ქართული,როგორც მეორე ენა (გრამატიკის მოდული საბაზო და საშუალო საფეხურისათვის)

2. ზმნის გარჩევის კატეგორიებია:
1. კითხვა;
2. მეტყველებისნაწილი;
3. პირი
(რამდენპირიანია?)
(შევუწყოთ პირებიდა
მივუწეროთ);
4. პირისნიშნები;
5. რიცხვი;
6. პირსადა რიცხვში
მონაცვლეობა;
7. დრო;
8. ძირი;
9. ზმნისწინი;
10. ასპექტი;
11. კილო;
12. მწკრივი დასერია
(ნიშნებით);
13. გარდამავლობა
14. ქცევა;
15. თემა,თემისნიშანი;
16. გვარი;
17. კონტაქტი;
18. თავისებურება
(პირნაკლი,რიცხვნაკლი
და მწკრივნაკლიზმნები);
19. დაშლა;

3. სუბიექტურიპირი
S- მხოლობითი რიცხვი
1. ვ----------
ვ -არ (მე);
ვ -თამაშობ (მე ,მას);
ვ -ეკითხები(მე , მას,მას);
ვ -აძერწვინებ (მე ,მას,მას);
2. ხ(ჰ,ს,)----------
ხ - არ (შენ);
თამაშობ (შენ,მას);
ჰ -კითხე (შენ ,მას ,ის);
ს -თხოვე (შენ ,მას,ის);
3. --------------ს,ა,ო
არი-ს ( ის );
ითამაშ -ა (მან,ის);
გამოაცხ -ო ( მან ,ის);

4. S - მრავლობითი რიცხვი
1. ვ----------თ
ვ -არ (მე);
ვ -თამაშობ (მე ,მას);
ვ -ეკითხები(მე , მას,მას);
ვ -აძერწვინებ (მე ,მას,მას);
2. ხ( )----------თ
ხ - არ- თ ( თქვენ);
თამაშობ-თ (თქვენ,მას);
ჰ -კითხე - თ (თქვენ,მას,ის);
ს -თხოვე -თ (თქვენ,მას,ის);
3. --------------ეს, ენ, ნენ,ნ, ან;
არი-ან ( ისინი );
ითამაშ -ეს (მათ,ის);
გაერთ-ნენ (ისინი);
წერ- ენ (ისინი ,მას);
აქო-ნ (მათ , ის);
სუბიექტური პირი

5. 1. აკეთებს (ის,მას);(ვინცაკეთებს,რასაცაკეთებს);
2. ვუკეთებ(მე,მე,მას);(ვინცვუკეთებ,ვისაცვუკეთებ,რასაც
ვუკეთებ);
3. ვაკეთებინებ (მე,მას,მას);(ვინც ვაკეთებინებ,ვისაც
ვაკეთებინებ,რასაცვაკეთებინებ);
4. აშენებს (ის,მას);(ვინცაშენებს,რასაცაშენებს);
5. ვუშენებ(მე,მას,მას);(ვინც ვუშენებ,ვისაცვუშენებ,რასაც
ვუშენებ);
6. ვაშენებინებ (მე,მას,მას);(ვინც ვაშენებინებ,ვისაც
ვაშენებინებ,რასაცვაშენებინებ);
7. ვხატავ(მე,მას,);(ვინცვხატავ,რასაც ვხატავ);
8. ვუხატავ(მე,მას,მას);(ვინც ვიხატავ,ვისაც ვუხატავ,რასაც
ვუხატავ);
9. მახატვინებს(ის,მე,მას);(ვინცმახატვინებს,ვისაც
მახატვინებს,რასაცმახატვინებს);
10. დგას(ის);

