ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวตคนละชนิดทีอาศัยอยู่
                            ิ          ่
  ร่วมกัน แบ่งเป็น
  +=       การได้ประโยชน์
  - =      การเสียประโยชน์
  0=       การไม่ได้และไม่เสียประโยชน์
1. ภาวะปรสิต(Parasitism)ใช้สัญลักษณ์ + / -

                     ปรสิต      ผูให้อาศัย
                                  ้
                  (Parasite)    (Host)
 ถ้าอยู่ร่วมกัน       +           _
 ถ้าแยกกัน            _            0
อาศัยอยู่กับ Host ได้ 2 ลักษณะ
1. ปรสิตภายนอก(Ectoparasite) ได้แก่
   กาฝาก ฝอยทอง เหา หมัด โลน
   เป็นต้น
2. ปรสิตภายใน(Endoparasite) ได้แก่
   แบคทีเรีย ไวรัส พยาธิต่างๆ
ตัวอย่างภาวะปรสิต
1.พยาธิในท้องมนุษย์
2.กาฝากบนต้นมะม่วง
3.หมัดบนตัวสุนัข
4.ไวรัสเอดส์กับมนุษย์
กาฝาก
กาฝาก
ฝอยทอง
พยาธิ
2.การล่าเหยื่อ (Predation) ใช้สัญลักษณ์ + / -


                  ผูลาหรือตัวห้า
                    ้่                เหยื่อ
                 (Predator)         (Prey)
ถ้าอยู่ร่วมกัน          +              _
ถ้าแยกกัน               _              0
ตัวอย่างการล่าเหยื่อ
 1. สัตว์กินสัตว์ เช่น เสือกินวัว นกกินแมลง
 2. สัตว์กินพืช เช่น ตั๊กแตนปาทังก้ากินต้นข้าวโพด
    พะยูนกินหญ้าทะเล
 3. พืชดักจับแมลง เช่น กาบหอยแครง
    ต้นหยาดน้้าค้าง ต้นหม้อข้าวหม้อแกงลิง
    ดักจับแมลงตัวเล็กๆ เป็นอาหาร
ตั๊กแตนปาทังก้า
หยาดน้้าค้าง
หม้อข้าวหม้อแกงลิง
กาบหอยแครง
3. ภาวะอิงกัน/ อิงอาศัยหรือภาวะเกื้อกูลกัน (Commensalism)
   ใช้สัญลักษณ์ + / 0

                          ผูอาศัย
                            ้                  ผูใ้ ห้อาศัย
                  (Commensal)                  (Host)
 ถ้าอยู่ร่วมกัน              +                     0
 ถ้าแยกกัน                   _                     0
ตัวอย่างภาวะเกื้อกูลกัน
1.พืชอาศัยบนพืชต้นอื่น (Epiphyte) เช่น กล้วยไม้ ชายผ้าสีดา
2.เหาฉลามกับปลาฉลามหรือปลาวาฬ : เหาฉลามอาศัยกับฉลาม
     โดยกินเศษอาหารของฉลาม
3.นก ผึ้ง ต่อ แตน ที่ท้ารังบนต้นไม้
4.แบคทีเรียบนผิวหนังคน
5.ลูกกุ้ง ลูกปู ลูกปลา อาศัยอยู่ในโพนงล้าตัวของฟองน้้า
ตัวอย่างภาวะเกื้อกูลกัน(ต่อ)
6.ตั๊กแตนใบไม้หรือตั๊กแตนกิ่งไม้ที่เกาะอยู่บนใบไม้และกิ่งไม้
7.ด้วงขี้ควายกับควาย โดยด้วงขี้ควายกินมูลควาย
8.เสือกับนกแร้ง โดยเสือฆ่าเหยื่อทิ้งเศษไว้เป็นอาหารของนกแร้ง
9.ไลเคนที่เจริญเติบโตอยู่บนเปลือกไม้ต้นใหญ่
10.จั้กจั่นอาศัยบนต้นไม้
11 .กบบนใบบัว
กบในดอกบัว
4. การได้ประโยชน์ร่วมกัน (Protocooperation)
   ใช้สัญลักษณ์ + / +


   ถ้าอยู่ร่วมกัน        +                +
   ถ้าแยกกัน             0                0
ตัวอย่าง ภาวะการได้ประโยชน์ร่วมกัน

