Tài liệu mô tả các dạng tổn thương cơ bản trong miền miệng, phân loại và định nghĩa từng loại như đốm, mảng, nốt, bọng nước, và loét. Nó cũng nói đến các nguyên nhân gây ra tổn thương, bao gồm nhiễm trùng và bệnh lý. Cuối cùng, tài liệu đề cập đến các tình trạng bệnh lý như neoplasia và các dạng tổn thương khác nhau mà chúng có thể xuất hiện.

1. TOÅN THÖÔNG CÔ BAÛN
VUØNG MIEÄNG
BS. Nguyeãn Thò Hoàng

2. MUÏC TIEÂU :
Moâ taû vaø nhaän daïng ñöôïc
nhöõng toån thöông cô baûn
vuøng mieäng qua khaùm laâm saøng.

3. 1.ÑÒNH NGHÓA
Toån thöông cô baûn laø toån thöông ñaàu tieân
chöa bò thay ñoåi do ñieàu trò (duøng thuoác,
boâi thuoác, xaï trò…).

4. II. Phaân loaïi
1.Daùt
Macule
Ñònh nghóa:
Vuøng khaùc maøu vôùi moâ xung quanh,
khoâng nhoâ leân cuõng khoâng loõm xuoáng, ≤ 1 cm
* neáu > 1 cm thì goïi laø beät (patch)

5. Phaân loaïi Daùt
1.Daùt saéc toá: * daùt melanin
* daùt khoâng melanin
2. Hoàng ban
3. Daùt maïch maùu
4. Daùt xuaát huyeát

6. Daùt melanin: Baåm sinh hay thuï ñaéc.

7. Daùt melanin: Baåm sinh hay thuï ñaéc.

8. Hoäi chöùng Peutz-Jeghers

9. Hoäi chöùng Addison

10. Daùt khoâng meâlanin:
Do söï tích tuï chaát maøu ngoaïi lai trong moâ
Daùt amalgam

11. Daùt khoâng meâlanin:
Daùt bismuth

12. HOÀNG BAN
daùt maøu ñoû hay hoàng,
coù tính chaát vieâm vaø
bieán maát khi ñeø eùp.
Vieâm do nhieãm:
 Vieâm do virus
 Vieâm do vi naám
 Vieâm do vi khuaån

14. Hoàng ban: VIEÂM KHOÂNG DO NHIEÃM
 Vieâm do dò öùng.
 Vieâm do chaán thöông
 Vieâm do beänh töï mieãn

15. DAÙT MAÏCH MAÙU:
hoàng hay ñoû saãm, bieán maát khi ñeø eùp
nhöng khoâng coù tính chaát vieâm
 Daùt do giaõn mao maïch, böôùu maùu phaúng

17. Daùt bieán maát khi ñeø:
=> Daùt maïch maùu
=> Hoàng ban

19. DAÙT XUAÁT HUYEÁT
* maøu ñoû töôi nhöng ñeø khoâng bieán maát.
* 1-2 tuaàn: ñoû -> tím -> naâu->vaøng ->bieán maát.
Ñieåm xuaát huyeát Baàm maùu
Petechiae Ecchymosis

20. Ban xuaát huyeát (purpura)
: baàm maùu lôùn

21. 1. Daùt
Daùt Hoàng ban Daùt Daùt
saéc toá maïch maùu xuaát huyeát
Ñen -Hoàng / ñoû -Hoàng/ ñoû -Ñoû töôi
(melanin) -Maát khi ñeø -Maát khi ñeø -Khoâng maát
-Vieâm -Khoângvieâm khi ñeø eùp
Xanh ñen, -Ñoû – Tím –
naâu ñen Naâu – Vaøng-
(khoâng Maát (2 tuaàn)
melanin)

22. 2. Saàn – Papule
 Vuøng goà leân, noâng, chaéc.
 Döôùi 1cm.
 Maøu traéng xaùm, coù theå vaøng, hoàng, ñoû,
tím, naâu.
 Nhieàu saàn gaàn nhau keát thaønh maûng.

23. Liken phaúng – lichen planus

25. 3. MAÛNG - Plaque
SAÀN MAÛNG
Vuøng goà leân, Noâng Deït
chaéc Lan saâu vaøo lôùp bì hôn.
Kích thöôùc Döôùi 1cm Treân 1cm
Maøu Traéng (liken) Traéng (maûng baïch saûn)
Coù theå hoàng, Hoàng/ñoû (maûng hoàng saûn)
ñoû, tím, naâu Tím/ naâu/ñen (maûng söøng
hoùa ôû ngöôøi cao tuoái)
Beà maët Trôn laùng hay khoâng ñeàu
Hình thaønh Nguyeân phaùt hay do nhieàu
saàn keát nhau

26. BAÏCH SAÛN - Leukoplakia

27. BAÏCH SAÛN TOÙC - Hairy leukoplakia

28. HOÀNG SAÛN - Erythroplakia

29. DAØY SÖØNG ÔÛ NGÖÔØI CAO TUOÅI
Keùratose seùnile

30. 4. HOØN - Nodule
SAÀN MAÛNG HOØN
Vuøng goà Noâng Lan saâu Lan saâu vaøo
leân, chaéc vaøo lôùp bì lôùp bì hôn.
hôn.
Kích thöôùc Döôùi 1cm Treân 1cm Döôùi 1cm
Tieán trieån Thöôøng Thöôøng Thöôøng laønh
laønh laønh Ñau/khoâng

