9р ангийн математик




 Арифметик прогресийн 
эхний n гишүүний нийлбэр




            Математикийн багш 
Арифметик прогресийн эхний n 
     гишүүний нийлбэр



Зорилго

          Зорилт


                   Хэрэглэгдэхүүн
Арифметик прогресийн 
   эхний n гишүүний 
       нийлбэр

      Тоон цуваануудын нийлбэрийг
     хялбар аргаар хурдан олж сурах
     Арифметик  прогресс
 Дараагийн гишүүн бүр нь 
  өмнөх гишүүн дээр тогтмол 
              a1
  тоог нэмэхэд гардаг тоон 
  дарааллыг арифметик 
  прогресс гэнэ.   гэж  s
                          n
  тэмдэглэнэ
 эхний гишүүн ­ 
Дараагийн гишүүн бүр нь өмнөх 
 гишүүнээ тогтмол тоогоор 
 үржихэд гардаг тоон дарааллыг 
 геометр  прогресс гэнэ. Гэж 
 тэмдэглэнэ
   1+2+3+4+5+,,,+200 = ? 
энэ нийлбэрийг олох 
томъог гаргая.
Энэхүү нийлбэрийн гишүүд нь 
 арифметик прогресс үүсгэж 
 байна.Энэ дарааллын 
 нийлбэрийг S гэж тэмдэглэе. 
 Тэгвэл:
1+2+3+4+5+,,,+200 =  S болно. Энэ       
        дараалал арифметик прогресс     
         үүсгэж байгаа тул 
           +      +     +,,, +         = s n
      a1 a 2 a 3                an
       гэж бичиж болно.

       a1 a 2 a 3                  an
           +       +      + ,,, +         =   sn
                                                     a1
           +         +          + ,,, +      = s n
      a n a n−1 a n−2                   a1
 
Энэ 2 нийлбэрийг нэмбэл: 
 a1 a n a a n−1 a3 a n−2
(    +     )+(    +         )+(     +          ) + ,,, + 
                2
 an a1          s
(    +    ) = 2         болно.
                  n
                       a1 a n
Энэхүү нийлбэрт байгаа      +      ­нь 
                           a




дараах нийлбэрүүдтэй тэнцэхийг 
харъяа.Үүний тулд:        = d+ a n−1
                    an
Байдгийг санацгаая,
  Тэгвэл:
   a1 a n a1 a n−1 a 2 a n−1
        +     =     + d+         =      +          =       
   a2 a n−2 a3 a n−2                         a n a1
        +d+         =      +           =,,,=      +      
Иймийн учир
      a1 a n          s
    (     +     )n= 2        болно.Эндээс 
                        n
бидний томьёо маань гарч ирнэ.
         a1a n  n
    s n=
             2
  Үүнийг арифметик прогрессийн 
эхний n гишүүний нийлбэр олох 
томьёо гэнэ.
  Эхний                a1a n  n
 гишүүн
                  s n=
                           2
  n дүгээр 
  гишүүн


              n дүгээр 
              индекс
Арифметик прогресс
Жишээ бодлого №1
           an
                =4n+3 томъёогоор өгөгдсөн бол   
           эхний 20 гишүүний нийлбэрийг ол.
Бодолт:арифметик прогрессийн эхний n  
гишүүний нийлбэр олох томьёо ёсоор:  
       a1a20  20
s 20 =              =a1a 20 10
           2
Өгөгдсөн томьёондоо орлуулбал:
Арифметик прогресс

 a1=4×13=7

 a 20=803
s 20 =a1a 20 10=78310=900
Арифметик прогресс
Жишээ бодлого №2
1+3+5+ ,,,+ 17+19+21+19+17+,,,+3+1=?
Бодолт:
          a n =a1 n−1 d
              19=1+(n­1)2
              (n­1)2=18
               n­1=9
               n=10

прогресс