1. ҮГИЙН БҮТЭЦ
Монгол хэл

2. Дасгал 1
ЗУР гэсэн язгуураас дагавар
залгаж шинэ үг бүтээгээрэй
Тухайлбал:
зур +аач = зураач

3. Дасгал 1
зур + хай = зурхай
зур + г +чин = зурагчин
зур + м = зурам
зур + мал = зурмал
зур + уул = зуруул
зур + лага = зурлага

4. Дасгал 2
4 ш савхаар доорх дүрсийг бүтээжээ. Аль
болох цөөн савх хөдөлгөж ширээ сандлын
дүрс үүсгэж, зураарай

5. Дасгал 2
Ширээ
Сандал гэсэн 2 үгэндээ нөхцөл залгаж
холбоо үг бүтээгээрэй.
Жишээлбэл:
Ширээ+ ий = ширээний →ширээний бүтээлэг
Сандал+ ууд = сандлууд → ангийн сандлууд

6. Язгуур бүтээвэр
Бүтээвэр
Залгавар бүтээвэр
Бүтээх залгавар
Залгавар бүтээвэр
Үг хувилгах үндэс

7. Бүтээвэр
Язгуур Залгавар
Дагавар Нөхцөл

8. Язгуур бүтээвэр
Үгийнхээ гол утгыг хадгалан
цааш утгат хэсэг болон задрахгүй
үгийн эхэнд байрлах хэсгийг үгийн
язгуур гэнэ. Тухайлбал үзвэр, хагар,
гэдгэр гэсэн үгүүдэд орсон үз,
хага, гэд гэсэн утгат хэсгүүд нь
язгуур бүтээвэр болно.

9. Идэвхтэй язгуур Идэвхгүй язгуур
Үг бүтээх ба үндэс үүсгэх Зөвхөн үг бүтээх дагаврын
дагаварын өмнө өмнө тохиолдох язгуурыг
тохиолдох язгуурыг хэлнэ хэнэ
Жишээ нь: үзлэг - “үз” Жишээ нь: “хага” бүтээвэр
бүтээвэр нь “лэг” нь “л,р,ч” гэсэн дагавар
дагаврын өмнө тохиолдож авахаас биш хувилах
байна нөхцөл авч чадахгүй.
Мөн үз-үзлээ, үзэв, үзнэ хага-хагал, хагар, хагач гэх
гэж үндэс үүснэ мэт

10. Үгийн үндэс
Ямар нэгэн дагавар нөхцөл авч чадах
үгийн бүтцийн хэсгийг үндэс гэнэ.
Жишээлбэл:
хуруувч - үг бүтээх үндэс
хуруугаар – үг хувилгах үндэс

11. Дасгал 3
Дараах үгсийг загварын дагуу
ангилан бичнэ үү.
Барина, барьц, барилга, баримт,
барих, барил, бариач, баримал
А. +
Б. + +
В. +

12. Дагавар
Үгийн язгуур үндсэнд залгаж шинэ үг
бүтээх үүрэгтэй залгавар бүтээврийг
дагавар гэнэ.
Жишээ нь:
барилгачин= барь +лга+ чин

13. Дасгал 4
Бүтээврийн задлалыг ажиглан, зөвийн доогуур
зур.
зураг чин
Зурагчин: язгуур нь дагавар
зур г, чин
нэрээс нэр үг
Зурагчин үүсэхдээ:
үйлээс нэр үг, нэрээс нэр үг

14. Нөхцөл
Үгийн язгуур үндсэнд залгаж шинэ үг
бүтээхгүй зөвхөн үгээ хувилгах үүрэгтэй
залгаврыг нөхцөл гэнэ.
Жишээ нь:
эгч + ийн = эгчийн
морь + той = морьтой

15. Дасгал 5
Дараах үгсийг бүтээврээр задалж,
өгүүлбэрт оруулан өгүүлбэр зохио.
бодлогын хариу, сурагчийн
дэвтэр, зуслангийн найзууд,
зураачдын бүтээл

16. Дасгал 6
Дараах өгөгдсөн үгс нь ерөнхий нэг
эхлэлтэй. Хаалтанд ямар үг байхыг ол.
жим цээн
ц цэл
(. . .) (. . .)
шин дэг
жил ээ