1.ดอกไม้กับแมลง
2.นกเอี้ ยงกับควาย
3.มดดากับเพลี้ย
4.ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล(sea anemone)
5.ปลาการ์ตูนกับดอกไม ้ทะเล (ซีแอนนีโมนี)
6.ม้าลายกับนกกระจอกเทศ: ม้าลายมีจมูกไว หูไว ส่วนนกกระจอกเทศตาไว จะ
    ช่วยเตือนภัยแก่กน
                    ั
ดอกไม้กบแมลง
       ั
ดอกไม้กับแมลง
นกเอี้ยงกับควาย
มดด้ากับเพลี้ย
ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล(sea anemone)




ปลาการ์ตูนกับดอกไม้ทะเล (ซีแอนนีโมนี)
ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล (sea anemone)




ปลาการ์ตูนกับดอกไม้ทะเล (ซีแอนนีโมนี)
5. ภาวะที่ต้องพึ่งพา (Mutualism) ใช้สญลักษณ์ + / +
                                     ั


ถ้าอยู่ร่วมกัน          +                +
ถ้าแยกกัน               _                _
ตัวอย่าง ภาวะที่ต้องพึ่งพา
1.ปลวกกับโพรโตซัวในลาไส้ที่ชื่อว่า Trichonympha
2.สัตว์เคี้ยวเอื้องกับแบคทีเรียในกระเพาะอาหาร
3.สาหร่ายกับราที่อยู่ร่วมกันเป็นไลเคน
4.ราไมคอร์ไรซา กับพืชตระกูลสน
5.แบคทีเรียไรโซเบียมกับพืชตระกูลถั่ว
6.สาหร่ายสีเขียวแกมน้าเงินชื่อ แอนาบีนา (Anabaena) กับแหน
   แดง(เฟิร์นน้า) : ชาวนานิยมเลี้ยงแหนแดงในนาข้าว เพื่อเพิ่ม
   ปุ๋ยไนโตรเจนให้แก่ต้นข้าว
ตัวอย่าง ภาวะที่ต้องพึ่งพา (ต่อ)
  7.สาร่ายสีเขียวคลอเรลลากับไฮดรา
  8.แบคทีเรีย E.coli ในลาไส้ใหญ่ของคน
ปลวกกับโพรโตซัวในล้าไส้ที่ชื่อว่า Trichonympha
สาหร่ายกับราที่อยู่ร่วมกันเป็นไลเคน (Lichen)
ไลเคน (Lichen)
ราไมคอร์ไรซา(Mycorrhiza) กับพืชตระกูลสน
ราไมคอร์ไรซา (Mycorrhiza)
ราไมคอร์ไรซา (Mycorrhiza)
แบคทีเรียไรโซเบียม (Rhizobium) กับพืชตระกูลถั่ว
แอนาบีนา (Anabaena) แหนแดง(Azolla)/เฟิร์นน้า
แบคทีเรีย E.coli ในลาไส้ใหญ่ของคน
6. ภาวการณ์ย่อยสลาย (Saprophytism) ใช้สัญลักษณ์ + / 0

    ตัวอย่าง ผู้ย่อยสลาย(Decomposer) เช่น
       แบคทีเรีย เห็ด รา ยีสต์
7.ภาวะหลังสารยับยั้งการเจริญ(Antibiosis) ใช้สัญลักษณ์ 0/-
         ่
     ตัวอย่าง
        1.ราสีเขียว Penicillium หลั่งสาร Anitibiotic
        ออกมาท้าให้ Bacteria ไม่เจริญ
        2.สาหร่ายสีเขียวแกมน้้าเงิน Microcystis จะ
        หลั่งสาร Hydroxylamine ออกมาในน้้า ท้าให้
        สัตว์น้าตาย
Penicillium
8.ภาวะแข่งขัน (Competition) ใช้สัญลักษณ์ -/-
   ตัวอย่าง
     1.บัวกับผักตบชวาในสระน้า
      2.จอกกับแหนในแหล่งน้า
      3. ต้นถั่วที่ปลูกมากมายในกระป๋องเล็กๆ
      4.ต้นไม้ในป่าที่แข่งกันสูง เพื่อแข่งกันรับแสงสว่าง
      5.มอด 2 ชนิดต่างก็ต่อสู้แย่งอาหารชนิดเดียวกัน
9.ภาวะเป็นกลาง(Neutralism) ใช้สัญลักษณ์ 0/0
ตัวอย่าง
   เสือกับหญ้า เกี่ยวข้องกันเพราะ สัตว์ที่เป็นอาหารของเสือ
   เช่น วัวกินหญ้า และเสือกินวัว แต่ไม่กินหญ้า
ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต

ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต