1. Хо-Ши-Мин-ий нэрэмжит
Улсын тэргүүний 14-р
сургууль
Байгалийн ухааны багш:
М.Энхболд

2. Илтгэлийн бүтэц
 Удиртгал
 Нэгдүгээр бүлэг: Онолын хэсэг
-Багш гэж хэн бэ?
-Багш хүн ямар байх ѐстой вэ?
-Багшийн ѐс зүй
-Сурагчдын насны онцлог
 Хоердугаар бүлэг: Судалгааны хэсэг
-Сурагчдаас авсан судалгаа, үр дүнд хийсэн
боловсруулалт
-Судалгааны хүйсийн үр дүнгийн
харьцуулалт
 Дүгнэлт
 Ашигласан материал
 Хавсралт

3. Cэдэв сонгосон
үндэслэл

4. Илтгэлийн зорилго
Багшийн харилцаа, арга зүй
сурагчдын сурах хүсэлд
хэрхэн нөлөөлж байгааг
илрүүлэх

5. Зорилт
 Сэдэвтэй холбоотой онолын материал
цуглуулж, уншиж судлах
 Багшийн харилцаа, арга зүйн талаар
сурагчдаас судалгаа авах
 Судалгааны үр дүнд боловсруулалт
хийх
 Дүгнэлт гаргах

6. Судалгааны арга
 Асуулга
 Жишиж харьцуулах
 Статистик боловсруулалт хийх
 Анализ сентизын арга

7. I.1 Багш гэж хэн бэ?
 Хүнийг байгаль ба нийгмийн бүтээгдэхүүн гэж үзвэл
тэрхүү нийгмийн бүтээгдэхүүн болохынх нь эхийг тавигч
нь багш юм. Багш нь хүүхдэд эрдэм номын эхийг зааж
оюун ухааныг нь нээж бие даан суралцаж, ажиллаж,
амьдрах арга ухаанд сургаддаг. Багш мэдлэгтэй
чадвартай байхын зэрэгцээ сурагчдыг ойлгоддог, сурахын
төдийгүй сургахын арга ухаанд суралцсан байх
шаардлагатай.
 Хамгийн гол нь суралцагчдыг хайрлаж, тэднийг өөрийн
тань мэргэжил болон эх орныхоо хойч ирээдүй, болохынх
нь хувьд хүндэтгэж, тэдэнд хамгийн гол, үндсэн чухал
мэдлэг, арга ухааныг хялбархан, сонирхолтой, мэдлэг
бүтээлгэсэн арга замаар сургачихдаг хүн л жинхэнэ багш
юм.

8. I.2 Багш хүн ямар байх ёстой вэ?

9. I.3 Багшийн ёс зүй, харилцаа
 Сэтгэл судлаач И.И.Чернокозов багшийн ѐс зүйн асуудлыг дорвитой
судалж , дараах хэм хэмжээнээс бүрддэг гэж үзжээ.
- Хүүхдийг хүндлэн, хүндэтгэх шаардлага хоѐрыг хослуулсан.
- Хүүхдийг зөв хайрлах, анхаарал тавих
- Хүүхдийнхээ дотоод ертөнц , биеэ авч явах байдлыг үргэлж
судалж байх.
- Хүүхдийн боломж , үзэл бодол, авъяас билэгт үргэлж анхаарч
, өөдрөг хандах.
- Биеэ эзэмдэж , тэвчээртэй байх, хүүхдийн алдаа дутагдалд
тэвчээртэй байж , засаж залруулж байх.
- Хэзээ ч хүүхдийг доромжилж гомдоож болохгүй .
- Хүүхдэд элэгсэг , найрсаг хандах.
- Үнэнч шударга зарчимч байх.
- Ямагт хүүхдэд зөв үлгэр дууриалал үзүүлэх, биеэ зөв авч явах
гэсэн байдаг. Тэгвэл дээрх эдгээр зүйлүүдийг багш хүн төгс
эзэмшиж, сурагчдад үлгэр дууриалал болох ѐстой.

10. I.4 Сурагчдын сурах насны онцлог
нярай (0-1 )
Балчир (1-3)
Цэцэрлэг (3-7)
Сургуулийн бага нас (8-10)
Шилжилтийн нас (12-16)
Сургуулийн ахлах нас (17-19)
 Ахлах насны хүүхдийн анхаарлын түвшин сургалтын
явцад хүүхдэд нөлөөлж байгаа гадаад сэтгэгдэл, тэдний
дотоод сэтгэлийн хөдөлгөөнөөс шалтгаална. Ахлах
насанд хүүхдийн сурах процесст тэдний анхаарал
идэвхтэй үүргийг гүйцэтгэддэг.
 Ахлах насанд хүүхдийн сэтгэлийн хөдөлгөөний байдал
үлэмж тогтвортой суралцах нь хүүхдийн бие махбодийг
улам бэхжүүлэн хөгжүүлдэг.

11. Хоердугаар бүлэг: Судалгааны
хэсэг
-Сурагчдаас авсан судалгаа, үр дүнд хийсэн
боловсруулалт
-Судалгааны хүйсийн үр дүнгийн харьцуулалт

12. II.1 Сурагчдаас авсан судалгаа, үр дүнд хийсэн
боловсруулалт
 Энэхүү судалгаанд "Баянзүрх дүүрэг"-
ийн Ерөнхий боловсролын 4-н
сургуулийн 10-р ангийн нийт 100
сурагч оролцсон. Үүнээс эрэгтэй 50
сурагч, эмэгтэй 50 сурагч хамрагдсан
болно. Судалгаагаа 6 асуулгаар авсан
бөгөөд нээлттэй 1, хаалттай 5
асуулгаар авсан. Доорх судалгааны
үр дүнг үзвэл:

13. 1. Багш нар хичээлийн явцад та нартай зүй
бусаар харилцдаг уу?
74%
80
70
60
50
40 26%
30
20
10
0

14. 2. Зүй бус ямар үйлдэл гаргадаг вэ?
60
54% 53% 51%
50
45%
40
39% 37%
30
20
10
0
Үг хэлээр Загнаддаг Дүнгээр Ялгаварлан Гар хүрдэг Хичээлээс
доромжилдог боодог гадуурхдаг хөөдөг

15. 3. Багш нарын мэдлэг эзэмшүүлэх арга зүй нь
суралцагчдын сурах хүсэлд нөлөөлдөг үү?
97%
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
3%
0

16. 4.Заах аргазүйн чадвар тааруухан багш нарын
хичээлд суухад та нарт сонирхолтой байдаг уу?
100
90
80
70
60
50
100%
40
30
20
10
0
1 2

17. 5. Зүй бус харилцаатай, заах аргазүйн чадвар тааруухан багш нарын
хичээлд чи хэрхэн ханддаг вэ?
70
60
50
40
30
67% 64%
20 36%
10 20%
10% 6% 3%
0

18. 6. Суралцагчдын сурах хүсэлд нөлөөлж байгаа
асуудлуудыг шийдвэрлэхэд юу хийх ѐстой гэж үзэж
байна вэ? ( нээлттэй асуулт )
Багш нарын заах аргазүйн чадварыг
1
дээшлүүлж, хичээлээ сонирхолтой заах
2 Сурагчидтайгаа зөв боловсон харилцах
3 Сурагчидаа сонсох, үнэлэх, хүндлэх
4 Сурагчидаа ялгаварлан гадуурхахгүй байх
5 Чадварлаг багш нарыг оруулах
6 Багш нар шударга байх
7 Хүүхдэд урам өгч байх
8 Залуу багш нарыг оруулах
9 Олон жил ажилласан багш нарыг солих

