Download as PDF, PPTX
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
- 1. ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ จัดเป็นความสัมพันธ์ทางชีวภาพ ได้แก่ พืช สัตว์ และจุลินทรีย์ต่างๆ ที่เป็นสิ่งมีชีวิต โดยแต่ละชนิดก็จะ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ แบ่ง มีความสัมพันธ์ต่อกัน ออกเป็น 2 ลักษณะคือ 1. ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน 2. ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตต่างชนิดกัน เพื่อให้ง่ายต่อความเข้าใจ จึงมีการใช้เครื่องหมาย ต่อไปนี้แสดง ความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่ อาศัยรวมกัน + หมายถึง การได้ประโยชน์จากอีกฝ่ายหนึ่ง - หมายถึง การเสียประโยชน์ให้อีกฝ่ายหนึ่ง 0 หมายถึง การไม่ได้ประโยชน์ แต่ก็ไม่เสียประโยชน์ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศแบ่งได้ เป็น 3 ประเภทใหญ่ๆ คือ
- 2. การได้รับประโยชน์ร่วมกัน การได้รับประโยชน์ร่วมกัน (Mutualism) เป็นการอยู่รวมกันของ ่ สิ่งมีชีวิต 2 ชนิดทีได้ประโยชน์ด้วยกันทั้งสองชนิด ใช้สัญลักษณ์ +, + เช่น ่
- 3.
- 4. นกเอี้ยงกับควาย นกเอี้ยงได้กินแมลงต่าง ๆ จากหลังควายและควายก็ได้นกเอี้ยงช่วยก้าจัด แมลงที่มาก่อความร้าคาญ
- 5.
- 6. ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล (Sea anemore) ปูเสฉวนอาศัยดอกไม้ทะเลพรางตัวจากศัตรูและยังอาศัยเข็มพิษจาก ดอกไม้ทะเลป้องกันศัตรู ส่วนดอกไม้ทะเลก็ได้รับอาหารจากปูเสฉวนที่ ก้าลังกินอาหารด้วย
- 7. ไลเคน (Lichen) คือ การด้ารงชีวิตร่วมกัน ของรากับสาหร่ายซึ่งเป็น การอยู่แบบที่สิ่งมีชีวิตทั้ง 2 ชนิดต่างก็ได้รับประโยชน์ สาหร่ายมีสีเขียวสร้าง อาหารเองได้โดย กระบวนการสังเคราะห์ ด้วยแสงแต่ต้อง อาศัย ความชื้นจากรา ส่วนรา ได้รับธาตุอาหารจาก สาหร่าย ได้แก่ ไนโตรเจน จากการตรึง ไนโตรเจน นอกจากนั้นรา บางชนิดอาจสร้างสาร พิษ ซึ่งป้องกันไม่ให้สัตว์ อื่นกินไลเคนเป็น อาหาร และรายังสร้าง กรดช่วยใน การละลายหิน และเปลือกไม้ ช่วยในการ ละลายหินและเปลือก ไม้ ท้าให้ไลเคนดูด ซับ ธาตุอาหารได้ดี
- 8. แบคทีเรียไรโซเบียม (Rhizobium) ในปมรากพืชวงศ์ถั่ว ตรึงไนโตรเจนจากอากาศให้แก่รากถัวในขณะเดียวกันแบคทีเรียก็ได้รับ ่ ก๊าซ คาร์บอนไดออกไซด์และแร่ธาตุจากต้นถั่ว
- 9.
- 10. แบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในสาไส้ใหญ่ของคน แบคทีเรียได้รับอาหารและที่อยูอาศัยจากล้าไส้ของคน ส่วนคนจะได้รับ ่ วิตามินบี 12 จากแบคทีเรีย
- 11. ภาวะอิงอาศัยหรือภาวะเกื้อกูล ภาวะอิงอาศัยหรือภาวะ เกื้อกูล (commensalism) เป็นการอยู่ร่วมกันของสิ่ง มีชีวิตโดยที่ฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์ ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งไม่ได้ ประโยชน์แต่ก็ไม่เสียประโยชน์ (+,0) เช่น
- 12.
- 13. พลูด่างกับต้นไม้ใหญ่ พลูด่างอาศัยร่มเงาและความชืนจากต้นไม้โดยต้นไม้ไม่ได้ประโยชน์แต่ขณะ ้ เดียว กันก็ไม่เสียประโยชน์อะไร
- 14.
- 15.
- 16. ฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์และอีกฝ่ายหนึ่งเสียประโยชน์ ฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์และอีกฝ่ายหนึ่งเสียประโยชน์ ใช้สัญลักษณ์ +, - ซึ่ง แบ่งเป็น 2 แบบ คือ ก. การล่าเหยือ (Predation) เป็นความสัมพันธ์โดยมี ่ ฝ่าย หนึ่งเป็นผู้ล่า (Predator) และอีกฝ่ายหนึงเป็น ่ เหยื่อ (Prey) หรือเป็น อาหารของอีกฝ่าย เช่น
- 17.
- 18. ฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์และอีกฝ่ายหนึ่งเสียประโยชน์ ข. ภาวะปรสิต (parasitism) เป็นความสัมพันธ์ของสิงมีชีวิตที่มีฝ่าย ่ หนึ่ง เป็นผู้เบียดเบียน เรียกว่า ปรสิต (parasite) และอีกฝ่ายหนึ่งเป็น เจ้าของบ้าน (host) เช่น
- 19.
- 20. หมัด เห็บ ไรพยาธิต่างๆ ที่อาศัยอยู่กับร่างกายคนและสัตว์
- 21.
- 22. ความสัมพันธ์แบบภาวะมีการย่อยสลาย ความสัมพันธ์แบบภาวะมีการย่อยสลาย (Saprophytism) ใช้ สัญลักษณ์ +, 0 เป็นการด้ารงชีพของกลุ่มผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ เช่น เห็ด รา แบคทีเรีย และจุลินทรีย์
- 23.
- 24.
- 25.
- 26.
- 27. ภาวะแข่งขัน เป็นความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต ๒ ชีวิต ซึงอาจเป็นชนิดเดียวกันหรือต่างชนิด ่ กัน ที่มีความต้องการทีอยู่อาศัยหรืออาหารอย่างเดียวกันในการด้ารงชีวิต ่ และปัจจัยดังกล่าวนั้นมีจ้ากัด จึงเกิดการแข่งขันเพื่อครอบครองที่อยู่อาศัย หรือแย่งชิงอาหารนั้น เช่น
- 28.
- 29. ภาวะเป็นกลาง ภาวะเป็นกลาง (Neutralism) คือ ภาวะที่มีสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ อาศัย อยู่ในบริเวณเดียวกัน สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดต่างด้ารงชีวิตกันอย่างไม่เกี่ยวข้อง กัน เช่น บริเวณต้นไม้ตนเดียวกันแต่ไม่มีความสัมพันธ์กัน ้
- 30.
- 31. ภาวะการกีดกัน ภาวะการกีดกัน เป็นภาวะที่การด้ารงอยูของสิ่งมีชีวิต ไปมีผลต่อการอยูรอด ่ ่ ของสิงมีชวิตอีกชนิดหนึ่ง เช่น ต้นไม้ใหญ่บงแสงไม่ให้ส่องถึงไม้เล็กที่อยู่ ่ ี ั ข้างล่าง ท้าให้ไม้เล็กไม่อาจเติบโตได้
- 32. จัดทำโดย ด.ช.ศรัณย์ ศรีมี ม.3/1เลขที่ 5