1. ความสัมพันธ์ ระหว่างสิงมีชวิตในระบบนิเวศ
ี
โดย
นางสาวพัชฎา บุตรยะถาวร
ครูผสอน
ู้
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า ปทุมธานี

2. ความสัมพันธ์ระหว่างสิงมีชีวิตคนละชนิดทีอาศัยอยู่ร่วมกัน แบ่งเป็ น
+ =
- =
0 =
การได้ประโยชน์
การเสียประโยชน์
การไม่ได้และไม่เสียประโยชน์

3. 1.ภาวะปรสิต(Parasitism) ใช้สญลักษณ์ + / ั
ปรสิต
(Parasite)
ผู้ให้ อาศัย
(Host)
ถ้ าอยู่ร่วมกัน
+
_
ถ้ าแยกกัน
_
0

4. อาศัยอยูกบ Host ได้ 2 ลักษณะ
่ ั
1. ปรสิตภายนอก(Ectoparasite) ได้แก่
กาฝาก ฝอยทอง เหา หมัด โลน
เป็ นต้น
2. ปรสิตภายใน(Endoparasite) ได้แก่
แบคทีเรีย ไวรัส พยาธิตางๆ
่

5. ตัวอย่างภาวะปรสิ ต
1.พยาธิในท้องมนุษย์
2.กาฝากบนต้นมะม่วง
3.หมัดบนตัวสุนข
ั
4.ไวรัสเอดส์กบมนุษย์
ั

20. กาฝาก

21. กาฝาก

22. ฝอยทอง

23. พยาธิ

24. 2.การล่าเหยือ (Predation) ใช้สัญลักษณ์ + / ผูลาหรือตัวหํา
้่
(Predator)
เหยือ
(Prey)
ถ้าอยู่ร่วมกัน
+
_
ถ้าแยกกัน
_
0

25. ตัวอย่างการล่าเหยือ
1. สัตว์กินสัตว์ เช่น เสือกินวัว นกกินแมลง
2. สัตว์กินพืช เช่น ตักแตนปาทังก้ากินต้นข้าวโพด
พะยูนกินหญ้าทะเล
3. พืชดักจับแมลง เช่น กาบหอยแครง
ต้นหยาดนําค้าง ต้นหม้อข้าวหม้อแกงลิง
ดักจับแมลงตัวเล็กๆ เป็ นอาหาร

33. ตักแตนปาทังก้า

34. หยาดนําค้าง

35. หม้อข้าวหม้อแกงลิง

36. กาบหอยแครง

37. 3. ภาวะอิงกัน/ อิงอาศัยหรื อภาวะเกือกูลกัน (Commensalism)
ใช้สญลักษณ์ + / 0
ั
ผูอาศัย
้
(Commensal)
ผูใ้ ห้อาศัย
(Host)
ถ้าอยู่ร่วมกัน
+
0
ถ้าแยกกัน
_
0

38. ตัวอย่างภาวะเกือกูลกัน
1.พืชอาศัยบนพืชต้นอืน (Epiphyte) เช่น กล้วยไม้ ชายผ้าสี ดา พลูด่าง ทีอยู่
บนต้นไม้ใหญ่จะเป็ นฝ่ ายทีให้ทีอยู่ อาหาร ได้แสงสว่างและลม
2.เหาฉลามกับปลาฉลามหรื อปลาวาฬ : เหาฉลามอาศัยกับฉลามโดยกินเศษ
อาหารของฉลาม
3.นก ผึง ต่อ แตน ทีทํารังบนต้นไม้
4.แบคทีเรี ยบนผิวหนังคน
5.ลูกกุง ลูกปู ลูกปลา อาศัยอยูในโพนงลําตัวของฟองนํา
้
่

39. ตัวอย่างภาวะเกือกูลกัน(ต่อ)
6.ตักแตนใบไม้หรื อตักแตนกิ งไม้ทีเกาะอยูบนใบไม้และกิ งไม้
่
7.ด้วงขีควายกับควาย โดยด้วงขีควายกินมูลควาย
8.เสื อกับนกแร้ง โดยเสื อฆ่าเหยือทิ งเศษไว้เป็ นอาหารของนกแร้ง
9.ไลเคนทีเจริ ญเติบโตอยูบนเปลือกไม้ตนใหญ่
่
้
10.จักจันอาศัยบนต้นไม้
11.กบบนใบบัว

42. กบในดอกบัว

43. 4. การได้ประโยชน์ร่วมกัน (Protocooperation)
ใช้สญลักษณ์ + / +
ั
ถ้าอยู่ร่วมกัน
+
+
ถ้าแยกกัน
0
0