19. Судалгаанд хамрагдсан эрэгтэй-50, эмэгтэй-50 сурагчдын үр
дүнгийн харьцуулалт
1. Багш нар хичээлийн явцад та нартай зүй бусаар харилцдаг уу?
Асуулт эрэгтэй сурагчид эмэгтэй сурагчид
тийм 34 40
үгүй 16 10
2. Зүй бус ямар үйлдэл гаргаддаг вэ?
Асуулт эрэгтэй сурагчид эмэгтэй сурагчид
Загнаддаг 24 29
Үг хэлээр доромжилдог 26 28
Хичээлээс хөөдөг 15 22
Дүнгээр боодог 20 31
Ялгаварлан гадуурхдаг 16 29
Гар хүрдэг 20 19

20. 3. Багш нарын мэдлэг эзэмшүүлэх арга зүй нь суралцагчдын сурах
хүсэлд нөлөөлдөг үү?
Асуулт эрэгтэй сурагчид эмэгтэй сурагчид
Нөлөөлдөг 48 49
Нөлөөлдөггүй 2 1
4.Заах аргазүйн чадвар тааруухан багш нарын хичээлд суухад та нарт
сонирхолтой байдаг уу?
Асуулт эрэгтэй сурагчид эмэгтэй сурагчид
сонирхолтой 0 0
сохирхолгүй 50 50
5. Зүй бус харилцаатай, заах аргазүйн чадвар тааруухан багш нарын хичээлд
хэрхэн ханддаг вэ?
Асуулт эрэгтэй сурагчид эмэгтэй сурагчид
Хичээлд суух сонирхол хүрдэггүй 29 38
Хичээл тасалдаг 5 5
Хичээл үймүүлдэг 13 7
Хоорондоо ярьдаг 32 32
Багштайгаа ам зөрдөг 20 16

21. Дүгнэлт
 21-р зуун бол манай монгол орны хөгжил цэцэглэлтийн зуун. Хөгжил
цэцэглэлтийг өрнүүлэх гол түлхүүр бол ард иргэд юм. Тэгхээр ард
иргэдийн маань боловсрол өнөөгийн монголын хөгжлийн цөм юм. Тэгвэл
боловсролыг түгээгч нь багш бид нар бөгөөд ирээдүйн замналыг үүсгэгч
нар юм. Яагаад вэ? Яагаад гэвэл суралцагчид сургалтын явцад чанартай
боловсрогдоно эсвэл чанаргүй боловсрогдоно. Тэгвэл энэхүү
боловсролыг эзэмших цаг хугацаа нь хичээл юм. Гэтэл багш нар
хичээлийн явцад сурагчидтайгаа зүй бус харилцах, арга зүйн чадвар
тааруухан зэрэг нь мэдлэг эзэмших, төлөвшихөд нь сөргөөр нөлөөлж
байна.
 Ургамлыг услахгүй бол ургахгүй. Үүнтэй яг ижилхэн судалгааны үр
дүнгээс харагдаж байгаа багшийн харилцаа, арга зүй нь суралцагчдын
сурах хүсэлд нөлөөлж буй
Загнаддаг
Үг хэлээр доромжилдог
Хичээлээс хөөдөг
Дүнгээр боодог
Ялгаварлан гадуурхдаг
Гар хүрдэг зэрэг
Арга зүйн чадвар тааруухан зэрэг асуудлуудыг
шийдвэрлэхгүйгээр боловсролын үр өгөөж дээшлэхгүй. Багшийн эрдэм
шавиас гэдэг монгол ардын зүйр байдгийг хүн бүхэн мэдэх биз. Тиймээс
багшийн ѐс зүйн асуудал, арга зүйн чадвар, ялангуяа хүүхдийн хөгжил
төлөвшилд нөлөөлөх багшийн хувийн зан чанарын талаар их анхаарч
тууштай шийдвэрлэх нь зүйн хэрэг болжээ.

22. Эцэст нь хэлэхэд “Их монголын минь
ирээдүйн хөгжлийн түлхүүр болсон
цог золбоот үрсүүдийн маань хувь
заяа багш та бид нарын гарт
байдаг” шүү.

23. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа