www.mednutrition.gr Η φλεγμονή ορίζεται ως η απόκριση του οργανισμού στην κάκωση ή την καταστροφή ιστών, αποσκοπώντας στην καταστροφή, διάλυση ή περιχαράκωση του βλαπτικού παράγοντα και των ιστών που έχουν υποστεί τη βλάβη. Αποτελεί, μέρος μιας προστατευτικής ανοσοαπόκρισης, καθώς προωθεί την επούλωση και αφαιρεί επιβλαβείς παράγοντες. Μια εξαιρετική απεικόνιση αντιφλεγμονώδους διατροφής αποτελεί η αντιφλεγμονώδης πυραμίδα, όπως τη δημοσίευσαν οι Διαιτολόγοι του Καναδά το Μάρτη του 2016. Δείτε την στην παρουσίαση που ακολουθεί.

1. Ομάδα Ειδικών Δημόσιας Υγείας Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων Διατροφολόγων
Ομάδα Ειδικών Αθλητικής Διατροφής Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων Διατροφολόγων
Διατροφή &
ο ρόλος της
στη φλεγμονή
Ενημερωτική ημερίδα για τη ΣκΠ
«ΠΑΛΛΑΔΙΟΝ» Κέντρο Αποκατάστασης
11 Σεπτεμβρίου 2016
Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος
Επιστημ. Συνεργάτης «Παλλάδιον» Κέντρο Αποκατάστασης
Επιστημ. Συνεργάτης ΠΑΕ Αστέρα Τρίπολης
www.bertzeletos.gr

2. Δομή εισήγησης
1η
ενότητα
Περί φλεγμονής
2η
ενότητα
Διατροφή και φλεγμονή
3η
ενότητα
Αντί επιλόγου...

3. 1η
ενότητα
Περί φλεγμονής
ΦΛΕΓΜΟΝΗ
Καρκίνος
Καρδιαγγειακά
Αλτσχάιμερ
Πνευμονολογικά
νοσήματα
Αρθρίτιδα
Αυτοάνοσα
νοσήματα
Νευρολογικά
νοσήματα
Διαβήτης

4. Φλεγμονή (ένας ορισμός):
ΠΗΓΗ: Dorland’s, Ιατρικό Λεξικό
2 τύποι φλεγμονής:
Α. οξεία
Β. χρόνια
(προστατευτική) απάντηση στην κάκωση ή την καταστροφή
ιστών, που αποσκοπεί στην καταστροφή, διάλυση ή
περιχαράκωση του βλαπτικού παράγοντα και των ιστών που
έχουν υποστεί τη βλάβη

5. 1η
ενότητα. Εννοιολογικοί προσδιορισμοί
White
blood cell
Chemical
signals
Bacteria Phagocytes and
fluid move
into area
Phagocytes
πρήξιμοεπιφάνεια του δέρματος
Φαγοκύτταρα (μακροφάγα &
ουδετερόφιλα):
καταναλώνουν βακτήρια
και κυτταρικά παραπροϊόντα,
θεραπεία ιστού
Διάταση και αυξημένη
διαρροή των τοπικών
αιμοφόρων αγγείων
«μετανάστευση»
φαγοκυττάρων στην περιοχή
Τραυματισμός ιστού:
απελευθέρωση
χημικών σημάτων
(π.χ. ισταμίνη)
Blood vessel
21 3
καρφίτσα
Φλεγμονώδης αντίδραση
(οξεία φλεγμονή)

6. Υπάρχει καλή και κακή φλεγμονή
ΦΛΕΓΜΟΝΗ
Μέρος μιας κανονικής
ανοσοαπόκρισης έναντι
τραυματισμού/ μόλυνσης
ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΗ
•Αφαιρεί επιβλαβείς παράγοντες
•Προωθεί την επούλωση
Είναι αυτοπεριοριζόμενη
(βρόγχος ανάδρασης)
Όμως αν είναι ανεξέλεγκτη...
Εκτεταμένη ζημιά:
++φλεγμονώδεις δέικτες [π.χ.: Παράγ. Νέκρωσης↑
Όγκων a, Ιντερλευκίνη 6 (↑ IL-6) ]
• ιστικοί τραυματισμοί,
• εξάντληση λιπωδ. ιστού,
• απώλεια μυϊκής μάζας,
• απώλεια οστικής μάζας κ.ά.

7. Βασικοί
Φλεγμονώδεις Δείκτες
CRP:
παράγεται στο ήπαρ, μετά από βλάβη ιστού
αυξάνεται όταν υπάρχει εκτεταμένη φλεγμονή
• υψηλής ευαισθησίας CRP:
«προβλέπει» Σ.Δ., Υπέρταση, δυσλιπιδαιμίες
με ακρίβεια από ΔΜΣ & Καρδιαγγειακό Κίνδυνο↑
Κυτοκίνες (Cytokines):
μικρές εκκρινόμενες πρωτεΐνες, απελευθερώνονται από τα κύτταρα και έχουν
συγκεκριμένες επιπτώσεις (κυτταρικές αλληλεπιδράσεις & επικοινωνία)
Προφλεγμονώδεις κυτοκίνες
(IL-1, IL-6, IL-8, IL-12, IL-18, TNF-a,
IFN-gamma, εικοσανοειδή)
Αντιφλεγμονώδεις κυτοκίνες
(IL4, IL-10, IL-13, IFN-alpha)

8. Όταν η φλεγμονή γίνεται χρόνια
Έλλειψη
κατάλληλης /
αρκετά ισχυρής
«περάτωσης»
Ακατάλληλο
timing
αντιμετώπισης
φλεγμονής
Απορύθμιση
ανοσοποιητικής /
φλεγμονώδους
απόκρισης

9. Σύνδεση χρόνιας φλεγμονής &
χρόνιων παθήσεων

10. Αιτίες χρόνιας φλεγμονής
Χρόνια
φλεγμονή
Γενετική
προδιάθεση
Περιβαλλοντικές
τοξίνες
Δίαιτα/
διατροφή
παχυσαρκία
Στρες
Βακτηρίδια/
ιοί/ παράσιτα
Έλλειψη ύπνου
Αλλεργιογόνα/
αυτοάνοσα νοσήματα
???

11. 2η
ενότητα
Διατροφή και φλεγμονή

12. Mεταβολισμός τροφής:
...στενές σχέσεις με φλεγμονώδεις διεργασίες
Φλεγμονή: σημαντικό θέμα έρευνας (τρόφιμα, επιστήμες διατροφής)

13. Διατροφή και Ανοσοποιητικό Σύστημα
Μεταβολικά
νοσήματα

Η ισορροπία
διαταράσσεται

χρόνια
φλεγμονή

14. Διατροφική φλεγμονώδης καταιγίδα...
•Κορεσμένα λιπαρά (>30γρ/day)
•Συνολικά λιπαρά (>80γρ/day)
•Trans-λιπαρά (>4γρ/ day)
Τηγανητά, λιπαρά κρέατα, επεξεργασμένα κρέατα,
μπισκότα, τούρτες, κρεμώδη γλυκά
•↓ ω-3 λιπαρών οξέων (<3γρ/ day) Ιχθυέλαια, λιπαρά ψάρια
•↑↑ ω-6 λιπαρών οξέων (>10% ημερήσιων
θερμίδων)
Σπορέλαια, φυτικά έλαια, ξ. καρποί
•Απλοί- επεξεργασμένοι υδατάνθρακες (>9 κγ
ζάχαρη)
Ζάχαρη, σιρόπι γλυκόζης, σιρόπι καλαμποκιού
•Θερμίδες (> ημερήσιες ανάγκες) Παχυσαρκία, λιπ. ιστός↑
•Χοληστερόλη (>280mg/day) Ζωικά παράγωγα

15. Με τη δύναμη αδιάσειστων
επιστημονικών ευρημάτων…
Ανασκόπηση
46 μελέτες
Φυτοφαγικό,
«υγιεινό μοντέλο
διατροφής»
 --φλεγμονή
Κρεοφαγία, «δυτικό
μοντέλο διατροφής»
 ++φλεγμονή