31. U sôïi do kích thích

32. U sôïi do kích thích

33. Epulis (u haït sinh muõ)

34. Boïc maùu tuï - Hematoma

37. 5. Böôùu - Tumor
1.Söï taân sinh (neoplasia):
- Söï taêng sinh môùi
- Do caùc teá baøo sinh saûn khoâng ngöøng,
khoâng kieåm soaùt ñöôïc,
khoâng nhaèm muïc ñích naøo.
2. Toån thöông ñaëc chaéc goà leân, lan saâu xuoáng
beân döôùi vaø thöôøng lôùn hôn 1 cm.
3. Caàn phaân bieät Böôùu vaø toån thöông daïng böôùu
Böôùu laønh vaø böôùu aùc (ung thö)

38. Caùc daïng thöôøng gaëp cuûa böôùu:
1. Choài suøi (exophytic form): moät khoái moâ ñaëc
coù nhieàu nhuù cao hay choài nhoû treân beà maët.
2. Loeùt
3. Daïng aên cöùng
4. Daïng döôùi nieâm

42. Neâvi
Meâlanoâm aùc

43. Böôùu maùu (Hemangioma)

44. Böôùu maùu & Böôùu baïch maïch

45. Sarcoâm Kaposi

46. Böôùu môõ

47. Böôùu - Suøi
Böôùu gai (u nhuù) Ung thö teá baøo gai

48. 7. Muïn nöôùc - Vesicle
1.Nhoû döôùi 5 mm, goà leân, chöùa dòch (trong hay
hôi ñoû tuøy möùc ñoä vieâm).
2.Ñôn leû hay töøng chuøm, töøng ñaùm
3.Nhieàu muïn nöôùc ôû nhöõng giai ñoaïn khaùc nhau:
muïn nöôùc -> veát chôït / veát loeùt.
4.Thöôøng gaëp trong beänh do virus nhö vieâm do
virus herpes simplex, virus zoster, thuûy ñaäu…

49. Herpes moâi do virus Herpes simplex

50. Herpes

51. Zona

53. 8. Muïn muõ - Pustule
1.Laø muïn nöôùc nhöng chöùa muõ do nhieãm truøng.
2.Döôùi 1 cm, coù toån thöông ban ñaàu laø muïn
nöôùc hay saàn. Ít gaëp trong mieäng.
3.Maøu traéng kem, nhöng coù theå vaøng hay xanh
VDï: muïn muû do vieâm mieäng muû, impeùtigo mieäng

54. Muïn muõ
AÙp xe do nhieãm truøng raêng

55. Boùng nöôùc
 Töø ñaàu hay do nhieàu muïn nöôùc keát hôïp.
 Deã vôõ -> veát chôït / veát loeùt.
 Beänh naëng hôn beänh gaây muïn nöôùc: thöôøng gaëp
trong hoàng ban ña daïng, pemphigus…

56. 9. Boùng nöôùc
Bulla
 Gioáng muïn nöôùc nhöng treân 5 mm, chöùa dòch
trong hay hôi ñoû.
 Caêêng / Phaäp pheàu tuøy löông dòch chöùa.
 Nieâm maïc phuû daøy /moûng tuøy vò trí boùng nöôùc
naèm saâu döôùi lôùp bieåu moâ hay trong bieåu moâ

58. 10. Nang - Cyst
 Laø moät tuùi chöùa chaát loûng coù voû bao bieåu moâ
 Thöôøng troøn / baàu duïc, vaøi mm -> vaøi cm.
 Chöùa dòch trong: thöôøng hoàng/ vaøng trong
Chöùa chaát söøng: thöôøng vaøng/ traéng kem
 Sôø phaäp pheàu / caêng/ meàm

59. Nang nieâm dòch

60. Nang nhaùi

61. Nang daïng bì

62. 11. Loeùt – ulcer
 Toån thöông maát chaát vöôït quaù maøng ñaùy
 Vaøi mm ñeán vaøi cm
 Ñau / Khoâng ñau
 Coù theå töø söï vôõ ra cuûa muïn nöôùc / boùng nöôùc.

63. Loeùt do chaán thöông

64. Loeùt do chaán thöông

65. Loeùt aùp-tô

66. Lao löôõi

67. Loeùt do
ung thö
teá baøo gai

68. ung thö
nieâm maïc maù

69. 11. Veát chôït - Erosion
Loeùt Chôït
Maát chaát Vöôït quaù maøng Khoâng vöôït quaù
ñaùy maøng ñaùy.
Ñaùy Moâ lieân keát, Tieát dòch vaø ñoû do
dòch vieâm, xuaát aùnh moâ lieân keát beân
huyeát döôùi
Ñau Ñau/khoâng Hôi ñau

70. Liken phaúng daïng chôït

71. 12. Teo nieâm maïc - Atrophia
Nieâm maïc teo ñoû do bieåu moâ phuû moûng.
Löôõi truïi gai

72. 13. Seïo
Scar
1.Moâ hình thaønh thay theá phaàn moâ bò maát
chaát do bò chaán thöông hay bò vieâm.
2. Ít gaëp trong mieäng.
3. Thöôøng nhaït maøu hôn moâ xung quanh.

73. Nöùt (fissure)
Ñöôøng maát chaát heïp

74. Ñöôøng doø (sinus)
Loã doø (fistule)

75. Doø do nhieãm truøng raêng

81. TOÅN THÖÔNG CÔ BAÛN vuøng mieäng
Khoâng goà khoâng loõm Daùt
Thay ñoåi maøu Beät
GOÀ ñaëc Saàn
Maûng
Hoøn
Böôùu
GOÀ chöùa dòch Muïn nöôùc
Muïn muû
Boùng nöôùc
Nang
LOÕM Chôït Loeùt