6. 1. პირნაკლი ზმნები:
ცივა,ცხელა,თბილა,გრილა,წვიმს,თოვს,
ბნელა,გათენდა,ღამდება,ირიჟრაჟა,
ყინავს...
2. პირში მონაცვლე ზმნები:
ვარ-გახლავარ;ხარ-ბრძანდები;არის-გახლავს;
ჭამა-მიირთვა;თქვა-ბრძანა;დაჟდა-
დაბრძანდა;მოდი-მობრძანდი;აიღე-
ინებეთ;გინდა-გნებავთ;ვჭამე-გეახელით;
გეტყვი-მოგახსენებთ;
მოგცემ-მოგართმევთ;მომეცი-მიბოძეთ;

7. 3. რიცხვში მონაცვლე ზმნები:
1. ჯდომა-სხდომა;ვზივარ-ვსხედვართ;
2. ვარდნა-ცვენა;ვარდება-ცვივა;
3. კვდომა-ხოცვა;მოკვდა-დაიხოცნენ;
4. გდება-ყრა;დააგდო-დაყარა;
5. მობმა-მოსხმა;მოიბა-მოისხა;
6. ტეხა-მტვრევა;გატყდა-დაიმტვრა;
7. აღება-აკრეფა;აიღე!-აკრიფე!
8. გაგდება-გარეკვა;
9. დაცემა-დასხმა;თავს დაეცა-თავს დაესხა;

8. განვიხილოთ სუბიექტური პირის
როლი და ადგილი წინადადებაში:
1. ვეკითხები
(მე, მას. მას)
ვინც
ვეკითხები
რასაც
ვეკითხები
ვისაც
ვეკითხები
2. ვუწერ
(მე,მას, მას)
ვინც
ვუწერ ვისაც
ვუწერ
რასაც
ვუწერ

9. ობიექტური პირი ორგვარია:
პირდაპირი და ირიბი
მხოლობითი რიცხვი

10. პ.O- პირდაპირობიექტური პირი;
პ.O-პირდაპირობიექტური პირი; ირ.O- ირიბობიექტური პირი;
I გვ I გვ
II გ---------(თ) II გ------------- (თ)
III ------------------------------- III -------------ს,ჰ, --------------(თ)
მრავლობითი რიცხვი

11. სწერს
(ის, მას, მას)
S
სუბიექტი
ვინცსწერს
ირ.O
ირიბიობიექტი
ვისაც სწერს
პ.O
პირდაპირი
ობიექტი
რასაცსწერს
დავიმახსოვროთ!
პირდაპირიობიექტიბრუნვასიცვლის,ირიბი
ობიექტი-ბრუნვაუცვლელია;
(მისწერა,მან,მას,ის).

12. წერს
წერს ბავშვიდავალებას
(ის, მას)
S
სუბიექტი
ვინცსწერს
პ.O
პირდაპირი
ობიექტი
რასაცსწერს
დავიმახსოვროთ!
ირიბობიექტური პირის
ნიშანი “ს”ისწერება
მხოლოდ იმ შემთხვევაში,
თუ ირიბიობიექტი ნაგულისხმევია ზმნაში და
გამოიხატება “მას”ნაცვალსახელით.მაგალითად:
სწერს (ის, მას, მას) წერს(ის,მას)

13. “ს” იწერება:
სდუმს,სთმობს,სტირის,სძალავს,
სცოდავს,სწყინს,სჯობს,სჩანს,სჭედს
“ჰ” გამოიყენება შემდეგი
თანხმოვნების წინ:
ჰბაძავს,ჰფარავს,ჰპატიებს,ჰგავს,
ჰქვია,ჰკითხა,ჰყავს,
დავიმახსოვროთ!
თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის
ნორმების მიხედვით “ს” და “ჰ” გარეშეც
მართებულია ზმნების გამოყენება,ანუ შეცდომად
აღარმიიჩნევა!

14. ზმნის კატეგორიათაგან მნიშვნელოვანია
ძირისადა ფუძის კომპონენტები.
ზმნის დაუშლელ ნაწილს ძირიჰქვია,რაც იმას
ნიშნავს,რომ ყველა მწკრივში უცვლელად უნდა
გადადიოდეს.ზმნის ძირი ზოგჯერ არის
უსრული,ამის მიხედვით,ძირის კატეგორიის
პოვნისას,ვუთითებთ-სრულია,თუ უსრული.
“წერ”-ძირი სრულია,ფორმას ინარჩუნებს ყველა
მწკრივში:ვ-წერ, და-ვ-წერ-ე,დამი-წერ-ია....
მაგრამ “კალ” ძირი ზმნაში “მოვ-კალ-ი”პირის
შეცვლისას ხდებაუსრული -მო-კლ-ა;

15. როგორვიპოვოთ ზმნისძირი?
ზმნაუნდა ჩავსვათსაწყისფორმაში, რომ
მოქმედებისაღმნიშვნელისიტყვაპასუხობდეს
კითხვასრა?
წერა,კითხვა,ხატვა,ძერწვა,შრომა,მღერა,ცეკვა
ვიპოვოთთითოეულისდაუშლელინაწილი-
ანუ ძირი:
1.წერა: (ვწერ,დამიწერა,დავუწერე,მიწერს,დააწერა...)
2. კითხვა:( ვკითხე,მკითხა,წავუკითხე,მომიკითხა...)
3. ხატვა:( დამიხატა,ვხატავ, დავუხატე,მიხატავს...)

16. §3. გარდამავლობა
დავიმახსოვროთ!
1. ყველაერთპირიანიზმნაგარდაუვალია;
2. ყველასამპირიანი ზმნაგარდამავალია;
3. ვარკვევთმხოლოდორპირიანისგარდამავლობას!
გარდამავალი გარდაუვალი
ორპირიანი:
სუბიექტი+პირდაპირი
ობიექტი (S+ პ.O)
ერთპირიანი:
სუბიექტი
S
სამპირიანი:
სუბიექტს+ირიბი
ობიექტი+პირდაპირი
ობიექტი (S+ ირ.O +პ.O)
ორპირიანი:
სუბიექტს+ირიბი
ობიექტი(S+ ირ.O)

17. 1. ხატავდა (ის,მას)
შეიცვალაბრუნვაობიექტმა,
ამიტომ არის პირდაპირიობიექტი;
დახატა(მან,ის)
2.მავარჯიშა(მან,მე)
არ შეიცვალაბრუნვაობიექტმა,
ამიტომარისირიბობიექტურიპირი;
მავარჯიშებს (ის,მე)
3. დავაწერინე(მე,მას,ის)
დავაწერინებ (მე,მას,მას)
ზმნაგარდამავალია,რადგან
სამპირიანია: პირველი S,
მეორეირ.O,
მესამე პ.O
შენიშვნა:რამოდენიმე ზმნასირიბობიექტურიპირიარ ახლავს,მაგრამნიშანს
მაინც დაირთავს:გასტანს, გამოსცემს,გასცემს, გასწევს,
ასწევს, სჩადის,დასძენს,დაჰყო;

18. §4. ზმნისწინი
ზმნისწინიარის ერთ-ან ორმარცვლიანი
მორფემა,რომელიც თავშიდაერთვისზმნას;
მას აქვს 4 ფუნქცია:
1. უჩვენებსმიმართულებას;
2. აწარმოებსდროს;
3. მოქმედებას წარმოგვიდგენს
დასრულებულისახით;
4. გამოიყენებაახალიმნიშვნელობის
სიტყვათასაწარმოებლად;

19. ზმნისწინები შედგენილობის მიხედვით
ორგვარია:მარტივი და რთული-
ერთმაცვლიანს მარტივს ვუროდებთ,
ორმარცვლიანს-რთულს.
1. მი- (მივედი);
2. მო-(მოვედი);
3. ა- (ავედი);
4. ჩა-(ჩავედი);
5. შე-(შევედი);
6. გა-(გავედი);
7. წა-(წავედი);
1. ამო-(ამოვედი);
2. ჩამო-(ჩამოვედი);
3. წამო-(წამოვედი);
4. შემო-(შემოვედი);
5. გამო-(გამოვედი);

20. ზმნისწინთა მართლწერა
სწორია შეცდომაა
აღ-ვ-ნიშნე ავღ-ნიშნე
აღ-ვ-ზარდე ავღ-ზარდე
ა-ვითარებს ან-ვითარებს
ათავისუფლებს ანთავისუფლებს

21. I სერია
ა)აწმყოსწრე
1. აწმყო: რას ვშვრები?(ვ-წერ...)
(ახლანდელიდრო,დაუსრულებელიმოქმედება,ანუ
უსრული ასპექტი,თხრობითიკილო-რეალურიფაქტი)
2. უწყვეტელი :რას ვშვრებოდი? (ვ-წერ-დ-ი...)
(წარსულიდრო,უსრულიასპექტი-უწყვეტი,დაუსრულებელი
მოქმედება,ხშირადგანმეორებული,ანუმრავალგზისი
მოქმედება);
3. აწმყოსკავშირებითი :რას ვშვრებოდე? (ვ-წერ-დ-ე)
(ახლანდელი ანმომავალიდრო,დაუსრულებელი
მოქმედება,კავშირებითიკილო-სასურველიმოქმედება);

22. I სერია
აწმყოს წრე
პირი აწმყო უწყვეტელი აწმყოს კავშირებითი
პირი რას ვშვრები? რას ვშვრებოდი? რას ვშვრებოდე?
I
(მე)
ვ-ა-შენებ
ძირი
Iპ.ნიშ; საარვისო
ქცევის ნიშ.
ვ-ა-შენებ-დ-ი
Iპ.ნიშ; ძირი
საარვისო
ქცევის ნიშ. სავრცობი
მწკრ.ნიშ
ვ-ა-შენებ-დ-ე
ძირი
სავრცობი
Iპ.ნიშ;
საარვისო
ქცევის ნიშ.
მწკრ.ნიშ.

23. I სერია
აწმყოს წრე
მწკრივები
აწმყო უწყვეტელი აწმყოს კავშირებითი
პირი რას შვრები? რას შვრებოდი? რას შვრებოდე?
II
(შენ)
ა-შენებ
ძირი
საარვისო
ქცევის ნიშ.
ა-შენებ-დ-ი
ძირი
სავრცობი
მწკრ.ნიშ
საარვისო
ქცევის ნიშ.
ა-შენებ-დ-ე
ძირი
საარვისო
ქცევის ნიშ. მწკრ.ნიშ.
სავრცობი

24. I სერია
აწმყოს წრე
აწმყო უწყვეტელი აწმყოს კავშირებითი
რას შვრება? რას შვრებოდა? რას შვრებოდეს?
III
პირი
(ის)
ა-შენებ-ს
III პ.ნიშ.
ძირი საარვისო
ქცევის ნიშ.
ა-შენებ-დ-ა
ძირი
საარვისო სავრცობი
ქცევის ნიშ
მწკრ.ნიშ
ა-შენებ-დ-ე-ს
ძირი
III
პ.ნიშ
საარვისო
ქცევის ნიშ.
სავრცობი
მწკრ.ნიშ.

25. I სერია
აწმყოს წრე
პირი აწმყო უწყვეტელი აწმყოს კავშირებითი
პირი რას ვშვრები? რას ვშვრებოდი? რას ვშვრებოდე?
I
(მე)
II
(შენ)
III
(ის)
დავალება:შეავსეთ ცხრილისხვა ზმნისფორმებითდა
დაშალეთ მორფემებად მოცემული ნიმუშის მიხედვით!

26. ვ - ა- შენებ
Iპ.ნიშ
საარვისო
ქცევის ნიშ. ძირი
სავრცობი
ვ- ა- შენებ- დ- ი
მწკრ.ნიშ
ძირი
Iპ.ნიშ
I სერია,აწმყოსწრე,უწყვეტელისმწკრივი,I პირი
I სერია,აწმყოსწრე,
მწკრივი-აწმყო,I პირი
საარვისო
ქცევის ნიშ.

27. I სერია
მყოფადის წრე
მყოფადი ხოლმეობით-შედეგობითი მყოფადის
კავშირებითი
პირი რას ვიზამ? რას ვიზამდი? რას ვიზამდე?
I და-ვ-წერ და-ვ-წერ-დ-ი და-ვ-წერ-დ-ე
II და-წერ და-წერ-დ-ი და-წერ-დ-ე
III და-წერ-ს და-წერ-დ-ა და-წერ-დ-ე-ს
“და”ზმნისწინი,“ვ”-პირველიპირისნიშანი;“წერ”-ძირი,“დ”-
სავრცობი,“ს”-მესამეპირისნიშანი; “ე”-მწკრივისნიშანი
მყოფადისკავშირებითში;

28. I სერია
მყოფადის წრე
მყოფადი ხოლმეობითი მყოფადის
კავშირებითი
პირი რას ვიზამ? რას ვიზამდი? რას ვიზამდე?
I
II
III
დავალება:შეავსეთ ცხრილი სხვა ზმნისფორმებითდა დაშალეთ
მორფემებად მოცემული ნიმუშის მიხედვით!

29. I I სერია
წყვეტილი I I კავშირებითი
პირი რა ქნა? რა ქნას?
I და-ვ-წერ-ე და-ვ-წერ-ო
II და-წერ-ე და-წერ-ო
III და-წერ-ა და-წერ-ო-ს
“და”ზმნისწინი;“ვ”-პირველი პირისნიშანი;“წერ”-ძირი;
“ე”,”ა”,”ო”-მწკრივებისნიშნებია,ხოლო “ს”-მესამე პირისნიშანი;

30. I I სერია
წყვეტილი I I კავშირებითი
პირი რა ქნა? რა ქნას?
I
II
III
დავალება:შეავსეთ ცხრილი სხვაზმნისფორმებით და დაშალეთ მორფემებად
მოცემული ნიმუშის მიხედვით!

31. III სერია
მწკრივები
I
თურმეობითი
I I თურმეობითი I I I კავშირებითი
პირი რა უქნია? რა ექნა? რა ექნას?
I და-მ-ი-წერ-ია და-მ-ე-წერ-ა და-მ-ე-წერ-ოს
II და-გ-ი-წერ-ია და-გ-ე-წერ-ა და-გ-ე-წერ-ოს
III და-უ-წერ-ია და-ე-წერ-ა და-ე-წერ-ოს
გა-ვ-ზრდ-ოდ-ი
“და”ზმნისწინი;“მ”,”გ”-პირისნიშნები;”ი---ია”-პირველითურმეობითის
მწკრივისნიშნები;“ე--ა”-მეორეთურმეობითისმწკრივის ნიშნები;
“ე-ოს”-მესამეკავშირებითისმწკრივისნიშნები;“წერ”-ძირი;გა-ვ-ზრდ-
ოდ-ი ზმნაში: “გა”ზმნისწინია,“ვ”-პირის ნიშანი; “ზრდ”-ძირი,“ოდ”-
სავრცობი,“ი”მწკრივის ნიშანი;

32. III სერია
მწკრივები
I
თურმეობითი
I I თურმეობითი I I I კავშირებითი
პირი რა უქნია? რა ექნა? რა ექნას?
I
II
III
დავალება:შეავსეთ ცხრილისხვაზმნის ფორმებით და
დაშალეთ მორფემებად მოცემული ნიმუშის მიხედვით!

33. მწკრივშიმონაცვლეზმნათათავისებურება:
1. ვიყავი-ვარ-ვიქნები;
2. ვიჯექი-ვზივარ-დავჯდები;
3. იდო-დევს-დაიდება;
4. მოვედი-მოვდივარ,მოვალ,მოვსულვარ;
5. რა ქენი-რასშვრები-რასიზამ;
6. მოვიტანე-მომაქვს-მოვიტან;
7. მივიტანე,მიმაქვს,მივიტან-წავიღებ;
8. ვთქვი-ვამბობ-ვიტყვი

34. კილოგვიჩვენებს,თუ როგორგავიგოთზმნით
გამოხატულიმოქმედებ-ფაქტი,როგორც სასურველ-
შესაძლებელი,თუ როგორცაუცილებლად
შესასრულებელიან უკვე აღწერილირეალობა. ამის
მიხედვით გვაქვს ზმნისსამიკოლო:
1. თხრობითი:რაცმოხდა,ანხდება,ან აუცილებლად
მოხდება;(დავწერე,ვწერ,დავწერ);
2. კავშირებითი:სასურველიაან შეიძლება
მოხდა,შესაძლოახდებაან მოხდება;(სიზუსტისთვის
იხილეთ “შენიშვნა”);
3. ბრძანებითიკოლოორგვარია:წართქმითი-ანუ
დადებითი:დაწერე!..და უკუთქმითი-არდაწერო!
შესაძლოა,კონტექტურადხვეწნა-მუდარაციყოს
ნაგულისხმევი;გთხოვ,დაწერე!

35. შენიშვნა:კავშირებითკილოსაწარმოებსშემდეგი მწკრივები:
1. I სერია,აწმყოსწრე,აწმყოსკავშირებითი;რას შვრებოდეს?
აშენებდეს(ის,მას);
2. I სერია,მყოფადისწრე,მყოფადის კავშირებითი;რასიზამდეს?
ა-ა-შენებ-დ-ეს (ის,მას)
ზმნისწინი
მწკრივისნიშ.ძირი
სავრცობი
3. II სერია, II კავშირებითი; რა ქნას?ა-ა-შენ-ო-ს(მან,ის);
4. III სერია,III კავშირებითი; რა ექნას? ა-ე-შენებ-ინ-ოს;
საარვისო ქცევისნიშანი

36. ასპექტიზმნის კატეგორიაა,რომელიცგვიჩვენებს,მოქმედება
დასრულებულია,თუდაუსრულებელი,შესაბამისად, გვაქვს
ასპექტი
უსრული და სრული;
ვწერე,ვაშენე,ვხატე, დავწერე,ავაშენე,დავხატე
უსრულასპექტსსამივე დრო აქვს,სრულსკი-ორი:წარსული
და მომავალი;

37. ძირითადადზმნისწინიანი ზმნები აწარმოებენ სრულასპექტს,
მაგრამარისგამონაკლისებიც: თქვა,უთხრა,ნახა,ბრძანა,ჰკითხა,
იყიდა,სთხოვა,ქნა,იტყვის,უპასუხა...
უასპექტოაზმნები,რომლებიცარასოდესდაირთავენ ზმნისწინს:
არის,უყვარს,სძულს,იცის,სძინავს,ხუმრობს,წვალობს,
აგდია,აკლია...
უასპექტოაისეთიზმნებიც,რომლებიცზმნისწინს
დაირთავენ,მაგრამმხოლოდმიმართულებას
გამოხატავს:მიგორავს,მიფრინავს,მოცურავს...
!!! თუ ახლანდელიდროისფორმასზმნისწინს
დავურთავთ,შეიცვლებადროცდა ასპექტიც-გახდება
სრულასპექტიანიზმნა:წერს-დაწერს,ხატავს-დახატავს...

38. §7.თემა
ფუძეს,რომელიცსაერთოაერთისერიისათვისთემა
ეწოდება.ქართულშიგვაქვსერთთემიანი(წერს,დაწერა)და
ორთემიანი(ხატავს,დახატა)ზმნები;
თემისნიშნები:
1. (ი)-ვ-შლი/შლ-ი-ს;ვ-თლ-ი/თლ-ი-ს;ვ-ზრდ-ი/ზრდ-ი-ს;
ვ-თოხნ-ი/თოხნ-ი-ს;ვ-ღვრ-ი/ღვრ-ი-ს;
2. (ავ)-ვ-მალ-ავ/მალ-ავ-ს;ვ-ბარ-ავ/ბარ-ავ-ს;ვ-ფარ-ავ/ფარ-ავ-ს;
ვ-ხატ-ავ/ხატ-ავ-ს;ვ-ღებ-ავ/ღებ-ავ-ს;
3. (ამ)-ვ-სვ-ამ/სვ-ამ-ს;ვ-აბ-ამ/აბ-ამ-ს;ვ-ა-რტყ-ამ/ა-რტყ-ამ-ს;
ვ-დგ-ამ/დგ-ამ;
4. (ებ)-ვ-ა-შენ-ებ/ა-შენ-ებ-ს;ვ-ა-კეთ-ებ/ა-კეთ-ებ-ს;
ვ-ა-გრძელ-ებ/ა-გრძელ-ებ-ს;
5. (ობ)-ვ-ა-შრ-ობ/ა-შრ-ობ-ს;ვ-ა-ქრ-ობ/ა-ქრ-ობ-ს;
ვ-ა-დნ-ობ/ა-დნ-ობ-ს;
6. (ევ)-ვ-ა-ნგრ-ევ;
7. (ემ)-მი-ვ-ც-ემ,გა-ვ-ც-ემ;
8. (ოფ)-ვ-ყ-ოფ,გა-ვ-ყ-ოფ;

39. ქცევა არის ზმნისკატეგორია,რომელიცგამოხატავს კუთვნილებას,ან
დანიშნულებას სუბიექტისა და ობიექტისურთიერთმიმართების
თვალსაზრისით.
ქცევა სამია ქართულშიდა სამივე მოქმედებითიგვარისზმნებსაქვთ:
სათავიო, საარვისო და სასხვისო
ი-შენებს ა-შენებს უ-შენებს
(ის,მას) (ის,მას) (ის,მას,მას)
ზოგიერთზმნასაქვსქცევისნიშანი,მაგრამარ აქვსქცევისგაგება:
იცის,უწყის,უყვარს,ხუმრობს,აქვს,ახსოვს...

40. კონტაქტიარისზმნისკატეგორია,რომელიც
გვიჩვენებს,სუბიექტიპირდაპირობიექტზეუშუალოდ
მოქმედებს თუსხვა პირის-ირიბიობიექტისმეშვეობით.
ამისმიხედვითკონტაქტიორგვარია:
უშუალო და შუალობითი(“ინ”,“ევინ”-ნიშნებით)
ვ-ა-კეთებ ვ-ა-კეთებ-ინ-ებ
ვ-ხატ-ავ ვ-ა-ხატვ-ინ-ებ
ვ-თლ-ი ვ-ა-თლ-ევინ-ებ

41. გზისობაარის ზმნის კატეგორია,რომელიც
გვატყობინებს,თუ რამდენჯერ, რამდენად ხშირად
მოხდა ზმნით გამოხატული მოქმედება
შესაბამისად,გვაქვს ზმნები
ერთგზისი და მრავალგზისი,მაგ:
ბავშვობაში კარგად ვხატავდი, ვმღეროდი,
ვცეკვავდი -მოქმედებამრავალგზისია;დავხატე,
ვიმღერე,ვიცეკვე-ერთგზისი;
-----------------------------------------------------------------------
აქტი არის კატეგორია,რომელიც ზმნით
გამოხატულ მოქმედებას ჰყავდათუ არა შემსწრე-
მნახველი.“დახატა”-აქტი ნანახია,მაგრამ
“დაუხატავს”(თურმე)-აქტიუნახავია;

42. გავიხსენოთ ნასწავლი და დავიმახსოვროთ ახალი წესი!
1. ყველაერთპირიანიზმნაგარდაუვალია; ყველა
გარდაუვალივნებითიგვარისაა,ანუყველაერთპირიანი
ზმნავნებითი გვარისაა.
2. ყველასამპირიანი ზმნაგარდამავალია;ყველა
გარდამავალიზმნამოქმედებითიგვარისაა;
დავიმახსოვროთ ფორმულები!
1. ერთპირიანი=გარდაუვალს
(ბრუნვაუცვლელისუბიექტიდა ობიექტი)
=ვნებით გვარს;
2. სამპირიანი=გარდამავალს
(ბრუნვაცვალებადისუბიექტიდა ობიექტი)
= მოქმედებითგვარს; 

43. გარდამავალი,ანუ მოქმედებითიგვარის
ზმნები,რომლებსაც ბრუნვაცვალებადი
სუბიექტიაქვთ,მაგრამ პირდაპირი ობიექტი არ
მოეპოვებათ :
ცხოვრობს (ის)-იცხოვრა(მან);
სრიალებს (ის)-ისრიალა(მან);
ტირის (ის)-იტირა(მან);
მეფობს (ის)-იმეფა(მან);
------------------------------------------------------------------------
გვარისამიაქართულში:
1. მოქმედებითი;
2. ვნებითი (დინამიკურიდა სტატიკური);
3. საშუალი;

44. ა) დინამიკური ვნებითი (მოქმედების პროცესს
გამოხატავს):
1. ინიანი “ი”პრეფიქსით და “ები/ება”სუფიქსით; ი-
მალ-ებ-ა
2. ენიანი“ე”პრეფიქსით და “ები/ება”სუფიქსით; ე-
მალ-ებ-ა
3. დონიანი “დ”პრეფიქსით და “ები/ება”სუფიქსით;
ბინდ-დ-ება, დაღამ-დ-ა,მშვიდ-დ-ებ-ა,
გორ-დ-ებ-ა,-სახლ-დ-ებ-ა,-თეთრ-დ-ებ-ა,წითლ-დ-ებ-ა;
4. უნიშნო ვნებითი “ები/ება”სუფიქსით;
თბება, ქრება,ტკბება

45. ბ) სტატიკური ვნებითი(მოქმედების შედეგსგამოხატავს)
სწერია,ჰკიდია,აფენია,აგდია,
აფარია,ასხია,აყრია,აკერია,ახატია,არტყიააწყვია,აცხია,ჰგ
ონია,ყრია
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
დაიმახსოვრეთ!
პასიურიქმედებისგამომხატველზმნებთან პირებისშეწყობა
დიდ ყურადღებასმოითხოვს;
მიშენდება(ის,მე)და არა (მე,ის);
მიკეთდება (ის,მე)და არა (მე,ის);
მესიზმრება(ის,მე)და არა (მე,ის);
მაგონდება(ის,მე)და არა (მე,ის);
მახსენდება (ის,მე)და არა(მე,ის);
მელანდება (ის,მე) და არა (მე,ის);
ჩამესმის (ის,მე) და არა (მე,ის);

46. ზმნა
თემა
რიცხვი
(მხ.მრ)
დრო
(აწმყო,წრ
ას.მომავ.)
ძირი
შევუწყოთ
პირები
პირიანია,პი
რნაკლია,თუ
პირშიმონაც
ვლე?
?
კითხვა
მეტყვ.
ნაწ. რამდენპ
ირიანია?
S,O
კონტაქტი
ქცევა
გვარი
(მოქმედებითი,
ვნებითი-
სტატიკურითუ
დინამიკური)
კილო
მწკრივები
და სერიები
ზმნისწინიგარდამავ
ლობა
გზისობა
და აქტი