพเปนผูสรางเมืองและขอใหกษัตริยละโวสง เชื้อพระวงศมาปกครอง ๖ มีศูนยกลางอยูที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี เปนศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน ดังปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุของหลวงจีนอี้จิง
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 63 กิจกรรมที่ ๖ คำสั่ง ใหนักเรียนดูภาพโบราณสถานตอไปนี้ แลวตอบคำถามตามประเด็นที่กำหนด ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร ....................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 64 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ö ปราสาทหินพิมาย ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด นครราชสีมา ................................................. อิศานปุระ สมัยอาณาจักร .................................................... พระบรมธาตุไชยา ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด สุราษฎรธานี ................................................. ศรีวิชัย สมัยอาณาจักร .................................................... พระธาตุหริภุญชัย ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ลำพูน ................................................. หริภุญชัย สมัยอาณาจักร .................................................... วัดมหาธาตุวรวิหาร ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด นครศรีธรรมราช ................................................. ตามพรลิงค สมัยอาณาจักร .................................................... พระปรางคสามยอด ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ลพบุรี ................................................. ละโว สมัยอาณาจักร ....................................................
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 65 กิจกรรมที่ ๗ คำสั่ง ใหนักเรียนนำหมายเลขที่กำหนดใหในแผนที่ไปเติมลงในชองวางตรงตามที่เปน ศูนยกลางของอาณาจักรใหถูกตอง ...................ศรีวิชัย ...................ลานนา ........โยนกเชียงแสน ...............โคตรบูรณ .................ทวารวดี .............ตามพรลิงค ......................ละโว ...............หริภุญชัย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 66 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ÷ ๗ ...................ศรีวิชัย ๓ ...................ลานนา ๑ ........โยนกเชียงแสน ๔ ...............โคตรบูรณ ๕ .................ทวารวดี ๘ .............ตามพรลิงค ๖ ......................ละโว ๒ ...............หริภุญชัย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 67 ประจำหนวยที่ ๓ คำชี้แจง ขอสอบเปนแบบปรนัย ชนิด ๔ ตัวเลือก จำนวน ๒๐ ขอ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงคำตอบเดียว แลวกากบาท ( ) ลงใน กระดาษคำตอบ ๑. ลั ก ษณะการดำรงชี วิ ต ของมนุ ษ ย ใ น ๔. การดำรงชีวิตของมนุษยในยุคแรกเริ่ม ชวงแรกๆ ตรงตามขอใด นาจะมีลักษณะสอดคลองกับขอใด ก. ลาสัตว เก็บหาของปา ก. เพาะปลูกขาว ข. อาศัยกันอยูเปนชุมชน ข. ลาสัตวปาเปนอาหาร ค. เพาะปลูกพืชธัญญาหาร ค. คาขายกับชุมชนใกลเคียง ง. ทำภาชนะดินเผาไวใสอาหาร ง. ใชเงินตราเปนสื่อกลางในการแลก ๕. สุวรรณภูมิหรือดินแดนแหงทองคำ เปน เปลี่ยน ชื่อเดิมของดินแดนใด ๒. การสรางเครื่องมือเครื่องใชของชุมชน ก. เอเชียใต มนุษยยุคหินเกาจะมีลักษณะตามขอใด ข. เอเชียตะวันออก ก. ประดิษฐกลองมโหระทึก ค. เอเชียตะวันตกเฉียงใต ข. ทำเครื่องประดับจากแกว ง. เอเชียตะวันออกเฉียงใต ค. ทำขวานกำปนกะเทาะหนาเดียว ๖. บริ เวณที่ เ หมาะสมกั บ การตั้ ง ถิ่ น ฐาน ง. ทำเครื่องปนดินเผาแบบสามขา ของชุมชนโบราณควรจะเปนที่ใด ๓. “มนุ ษ ย เร ร อ นเก็ บ หาอาหาร ล า สั ต ว ก. ที่ราบสูง ข. หุบเขา ใชเพิงผาหรือถ้ำเปนที่หลับนอน รูจัก ค. ที่ราบเชิงเขา เพาะปลู ก และนำสั ต ว ป า มาเลี้ ย ง” ง. ที่ราบลุมแมน้ำและชายฝงทะเล ขอความดังกลาวแบงตามเกณฑขอใด ๗. ขอใดกลาวไดถูกตอง ก. แบงตามอาชีพ ก. ชุมชนทุกแหงจะตองอยูริมน้ำ ข. แบงตามทำเลที่ตั้ง ข. ชุมชนจะเจริญไดตองใชสำริดกอน ค. แบงตามลักษณะการดำรงชีวิตของ ค. ชุมชนทุกแหงจะตองขยายไปเปน มนุษย แควน ง. แบงตามเทคโนโลยีการทำเครื่องมือ ง. ชุมชนแตละแหงมีพัฒนาการไมเทา เครื่องใช กัน
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 68 ๘. รากฐานของวัฒนธรรมละโวมาจากที่ใด ๑๓. เหตุผลสำคัญที่ทำใหอาณาจักรโบราณ ก. จีน มักตั้งอยูริมแมน้ำหรือชายฝงทะเลคือ ข. อินเดีย อะไร ค. สรางขึ้นเอง ก. ประชาชนใชเรือเปนพาหนะ ง. ทวารวดีและขอม ข. ปองกันไมใหขาศึกลอมเมือง ๙. “มีการพบโครงกระดูกมนุษยและสัตว ค. สะดวกในการคาขายและเพาะปลูก ภาชนะดินเผาลายเขียนสีทั้งลายเชือก ง. ฝกฝนกองทัพทางทะเลใหมีประสิทธิ ทาบ ลายขู ด ขี ด บนผิ ว ขั ด มั น เครื่ อ ง ภาพมากขึ้น ประดับทำจากลูกปด” แสดงใหเห็นถึง ๑๔. มรดกที่ สั ง คมไทยได รั บ จากนครศรี - พัฒนาการของชุมชนในขอใด ธรรมราชคือขอใด ก. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ก. การเขียนอักษรไทย ข. บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี ข. การนับถือพระโพธิสัตว ค. ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน ค. การสรางเจดียทรงพุมขาวบิณฑ ง. บานดอนตาเพชร จังหวัดกาญจนบุรี ง. การนั บ ถื อ พระพุ ท ธศาสนานิ ก าย ๑๐. งานศิลปกรรมในขอใดที่ไมพบในศิลปะ เถรวาทลัทธิลังกาวงศ ทวาราวดี ๑๕. เหตุผลสำคัญที่ทำใหพระยามังรายมหาราช ก. พระปรางคสามยอด ทรงสรางราชธานีที่เชียงใหม นาจะเปน ข. พระพุทธรูปศิลาขาว เพราะอะไร ค. จุลประโทณเจดีย ก. มีธรรมชาติที่สวยงาม ง. ธรรมจักรศิลาและกวางหมอบ ข. ปองกันการรุกรานจากทางใต ๑๑. ป จ จั ย สำคั ญ ในการพั ฒ นาชุ ม ชนไปสู ค. จะไดดูแลอาณาจักรอยางทั่วถึง การเปนแควนหรืออาณาจักรคือขอใด ง. ตองการใหเปนเมืองทาคา ก. เกิดชนชั้นในสังคม ๑๖. ผลงานของอาณาจักรใดที่ทำใหพระพุทธ ข. มีการจัดระเบียบการปกครอง ศาสนาหยั่งรากลึกในดินแดนไทยมาจน ค. มีการติดตอคาขายกับชุมชนอื่น ถึงปจจุบัน ง. มีการรับอารยธรรมจากตางชาติ ก. ละโว ๑๒. เพราะเหตุใดจึงสันนิษฐานวาศูนยกลาง ข. หริภุญชัย ของทวาราวดีนาจะอยูที่จังหวัดนครปฐม ค. นครศรีธรรมราช ก. พบพระพุทธรูปปางนาคปรกสำริด ง. โคตรบูรณ ข. ปรากฎเรื่ อ งราวอยู ใ นตำนานมู ล ๑๗. ปราสาทหิ น ของขอม สั น นิ ษ ฐานว า ศาสนา สรางขึ้นเพื่อจุดประสงคใด ค. จดหมายเหตุจีนเรียกอาณาจักรนี้วา ก. เปนที่ประกอบศาสนพิธี “หลอหู” ข. เปนแหลงทองเที่ยวพักผอน ง. พบเหรียญเงินที่มีคำจารึกเปนภาษา ค. เปนศูนยกลางการปกครอง สันสกฤต ง. เปนที่ประทับของพระมหากษัตริย
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 69 ๑๘. เพราะเหตุใดอาณาจักรโยนกเชียงแสน ๒๐. จากหลักฐานที่พบ ชุมชนใดนาจะเปน จึ ง ต อ งย า ยศู น ย ก ลางการปกครอง แหลงเริ่มตนของพัฒนาการการตั้งถิ่นฐาน หลายครั้ง ในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก. ถูกศัตรูรุกราน ก. พิมาย จังหวัดนครราชสีมา ข. ไดรับภัยธรรมชาติ ข. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ค. ทำเลที่ตั้งไมเหมาะสม ค. ฟาแดดสงยาง จังหวัดกาฬสินธุ ง. ตองการหาทางออกทะเลเพื่อคาขาย ง. หนองหารหลวง จังหวัดสกลนคร ๑๙. เรื่องราวของพระนางจามเทวีมีความ เกี่ยวของกับอาณาจักรในขอใด ก. ลานนา ข. หริภุญชัย ค. ทวาราวดี ง. ลังกาสุกะ
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 70 Ẻ·´ÊͺËÅѧàÃÕ ประจำหนวยที่ ๓ ¹ ขอ คำตอบ ขอ คำตอบ ๑ ค ๑๑ ก ๒ ก ๑๒ ก ๓ ข ๑๓ ค ๔ ค ๑๔ ก ๕ ง ๑๕ ง ๖ ข ๑๖ ข ๗ ค ๑๗ ข ๘ ง ๑๘ ค ๙ ง ๑๙ ข ๑๐ ค ๒๐ ก
สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 71 ณรงค พวงพิศ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน, นนนนนนน๒๕๕๒. ไพฑูรย มีกุศล และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาตร ม.๑. กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช, ๒๕๕๒. ¬¬¬ .แบบฝกหัดพัฒนาการเรียนรูประวัติศาสตร ม.๑. พิมพครั้งที่ ๑. กรุงเทพฯ : วัฒนา พานิช, ๒๕๔๙. บรรณานุกรม วงเดือน นาราสัจจ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : พัฒนาคุณภาพ นนนนนนนวิชาการ(พว.), ๒๕๕๒. วรรัตน วรรณเลิศลักษณ และคณะ. แบบวัดและบันทึกผลการเรียนรู. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญ ชมพูนุทนนาคีรักษและคณะ. คูมือครู เลม ๑ ประวัติศาสตรไทย : เวลาและยุคสมัย ทัศ , ๒๕๕๑. วีณา เอี่ยมประไพ และคณะ. สัมฤทธิชัาตรฐานประวัติศาสตร – ๖. กรุงเทพฯ :: พักษรเจริณภาพ ทางประวัติศาสตรไทย ์ม้นมัธยมศึกษาปที่ ๔ ม.๑. กรุงเทพฯ อั ฒนาคุ ญ ทัศน, ๒๕๕๐. วิชาการ (พว.), ๒๕๕๔. ณรงค พวงพิศ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : อักษร เจริญทัศน, ๒๕๕๒. ไพฑูรย มีกุศล และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาตร ม.๑. กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช, ๒๕๕๒. . แบบฝ ก หั ด พั ฒ นาการเรี ย นรู ป ระวั ติ ศ าสตร ม.๑. พิมพครั้งที่ ๑ กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช, ๒๕๔๙. วงเดือน นาราสัจจ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : พัฒนา คุณภาพวิชาการ (พว.), ๒๕๕๒. วรรัตน วรรณเลิศลักษณ และคณะ. แบบวัดและบันทึกผลการเรียนรู. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน, ๒๕๕๑. วีณา เอี่ยมประไพ และคณะ. สัมฤทธิ์มาตรฐานประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน, ๒๕๕๐.

More Related Content

PDF
เอกสารประกอบการเรียนเล่ม1
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
Key of sheet 8 56x
byPracha Wongsrida
 
PDF
Key of 2 อาณาจักรโบราณ-57
byPracha Wongsrida
 
PDF
พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี
byพัน พัน
 
PDF
แบบฝึกการอ่านชุดที่ 1
byพัน พัน
 
PDF
เอกสารประกอบการเรียน อาณาจักรธนบุรี
byพัน พัน
 
PPTX
การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
byNoo Suthina
 
PDF
พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี
byพัน พัน
 
เอกสารประกอบการเรียนเล่ม1
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
Key of sheet 8 56x
byPracha Wongsrida
 
Key of 2 อาณาจักรโบราณ-57
byPracha Wongsrida
 
พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี
byพัน พัน
 
แบบฝึกการอ่านชุดที่ 1
byพัน พัน
 
เอกสารประกอบการเรียน อาณาจักรธนบุรี
byพัน พัน
 
การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
byNoo Suthina
 
พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี
byพัน พัน
 

What's hot

PDF
ใบงาน วิชา เศรษฐศาสตร์ ม.1
byprayut2516
 
PDF
แบบฝึกทักษะ ม.3
bysuchinmam
 
PDF
ข้อสอบ LAS ปี ๒๕๕๗ สังคมศึกษา ป.5
byKhunnawang Khunnawang
 
PDF
แบบทดสอบ ภูมิศาสตร์ ม.3
byteerachon
 
PDF
แบบทดสอบหลังเรียนเรื่องบทนมัสการมาตาปิตุคุณและอาจาริยคุณ_ม.4
bySivagon Soontong
 
PDF
การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยรัตนโกสินทร์
byพัน พัน
 
PDF
หลักฐานในการศึกษาประวัติศาสตร์ไทยสมัยรัตนโกสินทร์ ส16103 ประวัติศาสตร์ ป.6
byThanawut Rattanadon
 
PDF
แบบทดสอบ สุขศึกษา ม.3
byteerachon
 
PDF
หน่วย 1
byศิวากรณ์ บุญนิล
 
PDF
ใบงาน อเมริกาเหนือ
byไพบููลย์ หัดรัดชัย
 
PDF
แผนการจัดการเรียนรู้ หน้าที่พลเมือง ม.1
byเซียงน้อยขี่ไก่ขาง เด้อ
 
PDF
ใบงานยุโรป 3
byนันทนา วงศ์สมิตกุล
 
PDF
ชุดการสอน เรื่อง ภูมิศาสตร์ทวีปอเมริกาเหนือ
bySAKANAN ANANTASOOK
 
PDF
ชุดการเรียนรู้ เรื่อง-ทวิปอเมริกาเหนือ-ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่-3-โดยครูบุญฤท...
byKruNistha Akkho
 
PDF
ใบงานหน่วยที่ 4 สหกรณ์
byPazalulla Ing Chelsea
 
PDF
บทเรียนสำเร็จรูป ประวัติศาสตร์สมัยสุโขทัย
byairja
 
PPTX
ความสำคัญของพระมหากษัตริย์ต่อชาติไทย
byคุณครูเกตุชัย ปิ่นทอง
 
PDF
แบบทดสอบ วิทยาศาสตร์ 2 ชั้น ม.1 ชุดที่ 1
bydnavaroj
 
PDF
เฉลยแบบฝึกหัดหน่วยที่ 4
byThanawut Rattanadon
 
PPTX
วิวัฒนาการการศึกษาไทยและการศึกษาโลก
byChainarong Maharak
 
ใบงาน วิชา เศรษฐศาสตร์ ม.1
byprayut2516
 
แบบฝึกทักษะ ม.3
bysuchinmam
 
ข้อสอบ LAS ปี ๒๕๕๗ สังคมศึกษา ป.5
byKhunnawang Khunnawang
 
แบบทดสอบ ภูมิศาสตร์ ม.3
byteerachon
 
แบบทดสอบหลังเรียนเรื่องบทนมัสการมาตาปิตุคุณและอาจาริยคุณ_ม.4
bySivagon Soontong
 
การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยรัตนโกสินทร์
byพัน พัน
 
หลักฐานในการศึกษาประวัติศาสตร์ไทยสมัยรัตนโกสินทร์ ส16103 ประวัติศาสตร์ ป.6
byThanawut Rattanadon
 
แบบทดสอบ สุขศึกษา ม.3
byteerachon
 
หน่วย 1
byศิวากรณ์ บุญนิล
 
ใบงาน อเมริกาเหนือ
byไพบููลย์ หัดรัดชัย
 
แผนการจัดการเรียนรู้ หน้าที่พลเมือง ม.1
byเซียงน้อยขี่ไก่ขาง เด้อ
 
ใบงานยุโรป 3
byนันทนา วงศ์สมิตกุล
 
ชุดการสอน เรื่อง ภูมิศาสตร์ทวีปอเมริกาเหนือ
bySAKANAN ANANTASOOK
 
ชุดการเรียนรู้ เรื่อง-ทวิปอเมริกาเหนือ-ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่-3-โดยครูบุญฤท...
byKruNistha Akkho
 
ใบงานหน่วยที่ 4 สหกรณ์
byPazalulla Ing Chelsea
 
บทเรียนสำเร็จรูป ประวัติศาสตร์สมัยสุโขทัย
byairja
 
ความสำคัญของพระมหากษัตริย์ต่อชาติไทย
byคุณครูเกตุชัย ปิ่นทอง
 
แบบทดสอบ วิทยาศาสตร์ 2 ชั้น ม.1 ชุดที่ 1
bydnavaroj
 
เฉลยแบบฝึกหัดหน่วยที่ 4
byThanawut Rattanadon
 
วิวัฒนาการการศึกษาไทยและการศึกษาโลก
byChainarong Maharak
 

Viewers also liked

PDF
เอกสารประกอบการเรียประวัติศาสตร์
byพัน พัน
 
PDF
สรุปวิชาประวัติศาสตร์
byบอสคุง ฉึกฉึก
 
PPT
นำเสนอทวีปเอเชีย
byนันทนา วงศ์สมิตกุล
 
PDF
หัวข้อที่ ๕ ประวัติศาสตร์ไทยก่อนสมัยสุโขทัย
bychakaew4524
 
PPT
ประวัติศาสตร์ไทย (อาณาจักรสุโขทัย)
byพัน พัน
 
PDF
เมืองโบราณหริภุญไชย
by4lifesecret
 
PPT
รัฐโบราณในดินแดนไทย : ตามพรลิงค์
bykulrisa777_999
 
PDF
รัฐโบราณ
byPrincess Chulabhorn's College, Chiang Rai Thailand
 
PDF
ผลสอบปรีชาญาณ59
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
เอกสารประกอบการเรียนเล่ม2
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ช่วยเหลือ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ขั้นตอนของวิธีการทางประวัติศาสตร์
byKruorawan Kongpila
 
PDF
หัวข้อที่ ๒ หลักฐานทางประวัติศาสตร์
bychakaew4524
 
PDF
การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยโดยวิธีการทางประวัติศาสตร์
byThanawut Rattanadon
 
PDF
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก (จีน เกาหลี ญี่ปุ่น)
byพัน พัน
 
PPT
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก
bySompak3111
 
DOC
บทที่ 1 วิธีการทางประวัติศาสตร์ และการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
bykrunumc
 
เอกสารประกอบการเรียประวัติศาสตร์
byพัน พัน
 
สรุปวิชาประวัติศาสตร์
byบอสคุง ฉึกฉึก
 
นำเสนอทวีปเอเชีย
byนันทนา วงศ์สมิตกุล
 
หัวข้อที่ ๕ ประวัติศาสตร์ไทยก่อนสมัยสุโขทัย
bychakaew4524
 
ประวัติศาสตร์ไทย (อาณาจักรสุโขทัย)
byพัน พัน
 
เมืองโบราณหริภุญไชย
by4lifesecret
 
รัฐโบราณในดินแดนไทย : ตามพรลิงค์
bykulrisa777_999
 
รัฐโบราณ
byPrincess Chulabhorn's College, Chiang Rai Thailand
 
ผลสอบปรีชาญาณ59
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
เอกสารประกอบการเรียนเล่ม2
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ช่วยเหลือ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ขั้นตอนของวิธีการทางประวัติศาสตร์
byKruorawan Kongpila
 
หัวข้อที่ ๒ หลักฐานทางประวัติศาสตร์
bychakaew4524
 
การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยโดยวิธีการทางประวัติศาสตร์
byThanawut Rattanadon
 
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก (จีน เกาหลี ญี่ปุ่น)
byพัน พัน
 
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก
bySompak3111
 
บทที่ 1 วิธีการทางประวัติศาสตร์ และการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
bykrunumc
 

Similar to เอกสารประกอบการเรียนเล่ม3

PDF
หัวข้อที่ ๔ ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย
bychakaew4524
 
PDF
เล่ม 2 อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย
byChoengchai Rattanachai
 
PDF
Brands so(o net)
byKhamcha-I Pittaya​khom school
 
PPT
Tutor social science
byKwandjit Boonmak
 
PDF
Hist m1
bykrupiyorod
 
PDF
Hist m1
bykrupiyorod
 
DOC
Ex01
byวิพร มาตย์นอก
 
DOC
Ex01
byวิพร มาตย์นอก
 
PDF
03การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย
byJulPcc CR
 
PDF
03การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย
byJulPcc CR
 
PPTX
ประวัติศาสตร์อ.ปรางค์
bygipjang
 
PDF
สังคมศึกษา ต้น
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
PDF
อังกฤษ ต้น
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
PDF
สังคมศึกษา
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
PDF
A2 thai-history
byธีรพงศ์ อ่อนอก
 
PDF
เล่มที่ 4 โบราณสถานที่สำคัญของเชียงแสน
byChoengchai Rattanachai
 
PDF
เล่มที่ 4 โบราณสถานที่สำคัญของเชียงแสน
byChoengchai Rattanachai
 
PDF
เล่ม 1 ตำนานหมู่บ้านป่าคาตำบลแม่เงิน
byChoengchai Rattanachai
 
DOC
พัฒนาการอาณาจักรอยุธยา
byนายศักดิ์ชัย ชลวิทย์
 
DOCX
การศึกษาไทยในสมัยโบราณ
byssuser930700
 
หัวข้อที่ ๔ ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย
bychakaew4524
 
เล่ม 2 อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย
byChoengchai Rattanachai
 
Brands so(o net)
byKhamcha-I Pittaya​khom school
 
Tutor social science
byKwandjit Boonmak
 
Hist m1
bykrupiyorod
 
Hist m1
bykrupiyorod
 
Ex01
byวิพร มาตย์นอก
 
Ex01
byวิพร มาตย์นอก
 
03การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย
byJulPcc CR
 
03การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย
byJulPcc CR
 
ประวัติศาสตร์อ.ปรางค์
bygipjang
 
สังคมศึกษา ต้น
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
อังกฤษ ต้น
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
สังคมศึกษา
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
A2 thai-history
byธีรพงศ์ อ่อนอก
 
เล่มที่ 4 โบราณสถานที่สำคัญของเชียงแสน
byChoengchai Rattanachai
 
เล่มที่ 4 โบราณสถานที่สำคัญของเชียงแสน
byChoengchai Rattanachai
 
เล่ม 1 ตำนานหมู่บ้านป่าคาตำบลแม่เงิน
byChoengchai Rattanachai
 
พัฒนาการอาณาจักรอยุธยา
byนายศักดิ์ชัย ชลวิทย์
 
การศึกษาไทยในสมัยโบราณ
byssuser930700
 

More from ชิตชัย โพธิ์ประภา

PDF
รายชื่อผู้เข้าค่าย ศูนย์ สอวน. ชีววิทยา
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ครุฑน้อยกับเห็ดพิษ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ทหารหาญ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ยีราฟกลับใจ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
วานรขาวเจ้าปัญญา
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
สมบัติวิเศษ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
วิหคสีรุ้ง
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
5ตารางสรุปจำนวนนักเรียน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
4กำหนดการเข้าค่ายโอลิมปิกวิชาการ ค่าย 1
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
3แนวปฏิบัติการอยู่ค่าย
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
1โครงการขยายผล สอวน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
6รายชื่อนักเรียนเข้าค่าย 1 ปีการศึกษา 2556
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ตารางเวรครูชาย เดือน ต.ค.ถึง มี.ค. 2556
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
คู่มือนักเรียนและผู้ปกครอง ฝ่ายกิจการนักเรียน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ตารางการนำเสนอโครงงาน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
รายชื่อครูวิพากษ์โครงงาน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
โครงการประชุมวิชาการนักเรียนโครงการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี ครั้ง...
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
รายชื่อโรงแรมในจังหวัดแพร่
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ปอซอ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
PDF
ฮารีรายอ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
รายชื่อผู้เข้าค่าย ศูนย์ สอวน. ชีววิทยา
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ครุฑน้อยกับเห็ดพิษ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ทหารหาญ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ยีราฟกลับใจ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
วานรขาวเจ้าปัญญา
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
สมบัติวิเศษ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
วิหคสีรุ้ง
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
5ตารางสรุปจำนวนนักเรียน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
4กำหนดการเข้าค่ายโอลิมปิกวิชาการ ค่าย 1
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
3แนวปฏิบัติการอยู่ค่าย
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
1โครงการขยายผล สอวน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
6รายชื่อนักเรียนเข้าค่าย 1 ปีการศึกษา 2556
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ตารางเวรครูชาย เดือน ต.ค.ถึง มี.ค. 2556
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
คู่มือนักเรียนและผู้ปกครอง ฝ่ายกิจการนักเรียน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ตารางการนำเสนอโครงงาน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
รายชื่อครูวิพากษ์โครงงาน
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
โครงการประชุมวิชาการนักเรียนโครงการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี ครั้ง...
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
รายชื่อโรงแรมในจังหวัดแพร่
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ปอซอ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 
ฮารีรายอ
byชิตชัย โพธิ์ประภา
 