16. Αντιφλεγμονώδης προστασία:
μερικοί μηχανισμοί
Συστατικά Προτεινόμενοι μηχανισμοί
ω-3, βιταμίνη Ε,
φυτοχημικές ουσίες
(φυτικά φλαβονοειδή,
καροτενοειδή, λιγνάνες κα)
-μείωση της φλεγμονώδους παραγωγής (μεσολαβητών
φλεγμονής) 
«κυτταρική σηματοδότηση» ( αγγειογένεσης, λειτ. ενζύμων↓ ↑
GTH,SOD κα)
έκφραση γονιδίων
βιταμίνη Ε, μαγνήσιο,
άλλα αντιοξειδωτικά
(τσάι,μπαχαρικά κα)
-μείωση παραγωγής βλαβερών οξειδωτικών ουσιών
-διατήρηση ενδοκυτταρικής ομοιοστασίας
ενδοθηλιακή λειτουργία
↓ κινδύνων νοσήματα φθοράς (Σ.Ν., ΣΔΙΙ κα)
πρεβιοτικά- προβιοτικά
-προώθηση λειτουργίας εντερικού φραγμού (διατήρηση-
ενίσχυση εντερικής χλωρίδας)
-προώθηση αντιφλεγμονωδών αποκρίσεων
φυτικές ίνες (τρόφιμα με
Γλυκαιμ. Δείκτη)↓
↓ γλυκαιμικής ανταπόκρισης
-Calder et al. Inflammatory disease processes and interactions with nutrition. Br J Nutr. 2009
-Dietitians of Canada, Can Nutrition reduce Inflammation?, March 2016

17. ω6-ω3 λιπαρά: η αναλογία παίζει ρόλο...
τυπικό δυτικό μοντέλο
σήμερα (κατά μέσο όρο)
(αναλογία) ω3: ω6= 1:10 έως 1:30
φλεγμονώδης
δράση
αντι-φλεγμονώδης
δράση
Η μεσογειακή διατροφή
προάγει !!! 
(αναλογία) ω3: ω6= 1:1 έως 1:3
Συστάσεις:
*10γρ λινολεϊκό/ ημέρα (ω-6)
*>3γρ ω-3 λιπαρά/ ημέρα

18. Η φλεγμονή «αγαπάει
τους παχύσαρκους»…
Φλεγμονώδεις
δείκτες

19. ...ενώ το (υγιές) αδυνάτισμα των παχύσαρκων
«επαναφέρει την τάξη»
↓ Φλεγμονή

20. Αρχές αντιφλεγμονώδους διατροφής (1)
Αρχές-συστάσεις Πληροφορίες- στοιχεία (συνοπτικά)
Υγιές βάρος
(διατήρηση ή απόκτηση)
Η Μεσογειακή Διατροφή μπορεί να βελτιώσει τη φλεγμονή, χωρίς
απώλεια βάρους
Υιοθέτηση
φυτικής
Μεσογ.
Διατροφής
1. Ανεπεξέργαστοι Υδατάνθρακες, ολ. αλέσεως προϊόντα
συμπεριλάβετε βρώμη, Γλυκαιμικού Δείκτη τρόφιμα↓
2. Λιπαρά τροφής
•4 κσ ελαιόλαδο/ ημέρα (έξτρα παρθένο)
•περιορίστε: βούτυρο, κρεμώδη, μαργαρίνη
•μειώστε: κορεσμένα λιπαρά/ τρανς λιπαρά (επεξ. κρέας, λιπαρό κρέας κ.ά.)
3. Καρποί, ξ. καρποί (30γρ/ ημέρα)
4. Κρέας/ υποκατάστατα κρέατος (φυτικές πηγές πρωτεΐνης)
•προσθέστε πηγές ω-3 λιπ. οξέων, πχ: λιπαρά ψάρια vs κοκ. κρέας
•χρησιμοποιείτε περισσότερα όσπρια, τόφου
5. Περιορίστε επεξεργ. τροφές και γλυκά
π.χ. κρεμώδη γλυκά, αναψυκτικά με ζάχαρη κ.ά.
συνέχεια 

21. Αρχές αντιφλεγμονώδους διατροφής (2)
συνέχεια 
Αρχές-συστάσεις Πληροφορίες- στοιχεία (συνοπτικά)
Υιοθέτηση
φυτικής
Μεσογ.
Διατροφής
(συνέχεια)
6. Διατροφή πλούσια σε φρούτα-λαχανικά
Πηγές φυτοχημικών/ αντιοξειδωτικών (αντιυπερπλαστικές ιδιότητες)
•blueberries, φράουλες, κράνα
•πορτοκάλια, γκρέιπφρουτ
•δαμάσκηνα, σταφύλια, ανανάς
•αγκινάρες, κοκ. πιπεριές, κρεμμύδια, σκόρδο, πράσα, τζίντζερ
•σπανάκι, σέσκουλα, μπρόκολο, λάχανα (σγουρά-κόκκινα), λαχαν.
Βρυξελλών, κάλε, ραντίτσιο
•φασολάκια, παντζάρια, ραπανάκια
•ελιές, μανιτάρια, κουκιά
•σάλτσα τομάτα σε ελαιόλαδο-σκόρδο-κρεμμύδια-πράσα (slow food)
7. Συμπεριλάβετε μπαχαρικά/ άλλα τρόφιμα
•κουρκουμάς, κανέλα, γαρύφαλλο
•κακάο
•πράσινο/μαύρο τσάι, βρασμένος καφές
•λιναρόσπορος

22. Αρχές αντιφλεγμονώδους διατροφής (3)
Αρχές-
συστάσεις
Πληροφορίες- στοιχεία (συνοπτικά)
Υιοθέτηση
φυτικής
Μεσογ.
Διατροφής
(συνέχεια)
8. Αποφύγετε trigger foods (αν έχετε αλλεργίες)
Τα πιο κοινά trigger foods:
•γάλα
•αυγά
•φιστίκια
•ψάρια / οστρακοειδή
•σόγια
•σιτάρι
9. Συμπεριλάβετε ποικιλία
Αυξάνετε την πιθανότητα να βρείτε αντιφλεγμονώδεις τροφές από τις διάφορες
πηγές τροφίμων

23. top 10 έναντι της φλεγμονής

24. 3η
ενότητα
Αντί επιλόγου:
πάρτε μαζί σας αυτό το μήνυμα

25. ΦΛΕΓΜΟΝΗ
Καρκίνος
Καρδιαγγειακά
Αλτσχάιμερ
Πνευμονολογικά
νοσήματα
Αρθρίτιδα
Αυτοάνοσα
νοσήματα
Νευρολογικά
νοσήματα
Διαβήτης

26. Σας ευχαριστώ
πολύ
Ομάδα Ειδικών Δημόσιας Υγείας Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων Διατροφολόγων
Ομάδα Ειδικών Αθλητικής Διατροφής Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων Διατροφολόγων
Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος
Επιστημ. Συνεργάτης «Παλλάδιον» Κέντρο Αποκατάστασης
Επιστημ. Συνεργάτης ΠΑΕ Αστέρα Τρίπολης
www.bertzeletos.gr

27. Ζάχαρη
<6 κγ/day
Κρασί: προαιρετικά
κραμβοειδή
σκόρδο
Κανέλα
Κευλάνης
2γρ/day
Μια αντιφλεγμονώδης πυραμίδα
slow food
ΠΗΓΗ: Dietitians of Canada, Μάρτιος 2016
Κόκκινο κρέας/
επεξεργ.
<2 μερίδες/day
Βούτυρο, αλείμματα
< 1 μερίδα/ day
Σοκολάτα
(60% κακάο)
30γρ/day
Πουλερικά, αυγά
γαλακτοκομικά
σύμφωνα με ανάγκες
(ισορροπία)
Ψάρια, λιπαρά ψάρια
3 μερίδες/εβδομάδα
Λαχανικά
≥ 4 μερίδες/day
Φρούτα
≥ 4 μερίδες/day
Έξτρα παρθ. ελαιόλαδο
4 κσ/ day
Μπαχαρικά/μυρωδικά
κουρκουμάς 1 κσ/day
Φασόλια /φακές
Ολ. αλέσεως
↑ φυτ. ίνες
↓ Γλυκ.Δείκτη
Λιναρόσπορος
Ξηροί καρποί
≥ 3 μερίδες/day