44. ตัวอย่าง ภาวะการได้ประโยชน์ร่วมกัน
1.ดอกไม้กบแมลง
ั
2.นกเอียงกับควาย
3.มดดํากับเพลีย
4.ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล(sea anemone)
5.ปลาการ์ ตูนกับดอกไม้ทะเล (ซี แอนนีโมนี)
6.ม้าลายกับนกกระจอกเทศ: ม้าลายมีจมูกไว หูไว ส่ วนนกกระจอกเทศตาไว
จะช่วยเตือนภัยแก่กน
ั

45. ดอกไม้กบแมลง
ั

46. ดอกไม้กบแมลง
ั

47. นกเอียงกับควาย

48. มดดํากับเพลีย

49. ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล(sea anemone)
ปลาการ์ตูนกับดอกไม้ทะเล (ซีแอนนีโมนี)

50. ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล(sea anemone)
ปลาการ์ตูนกับดอกไม้ทะเล (ซีแอนนีโมนี)

51. 5.ภาวะทีต้องพึงพา (Mutualism) ใช้สัญลักษณ์ + / +
ถ้าอยู่ร่วมกัน
+
+
ถ้าแยกกัน
_
_

52. ตัวอย่าง ภาวะทีต้องพึงพา
1.ปลวกกับโพรโตซัวในลําไส้ทีชือว่า Trichonympha
2.สัตว์เคียวเอืองกับแบคทีเรี ยในกระเพาะอาหาร
3.สาหร่ ายกับราทีอยูร่วมกันเป็ นไลเคน
่
4.ราไมคอร์ ไรซา กับพืชตระกูลสน
5.แบคทีเรี ยไรโซเบียมกับพืชตระกูลถัว
6.สาหร่ ายสี เขียวแกมนําเงินชือ แอนาบีนา (Anabaena) กับแหนแดง(เฟิ ร์น
นํา) : ชาวนานิยมเลียงแหนแดงในนาข้าว เพือเพิ มปุ๋ ยไนโตรเจนให้แก่
ต้นข้าว

53. ตัวอย่าง ภาวะทีต้องพึงพา(ต่อ)
7.สาร่ ายสี เขียวคลอเรลลากับไฮดรา
8.แบคทีเรี ย E.coli ในลําไส้ใหญ่ของคน

54. ปลวกกับโพรโตซัวในลําไส้ทีชือว่า Trichonympha

55. สาหร่ายกับราทีอยูร่วมกันเป็ นไลเคน(Lichen)
่

56. ไลเคน(Lichen)

57. ราไมคอร์ไรซา(Mycorrhiza) กับพืชตระกูลสน

58. ราไมคอร์ไรซา(Mycorrhiza)

59. ราไมคอร์ไรซา (Mycorrhiza)

60. แบคทีเรียไรโซเบียม (Rhizobium) กับพืชตระกูลถัว

61. แอนาบีนา (Anabaena)
แหนแดง(Azolla)/เฟิ ร์นนํา

63. แบคทีเรี ย E.coli ในลําไส้ใหญ่ของคน

64. 6.ภาวการณ์ยอยสลาย (Saprophytism) ใช้สญลักษณ์ + / 0
่
ั
ตัวอย่าง ผูยอยสลาย(Decomposer) เช่น แบคทีเรี ย เห็ด รา ยีสต์
้่

65. เห็ด

66. 7.ภาวะหลังสารยับยังการเจริ ญ(Antibiosis) ใช้สญลักษณ์ 0/ั
ตัวอย่าง
1.ราสี เขียว Penicillium หลังสาร Anitibiotic ออกมาทําให้ Bacteria ไม่
เจริ ญ
2.สาหร่ ายสี เขียวแกมนําเงิน Microcystis จะหลังสาร Hydroxylamine
ออกมาในนํา ทําให้สัตว์นาตาย
ํ

67. Penicillium

69. 8.ภาวะแข่งขัน (Competition) ใช้สัญลักษณ์ -/ตัวอย่าง
1.บัวกับผักตบชวาในสระนํา
2.จอกกับแหนในแหล่งนํา
3. ต้นถัวทีปลูกมากมายในกระป๋ องเล็กๆ
4.ต้นไม้ในป่ าทีแข่งกันสู ง เพือแข่งกันรับแสงสว่าง
5.มอด 2 ชนิดต่างก็ต่อสู ้แย่งอาหารชนิดเดียวกัน

72. 9.ภาวะเป็ นกลาง(Neutralism) ใช้สัญลักษณ์ 0/0
ตัวอย่าง
เสื อกับหญ้า เกียวข้องกันเพราะ สัตว์ทีเป็ นอาหารของเสื อ เช่น วัวกิน
หญ้า และเสื อกินวัว แต่ไม่กินหญ้า