เอกสารประกอบการเรียนเล่ม3

  • 1.
    เอกสารประกอบการเร ี ยน กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รายวิชาประวัติศาสตร รหัสวิชา ส ๒๑๑๐๓ ชั้นมัธยมศึกษาปที่ ๑ หนวยที่ ๓ เรื่อง นางภัทรานิษฐ อิ่มศิล ตำแหนง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการ โรงเรียนวังบอวิทยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๔๒ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
  • 2.
    ก คำนำ ในปจจุบันสภาพการจัดการเรียนการสอน มุงเนนให ผูเรียนไดศึกษาหาความรูดวยตนเองใหมากที่สุด เพื่อใหผูเรียน มีนิสัย ใฝเรียน ใฝรู อยูเสมอ ดังนั้นการจัดทำเอกสารประกอบ การเรียน เปนแนวทางหนึ่งที่สงเสริมใหผูเรียนคนควาหาคำตอบ ดวยตนเอง เอกสารประกอบการเรียน รายวิชาประวัติศาสตร ส ๒๑๑๐๓ เรื่อง สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย ประกอบดวย หัวขอเรื่อง ความนำ สาระสำคัญ จุดประสงคการเรียนรู แบบทดสอบ กอนเรียน เนื้อหา กิจกรรม แบบฝก และแบบทดสอบหลังเรียน พรอมเฉลย ซึ่งจะทำใหผูเรียนเกิดการเรียนรูไดดวยตนเองและมี ความเขาใจในเนื้อหาสาระไดเปนอยางดี อีกทั้งทำใหผูเรียนสะดวก ต อ การศึ ก ษาหาความรู ไ ด ด ว ยตนเอง จึ ง นั บ ได ว า เป น เอกสาร ประกอบการเรียนที่มีประโยชนตอการเรียนการสอนเปนอยางยิ่ง ขอขอบคุณเจาของตำราที่นำมาอางอิงไวในเอกสาร และนายเชาวฤทธิ์ จงเกษกรณ ศึกษานิเทศกเชี่ยวชาญ สำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๔๒ ที่ใหคำปรึกษาจนเอกสาร ฉบับนี้มีความชัดเจนและสมบูรณยิ่งขึ้น ภัทรานิษฐ อิ่มศิล
  • 3.
    ข สารบัญ เรื่อง หนา หนา คำนำ ก สารบัญ ข คำชี้แจง ค หนวยที่ ๓ สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย ๑ แบบทดสอบกอนเรียน ๒ เฉลยคำตอบแบบทดสอบกอนเรียน ๕ ตอนที่ ๑ เรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตรในดินแดนไทย ๖ กิจกรรมที่ ๑ ๒๐ แนวตอบกิจกรรมที่ ๑ ๒๑ กิจกรรมที่ ๒ ๒๒ แนวตอบกิจกรรมที่ ๒ ๒๓ กิจกรรมที่ ๓ ๒๔ แนวตอบกิจกรรมที่ ๓ ๒๕ ตอนที่ ๒ พัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณ ๒๖ กิจกรรมที่ ๔ ๓๒ แนวตอบกิจกรรมที่ ๔ ๓๓ ตอนที่ ๓ รัฐโบราณและรัฐไทยในดินแดนไทย ๓๔ กิจกรรมที่ ๕ ๖๑ แนวตอบกิจกรรมที่ ๕ ๖๒ กิจกรรมที่ ๖ ๖๓ แนวตอบกิจกรรมที่ ๖ ๖๔ กิจกรรมที่ ๗ ๖๕ แนวตอบกิจกรรมที่ ๗ ๖๖ แบบทดสอบหลังเรียน ๖๗ เฉลยคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน ๗๐ บรรณนุกรม ๗๑
  • 4.
    ค คำชี้แจงสำหรับนักเรียน เอกสารประกอบการเรียนเลมนี้ นักเรียนสามารถศึกษา และเรียนรูไดดวยตนเอง กอนที่จะศึกษาและเรียนรูใหนักเรียนอาน คำชี้แจง ดังนี้ ๑. ศึกษา หัวขอเรื่อง ความนำ สาระสำคัญ จุดประสงคการเรียนรู เพื่อใหทราบวา เมื่อจบบทเรียน นักเรียนสามารถเรียนรูอะไร ไดบาง ๒. ทำแบบทดสอบกอนเรียน จำนวน ๒๐ ขอแลวตรวจคำตอบ จากเฉลย ๓. ศึกษาเนื้อหา สาระ รายละเอียดในตอนที่ ๑ ถึงตอนที่ ๓ ๔. ทำกิจกรรมตามที่กำหนดใหดวยตนเอง ถาทำไมได หรือสงสัย ใหอานทบทวนเนื้อเรื่องใหม แลวตรวจคำตอบจากเฉลย ๕. ทำแบบทดสอบหลังเรียน แลวตรวจคำตอบจากเฉลย
  • 5.
    หนวยที่ สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย ๓ สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย เวลา ๗ คาบ 1 หัวขอเรื่อง ๑. เรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตรในดินแดนไทย ๒. พัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณ ๓. รัฐโบราณและรัฐไทยในดินแดนไทย ความนำ การตั้ ง ถิ่ น ฐานของชุ ม ชนในดิ น แดนประเทศไทย จะมี พั ฒ นาการแบบค อ ยเป น ค อ ยไป กลาวคือจากชุมชนขนาดเล็ก ก็คอยๆ พัฒนาจนเปนเมือง แวนแควน และอาณาจักรในที่สุด ซึ่งจาก สภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมที่เอื้ออำนวย ทำใหมีการตั้งถิ่นฐานกอตัวเปนรัฐหรืออาณาจักรขึ้น ทั่วทุกภาคของประเทศไทย ซึ่งอาณาจักรบางแหงก็เสื่อมสูญสลายไปตามกาลเวลา และบางอาณาจักร ก็มีพัฒนาการตอเนื่องเรื่อยมา และไดผนวกรวมเขาเปนประเทศไทยในที่สุด สาระสำคัญ ดินแดนที่เปนประเทศไทยในปจจุบันมีมนุษยอาศัยอยูตั้งแตสมัยกอนประวัติศาสตร และได มี พั ฒ นาการในการดำรงชี วิ ต เรื่ อ ยมา นั บ ตั้ ง แต ก ารรู จั ก พั ฒ นาเครื่ อ งมื อ หิ น มาใช โ ลหะ รูจักสรางบานเรือน เพาะปลูก เลี้ยงสัตว และรวมตัวกันเปนชุมชน จากชุมชนเล็กๆ ก็สามารถพัฒนา จนเปนเมือง เปนแวนแควนหรือรัฐ และเปนอาณาจักรในที่สุด โดยมีรัฐตางๆ ถือกำเนิดขึ้นในทุกภาค ของไทย ซึ่งรัฐเหลานั้นนอกจากจะสรางสรรคความเจริญขึ้นจนเปนมรดกทางวัฒนธรรมแลว บางรัฐ ก็ไดเปนรากฐานของประเทศไทยในปจจุบันนี้ดวย จุดประสงคการเรียนรู หลังจากศึกษาเนื้อหาและทำกิจกรรมในหนวยนี้แลว ผูเรียนจะสามารถทำสิ่งตอไปนี้ได ๑. อธิบายเรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตรในดินแดนไทยโดยสังเขปได ๒. อธิบายพัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณไดอยางถูกตอง ๓. อธิบายพัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคตางๆ ในดินแดนไทยได
  • 6.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 2 ประจำหนวยที่ ๓ คำชี้แจง ขอสอบเปนแบบปรนัย ชนิด ๔ ตัวเลือก จำนวน ๒๐ ขอ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงคำตอบเดียว แลวกากบาท ( ) ลงใน กระดาษคำตอบ ๑. “มนุ ษ ย เร ร อ นเก็ บ หาอาหาร ล า สั ต ว ๔. บริ เวณที่ เ หมาะสมกั บ การตั้ ง ถิ่ น ฐาน ใชเพิงผาหรือถ้ำเปนที่หลับนอน รูจัก ของชุมชนโบราณควรจะเปนที่ใด เพาะปลู ก และนำสั ต ว ป า มาเลี้ ย ง” ก. ที่ราบสูง ข. หุบเขา ขอความดังกลาวแบงตามเกณฑขอใด ค. ที่ราบเชิงเขา ก. แบงตามอาชีพ ง. ที่ราบลุมแมน้ำและชายฝงทะเล ข. แบงตามทำเลที่ตั้ง ๕. การสรางเครื่องมือเครื่องใชของชุมชน ค. แบงตามลักษณะการดำรงชีวิตของ มนุษยยุคหินเกาจะมีลักษณะตามขอใด มนุษย ก. ประดิษฐกลองมโหระทึก ข. ทำเครื่องประดับจากแกว ง. แบงตามเทคโนโลยีการทำเครื่องมือ ค. ทำขวานกำปนกะเทาะหนาเดียว เครื่องใช ง. ทำเครื่องปนดินเผาแบบสามขา ๒. สุวรรณภูมิหรือดินแดนแหงทองคำ ๖. การดำรงชีวิตของมนุษยในยุคแรกเริ่ม เปนชื่อเดิมของดินแดนใด นาจะมีลักษณะสอดคลองกับขอใด ก. เอเชียใต ก. เพาะปลูกขาว ข. เอเชียตะวันออก ข. ลาสัตวปาเปนอาหาร ค. คาขายกับชุมชนใกลเคียง ค. เอเชียตะวันตกเฉียงใต ง. ทำภาชนะดินเผาไวใสอาหาร ง. เอเชียตะวันออกเฉียงใต ๗. “มีการพบโครงกระดูกมนุษยและสัตว ๓. ลักษณะการดำรงชีวิตของมนุษยในชวง ภาชนะดินเผาลายเขียนสีทั้งลายเชือก แรกๆ ตรงตามขอใด ทาบ ลายขูดขีดบนผิวขัดมัน เครื่อง- ก. ลาสัตว เก็บหาของปา ประดับทำจากลูกปด” แสดงใหเห็นถึง พัฒนาการของชุมชนในขอใด ข. อาศัยกันอยูเปนชุมชน ก. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ค. เพาะปลูกพืชธัญญาหาร ข. บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี ง. ใชเงินตราเปนสื่อกลางในการแลก ค. ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน เปลี่ยน ง. บานดอนตาเพชรจังหวัดกาญจนบุรี
  • 7.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 3 ๘. ป จ จั ย สำคั ญ ในการพั ฒ นาชุ ม ชนไปสู ๑๓. รากฐานของวัฒนธรรมละโวมาจากที่ใด การเปนแควนหรืออาณาจักรคือขอใด ก. จีน ก. เกิดชนชั้นในสังคม ข. อินเดีย ข. มีการจัดระเบียบการปกครอง ค. สรางขึ้นเอง ค. มีการติดตอคาขายกับชุมชนอื่น ง. ทวารวดีและขอม ง. มีการรับอารยธรรมจากตางชาติ ๑๔. ผลงานของอาณาจักรใดที่ทำใหพระพุทธ ๙. เหตุผลสำคัญที่ทำใหอาณาจักรโบราณ มักตั้งอยูริมแมน้ำหรือชายฝงทะเลคือ ศาสนาหยั่งรากลึกในดินแดนไทยมาจน อะไร ถึงปจจุบัน ก. ประชาชนใชเรือเปนพาหนะ ก. ละโว ข. ปองกันไมใหขาศึกลอมเมือง ข. หริภุญชัย ค. สะดวกในการคาขายและเพาะปลูก ค. นครศรีธรรมราช ง. ฝกฝนกองทัพทางทะเลใหมีประสิทธิ ง. โคตรบูรณ ภาพมากขึ้น ๑๕. เรื่ อ งราวของ พระนางจามเทวี มี ๑๐. ขอใดกลาวไดถูกตอง ความเกี่ยวของกับอาณาจักรในขอใด ก. ชุมชนทุกแหงจะตองอยูริมน้ำ ก. ลานนา ข. ชุมชนจะเจริญไดตองใชสำริดกอน ข. หริภุญชัย ค. ชุมชนทุกแหงจะตองขยายไปเปน แควน ค. ทวาราวดี ง. ชุมชนแตละแหงมีพัฒนาการไมเทากัน ง. ลังกาสุกะ ๑๑. เพราะเหตุใดจึงสันนิษฐานวาศูนยกลาง ๑๖. เพราะเหตุใดอาณาจักรโยนกเชียงแสน ของทวาราวดีนาจะอยูที่จังหวัดนครปฐม จึ ง ต อ งย า ยศู น ย ก ลางการปกครอง ก. พบพระพุทธรูปปางนาคปรกสำริด หลายครั้ง ข. ปรากฎเรื่ อ งราวอยู ใ นตำนานมู ล ก. ถูกศัตรูรุกราน ศาสนา ข. ไดรับภัยธรรมชาติ ค. จดหมายเหตุจีนเรียกอาณาจักรนี้วา ค. ทำเลที่ตั้งไมเหมาะสม “หลอหู” ง. ตองการหาทางออกทะเลเพื่อคาขาย ง. พบเหรียญเงินที่มีคำจารึกเปนภาษา ๑๗. จากหลักฐานที่พบ ชุมชนใดนาจะเปน สันสกฤต ๑๒. งานศิลปกรรมในขอใดที่ไมพบในศิลปะ แหลงเริ่มตนของพัฒนาการการตั้งถิ่น ทวาราวดี ฐานในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก. พระปรางคสามยอด ก. พิมาย จังหวัดนครราชสีมา ข. พระพุทธรูปศิลาขาว ข. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ค. จุลประโทณเจดีย ค. ฟาแดดสงยาง จังหวัดกาฬสินธุ ง. ธรรมจักรศิลาและกวางหมอบ ง. หนองหารหลวง จังหวัดสกลนคร
  • 8.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 4 ๑๘. มรดกที่สังคมไทยไดรับจากนครศรีธรรมราช ๒๐. เหตุ ผ ลสำคั ญ ที่ ท ำให พ ระยามั ง ราย คือขอใด มหาราชทรงสรางราชธานีที่เชียงใหม ก. การเขียนอักษรไทย นาจะเปนเพราะอะไร ข. การนับถือพระโพธิสัตว ก. มีธรรมชาติที่สวยงาม ค. การสรางเจดียทรงพุมขาวบิณฑ ข. ปองกันการรุกรานจากทางใต ง. การนั บ ถื อ พระพุ ท ธศาสนานิ ก าย ค. จะไดดูแลอาณาจักรอยางทั่วถึง เถรวาทลัทธิลังกาวงศ ง. ตองการใหเปนเมืองทาคาขาย ๑๙. ปราสาทหิ น ของขอม สั น นิ ษ ฐานว า สรางขึ้นเพื่อจุดประสงคใด ก. เปนที่ประกอบศาสนพิธี ข. เปนแหลงทองเที่ยวพักผอน ค. เปนศูนยกลางการปกครอง ง. เปนที่ประทับของพระมหากษัตริย
  • 9.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 5 Ẻ·´Êͺ¡‹Í¹àÃÕ ประจำหนวยที่ ๓ ¹ ขอ คำตอบ ขอ คำตอบ ๑ ค ๑๑ ง ๒ ง ๑๒ ก ๓ ก ๑๓ ง ๔ ง ๑๔ ข ๕ ค ๑๕ ข ๖ ข ๑๖ ก ๗ ข ๑๗ ก ๘ ค ๑๘ ง ๙ ค ๑๙ ก ๑๐ ง ๒๐ ค
  • 10.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 6 µÍ¹·Õè ñ เรื่องราวสมัยกอนประวัติศาสตร ในดินแดนไทย กอนที่ชนชาติไทยจะเขามาตั้งรัฐไทยในดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบันนั้น ไดมีหลาย กลุมชนตั้งหลักแหลงอาศัยอยูมากอนแลว โดยกระจายอยูทั่วทุกภูมิภาคของไทย กลุมชนเหลานี้ ไดสรางความเจริญของตนจนมีพัฒนาการมากขึ้น โดยเติบโตจากชุมชนเปนบานเมือง จากบานเมือง เปนแควนหรือรัฐ และจากแควนเปนอาณาจักร การศึกษาพัฒนาการของชุมชนโบราณกอนประวัติศาสตรในดินแดนประเทศไทย จะทำให เขาใจรากฐานอารยธรรมไทยมากขึ้น เพราะไทยไดรับมรดกทางวัฒนธรรมจากชุมชนโบราณตางๆ เมื่อไทยตั้งอาณาจักรขึ้นมา ขอมูลที่ใชศึกษาเรื่องราวเหลานี้มาจากหลักฐานทางโบราณคดี เชน รองรอย การอยูอาศัย เครื่องมือเครื่องใช ตลอดจนโบราณสถานและโบราณวัตถุตางๆ ๑. หลักเกณฑการแบงยุคสมัยกอนประวัติศาสตรในประเทศไทย เราทราบมาแลววา ดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบันมีผูคนอาศัยอยูมากมาย เครื่องมือหิน ที่เกาที่สุดที่พบมีอายุประมาณ ๗๐๐,๐๐๐ ป แตหลักฐานเกี่ยวกับมนุษยที่เกาที่สุดที่พบมีมนุษยอายุ ประมาณ ๑๘๐,๐๐๐ ป สมัยประวัติศาสตรในดินแดนที่เปนประเทศไทยเริ่มเมื่อประมาณ พ.ศ. ๑๑๘๐ ซึ่งถานับ มาถึงปจจุบัน สมัยประวัติศาสตรในประเทศไทยจะมีอายุไมถึง ๑,๔๐๐ ป ซึ่งนับวาสั้นมากเมื่อเทียบ กับการที่มนุษยตั้งถิ่นฐานในดินแดนประเทศไทย และกอนที่มนุษยในประเทศไทยจะรูจักใชตัวหนังสือ ยาวนานมาก คือ ประมาณ ๗๐๐,๐๐๐ ป สมัยนี้เรียกวา “สมัยกอนประวัติศาสตร” ชวงเวลาที่เปน สมัยกอนประวัติศาสตรที่ยาวนานมากขึ้น จึงตองมีหลักฐานการแบงยุคสมัยเพื่อใหชัดเจนและใหงาย แกการทำความเขาใจใหตรงกัน ซึ่งแบงเปน ๒ ประเภท ดังนี้ ๑. แบงตามเทคโนโลยีการทำเครื่องมือ เครื่องใช ๒. แบงตามลักษณะการดำรงชีวิตของผูคน ยุคหินเกากับยุคหินใหมหมูบานเกษตรกรรม จากชีวิตที่เรรอนเก็บหาอาหาร ลาสัตว เมื่อเย็นค่ำก็หาเพิงผาหรือถ้ำเปนที่หลับนอน มาเปนการตั้ง ถิ่นฐานทำการเพาะปลูก และนำสัตวปามาเลี้ยง ทำใหมีการอยูรวมกันเปนชุมชน เปนหมูบาน
  • 11.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 7 มนุษยสมัยกอนประวัติศาสตร จะอาศัยอยูตามถ้ำหรือเพิงผา มีการใชเครื่องมือหินแบบตางๆ ที่มา : http://www.oknation.net/blog/print.php?id=261132 การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของผูคนดังกลาวนี้ เกิดขึ้นในประเทศไทยเมื่อประมาณ ๔,๓๐๐ ป ล ว งมาแล ว ซึ่ ง นั บ ว า อยู ใ นเวลาใกล เ คี ย งกั น มากกั บ ความก า วหน า ของมนุ ษ ยชาติ ใ นภู มิ ภ าค อื่นของโลก และมีการเรียกกันวา “การปฏิวัติเกษตรกรรม” และถือกันวา “เปนคลื่นลูกที่หนึ่ง” ใน ความกาวหนาของมนุษยชาติ (คลื่นลูกที่สอง คือ การปฏิวัติอุตสาหกรรม เมื่อตนพุทธศตวรรษที่ ๒๔ เริ่มในทวีปยุโรป คลื่นลูกที่สาม คือ การปฏิวัติทางเทคโนโลยีโดยเฉพาะดานการสื่อสาร ในตนพุทธ ศตวรรษที่ ๒๖ เริ่มในสหรัฐอเมริกา) ๒. การขยายตัวของชุมชนในสุวรรณภูมิ สุวรรณภูมิเปนชื่อเดิมของดินแดนเอเชียตะวันออกเชียงใต หรือโดยเฉพาะดินแดนที่เปน ประเทศไทย สุวรรณภูมิ แปลวา “ดินแดนแหงทองคำ” หมายถึง ดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ มากเหมาะแกการตั้งหลักแหลงของชุมชน จากรองรอยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนที่พบในดินแดนนี้ ปรากฏวามนุษยไมไดเขาไปตั้งหลักแหลงในทุกทองถิ่นทุกพื้นที่พรอมกัน เนื่องจากในบริเวณนี้เปน ดินแดนที่มีผูคนอาศัยอยูนอยมาตั้งแตสมัยกอนประวัติศาสตรแลว ดินแดนหลายแหงจึงไมมีมนุษยเขา ไปอาศัยอยู และหลายแหงเพิ่งมีสภาพเปนชุมชน เปนเมืองมาเมื่อไมกี่รอยปที่ผานมา การขยายตัวของชุมชนในสุวรรณภูมิ มีลักษณะการขยายตัวของชุมชนอื่นๆ คือ ตั้งแตสมัย กอนประวัติศาสตรดินแดนหลายแหงมีกลุมชนเล็กๆ อาศัยอยู ตอมาเมื่อบริเวณนั้นไมอุดมสมบูรณ ก็ จ ะอพยพเคลื่ อ นย า ยไปหาแหล ง อาหารแหล ง ใหม เมื่ อ มนุ ษ ย รู จั ก การเพาะปลู ก ทำให อ ยู เ ป น หลักแหลงมากขึ้น ชุมชนบางแหงไดขยายเปนชุมชนขนาดใหญ มีการติดตอแลกเปลี่ยนสิ่งของกับชุมชน ใกลเคียงและชุมชนที่อยูหางไกล ดังเห็นไดจากหลักฐานทางโบราณคดีที่พบของมีคาจากตางถิ่นหรือ ของที่ไมมีในทองถิ่นนั้นๆ
  • 12.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 8 สุวรรณภูมิ สุวรรณภูมิ เปนชื่อเดิมของภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใตที่คนอินเดียเรียก แตนักวิชาการ หลายคนมี ค วามเห็ น สุ ว รรณภู มิ คื อ ดิ น แดนที่ เป น ประเทศไทยในป จ จุ บั น เพราะมี อ ำเภอและ จังหวัดหลายแหง มีชื่อหรือมีความหมายเชนเดียว กั บ สุ ว รรณภู มิ เช น อำเภอสุ ว รรณภู มิ (จั ง หวั ด ร อ ยเอ็ ด ) อำเภออู ท อง (จั ง หวั ด สุ พ รรณบุ รี ) จังหวัดกาญจนบุรี และจีนเคยเรียกรัฐแหงหนึ่งวา ตุกตารูปบุคคลจูงลิง พบที่เมือง “จี น หลิ น ” หมายถึ ง ดิ น แดนแห ง ทองคำ หรื อ โบราณอูทอง จังหวัดสุพรรณบุรี สุ ว รรณภู มิ ซึ่ ง นั ก วิ ช าการหลายคนเชื่ อ ว า คื อ ที่มา : http://www.sujitwongthes.com /suvarnabhumi เมืองอูทอง การขยายตัวของชุมชนในดินแดนสุวรรณ ภู มิ นี้ มี ทั้ ง การเคลื่ อ นย า ยอพยพของกลุ ม ชน ที่ อ าศั ย อยู ม าตั้ ง แต ยุ ค หิ น และมี ก ลุ ม ชนอื่ น อพยพจากภายนอกนอกเข า มาตั้ ง หลั ก แหล ง ผสมผสานอยู ด ว ย โดยเป น การอพยพเข า มาใน ชวงเวลาที่ตางกัน และกระจายกันอยูตามที่ตางๆ ทั่ ว ทุ ก ภาคของผื น แผ น ดิ น ไทย เห็ น ได จ ากการ ขุดพบหลักฐานทางดานโบราณคดีตางๆ บริเวณที่ราบ ภาคกลาง ตลอดจนบริ เ วณคาบสมุ ท รภาคใต ตะเกียงโรมัน พบที่ตำบลพงตึก อำเภอ มีการสันนิษฐานวา การกอตัวของชุมชนเหลานี้ ท า มะกา จั ง หวั ด กาญจนบุ รี เป น หลั ก ฐานแสดงให เ ห็ น ถึ ง การติ ด ต อ ระหว า ง น า จะเกิ ด จากป จ จั ย ทางด า นการค า เป น สำคั ญ ชุมชน ในสุวรรณภูมิกับชุมชนที่อยูทาง เมื่ อ ชุ ม ชนเหล า นี้ มี ผู ค นอาศั ย อยู ม ากขึ้ น และ ดินแดน ดานตะวันตกที่หางไกล ที่มา : http://www.kayasit.com/bbs/fo- มี ค วามเจริ ญ มากขึ้ น ก็ จ ะพั ฒ นาเป น บ า นเมื อ ง rum.php?mod=viewthread&tid=1109 เปนแควนและเปนอาณาจักรในที่สุด
  • 13.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 9 ๓. พัฒนาการของชุมชนโบราณในภาคตางๆ ของไทย ๑) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคกลาง ชุมชนโบราณสมัยกอนประวัติ ศาสตรในภาคกลาง สวนใหญจะพบอยูตามฝงตะวันออกและตะวันตกของภาค โดยมีพัฒนาการ ที่สำคัญ ดังนี้ (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่ถ้ำพระ อำเภอไทรโยค ถ้ำเขาทะลุและถ้ำเมน อำเภอ บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี พบเครื่องมือหินที่เปนเครื่องมือหินที่เปนเครื่องมือขุด เครื่องมือสับ ตัด และขวานที่มีขนาดใหญและหนัก สันนิษฐานวาเปนเครื่องมือที่ใชปรับแตงไมเพื่อนำไปทำอาวุธลาสัตว (๒) ชุมชนยุคหินกลาง ที่บานหนองโน อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี พบเครื่องมือ หิน เครื่องปนดินเผาลายขีดและขัดมัน ถ้ำหีบ จังหวัดกาญจนบุรี พบกระดูกปลาฉลามปลาโลมา กวาง วัวปา ที่เปนเครื่องมือเครื่องใช เชน เครื่องมือปลายแหลม เบ็ดตกปลา และภาชนะดินเผา ลายเชือกทาบ (๓) ชุมชนยุคหินใหม บานเกา อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี พบโครงกระดูก มนุษยยุคหินใหม ขวานหินขัด เครื่องประดับทำจากเปลือกหอย และภาชนะดินเผาที่คลายกับที่พบใน ประเทศจีน เชน หมอสามขา หมอกนกลม โดยมีการตกแตงลวดลายภาชนะ ทั้งลายเชือกทาบ ลายขูด ลายเสนโคง รูปงู ที่หุบเขาวงพระจันทร จังหวัดลพบุรี พบโครงกระดูกมนุษยฝงรวมอยูกับภาชนะ ดินเผา ซึ่งมีทั้งลายเชือกทาบลายขูดขีด และเคลือบผิวดวยน้ำโคลนสีแดง เครื่องประดับที่พบอยูกับ โครงกระดูก มีลูกปด กำไลขอมือและแหวนทำจากเปลือกหอยทะเลและหิน ภาชนะดินเผา พบที่บานเกา จังหวัด กาญจนบุรี เปรียบเทียบกับภาชนะ ดินเผาสามขา พบที่มณฑลชานตุง ประเทศจีน ที่มา : http://www.gotoknow.org/blogs/posts/4954 (๔) ชุมชนยุคสำริด ที่บานหนองโน อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี มีมนุษยอาศัย อยูตั้งแตยุคหินกลาง พบหลุมศพจำนวนมาก ในหลุมมีภาชนะดินเผาเคลือบน้ำโคลนสีแดงรูปทรงคลาย พาน สันนิษฐานวาใชบรรจุอาหารเซนไหวคนตาย เพราะมีกระดูกสัตววางอยู และพบกำไลหินออน กำไล สรอยทำจากสำริดและเปลือกหอยทะเล ตุมหูทำจากดีบุก และของที่มาจากตางถิ่น เชน ทองแดง หินทราย หินมีคา แสดงวามีการติดตอกับชุมชนตางถิ่น
  • 14.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 10 โครงการดูกมนุษยในหลุมฝงศพ พบที่บานเกา โครงกระดูกมนุษย มีอายุราว ๓.๐๐๐ ป อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี มาแลว ขุดพบที่บานโคกพนมดี อำเภอ พนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ที่มา : http://kanchanapisek.or.th/kp6/New/sub/ ที่มา : http://kanchanapisek.or.th/kp6/New/sub/ book/ book.php? book=8&chap=1&page=picture_ book/ php?book=15&chap=6&page=picture_ detail8_1.html detail15_6.html (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ที่บานดอนตาเพชร อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี จากการขุดพบหลุดศพที่บรรจุสิ่งของฝงรวมกันมากมาย เชน ภาชนะดินเผา เครื่องประดับอาวุธและ เครื่องมือเครื่องใชที่ทำจากเหล็ก นอกจากนี้ ยังพบของมีคาจากตางถิ่น เชน เศษผาฝาย ผาปาน จากอินเดีย ตุกตาสิงโตแกะจากหินมีคาจากอินเดีย ลูกปดแกว ซึ่งจะแสดงใหเห็นวามีการติดตอกับ ชุมชนภายนอกแลว เครื่องมือเครื่องใช และของมีคาตางๆ ไดแก เครื่องประดับลูกปด เครื่องมือเหล็ก นกยูงสำริดและไกสำริด พบที่บานดอนตาเพชร อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/2011/07/weekly15072554/ ที่ถ้ำองบะ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี พบโลงไมมีลักษณะคลายเรือทำจากไมเนื้อแข็ง ที่ปลายและหัวแกะเปนรูปหัวนก ภายในโลงพบของมีคา เชน เครื่องมือเหล็ก หินมีคา ลูกปดแกว เปนตน ชุมชนในภาคกลางหลายแหงไดมีการพัฒนาการจากชุมชนเล็กๆ เปนหมูบาน เปนเมือง เปน แควน และเปนอาณาจักร
  • 15.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 11 ๒) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคเหนือ ภูมิประเทศสวนใหญบริเวณ ภาคเหนือของไทยเปนเทือกเขา ภูเขา หุบเขา และที่ราบระหวางภูเขา บริเวณเทือกเขา เชน เทือกเขา แดนลาว เทือกเขาหลวงพระบาง เทือกเขาผีปนน้ำ เปนตนกำเนิดของแมน้ำหลายสาย เชน ปง วัง ยม นาน และเปนดินแดนที่มีมนุษยอาศัยอยูมาตั้งแตสมัยกอนประวัติศาสตร โดยพบการอยูอาศัย ของมนุษยหลายแหง เชน (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน พบเครื่องมือหิน ใบหอกหิน ที่บานแมทะ บานดอนมูล จังหวัดลำปาง พบเครื่องมือหินกะเทาะ และยังพบเครื่องมือหินกะเทาะ ที่แหลงโบราณคดีผาบุง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม (๒) ชุมชนยุคหินกลาง ที่ถ้ำผีแมน จังหวัด แมฮองสอน พบเครื่องมือหินที่เปนเครื่องมือขุด เครื่องมือสับ ตัด ขนาดใหญ เครื่องมือหินขัด และเครื่องมือหินกะเทาะ เครื่องมือกะเทาะ พบที่ แหลงโบราณคดีผาบุง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม ที่มา : www.thailandmuseum. com/nan/hilight2.htm (๓) ชุมชนยุคหินใหม พบเครื่องมือยุคหินใหมซึ่งตอเนื่องถึงโลหะ โดยพบเครื่อง มือหินของชุมชนยุคหินใหมกระจายอยูทั่วไปตามลุมแมน้ำตางๆ ในเขตจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม ลำปาง นาน อุตรดิตถ เปนตน ถ้ำลอด ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน มีเรื่องราวลี้ลับหลังความตาย ที่กลายมาเปน แหลงโบราณคดีล้ำคาจากการสำรวจคนพบเครื่องมือเครื่องใชโบราณในถ้ำ สันนิษฐาน ไดวามีอายุประมาณ 2,000 ปมาแลว ที่มา : http://www.muangthai.com/mmnews/index.php?mod=article&cat=alltravel&article=660
  • 16.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 12 (๔) ชุมชนยุคสำริด พบรองรอยชุมชนกสิกรรมที่มีพัฒนาการตอเนื่องมาตั้งแต ยุคหินใหมมาถึงยุคสำริดในเขตจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม เชียงราย นาน อุตรดิตถ ตาก ลำพูน โดยพบวามีการใชทั้งเครื่องมือสำริดและหินขัด เครื่องมือเครื่องใชหลายชนิดของชุมชนในภาคนี้ แสดงใหเห็นวามีการผสมผสานแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหวางชุมชนตางๆดวย หลุมฝงศพและกำไลสำริด ขุดพบที่บานยางทองใต อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม ที่มา : http://gist.soc.cmu.ac.th/lanna/chapter03/c03_p08.html กลองมโหระทึกหรือกลองสำริด อายุราว ๒,๕๐๐ ป พบที่ อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/ suvarnabhumi/2011/06/03062554/ (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ไดพบแหลงชุมชนโบราณที่ใชเครื่องมือทำจากเหล็ก กระจาย อยูตามลุมแมน้ำสายตางๆในเขตจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม เชียงราย นาน อุตรดิตถ ลำพูน หลักฐานทางโบราณคดีตางๆ แสดงใหเห็นวาชุมชนในบริเวณภาคเหนือมี พัฒนาการชากวาภูมิภาคอื่น แตถึงกระนั้นในภาคเหนือก็มีการตั้งหลักแหลงอยูอาศัยกันอยางตอเนื่อง และสามารถพัฒนาจากชุมชนเปนบานเมือง เปนแควน และเปนอาณาจักรเชนเดียวกัน ๓) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พื้นที่สวนใหญ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เปนที่ราบสูงที่ยกตัวสูงจากตะวันตกและลาดเอียงไปทางตะวันออกลงสู แมน้ำโขง ตอนกลางของภาคมีลักษณะเปนแองคลายกนกระทะ มีแมน้ำชีและแมน้ำมูลไหลผาน มี แนวเทือกเขากั้นเปนขอบของภาคทางดานตะวันตกและดานใต
  • 17.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 13 บริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยเปนแหลงที่มีมนุษยอาศัยอยูตั้งแตสมัย กอนประวัติศาสตร โดยพบหลักฐานหลายแหง เชน (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย และอำเภอดอนตาล จังหวัด มุกดาหาร พบเครื่องมือหินกะเทาะเปนเครื่องขุด สับ และตัด (๒) ชุมชนยุคหินกลาง ที่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย และอำเภอดอนตาล จังหวัด มุกดาหาร พบเครื่องมือขุดและเครื่องมือสับ ตัด ซึ่งตอเนื่องมาจากยุคหินเกา (๓) ชุมชนยุคหินใหม ที่บานโนนนกทา อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแกน พบภาชนะ ดินเผาลูกปดทำจากเปลือกหอย ขวานหินขัด หินสับ (๔) ชุมชนยุคสำริด ที่บานเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ซึ่งไดรับประกาศ ใหเปนมรดกโลก เปนแหลงสำริดที่เกาแกและสำคัญที่สุดในประเทศไทย สิ่งของที่พบคือ ภาชนะ ดินเผาลายเขียนสีแดงบนพื้นสีนวล มีทั้งลายเชือกทาบ ลายขูดขีดบนผิวขัดมัน โครงกระดูกมนุษย โครงกระดูกสัตว เครื่องประดับทำจากลูกปด สิ่งของเครื่องใชทำจากหินและโลหะภาชนะและ เครื่องมือเครื่องใชที่ทำจากสำริด แมพิมพ หินทรายที่ใชหลอสำริด นอกจากนี้ยังพบภาพเขียนสี สมัยกอนประวัติศาสตร เชน ภาพเขียนสีที่ผาแตม ผาหมอนนอย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ภาพเขียนสีที่เขาจันทรงาม อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา เปนตน เครื่องปนดินเผาเขียนสีแดง พบที่บานเชียง จังหวัดอุดรธานี แสดงพัฒนาการของชุมชน ในสมัยกอนประวัติศาสตร ใน การประดิษฐเครื่องมือเครื่องใช เพื่อการดำรงชีวิต ที่มา : http://travel.thaiza.com/%E0%B8%9A%E0%B9%89%E0%B8% B2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8 %A2%E0%B8%87-%E0%B8%88%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0% B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0 %B8%B5/127576/ (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ชุมชนโบราณที่บานเชียง จังหวัดอุดรธานี นาจะเปนผูนำในการ ใชเหล็กกอนที่อื่น ซึ่งจากหลักฐานทางดานโบราณคดีแสดงใหเห็นวาชุมชนที่บานเชียงมีความกาวหนา ดานโลหกรรมมาก นอกจากที่บานเชียงแลวยังคนพบเครื่องมือยุคเหล็กในที่อื่นๆ อีก เชน ที่บานนาดี บานโนนนกทา จังหวัดขอนแกน เนินอุโลก จังหวัดนครราชสีมา เปนตน นอกจากนี้ยังพบแหลงแร เหล็กในเขตจังหวัดเลยที่มีอายุประมาณ ๒,๘๐๐ ป ลวงมาแลว
  • 18.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 14 หอกและขวานสำริ ด พบที่ บานเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ที่มา : http://www.oknation.net/blog/print.php?id=141740 ๔) พัฒนาการของชุมชนโบราณบริเวณภาคใต บริเวณภาคใตเปนแหลงที่มีมนุษย อาศัยอยูตั้งแตกอนประวัติศาสตรเชนกัน ซึ่งมีพัฒนาการ ดังนี้ (๑) ชุมชนยุคหินเกา ที่จังหวัดกระบี่ พบเครื่องมือยุคหินเกาที่ทำเปนเครื่องขุด เครื่องมือสับ ตัด โดยเฉพาะที่ถ้ำหลังโรงเรียนทับปริก ตำบลทับปริก อำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ พบ หลักฐานการพำนักอาศัยของมนุษยเกาแกที่สุดในดินแดนไทยตั้งแต ๓๗,๐๐๐ - ๒๗,๐๐๐ ปลวงมา แลว และยังพำนักอาศัยตอมาอีกหลายสมัย (๒) ชุมชนยุคหินกลาง พบเครื่องมือหินกะเทาะ ที่จังหวัดกระบี่ เชนเดียวกับที่ พบเครื่องมือในยุคหินเกา และพบขวานหิน ที่แหลงโบราณคดีบานพลีควาย ตำบลกระดังงา อำเภอ สทิงพระ จังหวัดสงขลา (๓) ชุมชนยุคหินใหม พบภาชนะดินเผาที่ทำเปนหมอสามขาแบบเดียวกับในเขต จังหวัดกาญจนบุรี แสดงใหเห็นการติดตอกันระหวางชุมชน และพบขวานหินขัดชนิดมีบาและไมมีบา ในจังหวัดกระบี่ และพังงา (๔) ชุมชนยุคสำริด ที่ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่ พบภาพเขียนสีสมัยกอนประวัติ ศาสตรเปนภาพคนสวมชุดยาว ที่ศีรษะมีรูปรางคลายเขาสัตว แยกเปน ๒ แฉกพบรองรอยการกอตั้ง ชุมชนบริเวณอาว ริมทะเล และริมแมน้ำ ในเขตจังหวัดสุราษฎรธานี นครศรีธรรมราช กระบี่ พังงา สงขลา เปนตน หลักฐานทางดานโบราณคดีที่สำรวจพบ เชน ขวานหินขัด หมอดินเผาสามขา ภาชนะ ดินเผาลายเขียนสีแดง ใบมีด กำไล แหวน ลูกปด กลองมโหระทึกสำริด เปนตน (๕) ชุมชนยุคเหล็ก ทีอำเภอคลองทอม จังหวัดกระบี่ พบลูกปดพืนเมืองจำนวนมาก ่ ้ และพบชิ้นสวนเครื่องมือเหล็กในสภาพสึกกรอนและชำรุดมาก นอกจากยังพบที่จังหวัดพังงา นครศรี- ธรรมราช สุราษฎรธานี และสงขลาดวย การตั้งหลักแหลงของชุมชนในภาคใต พบวามีการอาศัยกันอยางตอเนื่องและ สามารถพัฒนาเปนชุมชน เปนบานเมือง เปนแควน และเปนอาณาจักรในที่สุด
  • 19.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 15 ที่มา : http://www.siamsouth.com/ smf/index php?topic=24094.0 หลักฐานทางโบราณคดีตางชาติ ที่เกาแกที่สุด มีอายุราวพุทธศตวรรษ ที่ ๑ – ๓ ไดแก ลูกปดแกวมีตาของโรมัน พบในแหลงโบราณคดี คลองทอม จังหวัดกระบี่ ๔. การสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตร ในดินแดนประเทศไทย การศึกษาเกี่ยวกับการสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตรในดินแดน ประเทศไทย ก็เพื่อใหเขาใจถึงภูมิปญญาของมนุษยในสมัยนั้น อันจะเปนตัวอยางในการนำไปใช ในการดำเนินชีวิตของคนไทยในปจจุบันได ๑) ปจจัยที่มีอิทธิพลตอการสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตร การสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตรเกิดจากปจจัยที่สำคัญๆดังนี้ ๑. ความตองการความมั่นคงในการดำรงดำรงชีวิตประจำวันในเรื่องอาหาร ที่อยูอาศัย เครื่องนุงหม และยารักษาโรค ๒. สภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอม เชน การเกิดภัยธรรมชาติ โรคระบาด ๓. คติความเชื่อ เชน ความตาย ความเชื่อในเรื่องวิญญาณ เปนตน ๒) การสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยกอนประวัติศาสตร การสรางสรรคภูมิปญญา ของมนุษยกอนประวัติศาสตร เปนการสรางสรรคภูมิปญญาเพื่อดำเนินชีวิตเปนหลักโดยมีพัฒนา การขึ้นเปนลำดับ ที่เห็นไดชัดเจนมีดังนี้ (๑) ดานเกษตรกรรม จาการขุดคนทางโบราณคดีสันนิษฐานไดวามนุษยใน ยุ ค หิ นใหมมีการเพาะปลูกแบบทำไรเลื่อนลอย บางแหงมีการเพาะปลูกขาวในที่ลุม โดยจะยาย แหลงเพาะปลูกไปเรื่อยๆ ขณะเดียวกันก็มีการลาสัตวเปนอาหาร การปลูกขาวเริ่มเมื่อ ๔,๓๐๐ ป ลวงมาแลว
  • 20.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 16 ตอมาในยุคสำริดและยุคเหล็กมีการใชสำริดและเหล็กเปนเครื่องมือ เครื่องทุนแรง ในการเพาะปลูก มีการรูจัก “การทดน้ำ” มาใชในการเกษตรกรรมอีกดวย (๒) ดานโลหกรรม จากการศึกษาเกี่ยวกับมนุษยในสมัยกอนประวัติศาสตรพบวา มนุษยในสมัยนี้รูจักการทำเครื่องมือ เครื่องใชสำริดและเหล็กในยุคโลหะ มนุษยยุคเริ่มแรกทำนาปลูกขาว ดังคนพบหลักฐานปรากฏในภาพเขียนสี ที่ผาหมอนนอย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ที่มา : http://bjw539.freeoda.com/archeology.html พบเปลือกขาวของมนุษยยุค เริ่มแรกทำนาปลูกขาวที่ถ้ำปุงฮุง จังหวัดแมฮองสอน ที่มา : http://www.sujitwongthes.com /2011/07/weekly08072554/ ในยุคสำริด มนุษยรูจักนำทองแดงผสมกับดีบุกหลอหลอมออกมาเปนสำริด และนำมาทำเปนเครื่องมือ เครื่องใช เครื่องประดับ เชน ขวาน หมอ กำไล เปนตน ตอมามีการผลิต สำริดที่มีดีบุกผสมปริมาณมาก อันเปนโลหะที่มีความแข็ง และมีสีนวลบางกวาสำริดสามัญ แมพิมพใบหอกสำริดและขวาน เปนแบบแมพิมพ 2 ชิ้น ทำจากหินทราย พบจากแหลงโบราณคดีบานเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ที่มา : http://www.google.co.th/imgres?q=%E0%B8%82%E0 %B8%A7%E0%B8%B2%
  • 21.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 17 เครื่องมือหิน พบที่บานโคกไมเดน เครื่องมือเหล็ก พบที่บานดอนตาเพชร อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/suvarnabhu ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/2011/07/ mi/ 2011/03/%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8 weekly15072554/ %81%E0%B8%81%E0%B8%A7%E0%B9%88% E0%B8%B2%E0%B9%81%E0%B8%84%E0%B9 %88%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2% E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9 %89%E0%B8%97%E0%B9%89%E0%B8%AD% E0%B8%87%E0%B8%96-2/ ในยุคเหล็ก การใชเหล็กในดินแดนประเทศไทยนั้น ในระยะแรกๆ มีการประดิษฐ ใบหอกที่มีสวนบองเปนสำริด แตสวนปลายเปนเหล็ก ตอมาเหล็กกลายเปนวัตถุหลักในการทำ เครื่องมือเครื่องใช เหล็กที่ใชในสมัยนี้ไดจากการถลุงแรเหล็ก และการทำเครื่องมือเหล็ก คนในสมัยนั้นรูจักการถลุงแรเหล็ก โดยการนำแรเหล็กที่ทำความสะอาดเรียบรอย แล ว และเตรียมใหไดขนาด มาผสมคลุกเคลากับถานแลวใสลงในเตาถลุงเพื่อเปลี่ยนใหแรเหล็ก เปนโลหะเหล็ก รูจักใชปูนขาวหรือวัสดุที่มีหินปูน เชน กระดูกหรือเปลือกหอยใสลงไปในถลุงเหล็ก การถลุงเหล็กแบบนี้เหล็กจะไมหลอมเหลว แตจะรวมตัวกันเกาะเปนกอนเหล็ก หลังจากนั้นจะนำเหล็ก นี้ไป เผาใหรอนแดง แลวตีเหล็กซ้ำไปมา เพื่อขับไลขี้แรที่ยังเหลืออยูออกมาใหมากที่สุดสำหรับนำมา ประดิษฐเปนเครื่องมือเครื่องใชตอไป (๓) ดานหัตถกรรม สำหรับภูมิปญญาสมัยกอนประวัติศาสตรทางดานหัตถกรรม ไดแก การทอผา จากการศึกษาคนควาทางดานโบราณคดีพบวา ผูคนในสมัยกอนประวัติศาสตร ในดินแดนประเทศไทยรูจักนำเสนใยจากพืช คือ ปาน กัญชา และเสนใยจากสัตว คือ ไหม มาทอ เปนผืนผา ดวยเทคนิคการทอแบบงายๆ นอกจากนี้ยังพบหลักฐานอื่นๆ อีก เชน หินทุบ เปลือกไม ซึ่งสันนิษฐานวานาจะใชสำหรับผลิตเสนใยในการทอผาในแหลงโบราณคดีกอนประวัติศาสตรอีกดวย
  • 22.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 18 (๔) ดานการสรางที่อยูอาศัย ในยุคหินใหม มนุษยไดมีการดัดแปลงสภาพแวดลอม เพื่อใชเปนที่อยูอาศัย ดวยการใชถ้ำหรือเพิงเผาเปนที่ปองกันอันตรายจากภัยธรรมชาติและสัตวปา อันเปนการเริ่มตนการตั้งถิ่นฐานของมนุษย ตอมาในยุคโลหะ ไดพบรองรอยของหลุมเสาในแหลงโบราณคดีหลายแหง ในประเทศไทย กอใหเกิดขอสันนิษฐานในยุคนี้นาจะเริ่มมีการคิดคนวิธีการสรางที่อยูอาศัยบางแลว ในยุคหินใหม มนุษยรูจักเพาะปลูก และสรางที่อยูอาศัย ที่มา : http://civedu.0catch.com/china/preciv.htm ยุคหินใหมตอนตน มีการสราง กระทอมดินดิบมุงหลังคาดวย ใบไม ที่มา : http://www.thaigoodview.com/node/45752 (๕) ดานการรักษาโรค นักโบราณคดีไดขุดคนแหลงโบราณคดีที่เปนแหลงชุมชน พบหัวกะโหลกมนุษยที่เจาะเปนรูกลมและแตงขอบรูเรียบ สันนิษฐานวา เปนวิธีการรักษาโรคปวด ศีรษะหรือโรคลมบาหมู แตนักมานุษยวิทยาเชื่อวาเปนการกระทำเพื่อปลดปลอยผีรายที่ทำใหเกิด อาการเจ็บปวดใหออกไปจากศีรษะมนุษย เพื่อลดอาการปวดศีรษะ
  • 23.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 19 สรุปเวลาแสดงความเจริญของมนุษยกอนประวัติศาสตรในดินแดนประเทศไทย ราว ๗๐๐,๐๐๐ ปลวงมาแลว พบเครื่องหิน ราว ๑๘๐,๐๐๐ ปลวงมาแลว พบหลักฐานเกี่ยวกับมนุษย ราว ๓๗,๐๐๐ ปลวงมาแลว พบหลักฐานการพักพิงอาศัยของมนุษย ราว ๔,๓๐๐ ปลวงมาแลว เริ่มปลูกขาว ตั้งถิ่นฐาน ราว ๓,๕๐๐ ปลวงมาแลว เริ่มนำสำริดมาทำเครื่องมือ เครื่องใช ราว ๒,๐๐๐ ปลวงมาแลว เริ่มนำเหล็กมาทำเครืื่องมือ เครื่องใช
  • 24.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 20 กิจกรรมที่ ๑ คำสั่ง ใหนักเรียนวิเคราะหพัฒนาการของมนุษยกอนประวัติศาสตรในดินแดน ประเทศไทย สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยยังตองอาศัย ...................................................................................... ธรรมชาติ ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... ...................................................................................... มนุษยเริ่มตั้งถิ่นฐาน ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยเริ่มพัฒนา ...................................................................................... เปนชุมชน ...................................................................................... ......................................................................................
  • 25.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 21 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ñ มนุ ษ ย มี ชี วิ ต ที่ เร ร อ น สรุปพัฒนาการ ....................................................... เก็ บ อาหาร ล า สั ต ว ทำอาวุ ธ หรื อ เครื่ อ งมื อ ...................................................................................... มนุษยยังตองอาศัย ธรรมชาติ เครื่องใช ดวยหิน กระดูกสัตว อาศัยอยูตาม ...................................................................................... ถ้ำหรือเพิงผา ...................................................................................... พั ฒ นาการมนุ ษ ย เริ่ ม สรุปพัฒนาการ ....................................................... เคลื่ อ นย า ยที่ อ ยู อ าศั ย จากถ้ ำ หรื อ เพิ ง ผามา ...................................................................................... มนุษยเริ่มตั้งถิ่นฐาน เปนอยูใกลแหลงน้ำ หรือที่ราบลุม เริ่มมีการตั้ง ...................................................................................... ถิ่นฐาน ทำการเพาะปลูก ...................................................................................... เกิดการเคลื่อนยายอพยพ สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยเริ่มพัฒนา หาแหลงอาหารใหมของกลุมชนที่อาศัยอยูมา ...................................................................................... เปนชุมชน ตั้งแตยุคหิน ผสมผสานกับกลุมชนที่อพยพมา ...................................................................................... จากที่อื่น ......................................................................................
  • 26.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 22 กิจกรรมที่ ๒ คำสั่ง ใหนักเรียนยกตัวอยางชุมชนโบราณในภูมิภาคตางๆ ของประเทศไทย ลงในชองวาง ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................ ภาคกลาง ภาคใต ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................
  • 27.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 23 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ò ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน, ................................................... ...................................................ง บานโนนนกทา อำเภอภูเวีย บาแมทะ บานดอนมูล จังหวัด ................................................... จังหวัดขอนแกน, บานเชียง ................................................... ลำปาง, บานผาบุง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม, ............................................................................... อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี, ผาแตม ............................................................................... บ านยางทองใต อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัด ............................................................................... ผาหมอนนอย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบล ............................................................................... เชี ย งใหม , บ า นทุ ง ยั้ ง อำเภอเมื อ ง จั ง หวั ด ............................................................................... ราชธานี, เขาจันทรงาม อำเภอสีคิ้ว จังหวัด ............................................................................... อุตรดิตถ ............................................................................... นครราชสีมา, บานนาดี จังหวัดขอนแกน ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................ ภาคกลาง ภาคใต ถ้ำพระ อำเภอไทรโยค, ................................................... ถ้ำหลังโรงเรียน ทับปริก ตำบล ................................................... ถ้ำเขาทะลุและถ้ำเมน อำเภอ ................................................... ...................................................ด ทั บ ปริ ก อำเภอเมื อ ง จั ง หวั บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี, บานหนองโน ............................................................................... กระบี่ , บ า นพลี ค วาย ตำบล ............................................................................... อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี , ถ้ำหีบ จังหวัด ............................................................................... กระดังงา อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา, ............................................................................... กาญจนบุรี, บานเกา อำเภอเมือง จังหวัด ............................................................................... ถ้ำผีหัวโต จังหวัดกระบี่, อำเภอคลองทอม ............................................................................... กาญจนบุรี, บานดอนตาเพชร อำเภอพนมทวน ............................................................................... จังหวัดกระบี่ ............................................................................... จังหวัดกาญจนบุรี, ถ้ำองบะ อำเภอศรีสวัสดิ์ ............................................................................... ............................................................................... จังหวัดกาญจนบุรี ............................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ........................................................................
  • 28.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 24 กิจกรรมที่ ๓ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงคำตอบเดียว แลวกากบาท ( ) ลงใน กระดาษคำตอบ ๑. สิ่งที่ใชเปนเกณฑในการแบงยุคสมัยเปน ๖. พัฒนาการของชุมชนในภาคใดที่เกาแก ยุคกอนและหลังประวัติศาสตรคือสิ่งใด กวาภาคอื่น ก. เครื่องมือ เครื่องใช ก. ภาคกลาง ข. การประดิษฐตัวอักษร ข. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค. การเริ่มรับวัฒนธรรมจากอินเดีย ค. ภาคเหนือ ง. อายุของโครงกระดูกที่พบ ง. ภาคใต ๒. คำวา “สุวรรณภูมิ” หมายถึงดินแดนใด ๗. ชุ ม ชนแห ง ใดที่ ไ ด รั บ การประกาศให ก. ดินแดนที่มีความสงบ เปน “มรดกโลก” ข. ดินแดนที่ร่ำรวย ก. บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี ค. ดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ ข. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ง. ดินแดนที่มีประชากรมาก ค. ถ้ำผี จังหวัดแมฮองสอน ๓. เครื่องมือหินกะเทาะเปนเครื่องมือของ ง. คลองทอม จังหวัดกระบี่ มนุษยยุคใด ๘. พัฒนาการของมนุษยยังเรรอนหาอาหาร ก. ยุคสำริด ค. ยุคหินเกา อาศัยอยูตามเพิงผาจะอยูในยุคสมัยใด ข. ยุคหินกลาง ง. ยุคหินใหม ก. ยุคสำริด ค. ยุคหินเกา ๔. ยุคสำริด หมายถึง ยุคที่มีการนำโลหะ ข. ยุคเหล็ก ง. ยุคหินใหม มาผสมกัน สำหรับโลหะที่นำมาผสมกัน ๙. ป จ จั ย ที่ ส นั บ สนุ น ให ชุ ม ชนโบราณใน ในที่นี้คือโลหะใด ประเทศไทยไดกอตั้งและสามารถพัฒนา ก. เหล็ก – เงิน ไดอยางตอเนื่อง เปนเพราะเหตุใด ข. เงิน – ทองคำ ก. มีการปกครองมั่นคง ค. ทองคำ – ทองแดง ข. มีความอุดมสมบูรณ ง. ทองแดง – ดีบุก ค. ประชากรมีความเฉลียวฉลาด ๕. จังหวัดใดในภาคใตที่มีการพบหลักฐาน ง. ปราศจากภัยธรรมชาติ ทางโบราณคดีมากที่สุด ๑๐. ภาพเขี ย นสี ที่ ผ าแต ม จั ง หวั ด อุ บ ล- ก. จังหวัดระนอง ราชธานี จัดเปนระดับพัฒนาการของ ข. จังหวัดกระบี่ ชุมชนสมัยใด ค. จังหวัดนครศรีธรรมราช ก. ยุคสำริด ค. ยุคหินเกา ง. จังหวัดภูเก็ต ข. ยุคเหล็ก ง. ยุคหินใหม
  • 29.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 25 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ó ขอ คำตอบ ๑ ข ๒ ค ๓ ค ๔ ง ๕ ข ๖ ข ๗ ข ๘ ค ๙ ข ๑๐ ก
  • 30.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 26 µÍ¹·Õè ò พัฒนาการจากชุมชนมาสูรัฐโบราณ ๑. พัฒนาการจากชุมชนเปนบานเมือง เมื่อชุมชนหลายๆ แหง หรือหลายหมูบาน มีพัฒนาการมากขึ้น มีการติดตอสัมพันธ กับชุมชนอื่น ทำใหชุมชนที่ตั้งอยูบริเวณที่เปนศูนยกลางชุมชน การเดินทางสะดวกกลายเปนศูนย กลางเศรษฐกิจ หรือเปนชุมชนขนาดใหญ เมื่อชุมชนรอบๆเขามาติดตอสัมพันธกันมากขึ้น ชุมชนที่เปนศูนยกลางก็มีการเติบโต มีโครงสรางทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองที่ซับซอนมากขึ้น ทำใหการแบงหนาที่ในสังคมมากขึ้น เกิดชนชั้น เชน ชนชั้นปกครอง นักบวช ชางฝมือ ชาวนา จนกระทั่งเกิดเปนสังคมเมือง และพัฒนา เปนเมืองในที่สุด ลูกปดหินคารนีเลียน พบที่เมืองอูทอง อำเภออูทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ที่มา : http://www.archives.scene4.com/jul- 2007/html/janineyasovantthai0707.html จากหลักฐานทางดานโบราณคดีสันนิษฐานไดวา พัฒนาการของชุมชนที่จะขยายตัว เปนบานเมืองจะเริ่มชัดเจนตั้งแตพุทธศตวรรษที่ ๗-๘ โดยสวนใหญจะพบมากในบริเวณที่อยูใกลทะเล และที่ราบลุมแมน้ำมากกวาที่สูง เพราะมีความอุดมสมบูรณกวา เชน บริเวณคาบสมุทรภาคใตที่มี เมืองที่สำคัญ คือ เมืองสทิงพระ จังหวัดสงขลา เมืองยะรัง จังหวัดปตตานี ในภาคกลางบริเวณที่ราบ ลุมแมน้ำทาจีน แมกลอง บางปะกง เจาพระยา ปาสัก มีเมืองอูทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมืองนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม เมืองละโว จังหวัดลพบุรี เมืองศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี เมืองพระรถ จังหวัด ชลบุรี
  • 31.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 27 เหรียญเงิน พบในอาณาจักรศรีวิชัย แสดงใหเห็นถึงความซับซอนของชุมชน ที่พัฒนาขึ้นเปนเมืองจากการติดตอ คาขายกับดินแดนตางๆ ที่มา : http://www.bloggang.com/viewdiary. php?id=sanchai&group=3&month=03- 2011&date=09 อยางไรก็ตามในบริเวณที่สูงหลายแหงก็มีการพัฒนาการจากชุมชนเปนเมืองเชนกัน ถาชุมชน นั้นมีสภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมที่เหมาะสมและเอื้ออำนวย เชน มีทรัพยากรที่มีคา หายาก เปน ที่ตองการของชุมชนคนอื่น หรืออยูในเสนทางคมนาคมที่เปนเสนทางหลักในการติดตอกับหลายๆ ชุมชน เชน ชุมชนบานปราสาท ในอำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา บานดงพลอง อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย เปนตน โครงกระดูกมนุษย พบที่บานโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา สันนิษฐานวาเปน บุคคลสำคัญ เนื่องจากมีสิ่งของมากมายฝงรวมอยูดวย เชน ภาชนะดินเผา กำไลทำจากเปลือกหอยทะเล ที่มา : http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%81%E0%B8% AB%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B9% 82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8% 93%E0%B8%84%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%9 A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%8 2%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%B1 %E0%B8%94 ในชุมชนเหลานี้มีหลักฐานที่แสดงถึงการพัฒนาจากชุมชนเปนบานเมืองหลายประการ เชน หลุมศพที่มีทั้งศพคนธรรมดาและผูนำซึ่งจะหันศีรษะไปคนละทางและมีขาวของมีคาตางกันมาก นอกจากนี้ ยังมีรองรอยของการขุดคูน้ำและคันดินลอมรอบชุมชนซึ่งจำเปนตองใชแรงงานคนจำนวน มาก และจัดการการแบงหนาที่กันทำงานแสดงใหเห็นวาตองเปนเมืองที่มีผูคนคอนขางมาก และมี ผูนำชุมชนซึ่งเปนจุดเริ่มตนของการพัฒนาเปนเมือง
  • 32.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 28 (แถวบนสุด-จากซายไปขวา) ภิกษุอุมบาตรทำดวยดินเผา พบที่ อ.อูทอง จ.สุพรรณบุรี (แถวลาง-จากซายไปขวา) บาตรดินเผาใสเหรียญกษาปณรูป สังข พบที่คอกชางดิน เมืองอูทอง (แถว ๒ จากซายไปขวา) ปูนปนรูปหนาคนชาติภาษา พบทั่วไป ตั้งแตเมืองอูทอง จ.สุพรรณบุรี (แถว ๓) ตะเกียงโรมัน พบที่ ต.พงตึก จ.กาญจนบุรี บนเสน ทางเมืองอูทอง (แถวลางสุด-จากซายไปขวา) เหรียญโรมัน พบที่เมืองอูทอง อ.อูทอง จ.สุพรรณบุรี นักโบราณคดีกรมศิลปากรอธิบายวา ดานหนามีรูปพระพักตรดานขางของจักรพรรดิซีซาร วิคโตรินุส สวนดานหลังของเหรียญเปนรูปของเทพีอาธีนา ที่มา : http://www.artgazine.com/shout- outs/viewtopic.php?p=10421&sid=126ae adcbbb39288be54c7dcd7da0de5 ปจจัยสำคัญอีกประการที่ทำใหเกิดการพัฒนาจากชุมชนเปนบานเมือง คือ การติดตอ และรับอารยธรรมจากชุมชนเปนบานเมือง คือ การติดตอและรับอารยธรรมจากตางชาติ จากหลักฐาน ทางโบราณคดี และหลักฐานที่เปนบันทึกของตางชาติ แสดงใหเห็นวา ชุมชนหลายแหงไดติดตอกับ ตางชาติ ทั้งจีน อินเดีย โรมัน เปอรเซีย และรับอารยธรรมจากตางชาติโดยเฉพาะจากอินเดียมาใช ทำใหเกิดชนชั้นปกครองที่มีฐานะทางสังคมสูงขึ้น เชน เปนผูนำที่มีความศักดิ์สิทธิ์ดุจเทพเจา ทำให ชุมชนที่รับนับถือศาสนาเดียวกันมีวัฒนธรรมรวมกันมีความเปนอันดับหนึ่งอันเดียวกัน สามารถรวมกัน ไดโดยมีผูปกครองคนเดียวกัน ๒. พัฒนาการจากบานเมืองเปนแควนหรือรัฐ แควน หมายถึง กลุมเมืองหลายเมืองที่มารวมตัวกันอยูในอาณาบริเวณที่มีขอบเขต คอนขางจะแนนอน มีผูคนจำนวนมากพอที่จะมีผูนำ และมีองคกรทางการปกครองที่อำนาจรวมศูนย หรือมีอำนาจเหนืออาณาบริเวณของตน และมีหนาที่จัดการปกครองใหเกิดระเบียบและความสงบ ในสังคม จากบันทึกของจีนที่กลาวถึงแวนแควนตางๆในดินแดนไทย เชน “โต-โล-โป-ตี้” หรือ “แควนอี้เซี้ยนาโปลอ” หรือ “อิศานปุระ”(กัมพูชา)แสนดงใหเห็นวาแตละแควนมีเมืองสำคัญเปน
  • 33.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 29 ศูนยกลาง มีกษัตริยที่ยอมรับนับถือศาสนาที่มาจากอินเดีย หรือมีตนเชื้อสายอินเดียทำหนาที่ศาสนา บันทึกบางฉบับกลาวถึงศาสนสถาน รูปเคารพ พระสงฆ ชีวิตความเปนอยูของชาวเมือง ทำใหเห็น ภาพสังคมขณะนั้นวาประกอบดวยชนชั้นปกครอง คือ กษัตริย ขุนนาง โดยกษัตริยมีวิถีชีวิตแตกตาง จากคนทั่วไป ทำใหกษัตริยไมใชตัวแทนของกลุมชนกลุมใดกลุมหนึ่ง แตกลายเปนศูนยกลางของชุมชน และบานเมือง และชนชั้นที่ถูกปกครอง คือ ชาวบาน โดยมีพระสงฆ นักบวช พราหมณ ทำหนาที่ ทางศาสนา ตราประทับดินเผา คนขี่มา จารึกอักษรปลลวะ คนขึ้ น ต น ตาล และวั ว หมอบ หงส ตรี ศู ล จั ก ร พบที่เมืองจันเสน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค ที่มา : http://www.sac.or.th/databases/inscriptions/th/main.php?p=ZGV0YWls&id=957 จากการสำรวจหลักฐานทางดานโบราณคดี พบบานเมืองหลายแหงไดขยายตัวเปน แควนตั้งแตชวงพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๕ ในบริเวณภาคตางๆของไทย เชน ทวารวดี ละโว บริเวณ ภาคกลาง หริภุญชัย บริเวณภาคเหนือ ตามพรลิงค บริเวณภาคใต เปนตน สรอยลูกปดทองคำพรอมจี้ เปนเครื่องประดับของชนชั้นสูง และภิ ก ษุ อุ ม บาตร ทำด ว ยดิ น เผา แสดงการรั บ อิ ท ธิ พ ล พระพุทธศาสนาเขามาสูดินแดนสุวรรณภูมิ พบที่อำเภออูทอง ที่มา : http://www.oknation. จังหวัดสุพรรณบุรี net/blog/print.php?id=141113 ที่มา : http://www.naewna.com/news.asp?ID=291572
  • 34.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 30 ๓. พัฒนาการจากแควนเปนอาณาจักร อาณาจักร หมายถึง รัฐที่มีขนาดใหญ มีอำนาจปกครองและมีอาณาบริเวณที่ชัดเจน มีผูปกครองเปนชนชั้นผูนำในสังคม มีการรวมอาจไวที่ศูนยกลาง มีขุนนางที่มีตำแหนงยศและมีหนาที่ ชัดเจน เปนผูชวยในการปกครองบานเมือง การเติบโตจากแควนเปนอาณาจักรของดินแดนแตละแหงนั้นมีปจจัยแตกตางกัน บาง อาณาจักรพัฒนามาจากการเปนศูนยกลางการคา เชน อาณาที่ตั้งอยูบริเวณชายฝงทะเลใกลแมน้ำ หรือเสนทางคมนาคม บางอาณาจักรพัฒนาจากการมีความเขมแข็งทางทหาร สามารถขยายขอบเขต อำนาจออกไปปกครองและรวมแวนแควนอื่นได ชุมชนที่ตั้งอยูริมชายฝงทะเล มีโอกาสพัฒนาเปนอาณาจักร ไดรวดเร็ว ที่มา : http://www.ohotour.com/site/index.php?option=com_content &view=article&id=5&Itemid=2&lang=th อาณาจักรหลายแหงที่เติบโตขึ้น นอกจากจะมีปจจัยเสริมเรื่องสภาพภูมิศาสตร ความ มั่งคั่งและความเขมแข็งทางทหารแลว การขยายอำนาจไปปกครองแวนแควนอื่นยังตองมีการสราง ความศักดิ์สิทธิ์ของชนชั้นปกครองดวย เชน การรับคติเรื่องกษัตริยเปนเทวราชา เปนจักรพรรดิราชเพื่อ สรางอำนาจเด็ดขาด และคติธรรมราชา เพื่อสรางการเปนผูนำที่มีทั้งความศักดิ์สิทธิ์และมีคุณธรรม ปรางคแขก อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี แสดงให เห็นถึงอิทธิพลของขอม ที่เขามายังดินแดนไทย ที่มา : http://attractions-lopburi.blogspot. com/2011/05/blog-post_02.html
  • 35.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 31 อาณาจักรยุคแรกๆที่มีอิทธิพลบนผืนแผนดินไทย เชนอาณาจักอิศานปุระ (กัมพูชา) ที่ขยายอำนาจเขามาถึงบริเวณลุมแมน้ำเจาพระยา และบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย เมื่ออาณาจักรกัมพูชาเสื่อมอำนาจลง คนไทยจึงตั้งอาณาจักรที่เปนของตนเองขึ้นไปในปลายพุทธ ศตวรรษที่ ๑๘ คือ อาณาจักรสุโขทัย กลาวโดยสรุปการตั้งถิ่นฐานของชุมชนในดินแดนประเทศไทยจะมีพัฒนาการแบบ คอยเปนคอยไป กลาวคือจากชุมชนขนาดเล็ก ก็คอยๆ พัฒนาจนเปนเมือง แวนแควน และอาณาจักร ในที่สุด ซึ่งจากสภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมที่เอื้ออำนวย ทำใหมีการตั้งถิ่นฐานกอตัวเปนรัฐหรือ อาณาจักรขึ้นทั่วทุกภาคของประเทศไทย ซึ่งในแตละอาณาจักรไดสรางสรรควัฒนธรรมของตนเอง ตลอดจนรับวัฒนธรรมภายนอกโดยเฉพาะจากอินเดียและจีนที่ไดมีการติดตอคาขาย จึงไดรับอิทธิพล ทั้งทางดานการเมือง การปกครอง ศาสนาและความเชื่อและศิลปกรรม โดยนำมาผสมผสานเขากับ วัฒนธรรมดั้งเดิม จนกลายเปนวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณของตนเอง
  • 36.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 32 กิจกรรมที่ ๔ คำสั่ง ใหนักเรียนวิเคราะหพัฒนาการจากชุมชนเปนบานเมือง เปนแควนหรือรัฐ และอาณาจักร สรุปพัฒนาการ ....................................................... พัฒนาการของ ...................................................................................... บานเมือง ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... ...................................................................................... พัฒนาการของแควน ...................................................................................... ...................................................................................... สรุปพัฒนาการ ....................................................... พัฒนาการของ ...................................................................................... อาณาจักร ...................................................................................... ......................................................................................
  • 37.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 33 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ô เมื่อมีการติดตอระหวางชุมชน สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยยังตองอาศัย ทำใหชุมชนซึ่งมีทรัพยากรที่มีคา หายาก เจริญเติบโต ...................................................................................... ธรรมชาติ เป น ชุ ม ชนศู น ย ก ลาง มี ก ารแบ ง หน า ที่ ใ นสั ง คม ...................................................................................... มี ก ารติ ด ต อ และรั บ อารยธรรมจากต า งชาติ เช น ...................................................................................... จีน อินเดีย หลายเมืองอยูรวมกันในบริเวณ สรุปพัฒนาการ ....................................................... ที่ แ น น อนมี ป ระชากรมากประกอบด ว ยชนชั้ น ...................................................................................... มนุษยเริ่มตั้งถิ่นฐาน ปกครอง คือ กษัตริยขุนนาง ชาวบาน พระสงฆ ...................................................................................... นักบวช ...................................................................................... เปนรัฐขนาดใหญ มีชนชั้นผูนำ สรุปพัฒนาการ ....................................................... มนุษยเริ่มพัฒนา เปนศูนยกลางทางการปกครอง มีความเขมแข็ง ...................................................................................... เปนชุมชน ทางการทหาร และมีความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ ...................................................................................... ......................................................................................
  • 38.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 34 µÍ¹·Õè ó รัฐโบราณและรัฐไทยในดินแดนไทย กอนที่ชนชาติไทยจะอพยพเขามาตั้งอาณาจักรขึ้นในดินแดนที่เปนประเทศไทยในปจจุบันนั้น ไดมีหลายชนชาติตั้งหลักแหลงอยูในบริเวณนี้มากอน กลุมชนเหลานี้ไดสรางความเจริญของตน รวมทั้งรับการถายทอดอารยธรรมจากตางชาติมาประยุกตใชดวย ตอมาชนชาติไทยไดอพยพเขามา และตั้งอาณาจักรของคนไทยขึ้นปกครองแทนที่อาณาจักรเดิม โดยชาวไทยไดรับอารยธรรมบางอยาง จากอาณาจักรโบราณเหลานั้นดวย นอกจากนี้ชุมชนกอนสมัยสุโขทัยก็ไดมีการสรางสรรคภูมิปญญาของตนเอง สำหรับการแก ปญหาในการดำรงชีวิตจนมีความเจริญกาวหนาและสามารถดำรงอยูไดเปนอยางดีทามกลางสภาวะ แวดลอมและธรรมชาติในขณะนั้น รวมทั้งไดเกิดผลงานของบุคคลสำคัญตอการดำรงอยูของแวนแควน บางแหงเทาที่มีหลักฐานปรากฏ อันเปนสวนหนึ่งของพื้นฐานแหงความเจริญกาวหนาของชุมชนใน สมัยตอๆ มาบนผืนแผนดินที่เปนประเทศไทยในปจจุบัน ตราดินเผารูปเรือสำเภา พบที่เมืองนครชัยศรี หรือเมืองนครปฐมโบราณ แสดงใหเห็นวา สุวรรณภูมิมีการติดตอคาขายกับดินแดน ตางๆ อยางกวางขวาง ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/suvarnabhumi/ 2011/04/swb0204/attachment/04/ ๑. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคกลาง อาณาจักรโบราณในภาคกลางที่สำคัญ มีดังนี้ ๑) อาณาจักรทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ ๑๑–๑๒) เปนอาณาจักรในสมัยประวัติศาสตร ที่ มี ห ลั ก ฐานแน น อนแห ง แรกบนผื น แผ น ดิ น ไทย เรื่ อ งราวของทวารวดี มี ป รากฏอยู ใ นบั น ทึ ก
  • 39.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 35 การเดินทางของหลวงจีนอี้จิง ที่เรียกชื่อในบันทึกวา “โต-โล-โป-ตี้” วาเปนอาณาจักรที่อยูระหวางอาณาจักร ศรีเกษตร (พมาตอนใต) กับอาณาจักรอิศานปุระ (เขมร) ซึ่งหมายความวาตั้งอยูในลุมแมน้ำเจาพระยา และอาจมีศูนยกลางอยูที่จังหวัดนครปฐม เพราะมีการพบเหรียญที่จังหวัดนครปฐม มีจารึกภาษา สันสกฤตวา “ศรีทวารวดี ศวรปุณยะ” แปลวา “การบุณยของพระเจาศรีทวารวดี” เหรียญเงิน ดานหนึ่งมีอักษรจารึกเปนภาษาสันสกฤตวา “ศรีทวารวดี ศวรปุณยะ” อีกดานเปนรูปภาพ พบที่จังหวัดนครปฐม ที่มา : http://www1.mod.go.th/heritage/nation/oldcity/nakhonpathom8.htm ในการขุ ด ค น ทางโบราณคดี ที่ เ มื อ งนครชั ย ศรี (จั ง หวั ด นครปฐม) ได พ บหลั ก ฐาน สมัยทวารวดีจำนวนมาก เชน ธรรมจักรศิลา พระพุทธรูปศิลาขนาดใหญประทับนั่งหอยพระบาท ปางแสดงธรรม รวมถึงโบราณสถานขนาดใหญ เชน จุลประโทณเจดีย และฐานอาคารที่วัดพระเมรุ หลักฐานโบราณคดีเหลานี้แสดงใหเห็นถึงการเปนเมืองสำคัญของนครปฐมในสมัยทวาราวดี และที่ จังหวัดสุพรรณบุรี สิงหบุรี และชัยนาทก็มีการพบเหรียญเงินที่มีจารึกชื่อ “ทวารวดี” ดวย มี ค วา มเ ห็ น ป จ จุ บั น นั ก ป ระ วั ติ ศ าส ต ร ักรทวารวดี าจ เกี่ยวกับศูนยกลางของอาณหวัดนครปฐม วาอยูที่เมืองนครขัยศรี จัี งและเมืองอูทอง เมืองละโว จังหวัดลพบุร วา มส ำคั ญ มา ก จั ง ห วั ด สุ พ รร ณ บุ รี ก็ มี ค ดวยนะคะ
  • 40.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 36 นอกจากนี้ มีการคนพบจารึกโบราณทีเขียนดวยภาษามอญในบริเวณจังหวัดนครปฐม สุพรรณบุรี สิงหบุรี ชัยนาท ลพบุรี แลในภาคตะออกเฉียงเหนือ สันนิษฐานวาชาวมอญเปนเจาของ อารยธรรมทวารวดี และการที่อาณาจักรทวารวดีตั้งอยูในที่บริเวนที่ราบลุม แมน้ำเจาพระยา แมน้ำ แมกลอง และอยูใกลทะเล ทำใหมีผูคาตางชาติ เชน อินเดีย เขามาติดตอคาขาย ทวารวดีไดรับอิทธิพล พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท ศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนแบบแผนในการปกครองจากอินเดีย เกิด การผสมผสานจนเปนอารยธรรมทวารวดีที่แพรหลายไปยังภูมิภาคตางๆ ของไทย ดังพบไดจาก โบราณสถาน โบราณวัตถุ สมัยทวารวดีกระจายอยูทั่วไป เชน เมืองนครชัยศรี (นครปฐม) เมืองอูทอง (สุพรรณบุรี) เมืองละโว (ลพบุรี) เมืองศรีเทพ (เพชรบูรณ) เมืองฟาแดดสงยาง (กาฬสินธุ) เมืองไชยา (สุราษฎรธานี) เปนตน ธรรมจักรกับกวางหมอบ เปนศิลปะ สมั ย ทวารวดี พบที่ จั ง หวั ด นครปฐม รูปนี้หมายถึงพระพุทธองคทรงแสดง ปฐมเทศนา ณ ปาอิสิปตมฤคทายวัน ที่มา : http://www1.mod.go.th/heritage/nation/old- city/nakhonpathom2.htm ทวารวดีไดรับอิทธิพลอินเดียหลายอยาง เชน ดานการปกครอง รับความเชื่อเรื่องการปกครองโดยกษัตริย สันนิษฐานวาการปกครองสมัยทวารวดีแบงออกเปนแควน มีเจานายปกครองตนเองแตมีความสัมพันธในลักษณะเครือญาติ มีการแบงชนชั้นปกครอง และชนชั้นที่ถูกปกครอง พระพุทธรูปศิลาขาว ปางแสดงปฐมเทศนา ประทับนั่งหอยพระบาท ศิลปะสมัยทวารวดี ประดิษฐานอยูทิศใตองคพระปฐมเจดีย จังหวัดนครปฐม ที่มา : http://www.arthousegroups.com/art- show.php?art_showcase_id=230
  • 41.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 37 ทางดานศาสนาไดรับอิทธิพลศาสนาพราหมณ - ฮินดูและพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะ นิกายเถรวาท จนทำใหทวารวดีกลายเปนอาณาจักรของชาวพุทธ มีการใหความสำคัญตอการทำบุญ โดยไดพบจารึกแสดงการถวายสิ่งของแกวัดและพระสงฆ รวมถึงมีการสรางงานศิลปกรรมที่เกี่ยวของ กับพระพุทธศาสนาจำนวนมาก โดยพบโบราณวัตถุ เชน ธรรมจักรศิลา พระพุทธรูปที่ทำจากศิลา สำริด และทองคำ เสาหินแปดเหลี่ยม ใบเสมาที่มีจารึกแสดงพระธรรม รอยพระพุทธบาท พระพุทธ รู ป ศิ ล าขาวภายในวั ด พระปฐมเจดี ย ร าชวรวิ ห าร จั ง หวั ด นครปฐม และพระพุ ท ธรู ป ศิ ล าขาว ที่ ประดิษฐานอยูทางดานทิศใตขององคพระปฐมเจดียในปจจุบัน รวมทั้งสถาปตยกรรมทางพระพุทธ ศาสนาที่สำคัญในสมัยทวารวดี คือ พระปฐมเจดีย (องคเกา) ที่จังหวัดนครปฐม ๒) อาณาจั ก รละโว (พุ ท ธศตวรรษที่ ๑๒-๑๘) ตั้ ง อยู ใ นบริ เ วณลุ ม แม น้ ำ เจ า พระยาฝ ง ตะวั น ออก ศู น ย ก ลางที่ เมืองละโว หรือจังหวัดลพบุรีในปจจุบัน ละโวเปนเมืองสำคัญเมืองหนึ่ง ในสมัยทวารวดี สันนิษฐานวาชาวละโวสวนใหญเปนชาวมอญ เพราะ มี ค วามใกล ชิ ด กั บ ทวารวดี ม าก รวมทั้ ง พบจารึ ก ภาษามอญท อ งถิ่ น ที่เกาแกมากบนเสาหินแปดเหลี่ยม และจารึกบนฐานพระพุทธรูป ปางประทานพรที่ลพบุรี ในตำนานจามเทวีวงศ ซึ่งเปนตำนานเมือง หริภุญชัยเรียกชาวละโววา “ชาวรามัญ” จารึกภาษามอญทองถิ่นที่เกาแกมากบน เสาหิ น แปดเหลี่ ย ม พบที่ ศ าลพระกาฬ จังหวัดลพบุรี ที่มา : http://www.hotsia.com/thailandinfo/ oldcity/lopburi2.shtml อาณาจั ก รละโว ตั้ ง อยู ใ นบริ เวณที่ มี แ ม น้ ำ สำคัญ ๓ สายไหลผาน คือ แมน้ำเจาพระยา แมน้ำ ปาสัก และแมน้ำลพบุรี ทำใหมีความอุดมสมบูรณและ มีเสนทางติดตอกับเมืองในลุมแมน้ำปาสัก ที่ราบสูง โคราชและเขตที่ติดตอกับเขตทะเลสาบเขมร ซึ่งอุดม สมบูรณไปดวยปลานานาชนิด ทำใหละโวเปนศูนยรวม ทรั พ ยากร เป น ศู น ย ก ลางการติ ด ต อ ระหว า งชุ ม ชน โดยรอบสงผลใหละโวกลายเปนชุมชนขนาดใหญที่มี เศรษฐกิจดี การติดตอกับตางชุมชนทำใหละโวรับอิทธิพล รูปปูนปนลายเทพพนม พบที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จากตางชาติที่สำคัญ คือจากอินเดีย และเมืองพวกขอม จังหวัดลพบุรี หรือเขมรขยายอิทธิพลเขามาในลุมแมน้ำเจาพระยา ที่มา : http://www.oknation.net/blog/print. ละโวไดกลายเปนเมืองประเทศราชของขอมและรับ php?id=290080 อารยธรรมของขอมดวย
  • 42.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 38 (๑) ละโวในสมัยทวารวดี(พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) เปนชวงที่รับวัฒนธรรมจาก อิ น เดี ย ค อ นข า งมาก รั บ แนวคิ ด เรื่ อ งการมี ก ษั ต ริ ย ป กครองมาด ว ย แต ห ลั ก ฐานเกี่ ย วกั บ รั ฐ และ กษัตริยในยุคนี้พบนอยมาก ทางดานสังคม มีการแบงชนชั้นออกเปนชนชั้นสูง สามัญชน และ ทาส ด า นศาสนาและความเชื่ อ ศาสนาที่ แ พร ห ลายและชนชั้ น ปกครองให ก ารอุ ป ถั ม ภ คื อ พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท เพราะไดพบจารึกภาษาบาลีที่กลาวถึงการอุทิศถวายสิ่งของ ขาทาส ใหแกวัด และพบประติมากรรม เชน พระพุทธรูปและธรรมจักรอยูในบริเวณนี้มาก นอกจากนี้ พระพุทธศาสนานิกายมหายานก็ไดเผยแผอยูละโว ดังไดพบพระพิมพที่มีรูปพระโพธิสัตวประทับขาง พระพุทธเจา นอกจากนี้ยังมีความเชื่อในศาสนาพราหมณ-ฮินดู จากอินเดียที่ผานมาทางพวกพราหมณ และชนชั้นปกครอง สวนความเชื่อพื้นเมืองที่มีอยู ไดแก การบูชาบรรพบุรุษ การนับถือสิ่งลี้ลับ เหนือธรรมชาติ การบูชาพระราชมารดา ซึ่งแสดงถึงความเชื่อเรื่องการนับถือบรรพบุรุษและยกยองสตรี ดานเศรษฐกิจ อาชีพสำคัญของชาวละโว คือ การเกษตร เพราะมีพื้นที่ อุดมสมบูรณ และมีการติดตอคาขายกับชุมชนตางถิ่น เชน จีน อินเดีย หลักฐานที่แสดงถึงการติดตอ คาขายกับตางชาติ เชน เครื่องถวยจีน เหรียญกษาปณที่มีรูปพระอาทิตยครึ่งดวง ตราสังข ตราบัลลังก ซึ่งพบที่พมาและกัมพูชาดวย และละโวยังไดสงทูตไปเมืองจีน โดยจดหมายเหตุจีนในพุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๙ เรียกละโววา “หลอหู” (๒) ละโวภายใตอิทธิขอม (พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๘) อาณาจักรขอมขยายอิทธิพล เขามาปกครองบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และลุมแมน้ำเจาพระยาตั้งแตปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ดังมีหลักฐาน เชน ในพงศาวดารเหนือกลาวถึงเรื่องราวพระรวงแหงเมืองละโวสงสวยน้ำใหขอม ทุก ๓ ป ในศิลาจารึกภาษาขอมที่ลพบุรี ๓ หลัก มีขอความแสดงวาขอมเขามาปกครองบริเวณนี้ รวมทั้งภาพสลักขบวนทหารที่ระเบียงปราสาทนครวัดก็มีตัวอักษรจารึกระบุชื่อ “ชาวละโว” เปนตน (ซาย) “พลละโว” ภาพสลักขบวนละโว (อยูตามหลังขบวนเสียมกก หรือ “เสียมกุก”) ที่ระเบียงดานทิศใต ปกตะวันตกของปราสาทนครวัด ประเทศกัมพูชา เมื่อราว พ.ศ. ๑๖๕๐ เครื่องแตงกายและกิริยาทาทางของ หัวหนาบนหลังชาง กับขบวนพลทหารละโว มีลักษณะอยางเดียวกับวัฒนธรรมเขมรโบราณยุคนั้น (ขวา) “เสียมกุก” ภาพสลักขบวนเสียมกกที่ระเบียงทิศใต ปกตะวันตกของปราสาทนครวัด ประเทศกัมพูชา เมื่อราว พ.ศ. ๑๖๕๐ ที่มา : http://www.sujitwongthes.com/suvarnabhumi/2011/06/suwan16062554/
  • 43.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 39 ทับหลัง สมัยลพบุรี อิทธิพลศิลปะขอมแบบนครวัด พบที่ปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร ที่มา : http://www.finearts.go.th/node/5957 เมื่ อ ขอมเข า ปกครองละโว นั้ น ตรงกั บ กษั ต ริ ย ข อมสมั ย พระเจ า สุ ริ ย วรมั น ที่ ๑ (พ.ศ.๑๕๔๕-๑๕๙๓) ขอมไดสงผูแทนมาปกครองละโวในฐานะเมืองประเทศราชมีการออก กฎหมายบังคับใชในละโว และมีระบบตุลาการ คือ ศาลสภา เปนผูตัดสินคดีความ ดังจะเห็นไดจาก ศิลาจารึกภาษาขอมที่ศาลสูง จังหวัดลพบุรี เศียรพระพุทธรูป ที่มีลักษณะรวมกับ วัฒนธรรมทวารวดี พบที่อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ที่มา : http://mblog.manager.co.th/leknua- on/th-65561/ ด า นศาสนา พระพุ ท ธศาสนานิ ก ายมหายานและศาสนาพราหมณ - ฮิ น ดู ไดเขามามีบทบาทในละโวแทนพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทโดยเฉพาะในสมัยวรมันที่ ๗ (พ.ศ.๑๗๒๔ -๑๘๖๑) มีการสรางสถาปตยกรรม และประติมากรรมตามความเชื่อในศาสนาเหลานี้จำนวนมาก
  • 44.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 40 เชน พระปรางคสามยอด ปรางคแขก เทวรูป พระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร เทวรูปพระนารายณ รูปสลัก พระพรหมบนแผนศิลา เปนตน หลักจากสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๗ แลว อาณาจักรขอมเริ่มเสื่อม อำนาจลง ทำใหอิทธิพลขอมในละโวคอยๆ หมดตามไปดวย พระพุทธรูปปางมารวิชัย สลักจากศิลา สูง ๑.๓๙ เมตร พบที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดลพบุรี เปนศิลปะทวารวดีตอนปลาย อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ที่มา : http://mblog.manager.co.th/ leknuaon/th-65561/ ปรางคแขก พระปรางคสามยอด อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ที่มา : http://mblog.manager.co.th/leknuaon/th-65561/
  • 45.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 41 ๒. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคเหนือ อาณาจักรโบราณในภาคเหนือที่สำคัญ มีดังนี้ ๑) อาณาจักรโยนกเชียงแสน (พุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๙) มีศูนยกลางที่เมืองเชียงแสน (อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย) และขยายอำนาจอยูในบริเวณใกลเคียงเรื่องราวเกี่ยวกับอาณาจักร โยนกเชียงแสนปรากฏอยูในตำนานสิงหนวัติกุมารและตำนานลวจังกราชกลาวถึงเจาชายสิงหนวัติ กุมารผูสืบเชื้อสายเจานายไท จากมณฑลยูนนานทางตะวันตกเฉียงใตของจีน ไดอพยพผูคนลงมา กอตั้งเมืองที่เชียงแสนชื่อ “อาณาจักรโยนกเชียงแสน” และขยายอาณาเขตออกไปอยางกวางขวาง พระบรมราชานุสาวรียพระเจาพรหม กษัตริยผูยิ่งใหญแหงอาณาจักรโยนก เชียงแสน ประดิษฐานอยูที่อำเภอแมสาย จังหวัดเชียงราย ที่มา : http://www.thailandsusu.com/web- board/index.php?topic=180408.0 ตอมาพวกขอมเขายึดครองอาณาจักรโยนกเชียงแสนและขับไลผูปกครองเดิมออกไป พระเจาพรหมกุมาร เชื้อสายของกษัตริยโยนกเชียงแสนสามารถกูเอกราช และสรางเมืองใหมขึ้นที่ เวียงไชยปราการ แตหลังสมัยพระเจาพรหม พวกมอญที่เมืองสะเทิมในพมายกทัพมารุกราน พระเจา ไชยสิริโอรสของพระเจาพรมจึงพาผูคนอพยพหนีมาสรางเมืองใหมที่กำแพงเพชร ตอมาในพุทธ ศตวรรษที่ ๑๘ มีการบูรณะเมืองเชียงแสนและมีกษัตริยไปปกครองอีกจนกระทั่งในพุทธศตวรรษที่ ๑๙ อาณาจักรโยนกเชียงแสนจึงถูกรวมเขาสวนหนึ่งของอาณาจักรลานนา เจดี ย วั ด ป า สั ก อำเภอเชี ย งแสน จังหวัดเชียงราย เปนโบราณสถานที่ เปนมรดกตกทอดมาจากอาณาจักร โยนกเชียงแสน ที่มา: http://www.เชียงแสน.com/?p=146
  • 46.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 42 ๒) อาณาจักรหริภุญชัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๙) ตั้งอยูที่เมืองหริภุญชัยจังหวัด ลำพูนในปจจุบัน และขยายอิทธิพลอยูในบริเวณใกลๆ เทานั้น ในตำนานจามเทวีวงศหรือตำนานเมือง หริภุญชัย กลาววา ษีวาสุเทพเปนผูสรางเมืองหริภุญชัย และขอใหกษัตริยละโวสงเชื้อพระวงศมา ปกครอง ละโวจึงสงพระนางจามเทวีผูเปนราชธิดามาเปนปฐมกษัตริยแหงหริภุญชัย ในตำนานมูล ศาสนาไดกลาวถึงสิ่งมงคลที่พระนางจามเทวีขอจากพระราชบิดา ไดแก พระสงฆ ๕๐๐ รูป ชางแกว แหวน ชางเงิน ชางทอง ชางเหล็ก ชางเขียน พอเลี้ยง หมูหมอโหร ไปชวยสรางเมืองหริภุญชัยจน รุงเรือง พระบรมรูปพระนางจามเทวี ปฐมกษัตริยของอาณาจักร หริภุญชัย ที่มา: http://www.nmt.or.th/lamphun/mueanglam phun/Documents/%E0%B9%81%E0%B8%AB%E 0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B 8%97%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%8 7%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E 0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B 9%83%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%8 2%E0%B8%95%E0%B9%80%E0%B8%97%E 0%B8%A8%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B 8%A5.aspx สันนิษฐานวาชาวหริภุญชัยเปนชาวมอญจากเมืองละโวที่อพยพขึ้นไปอยูหริภุญชัย เพราะในตำนานจามเทวีวงศเรียกชาวหริภุญชัยวา “ชาวรามัญ” และเรียกกษัตริยหริภุญชัยวา “พระเจารามัญ” ในระยะแรกหริภุญชัยและละโวมีความสัมพันธที่ดีตอกัน แตตอมาเกิดการสูรบกัน สงผลใหหริภุญชัยตกอยูภายใตอำนาจของละโวหลายครั้ง ในปลายศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ แมวากองทัพ ละโวจะไมสามารถเอาชนะได แตก็ทำใหหริภุญชัยออนแอลง ประชาชนเดือดรอนจึงอพยพไปอยูที่อื่น จนถึงประมาณปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๗ พระเจาอาทิตยราชไดปกครองหริภุญชัย และไดสรางความเจริญรุงเรือง โดยเฉพาะการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ทรงสรางพระธาตุหริภุญชัย สรางวัด ทำใหบานเมืองมีความสงบสุขตอเนื่องมาจนถึง พ.ศ.๑๘๓๕ พระยามังรายมหาราชแหง อาณาจักรลานนา ยกทัพมาโจมตีและรวมอาณาจักรหริภุญชัยเขามาเปนสวนหนึ่งของอาณาจักรลานนา
  • 47.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 43 พระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน ศิลปกรรมในพระพุทธศาสนาของ อาณาจักรหริภุญชัย ที่มา : http://snaturbysrithai.com/blog/tussanapak/2009/10 /27/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8 %98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B 8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B 8%B8%E0%B8%8D%E0%B8%8A%E0%B8%B1%E0%B 8%A2-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0% B8%9E%E0%B8%A3/ ๓) อาณาจั ก รล า นนา (พุ ท ธศตวรรษที่ ๑๙-๒๕) อาณาจั ก รล า นนารุ ง เรื อ งขึ้ น ใน พุทธศตวรรษที่ ๑๙ มีศูนยกลางอยูที่เมืองนพบุรีศรีนครพิงคเชียงใหม (จังหวัดเชียงใหม) และขยาย อำนาจการปกครองไปทั่วดินแดนภาคเหนือ ผูกอตั้งอาณาจักรลานนา คือ พระเจามังรายมหาราช (พ.ศ. ๑๘๐๔-๑๘๕๔) ซึ่งเดิมปกครองเมืองเชียงแสนในตนพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ขณะนั้นในภาคเหนือ มีอาณาจักรใหญนอยหลายแหง เชน หริภุญชัย เขลางคนคร(ลำปาง) โยนกเชียงแสน พระยามังราย มหาราชสามารถปราบปรามและรวบรวมแวนแควนตางๆ ในภาคเหนือเขามาดวยกันเปนอาณาจักร ลานนา และตั้งราชธานีแหงใหมขึ้นที่เวียงกุมกาม (ปจจุบันอยูในอำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม) ราว พ.ศ. ๑๘๓๗ แตประทับอยูเพียง ๒ ป ก็ยายเมืองไปอยูที่เชียงใหมใน พ.ศ. ๑๘๓๙ ซากเวียงกุมกาม ซึ่งเคยเปน ราชธานีของอาณาจักรลานนา มาชั่วระยะเวลาหนึ่ง ที่มา:http://www.lannacorner.net/lanna2011/article/article. php?type=A&ID=958
  • 48.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 44 อาณาจักรลานนามีความเจริญรุงเรืองหลายดาน ที่สำคัญมีดังนี้ (๑) ดานการปกครอง ลานนาสามารถขยายอาณาเขตออกไปอยางกวางขวาง โดยรวบรวมหัวเมืองตางๆ เชน เขลางคนคร นครพิงค แควนโยนก หริภุญชัย เขาเปนสวนหนึ่งของ อาณาจักรลานนาซึ่งปกครองแบบสมบูรณาสิทธิราชย มีกฎหมายที่ใชปกครองเรียกวา “มังรายศาสตร” (๒) ดานศาสนา ลานนารับพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศจากสุโขทัยและพมา มีสังคายนาพระไตรปฎกใน พ.ศ.๒๐๒๐ นับเปนการสังคายนาพระไตรปฎกเปนครั้งที่ ๘ มีการสราง วัดหลายแหง เชน วัดเจดียหลวง วัดโพธารามมหาวิหาร(วัดเจดียเจ็ดยอด)เปนตน และมีการอุปถัมภ พระสงฆ (๓) ดานภาษา ลานนามีตัวอักษรของตนเองใช ๓ แบบ คือ อักษรธรรมลานนา หรื อ อั ก ษรตั ว เมื อ ง ซึ่ ง ใช กั น อย า งแพร ห ลาย อั ก ษรฝ ก ขามที่ ดั ด แปลงมาจากตั ว อั ก ษรของ พอขุนรามคำแหงมหาราช และอักษรขอมเมืองหรืออักษรไทยนิเทศ ซึ่งดัดแปลงมาจากอักษรสองแบบแรก อักษรลานนาไดรับอิทธิพลจากอักษร สุโขทัย ซึ่งมีปรากฏในจารึกวัดพระยืน จังหวัดลำพูน ที่มา:http://www.thakan.com/category/%E0%B8%94%E 0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5% E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99 %E0%B8%99%E0%B8%B2/page/10/ อาณาจักรลานนาเจริญสูงสุดในสมัยพระเจาติโลกราช (พ.ศ. ๑๙๘๙–๒๐๓๐) สมัยนี้ลานนามีความเขมแข็งมาก และไดทำสงครามกับอาณาจักรอยุธยาในสมัยสมเด็จพระบรม- ไตรโลกนาถ (พ.ศ. ๑๙๙๑–๒๐๓๑) ติดตอกันเกือบ ๒๔ ป ปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ลานนาออนแอลงเพราะความแตกแยกของผูปกครอง และขุนนาง ดังนั้น ขุนนางกลุมหนึ่งไดเชิญพระไชยเชษฐาธิราชซึ่งมีเชื้อสายลานนาจากอาณาจักร ลานชาง (ลาว) มาเปนกษัตริยของลานนาระหวาง พ.ศ.๒๐๘๙–๒๐๙๑ แตพระไชยเชษฐาธิราช ไมสามารถแกปญหาความแตกแยกในกลุมขุนนางได จึงเสด็จกลับไปครองลานชางดังเดิม
  • 49.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 45 พระบรมราชานุสาวรียพระยามังรายมหาราช ปฐมกษัตริยแหง อาณาจักรลานนา ประดิษฐานอยูที่อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ที่มา:http://www.cr-businessonline.com/index.php?lay=show&ac= article&Id=539360154&Ntype=25 ความออนแอของลานนาทำใหพมาและอยุธยาขยายอำนาจเขาไป จนตองตกเปน ประเทศราชของพมาใน พ.ศ. ๒๑๐๑ หลังจากนั้นก็ถูกพมาและอยุธยาผลัดกันเขายืดครอง ในบางครั้ง ก็ เ ป น อิ ส ระ จนในสมั ย ธนบุ รี ล า นนาจึ ง ตกเป น ประเทศราชของไทย และในสมั ย รั ต นโกสิ น ทร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลาเจาอยูหัว (พ.ศ. ๒๔๑๑–๒๔๕๓) ทรงรวมลานนาเขามาเปนสวนหนึ่ง ของราชอาณาจักรสยาม วัดเจดียหลวง ศิลปกรรมในพระพุทธศาสนาของอาณาจักรลานนา ที่มา : http://shost.rmutp.ac.th/075350307026-4/Webpages/Chiangmai/ Temple%20%20j-%20d.html
  • 50.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 46 ๓. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคใต อาณาจักรโบราณในภาคใตที่สำคัญ มีดังนี้ ๑) อาณาจักรลังกาสุกะ (พุทธศตวรรษที่ ๗–๒๓) ตั้งขึ้นประมาณครึ่งหลังพุทธศตวรรษ ที่ ๗ มีหลักฐานปรากฏอยูในจดหมายเหตุของจีน มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ในเขตจังหวัดปตตานี และจังหวัดยะลา มีศูนยกลางอยูที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี อาณาจักรลังกาสุกะพัฒนาขึ้นมาจากการเมืองเปนเมืองทาสำคัญที่มีการติดตอ คาขายกับตางชาติ โดยเฉพาะจีนและอินเดีย แตมีความสัมพันธที่ใกลชิดกับจีนมากกวา โดยสงทูตไป เมืองจีนถึง ๖ ครั้ง ในชวงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๑ ถึงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๒ พลเมืองสวนใหญ เปนชาวพื้นเมืองและมีพอคาตางชาติปะปนอยูดวย ลังกาสุกะมีอารยธรรมที่รุงเรืองและมีสถาบัน กษัตริยที่ปกครองสืบตอกันมายาวนาน ตอมาตกอยูภายใตอิทธิพลของอาณาจักรศรีวิชัย อาณาจักรลังกาสุกะเปนศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ดังปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุของหลวงจีนอี้จิง และจากการขุดคนทางโบราณคดี ที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี พบประติมากรรมสำริดรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร และสถูปจำลองรูปทรงตางๆ จำนวนมาก ทำใหสันนิษฐานวาเปนแหลงผลิตสถูปจำลองเพื่อสงออก รวมทั้งมีการนับถือ ศาสนา พราหมณ–ฮินดู ลัทธิไศวนิกาย โบราณสถานเมืองโบราณยะรัง อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔ http : //www.sadoodta.com/info/%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0 %B8%87%E0%B9%82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8% A2%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%87
  • 51.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 47 ๒) อาณาจักรตามพรลิงค (พุทธศตวรรษที่ ๑๓–๑๘) เปนอาณาจักรที่มีความเกาแก อาณาจักรหนึ่งทางภาคใตของไทย มีศูนยกลางอยูที่นครศรีธรรมราช มีหลักฐานที่กลาวถึงตั้งแต พุทธศตวรรษที่ ๘ โดยเอกสารอินเดียโบราณกลาวถึงอาณาจักรตามพรลิงคในชื่อ “ตมลิง” “ตัมพลิงค” เอกสารจีนสมัยราชวงศถัง เรียกวา “ถามเหลง” สวนสมัยราชวงศซงเรียกอาณาจักรวา “ตามหมาลิ่ง” ตอมาเรียกวา “อาณาจักรนครศรีธรรมราช” อาณาจักรตามพรลิงครุงเรืองขึ้นมาจากการเปนเมืองทาของพอคาชาวอินเดียตั้งแต พุทธศตวรรษที่ ๑๓ ระยะแรกตามพรลิงคอยูภายใตอิทธิพลของศรีวิชัย แตในพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ศรีวิชัยเสื่อมอำนาจลง ทำใหตามพรลิงคขยายตัวกลายเปนศูนยกลางการคาและการเมืองในบริเวณ คาบสมุทรภาคใต หลักฐานจีนสมัยราชวงศซงไดกลาวถึงวาเปนเมืองทาทางการคาที่มีการแลกเปลี่ยน สินคากับจีนมากชนิดกวาที่อื่น และไดสงคณะทูตไปถวายเครื่องราชบรรณาการแกจีน ในพ.ศ.๑๖๑๓ แสดงวาตามลิงคเปนรัฐอิสระ พระวิษณุ ที่หอพระนารายณ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช ศิลปะอินเดียใต ที่เกาที่สุดองคหนึ่ง ที่พบในภาคใต ที่มา : http://www.thailandmuseum.com/ nakhon_si_thammarat/hilight1.htm ดานการปกครอง ในศิลาจารึกที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี กลาวถึงกษัตริยแหงนครศรีธรรมราชในราชวงศปทมวงศ พระนามวา “พระเจาจันทรภาณุศรีธรรมา โศกราช” วาเปนผูที่รวบรวมแวนแควนใหญนอยเขาดวยกันไดสำเร็จ ในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และยัง เปนเครือญาติเกี่ยวดองกับราชวงศพระรวงแหงอาณาจักรสุโขทัยดวย ดานศาสนา อาณาจักรตามพรลิงคนับถือศาสนาพราหมณ - ฮินดู และพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน โดยพบศิวลึงคที่มีอายุเกาแกประมาณพุทธศตวรรษที่ ๘ พระนารายณศิลาทราย และ พระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร ตอมาในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ พระเจาจัทรภาณุศรีธรรมาโศกราชทรง ยกทัพไปโจมตีลังกา ๒ ครั้ง เพื่อแยงชิงพระทันตธาตุจากลังกา ทำใหอิทธิพลของพระพุทธศาสนา
  • 52.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 48 นิกายเถรวาท ลัทธิลังกาวงศ และศิลปะแบบลังกาเขามาเผยแพรและฝงรากลึกอยูในอาณาจักร นครศรีธรรมราชตั้งแตนั้น ดังปรากฏศาสนสถานและศาสนวัตถุที่สำคัญ คือ เจดียพระบรมธาตุจังหวัด นครศรีธรรมราช พระพุทธรูปประทับยืนสำริดปางประทานธรรม ทำใหนครศรีธรรมราชกลายเปน ศูนยกลางสำคัญของการเผยแพรพระพุทธศาสนาในดินแดนไทย ซึ่งพระสงฆจากนครศรีธรรมราชได นำพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศไปเผยแพรยังกรุงสุโขทัยตั้งแตสมัยพอขุนรามคำแหงมหาราช พระบรมธาตุเมืองนครศรีธรรมราช ภายในวัดพระมหาธาตุวรวิหาร ซึ่งมีความเกี่ยวพันกับที่ตั้งเมืองยุคที่สามของอาณาจักร ที่มา : http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=nakhonsi&month=11- 2010&date=27&group=1&gblog=23 ๒) อาณาจักรศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๙) สันนิษฐานวามีศูนยกลางอยูที่ เมืองปาเล็มบังบนเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย มีอิทธิพลครอบคลุมตั้งแตเกาะชวาในอินโดนีเซีย ขึ้นมาถึงอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี อนึ่ง มีนักวิชาการบางทานเชื่อวาศูนยกลางของอาณาจักร ศรีวิชัยอาจจะอยูที่อำเภอไชยาก็เปนได ระยะแรกอาณาจักรศรีวิชัยมีความรุงเรืองขึ้นมาในฐานะศูนยกลางการคาทาง ทะเลระหวางจีนและอินเดีย เพราะเปนเมืองทาที่พอคาตางชาติเขามาคาขายและพำนักเพื่อคอย การเปลี่ยมลมมรสุม ตอมาในพุทธศตวรรษที่ ๑๖ จีนเริ่มแตงเรือสำเภาออกไปคาขายยังเมืองตางๆ โดยตรงทำใหบทบาทของศรีวิชัยในฐานะพอคาคนกลางลดลง และทำใหอำนาจของศรีวิชัยในบริเวณ คาบสมุทรเสื่อมลง แตสงผลดีตอเนื่องอื่นๆ ในคาบสมุทรตอนใตของไทย เพราะเมืองจีนเขามาคาขาย
  • 53.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 49 โดยตรง ทำใหเศรษฐกิจขยายตัวขึ้น เกิดเมืองใหมขึ้นหลายแหง เชน ที่เมืองไชยา ซึ่งมีชุมชนอาศัยอยู ทั่วไปบริเวณชายฝงทะเล ริมแมน้ำคีรีรัฐ และแมน้ำหลวง เมืองไชยาจึงมีความสำคัญขึ้นมาในฐานะ เมืองการคาและเมืองอารยธรรมศรีวิชัย แตอิทธิพลของศรีวิชัยที่แพรไปยังดินแดนตางๆ สวนใหญ เปนเรื่องของศิลปะแบบศรีวิชัยมากกวาเรื่องอำนาจทางการเมือง เจดียพระบรมธาตุไชยา อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎธานี เปนโบราณสถาน สมัยศรีวิชัย สรางขึ้นเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓ – ๑๕ กอดวยอิฐโบกปูน ยอดเจดียตกแตงดวยเจดียเล็กๆ โดยรอบ ที่มา : http://blog.unseentourthailand.com/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0% B8%B2%E0%B8%9A%E2%80%98%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8% B0%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%98%E0%B8%B2% E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B9%84%E0%B8%8A%E0%B8%A2%E0% B8%B2%E2%80%99-%E0%B8%AB%E0%B8%99/ สำหรับดานศาสนาในระยะแรกอาณาจักรศรีวิชัยที่ไชยานับถือศาสนาพราหมณ- ฮินดู และพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ตอมานับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทจากทวารวดี และ พระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศจากนครศรีธรรมราช ดังปรากฎศาสนสถานและศาสนวัตถุในศาสนา ตางๆ เชน พระบรมธาตุ อำเภอไชยา พระพุทธรูปปางนาคปรกสำริด ที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา เทวรูป พระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร วัดศาลาทึง อำเภอไชยา เปนตน
  • 54.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 50 ศิลปะศรีวิชัย อาณาจักรศรีวิชัยเจริญรุงเรืองอยูบริเวณคาบสมุทร ภาคใต ข องไทย ศิ ล ปะศรี วิ ชั ย จึ ง เกี่ ย วข อ งกั บ ศิ ล ปะชวาภาค กลางของประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งใกลชิดกับศิลปะอินเดียแบบ คุปตะและแบบปาละและเนื่องจากพระพุทธศาสนาฝายมหายาน เจริญรุงเรืองในศรีวิชัย ชาวศรีวิชัยจึงนิยมสรางพระโพธิสัตว อวโลกิเตศวร แตก็มีการสรางพระพุทธรูปดว เชน พระพุทธรูป นาคปรก พบที่วัดเวียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี ในสวนผลงานทางดานสถาปตยกรรมของศิลปะศรีวิชัย เหลื อ อยู น อ ยมาก เช น เจดี ย พ ระบรมธาตุ ไ ชยา อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎรธานี เคาโครงของพระบรมธาตุไชยาใกลเคียงกับ เจดียในศิลปะชวาทางภาคกลางของประเทศอินโดนีเซีย จึงชวย สนับสนุนขอสันนิษฐานในสวนที่ศิลปะศรีวิชัยเกี่ยวของกับศิลปะ ชวาภาคกลาง ๔. พัฒนาการของอาณาจักรโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อาณาจักรโบราณในภาคตะวันออก เฉียงเหนือที่สำคัญมีดังนี้ ๑) อาณาจักรโคตรบูรณ (พุทธ- ศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) มีศูนยกลางอยูที่นครพนม มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดจนดิ น แดนฝ ง ซ า ยของแม น้ ำ โขง เรื่ อ งราว ของอาณาจักรโคตรบูรณ ปรากฏอยูใน “ตำนาน อุรังคธาตุ” ที่กลาวถึงความเปนมาของชุมชนใน อาณาจั ก ร และประวั ติ ก ารสร า งพระธาตุ พ นม อาณาจั ก รโคตรบู ร ณ ไ ด รั บ อิ ท ธิ พ ลจากอิ น เดี ย มีการปกครองโดยกษัตริย นับถือพระพุทธศาสนา นิกายเถรวาทตามแบบทวารวดี และมีความเชื่อ พระธาตุพนม จังหวัดนครพนม โบราณสถานใน พื้นเมืองเรื่องการนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์และการบูชา พระพุทธศาสนา สรางขึ้นเพื่อบรรจุพระอุรังคธาตุ พญานาค ของพระพุทธเจา ที่มา : http://lucifergyoza.wordpress.com/2011/02/05/%E0%B8%9E% E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%9 5%E0%B8%B8%E0%B8%9E%E0%B8%99%E0%B8%A1/
  • 55.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 51 ศาสนสถานที่สำคัญของอาณาจักร คือ พระธาตุพนม ตำนานอุรังคธาตุกลาววา สรางขึ้นหลังจากพระพุทธเจาปรินิพพาน ๘ ป พระมหากัสสปะพรอมดวยพระอรหันต ๕๐๐ รูป เดินทางมายังแดนสุวรรณภูมิเพื่อเผยแผศาสนา และนำพระอุรังคธาตุหรือสวนกระดูกหนาอกของ พระพุทธเจามาดวย พรอมกับไดสรางเจดียเพื่อบรรจุพระอุรังคธาตุ ในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ พระเจาชัยวรมันที่ ๗ แหงอาณาจักรขอม ขยายอิทธิพลมา ครอบครองดินแดนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย ตอมาเมื่ออาณาจักรลานชาง (ลาว) มีอำนาจ อาณาจักรโคตรบูรณไดตกเปนเมืองขึ้นของลานชาง ๒) อาณาจักรอิศานปุระ (พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๘) อาณาจักรอิศานปุระ (เจนละ) หรืออาณาจักรขอม รุงเรืองขึ้นในสมัยพระเจาอิศานวนมัน (พ.ศ.๑๑๕๙–๑๑๖๙) ตอมาอาณาจักร แตกแยกเปน ๒ สวน คือ อาณาจักรเจนละบกและเจนละน้ำ ในสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๒ ทรง รวบรวมอาณาจักรเจนละเขาดวยกันเปนอาณาจักรขอม (เขมร) เมื่อพุทธศตวรรษที่ ๑๔ พระองค เริ่มตั้งเมืองหลวงในบริเวณใกลเมืองพระนคร (เมืองเสียมเรียบ หรือเสียมราฐ ในปจจุบัน) เรื่องราว ของอาณาจักรอิศานปุระหรือเจนละ ปรากฏอยูในจดหมายเหตุจีนราชวงศตางๆ และในบันทึกของ ราชทูตจีน ชื่อ โจว ตากวน ที่เดินทางมายังเจนละในพุทธศตวรรษที่ ๑๙ และเขียนบันทึกเรื่องราวของ อาณาจักรเจนละไวในชื่อ “บันทึกดวยขนบธรรมเนียมประเพณีของเจินละ” ระบุวา อาณาจักรเจนละตั้งอยูระหวางอาณาจักรทวารวดีและจามปา (เวียดนาม) ซึ่งไดบริเวณที่เปนราชอาณาจักรกัมพูชาในปจจุบัน ในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ อาณาจักรอิศานปุระ หรือขอมมีอำนาจ และเจริญรุงเรือง สูงสุดสมัยพระเจาสุริยวรมันที่ ๒ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘) ผูสรางปราสาทนครวัด ปราสาทหินพนมรุง ปราสาทหินพิมาย และพระเจาชัยวรมันที่ ๗ ผูสรางพระนครธม (ปราสาทบายน) ปราสาทตามพรหม ในชวงเวลานี้กษัตริยขอมยังไดสรางปราสาทหินขนาดใหญมากมายในบริเวณที่อาณาจักรขอมขยาย อำนาจไปถึง เชน บริเวณสามเหลี่ยมปากแมน้ำโขง ลาวตอนใต ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาค ตะวันออกของไทย จนถึงลุมแมน้ำเจาพระยา ดังปรากฏหลักฐานอยูทั่วไป เชน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดพระนครราชสีมา ปราสาทหินพนมรุง ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย ปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร พระปรางคสามยอด จังหวัดลพบุรี ปราสาทเมืองสิงห จังหวัดกาญจนบุรี เปนตน ปราสาทหินพิมาย โบราณสถานใน อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งไดรับอิทธิพลการกอสรางมาจาก อาณาจักรอิศานปุระ ที่มา : http://www.pixpros.net/forums/ showthread.php?t=49982&page=11
  • 56.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 52 อาณาจักรขอมไดเผยแพรอารยธรรมไปยังรัฐที่อยูใกลเคียงหลายดานทั้งดาน การปกครอง ไดแก การปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย ความเปนสมมติเทพของกษัตริย ระบบ ขุนนาง การปกครองแบบจตุสดมภ และกฎหมายพระธรรมศาสตร ดานศาสนาและความเชื่อ ไดแก ศาสนาพราหมณ–ฮินดู พระพุทธศาสนานิกายอาจริยวาทหรือมหายาน ดังจะเห็นไดจากโบราณสถาน และโบราณวัตถุ เชน ปราสาทหิน เทวรูป ประติมากรรมรูปโพธิสัตว ศิวลึงค พระพุทธรูปางนาคปรก ความเชื่อเรื่อพญานาค เปนตน อยางไรก็ตาม การสรางศาสนสถานขนาดใหญที่ตองใชแรงงานคนและคาใชจาย จำนวนมาก ทำใหอาณาจักรขอมคอยๆ เสื่อมโทรมลงตั้งแตพุทธศตวรรษที่ ๑๙ เปนตนมา ๑. ๒. ๑. พระพุทธรูปปางนาคปรก พบที่ ปราสาทหินพิมาย ๒. สิงหและพญานาค พบที่ ปราสาทหินพิมาย ๓. ประติมากรรมรูปพระโพธิสัตว พบที่ หนาปรางค ปราสาทหินพิมาย ที่มา : http://www.moohin.com/trips/nakonrat- chasima/prasathinphimai/ ๓.
  • 57.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 53 ปราสาทหินในดินแดนไทย ปราสาทหิ น เป น ศิ ล ปกรรมที่ แ สดงถึ ง ความเจริ ญ รุ ง เรื อ งของ อารยธรรมขอม ปรากฏอยู ใ นประเทศไทยหลายสิ บ แห ง จากทิ ศ ตะวั น ออก สุ ด บริ เ วณชายแดนไทย–กั ม พู ช า มี ก ลุ ม ปราสาทตาเมื อ น จั ง หวั ด สุ ริ น ทร ทิ ศ ตะวั น ตกมี ป ราสาทเมื อ งสิ ง ห จั ง หวั ด กาญจนบุ รี และเหนื อ สุ ด มี ป ราสาท วัดจันทรเจา จังหวัดสุโขทัย ปราสาทที่ปรากฏอยูในประเทศไทย มีลักษณะการสรางออกได ๓ ประเภท คือ ๑. ปราสาทหินที่เปนศาสน- ส ถ า น ห รื อ เ ท ว า ลั ย มั ก เ ป น ปราสาทหินที่มีขนาดใหญ สรางขึ้น เพื่ อ เป น สถานที่ ป ระกอบพิ ธี ก รรม เช น ปราสาทหิ น พนมรุ ง อำเภอ เฉลิ ม พระเกี ย รติ จั ง หวั ด บุ รี รั ม ย เปนตน ที่มา : http://www.ubonmet.tmd.go.th/a_new_view.ph p?id_view=10 ๒. ธรรมศาลา สรางขึ้นเพื่อเปนที่พัก สำหรั บ คนเดิ น ทาง ตั้ ง อยู ต ามเส น ทาง จากเมืองพระนครมายังปราสาทหินพิมาย เชน ปราสาทตาเมือน อำเภอกาบเชิง จังหวัด สุรินทร เปนตน ที่มา : http://www.thaipackagetour.com ๓. อโรคยาศาลหรื อ กุ ฏิ ฤ าษี หมายถึง สุขศาลาหรือสถานพยาบาล ผูปวยในชุมชน เชน ปราสาทเมือนโตจ อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร เปนตน ที่มา : http://www.thaipackagetour.com
  • 58.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 54 สรุปเวลาแสดงการสรางอาณาจักรอิศานปุระ (ขอม) สมัยเมืองพระนคร ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๔ พระเจา ชัยวรมันที่ ๒ สรางเมืองหริหราลัย และพนมกุ เ ลนเริ่ ม สมั ย เมื อ ง พระนคร ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ พระเจาสุริยวรมันที่ ๒ สรางนครวัด ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ พระเจาสุริยวรมันที่ ๒ สรางนครวัด
  • 59.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 55 ๕. การสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณกอนสมัยสุโขทัย การศึกษาเกี่ยวกับการสรางสรรคภูมิปญญาของมนุษยในอาณาจักรโบราณกอนสมัย สุโขทัยในดินแดนประเทศไทย ก็เพื่อใหเขาใจถึงภูมิปญญาของผูคนในอาณาจักรโบราณสมัยประวัติ ศาสตรกอนสมัยสุโขทัยในดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบัน อันอาจจะเปนตัวอยางในการนำไปใชใน การดำเนินชีวิตของคนไทยในปจจุบันได ๑) ปจจัยที่มีอิทธิพลตอการสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณกอนสมัย สุโขทัย การสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณกอนสมัยสุโขทัยในดินแดนประเทศไทยเกิด จากปจจัยที่สำคัญๆ ดังนี้ (๑) ปจจัยพื้นฐาน ที่สำคัญดังนี้ ๑. ลักษณะทางภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอม เชน เปนที่ราบลุม มีแมน้ำไหล ผานใกลทะเล มีภูเขาสูง เปนตน และมรสุมพัดผานตลอดป คือ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือในฤดูหนาว ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใตในฤดูฝน สภาพภูมิศาสตรและสิ่งแวดลอมดังกลาวเปนปจจัยในการเสริม สรางภูมิปญญาของผูคนในบริเวณอาณาจักรโบราณเหลานี้ อันนำไปสูการหาหนทางแกปญหาตางๆ ทามกลางสภาพแวดลอมทางดานภูมิศาสตรดังกลาว ๒. ลักษณะรวมและลักษณะแตกตางทางสังคมและวัฒนธรรม เชน ผูคนใน อาณาจักรโบราณเหลานี่ตางก็มีวัฒนธรรม “ขาว” คือ รับประทานขาวเหมือนกัน ตองปลูกขาวเปน อาหารคลายๆ กัน เปนตน สำหรับลักษณะแตกตางทางสังคมและวัฒนธรรมก็เปนปจจัยทางดาน ภูมิปญญาเหมือนกัน เชน เมืองละโวสมัยทวารวดีผูคนนับถือศาสนาพราหมณ–ฮินดู แตเมืองนคร ชัยศรีสมัยทวารวดีผูคนนับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท เปนตน (๒) ปจจัยภายนอก เชน จากบุคคลภายนอกที่เขามาติดตอคาขาย กลาวคือ อาณาจักรโบราณแถบนี้ไดรับเอาอารยธรรมอินเดียมาตั้งแตแรกเริ่ม เชน ภาษา ศาสนา เปนตน ทำใหมีอิทธิพลตอการเสริมสรางภูมิปญญาของบุคคลในอาณาจักรโบราณ บริเวณแถบนี้เชนเดียวกัน ที่มา : http://www.panoramio.com/photo/52069354
  • 60.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 56 ๒) ผลงานการสร า งสรรค ภู มิ ป ญ ญาของอาณาจั ก รโบราณก อ นสมั ย สุ โขทั ย การสรางสรรคภูมิปญญาของอาณาจักรโบราณ สวนหนึ่งเกิดจากการรับอารยธรรมตางชาติมา ผสมผสานกับวัฒนธรรมทองถิ่น ทำใหเกิดการพัฒนาดานภูมิปญญาขึ้น ที่สำคัญดังนี้ (๑) การเกษตรกรรม ผูคนในสมัยทวารวดีมีความคิดสรางสรรคในการเพาะปลูก แบบใหม โดยมีการใชแรงงานวัวไถนาผอนแรงคน ตอมาไดพัฒนามาใชแรงงานควายทำนาในที่ลุม และเริ่ ม เปลี่ ย นมาใช พั น ธุ ข า วเมล็ ด เรี ย ว ซึ่ ง นิ ย มบริ โ ภคกั น มาจนถึ ง ป จ จุ บั น โดยที่ ก อ นหน า นี้ ใชพันธุขาวเมล็ดปอม การคิดหาวิธีไถนาดวยการใชแรงงานสัตว พบวาการใชควายไถนาในที่ลุมซึ่งมี น้ำขัง ควายจะทำงานไดดีกวาวัว นับวาเปนภูมิปญญาทางดานเกษตรกรรมอยางหนึ่ง ในสมัยโบราณ การผลิตพืชผล ทางการเกษตรเปนการผลิต แบบพอยังชีพโดยทำเองใชเอง ที่มา : http://kanchanapisek.or.th/kp6/New/sub/ book/book.php?book=23&chap=4&page=t23- 4-m.htm (๒) การเลือกทำเลในการสรางบานแปลงเมือง การสรางบานแปลงเมืองจะตองอยู ในทำเลที่ตั้งที่เหมาะสม สามารถติดตอกับดินแดนภายในและภายนอกอาณาจักรไดอยางสะดวก เพื่อผลประโยชนทั้งทางดานการเกษตรกรรม การคา และการปกครอง เชน ที่บริเวณเมืองโบราณอูทอง นครปฐม คูบัว เปนตน จะเห็นไดวาที่ตั้งของเมืองเหลานี้อยูในเขตลุมแมน้ำ มีทางออกสูทะเล ซึ่งสะดวกตอการคาขายกับดินแดนภายนอก ขณะเดียวกันก็สามารถติดตอกับดินแดนภายในที่มี พืชอุดมสมบูรณ มีทรัพยากรและปาหายากอีกดวย เมืองโบราณอูทอง เปนแหลงทำเล ในการสรางบานแปลงเมือง ที่เหมาะสม ที่มา : http://www1.mod.go.th/ heri tage/nation/oldcity/suphan- buri2.htm
  • 61.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 57 (๓) การประดิ ษ ฐ ตั ว อั ก ษรขึ้ น ใช ในสมั ย ทวารวดี แตเดิมกลุมชนเหลานี้ใชภาษา สันสกฤตและภาษาบาลี ที่รับมาจากอินเดียในการสื่อสาร ภาษาสันสกฤตเกี่ยวของกับ ชนชั้ น สู ง และใช ใ นคำประกาศพิ ธี ก รรม ส ว นภาษาบาลี เ ป น ภาษาในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท เปนภาษาที่ศักดิ์สิทธิ์ เมื่อชาวทวารวดีไดรับเอาตัวอักษรนั้นมาแลว ก็มาดัดแปลงผสม ผสานกับภาษาในทองถิ่น จึงกลายมาเปนอักษรมอญโบราณ ซึ่งเปนอักษรของชาวทวารวดี อักษรมอญโบราณ พุทธศตวรรษที่ ๑๗ จารึกวัดดอนแกว อำเภอเมือง ที่มา : http://www.sac.or.thdata จังหวัดลำพูน bases/inscriptions/th/mainphp?p =ZGV0YWls&id=286 (๔) ศาสนา-ความเชื่อ อาณาจักรโบราณในดินแดนประเทศไทยกอนสมัยสุโขทัย ไดมีการสรางสรรคภูมิปญญาอันเกิดจากความศรัทธาในพระพุทธศาสนา โดยมีการใชความเชื่อ เกี่ยวกับคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนาเปนหลักยึดเหนี่ยวจิตใจของพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย เพื่อความ สงบสุขของสังคม และนำไปสูการสรางสรรคภูมิปญญาทางดานสถาปตยกรรม ประติมากรรม ดังเชน ที่ปรากฏอยูในอาณาจักรทวารวดี และอาณาจักรหริภุญชัย เปนตน วัดพระสิงห จังหวัดเชียงใหม สรางสรรคจากความเชื่อในพระพุทธศาสนา ในสมัยอาณาจักรหริภุญชัย ที่มา : http://www.thailandsworld.com/th/chiang-mai/chiang-mai-temples/index.cfm
  • 62.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 58 บุคคลสำคัญของอาณาจักรโบราณในดินแดนประเทศไทย กอนสมัยสุโขทัย บุ ค คลสำคั ญ ที่ ก อ ให เ กิ ด การเปลี่ ย นแปลงประวั ติ ศ าสตร ในบริ เวณแถบนี้ มีดังตอไปนี้ พระนางจามเทวี พระนางจามเทวีปฐมกษัตริยแหงอาณา จักรหริภุญชัย ตามตำนานจามเทวีวงศกลาววา พระนางเปนธิดากษัตริยเมืองละโว (ลพบุรี) ได เสด็ จ มาจากเมื อ งละโว ขึ้ น มาปกครองเมื อ ง หริภุญชัย (ลำพูน) เมื่อประมาณ พ.ศ.๑๓๑๐ – ๑๓๑๑ ราชวงศจามเทวีมีเชื้อสายปกครองเมืองหริภุญชัย สื บ ต อ กั น มาจนถึ ง ต น พุ ท ธศตวรรษที่ ๑๙ ใน สมัยพระยายีบาจึงสิ้นราชวงศพระนางจามเทวี มีความสำคัญตอการวางรากฐานทางวัฒนธรรม ของหริภุญชัยและบริเวณใกลเคียงเนื่องจากขณะ เสด็จจากละโวมาสรางเมืองหริภุญชัย ไดนำเอา ผูเชี่ยวชาญในศิลปะวิทยาการตางๆ มาดวย เชน พระภิกษุ นักปราชญ ชางแขนงตางๆ เปนตน นับไดวาเปนการขยายตัวทางวัฒนธรรมทวารวดี จากเมืองละโวมายังหริภุญชัย โดยเฉพาะอยางยิ่ง ที่มา : http://www.rd.go. ความเจริญทางพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท th/lamphun/55.0.html ในหริ ภุ ญ ชั ย ทำให แ คว น หริ ภุ ญ ชั ย กลายเป น ศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท สืบตอมาอีกเปนเวลานาน
  • 63.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 59 พระเจาชัยวรมันที่ ๗ พระเจาชัยวรมันที่ ๗ (พ.ศ. ๑๗๒๔– ๑๗๖๑) เปนกษัตริยที่ยิ่ง ใหญที่สุดพระองคหนึ่งของอาณา จักรขอม เมื่อขึ้นครองราชยแลว ไดขยายอำนาจของอาณาจักรขอม เมื่ อ ขึ้ น ครองราชย แล ว ได ข ยาย อำนาจของอาณาจักรขอมขึ้นไปทา ง เหนือและตะวันตกถึงดินแดน พมา และบางสวนของแหลมมลายู พระเจาชัยวรมันที่ ๗ ทรงมีศรัทธาอยางแรงกลา ในพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ซึ่งนับถือพระโพธิสัตว อวโลกิเตศวรเปนหลัก ทรงสรางโรงพยาบาล สำหรับรักษา โรคภัยไขเจ็บแกราษฎรถึง ๑๐๒ แหง งานสถาปตยกรรม สำคัญที่พระองคทรงสรางไวคือ เมืองนครธม มีกำแพง แตละดานยาวถึง ๑๒ กิโลเมตร มีคูเมืองขนาดใหญ ลอมรอบ และมีประตู ๕ ประตู โดยมีปราสาทบายน เปนจุดศูนยกลาง นอกจากนี้ยังทรงสรางศาสนสถานอีกมาก เชน ปราสาทตาพรหม ประสาทพระขรรค ปราสาทนาคพัน เปนตน นอกจากนี้ พระองคไดทรงสราง ประติมากรรม มากกวา ๒๐,๐๐๐ ชิ้น ที่ทำดวยทองคำ เงิน สำริดและ หินกระจายไปในอาณาจักรขอม
  • 64.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 60 กลาวโดยสรุป ดินแดนที่เปนประเทศไทยปจจุบันมีผูคนอาศัยอยูตั้งแตสมัยกอนประวัติ- ศาสตร โดยมีชุมชนกระจายทั่วไปในทุกภาคของประเทศไทย แตพบมากในภาคกลางและภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ ชุมชนตางๆ ไดสรางสมความเจริญขึ้นมา เชนการรูจักทำเครื่องปนดินเผา การรูจักใชเครื่องมือเหล็ก เปนตน ตอมาเมื่อชุมชนไดขยายตัวใหญขึ้น และมีการติดตอแลกเปลี่ยน สินคา และวัฒนธรรมกับชุมชนอื่น ทั้งชุมชนที่อยูใกลเคียงและดินแดนที่หางไกลออกไป โดยเฉพาะ อิ น เดี ย และจี น จึ ง ทำให ไ ด รั บ อิ ท ธิ พ ลทางอารยธรรมเข า มาที่ ส ำคั ญ คื อ อารยธรรมอิ น เดี ย เช น ศาสนาพราหมณ – ฮินดู พระพุทธศาสนา ภาษาสันสกฤต ภาษาบาลี เปนตน ทำใหชุมชนพัฒนาเปน เมือง เปนแควนหรือรัฐ และเปนอาณาจักรขึ้นมาในทุกภาคของประเทศไทย โดยเฉพาะอาณาจักร ทวารวดีบริเวณลุมแมน้ำภาคกลาง ซึ่งมีความสำคัญอยางยิ่งตอการพัฒนาอาณาจักรโบราณใน ภาคกลาง ในระยะตอมา ไดแก อาณาจักรละโว และอาณาจักรอโยธยา ซึ่งเปนรากฐานของประเทศไทย ในปจจุบัน จะเห็ นไดวา ในแตละภูมิภาคของดินแดนประเทศไทยจะเกิดอาณาจักรตางๆ ในเวลา ใกลเคียงกันและมีการถายทอดวัฒนธรรมระหวางกัน ซึ่งแตละอาณาจักรลวนรับเอาวัฒนธรรมจาก อาณาจักรอื่นแลว นำมาผสมผสานกับความคิดความเชื่อของอาณาจักรตน จนกอใหเกิดวัฒนธรรมทองถิ่น ที่มีลักษณะเฉพาะของตัวเองขึ้นมา
  • 65.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 61 กิจกรรมที่ ๕ คำสั่ง ใหนักเรียนนำตัวเลขหนาขอความใสลงในชองวางดานลางใหสัมพันธกัน ๑. อาณาจักรทวารวดี ๒. อาณาจักรละโว ๓. อาณาจักรโยนกเชียงแสน ๔. อาณาจักรหริภุญชัย ๕. อาณาจักรลานนา ๖. อาณาจักรลังกาสุกะ ๗. อาณาจักรตามพรลิงค ๘. อาณาจักรศรีวิชัย ๙. อาณาจักรโคตรบูรณ ๑๐. อาณาจักรอิศานปุระ หมายเลข รายละเอียด ศาสนสถานที่สำคัญ เชน พระบรมธาตุไชยา อำเภอไชยา เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร ที่วัดศาลาทึง อำเภอไชยา พระพุทธรูปปางนาคปรกสำริดที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา เปนตน มีการขุดพบเหรียญที่มีจารึกภาษาสันสกฤตวา “ศรีทวารวตี ศวรปุณยะ” แปลวา การบุณย ของพระเจาศรีทวารวดี ที่จังหวัดนครปฐม เจริญรุงเรืองในสมัยพระเจาอิศานวรมัน ตอมาแตกแยกเปนเจนละบกและเจนละน้ำ ในสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๒ ทรงรวบรวมเขาดวยกันเปนอาณาจักรขอม (เขมร) เรื่องราวของอาณาจั กรปรากฏอยู ในตำนานสิ ง หนวั ติ กุ มารและตำนานลวจั ง กราช มีศูนยกลางอยูที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายในปจจุบัน หลักฐานที่สำคัญ เชน พระปรางคสามยอด เทวสถานปรางคแขก เทวรูปพระนารายณ เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร รูปสลักพระพรหมบนแผนศิลา เปนตน มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดนครพนม มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดดินแดนฝงซายของแมน้ำโขง ผูกอตั้งอาณาจักร คือ พระยามังรายมหาราช มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดเชียงใหมในปจจุบัน ศาสนสถานสำคัญ เชน วัดเจดียหลวง วัดเจดียเจ็ดยอด เปนตน ศูนยกลางของอาณาจักรอยูบริเวณจังหวัดนครศรีธรรมราชในปจจุบัน ตำนานจามเทวีวงศระบุวา ษีวาสุเทพเปนผูสรางเมืองและขอใหกษัตริยละโวสง เชื้อพระวงศมาปกครอง มีศูนยกลางอยูที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี เปนศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน ดังปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุของหลวงจีนอี้จิง
  • 66.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 62 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè õ หมายเลข รายละเอียด ศาสนสถานที่สำคัญ เชน พระบรมธาตุไชยา อำเภอไชยา เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร ๘ ที่วัดศาลาทึง อำเภอไชยา พระพุทธรูปปางนาคปรกสำริดที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา เปนตน ๑ มีการขุดพบเหรียญที่มีจารึกภาษาสันสกฤตวา “ศรีทวารวตี ศวรปุณยะ” แปลวา การบุณย ของพระเจาศรีทวารวดี ที่จังหวัดนครปฐม เจริญรุงเรืองในสมัยพระเจาอิศานวรมัน ตอมาแตกแยกเปนเจนละบกและเจนละน้ำ ๑๐ ในสมัยพระเจาชัยวรมันที่ ๒ ทรงรวบรวมเขาดวยกันเปนอาณาจักรขอม (เขมร) ๓ เรื่องราวของอาณาจั กรปรากฏอยู ในตำนานสิ ง หนวั ติ กุ มารและตำนานลวจั ง กราช มีศูนยกลางอยูที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายในปจจุบัน ๒ หลักฐานที่สำคัญ เชน พระปรางคสามยอด เทวสถานปรางคแขก เทวรูปพระนารายณ เทวรูปพระโพธิสัตวอวโลกิเตศวร รูปสลักพระพรหมบนแผนศิลา เปนตน ๙ มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดนครพนม มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดดินแดนฝงซายของแมน้ำโขง ๕ ผูกอตั้งอาณาจักร คือ พระยามังรายมหาราช มีศูนยกลางอยูที่จังหวัดเชียงใหมในปจจุบัน ศาสนสถานสำคัญ เชน วัดเจดียหลวง วัดเจดียเจ็ดยอด เปนตน ๗ ศูนยกลางของอาณาจักรอยูบริเวณจังหวัดนครศรีธรรมราชในปจจุบัน ๔ ตำนานจามเทวีวงศระบุวา ษีวาสุเทพเปนผูสรางเมืองและขอใหกษัตริยละโวสง เชื้อพระวงศมาปกครอง ๖ มีศูนยกลางอยูที่อำเภอยะรัง จังหวัดปตตานี เปนศูนยกลางสำคัญของพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน ดังปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุของหลวงจีนอี้จิง
  • 67.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 63 กิจกรรมที่ ๖ คำสั่ง ใหนักเรียนดูภาพโบราณสถานตอไปนี้ แลวตอบคำถามตามประเด็นที่กำหนด ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร .................................................... ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ................................................. สมัยอาณาจักร ....................................................
  • 68.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 64 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ö ปราสาทหินพิมาย ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด นครราชสีมา ................................................. อิศานปุระ สมัยอาณาจักร .................................................... พระบรมธาตุไชยา ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด สุราษฎรธานี ................................................. ศรีวิชัย สมัยอาณาจักร .................................................... พระธาตุหริภุญชัย ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ลำพูน ................................................. หริภุญชัย สมัยอาณาจักร .................................................... วัดมหาธาตุวรวิหาร ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด นครศรีธรรมราช ................................................. ตามพรลิงค สมัยอาณาจักร .................................................... พระปรางคสามยอด ชื่อโบราณสถาน .................................................... ที่จังหวัด ลพบุรี ................................................. ละโว สมัยอาณาจักร ....................................................
  • 69.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 65 กิจกรรมที่ ๗ คำสั่ง ใหนักเรียนนำหมายเลขที่กำหนดใหในแผนที่ไปเติมลงในชองวางตรงตามที่เปน ศูนยกลางของอาณาจักรใหถูกตอง ...................ศรีวิชัย ...................ลานนา ........โยนกเชียงแสน ...............โคตรบูรณ .................ทวารวดี .............ตามพรลิงค ......................ละโว ...............หริภุญชัย
  • 70.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 66 á¹ÇµÍº¡Ô¨¡ÃÃÁ·Õè ÷ ๗ ...................ศรีวิชัย ๓ ...................ลานนา ๑ ........โยนกเชียงแสน ๔ ...............โคตรบูรณ ๕ .................ทวารวดี ๘ .............ตามพรลิงค ๖ ......................ละโว ๒ ...............หริภุญชัย
  • 71.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 67 ประจำหนวยที่ ๓ คำชี้แจง ขอสอบเปนแบบปรนัย ชนิด ๔ ตัวเลือก จำนวน ๒๐ ขอ คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงคำตอบเดียว แลวกากบาท ( ) ลงใน กระดาษคำตอบ ๑. ลั ก ษณะการดำรงชี วิ ต ของมนุ ษ ย ใ น ๔. การดำรงชีวิตของมนุษยในยุคแรกเริ่ม ชวงแรกๆ ตรงตามขอใด นาจะมีลักษณะสอดคลองกับขอใด ก. ลาสัตว เก็บหาของปา ก. เพาะปลูกขาว ข. อาศัยกันอยูเปนชุมชน ข. ลาสัตวปาเปนอาหาร ค. เพาะปลูกพืชธัญญาหาร ค. คาขายกับชุมชนใกลเคียง ง. ทำภาชนะดินเผาไวใสอาหาร ง. ใชเงินตราเปนสื่อกลางในการแลก ๕. สุวรรณภูมิหรือดินแดนแหงทองคำ เปน เปลี่ยน ชื่อเดิมของดินแดนใด ๒. การสรางเครื่องมือเครื่องใชของชุมชน ก. เอเชียใต มนุษยยุคหินเกาจะมีลักษณะตามขอใด ข. เอเชียตะวันออก ก. ประดิษฐกลองมโหระทึก ค. เอเชียตะวันตกเฉียงใต ข. ทำเครื่องประดับจากแกว ง. เอเชียตะวันออกเฉียงใต ค. ทำขวานกำปนกะเทาะหนาเดียว ๖. บริ เวณที่ เ หมาะสมกั บ การตั้ ง ถิ่ น ฐาน ง. ทำเครื่องปนดินเผาแบบสามขา ของชุมชนโบราณควรจะเปนที่ใด ๓. “มนุ ษ ย เร ร อ นเก็ บ หาอาหาร ล า สั ต ว ก. ที่ราบสูง ข. หุบเขา ใชเพิงผาหรือถ้ำเปนที่หลับนอน รูจัก ค. ที่ราบเชิงเขา เพาะปลู ก และนำสั ต ว ป า มาเลี้ ย ง” ง. ที่ราบลุมแมน้ำและชายฝงทะเล ขอความดังกลาวแบงตามเกณฑขอใด ๗. ขอใดกลาวไดถูกตอง ก. แบงตามอาชีพ ก. ชุมชนทุกแหงจะตองอยูริมน้ำ ข. แบงตามทำเลที่ตั้ง ข. ชุมชนจะเจริญไดตองใชสำริดกอน ค. แบงตามลักษณะการดำรงชีวิตของ ค. ชุมชนทุกแหงจะตองขยายไปเปน มนุษย แควน ง. แบงตามเทคโนโลยีการทำเครื่องมือ ง. ชุมชนแตละแหงมีพัฒนาการไมเทา เครื่องใช กัน
  • 72.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 68 ๘. รากฐานของวัฒนธรรมละโวมาจากที่ใด ๑๓. เหตุผลสำคัญที่ทำใหอาณาจักรโบราณ ก. จีน มักตั้งอยูริมแมน้ำหรือชายฝงทะเลคือ ข. อินเดีย อะไร ค. สรางขึ้นเอง ก. ประชาชนใชเรือเปนพาหนะ ง. ทวารวดีและขอม ข. ปองกันไมใหขาศึกลอมเมือง ๙. “มีการพบโครงกระดูกมนุษยและสัตว ค. สะดวกในการคาขายและเพาะปลูก ภาชนะดินเผาลายเขียนสีทั้งลายเชือก ง. ฝกฝนกองทัพทางทะเลใหมีประสิทธิ ทาบ ลายขู ด ขี ด บนผิ ว ขั ด มั น เครื่ อ ง ภาพมากขึ้น ประดับทำจากลูกปด” แสดงใหเห็นถึง ๑๔. มรดกที่ สั ง คมไทยได รั บ จากนครศรี - พัฒนาการของชุมชนในขอใด ธรรมราชคือขอใด ก. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ก. การเขียนอักษรไทย ข. บานเกา จังหวัดกาญจนบุรี ข. การนับถือพระโพธิสัตว ค. ถ้ำผีแมน จังหวัดแมฮองสอน ค. การสรางเจดียทรงพุมขาวบิณฑ ง. บานดอนตาเพชร จังหวัดกาญจนบุรี ง. การนั บ ถื อ พระพุ ท ธศาสนานิ ก าย ๑๐. งานศิลปกรรมในขอใดที่ไมพบในศิลปะ เถรวาทลัทธิลังกาวงศ ทวาราวดี ๑๕. เหตุผลสำคัญที่ทำใหพระยามังรายมหาราช ก. พระปรางคสามยอด ทรงสรางราชธานีที่เชียงใหม นาจะเปน ข. พระพุทธรูปศิลาขาว เพราะอะไร ค. จุลประโทณเจดีย ก. มีธรรมชาติที่สวยงาม ง. ธรรมจักรศิลาและกวางหมอบ ข. ปองกันการรุกรานจากทางใต ๑๑. ป จ จั ย สำคั ญ ในการพั ฒ นาชุ ม ชนไปสู ค. จะไดดูแลอาณาจักรอยางทั่วถึง การเปนแควนหรืออาณาจักรคือขอใด ง. ตองการใหเปนเมืองทาคา ก. เกิดชนชั้นในสังคม ๑๖. ผลงานของอาณาจักรใดที่ทำใหพระพุทธ ข. มีการจัดระเบียบการปกครอง ศาสนาหยั่งรากลึกในดินแดนไทยมาจน ค. มีการติดตอคาขายกับชุมชนอื่น ถึงปจจุบัน ง. มีการรับอารยธรรมจากตางชาติ ก. ละโว ๑๒. เพราะเหตุใดจึงสันนิษฐานวาศูนยกลาง ข. หริภุญชัย ของทวาราวดีนาจะอยูที่จังหวัดนครปฐม ค. นครศรีธรรมราช ก. พบพระพุทธรูปปางนาคปรกสำริด ง. โคตรบูรณ ข. ปรากฎเรื่ อ งราวอยู ใ นตำนานมู ล ๑๗. ปราสาทหิ น ของขอม สั น นิ ษ ฐานว า ศาสนา สรางขึ้นเพื่อจุดประสงคใด ค. จดหมายเหตุจีนเรียกอาณาจักรนี้วา ก. เปนที่ประกอบศาสนพิธี “หลอหู” ข. เปนแหลงทองเที่ยวพักผอน ง. พบเหรียญเงินที่มีคำจารึกเปนภาษา ค. เปนศูนยกลางการปกครอง สันสกฤต ง. เปนที่ประทับของพระมหากษัตริย
  • 73.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 69 ๑๘. เพราะเหตุใดอาณาจักรโยนกเชียงแสน ๒๐. จากหลักฐานที่พบ ชุมชนใดนาจะเปน จึ ง ต อ งย า ยศู น ย ก ลางการปกครอง แหลงเริ่มตนของพัฒนาการการตั้งถิ่นฐาน หลายครั้ง ในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก. ถูกศัตรูรุกราน ก. พิมาย จังหวัดนครราชสีมา ข. ไดรับภัยธรรมชาติ ข. บานเชียง จังหวัดอุดรธานี ค. ทำเลที่ตั้งไมเหมาะสม ค. ฟาแดดสงยาง จังหวัดกาฬสินธุ ง. ตองการหาทางออกทะเลเพื่อคาขาย ง. หนองหารหลวง จังหวัดสกลนคร ๑๙. เรื่องราวของพระนางจามเทวีมีความ เกี่ยวของกับอาณาจักรในขอใด ก. ลานนา ข. หริภุญชัย ค. ทวาราวดี ง. ลังกาสุกะ
  • 74.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 70 Ẻ·´ÊͺËÅѧàÃÕ ประจำหนวยที่ ๓ ¹ ขอ คำตอบ ขอ คำตอบ ๑ ค ๑๑ ก ๒ ก ๑๒ ก ๓ ข ๑๓ ค ๔ ค ๑๔ ก ๕ ง ๑๕ ง ๖ ข ๑๖ ข ๗ ค ๑๗ ข ๘ ง ๑๘ ค ๙ ง ๑๙ ข ๑๐ ค ๒๐ ก
  • 75.
    สมัยกอนสุโขทัยในดินแดนไทย 71 ณรงค พวงพิศ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน, นนนนนนน๒๕๕๒. ไพฑูรย มีกุศล และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาตร ม.๑. กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช, ๒๕๕๒. ¬¬¬ .แบบฝกหัดพัฒนาการเรียนรูประวัติศาสตร ม.๑. พิมพครั้งที่ ๑. กรุงเทพฯ : วัฒนา พานิช, ๒๕๔๙. บรรณานุกรม วงเดือน นาราสัจจ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : พัฒนาคุณภาพ นนนนนนนวิชาการ(พว.), ๒๕๕๒. วรรัตน วรรณเลิศลักษณ และคณะ. แบบวัดและบันทึกผลการเรียนรู. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญ ชมพูนุทนนาคีรักษและคณะ. คูมือครู เลม ๑ ประวัติศาสตรไทย : เวลาและยุคสมัย ทัศ , ๒๕๕๑. วีณา เอี่ยมประไพ และคณะ. สัมฤทธิชัาตรฐานประวัติศาสตร – ๖. กรุงเทพฯ :: พักษรเจริณภาพ ทางประวัติศาสตรไทย ์ม้นมัธยมศึกษาปที่ ๔ ม.๑. กรุงเทพฯ อั ฒนาคุ ญ ทัศน, ๒๕๕๐. วิชาการ (พว.), ๒๕๕๔. ณรงค พวงพิศ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : อักษร เจริญทัศน, ๒๕๕๒. ไพฑูรย มีกุศล และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาตร ม.๑. กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช, ๒๕๕๒. . แบบฝ ก หั ด พั ฒ นาการเรี ย นรู ป ระวั ติ ศ าสตร ม.๑. พิมพครั้งที่ ๑ กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช, ๒๕๔๙. วงเดือน นาราสัจจ และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : พัฒนา คุณภาพวิชาการ (พว.), ๒๕๕๒. วรรัตน วรรณเลิศลักษณ และคณะ. แบบวัดและบันทึกผลการเรียนรู. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน, ๒๕๕๑. วีณา เอี่ยมประไพ และคณะ. สัมฤทธิ์มาตรฐานประวัติศาสตร ม.๑. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน, ๒๕๕๐.