Download as PDF, PPTX
More Related Content
Nervous system
- 1. ระบบประสาท (Nervous system) โดย นางสาวพัชฎา บุตรยะถาวร ครูผ้สอน ู โรงเรียนเตรีมอุดมศึกษาน้ อมเกล้ า ปทุมธานี
- 2. การตอบสนองของสิงมีชีวิตเซลล์เดียว พารามีเซียม มีการตอบสนองต่ อสิ งเร้าโดยใช้ เส้ นใยประสานงาน (Coordinating fiber)
- 3.
- 4. การตอบสนองของสัตว์ทีไม่มีกระด ูกสันหลัง ไฮดรา - - มีระบบประสาทแบบร่างแห (Nervenet) เกิดจาก การเชือมโยงของเซลล์ไม่ได้สมผัสติดกัน กระจายอยู่ ั รอบตัว เมือกระตนจะทําให้ท ุกส่วนของร่างกายหดตัว ุ้ พบทีผนังลําไส้ของสัตว์ชนสูง ทําหน้าทีควบค ุมการ ั เคลือนไหวแบบ เพอริทลซิส (peristalsis) ของ ผนัง ั ลําไส้
- 5.
- 6.
- 7. ระบบประสาทของพลานาเรีย - - มีปมประสาท 2 ปมอยูทีส่วนหัว เรียกว่า ่ ปม ประสาทสมอง (cerebral ganglion) ทําหน้าทีเปน ็ สมอง มี eyespot ทางด้านล่างของสมอง มีเส้นประสาทด้านข้าง (Lateral nerve cords) และ เส้นประสาทตามขวาง (Transverse nerve cords) มี ลักษณะคล้ายขันบันได (ladder type)
- 8.
- 9. ระบบประสาทของไส้เดือนดิน - - มีสมอง (brain) ประกอบด้วยปมประสาท2 ปม มักเรียกว่า ปมประสาทซีรบรัล (cerebral ganglion) ี มีปมประสาทใต้คอหอย (subpharyngeal ganglion) และเส้นประสาททางด้านท้อง (ventral nerve cord) แยกออกจากเส้นประสาทใต้คอหอยไปตลอดความ ยาวของลําตัว
- 10.
- 11.
- 12. ระบบประสาทของอาร์โทรพอด มีสมองเกิดจากปมประสาท 2 ปมรวมกัน มีเส้นประสาทแยกไป เลียงล ูกตา (optic nerve) 1 ค ู่ และไปเลียงหนวด (antennary nerve) 1 ค ู่ มีปมประสาทใต้หลอดอาหาร (subesophageal ganglion) และ เส้นประสาททางด้านท้อง (ventral nerve cord) ยาวตลอด ความยาวตัว ปล้องอกมีปมประสาทอก (thoracic ganglion) 3 ปม และปล้อง ท้องมีปมประสาทท้อง (abdominal ganglion) 6 ปม
- 13.
- 14. ระบบประสาทของเอไคโนเดิรม ์ มีระบบประสาทแบบวงแหวน (nervering) อยูรอบ ่ ปาก มีแขนงประสาทแยกออกไปเลียงแฉก (radial nerve) ทําหน้าทีรับสัมผัสและประสาทเชือมต่อกัน มี eyespot อยูบริเวณปลายส ุดของแฉกท ุกแฉก ่ ทําหน้าทีรับสัมผัสของสารเคมี
- 15.
- 16. ระบบประสาทของพวกมอลลัสก์ มีปมประสาท 3 ปมได้แก่ - ปมประสาทสมอง (cerebral ganglion) ทําหน้าที ควบค ุมอวัยวะตอนบน บริเวณปาก และมัด กล้ามเนือติดเปลือก - ปมประสาททีอวัยวะภายใน (visceral ganglion) ทําหน้าทีควบค ุมอวัยวะภายใน เช่น ระบบย่อย อาหาร ตับ หัวใจ
- 17. ระบบประสาทของพวกมอลลัสก์ (ต่อ) - ปมประสาททีเท้า(pedal ganglion) ทําหน้าที ควบค ุมการยืดและหดตัวของกล้ามเนือทีเท้า
- 18.
- 19.
- 20.
- 21.
- 22.
- 23.
- 24. เซลล์ประสาท (Neuron) ประกอบด้วย 2ส่วนสําคัญ คือ 1. ตัวเซลล์ประสาท (cell body) - มีร ูปร่างแบบรูปไข่ รูปกลมหรือเหลียม ขนาดไม่แน่นอน - มีนิวเคลียสขนาดใหญ่ ภายในมี RER รวมกันเปนกลมทําให้มองเห็นเปนเม็ดเล็กๆ ็ ุ่ ็ เรียกว่า นิสส์บอดี (nissl body) นอกจากนี ยังพบ ไรโบโซม ไลโซโซม
- 25. 2. ใยประสาท (cellprocess or nerve fiber) ใยประสาทประกอบด้วย 2 ส่วน คือ 2.1 เดนไดรต์ (dendrite) เปนส่วนของตัวเซลล์ทียืน ็ ออกมา ทําหน้าทีรับกระแสประสาทจากภายนอกเข้าสูตว ่ ั เซลล์ประสาท ภายในมีนิสส์บอดี (nissl body) และ ไมโท คอนเดรีย 2.2 แอกซอน (axon) เปนส่วนของเซลล์ประสาททียืน ็ ออกมา ทําหน้าทีส่งกระแสประสาทออกจากตัวเซลล์ไปยัง อวัยวะตอบสนอง 1 เซลล์จะมีแอกซอนเพียง 1 แขนงเท่านัน
- 26. 2. ใยประสาท (nerve fiber)(ต่อ) - แอกซอนมักถูกหมด้วยเยือไขมันชนิดลิโพโปรตีน ุ้ (lipoprotein) เรียกว่า เยือไมอีลิน (myelin sheath) ซึงเป็ นส่วนหนึงของเซลล์ชวันน์ (Schwann cell) - บริเวณเยือไมอีลินเป็ นส่วนคอด เรียกว่า โนดออฟ เรนเวียร์ (node of ranvier) - แอกซอนทีมีเยือไมอีลินหมจะทําให้การส่งกระแส ุ้ ประสาทมีลกษณะเป็ นช่วงๆ (saltatory conduction) ั
- 27.
- 28.
- 29.
- 30.
- 31.
- 32.
- 33.
- 34.
- 35. เซลล์ประสาทแบ่งตามจํานวนแขนงทีแยกออกจาก ตัวเซลล์ประสาท แบ่งเปน 3 ชนิดคือ ็ 1. เซลล์ประสาทขัวเดียว (unipolar neuron หรือ pseudounipolar เปนเซลล์ประสาทรับความรสึก ็ ู้ (sensory neuron) ทีมีสวนทียืนแยก ่ จากตัวเซลล์เพียง 1 เส้น พบได้ที ปมประสาทด้านหลังของไขสันหลัง (dorsal root ganglion) ปมประสาท ของประสาทสมองคที 5 ู่ (trigeminal ganglion ) neuron)
- 36. 2. เซลล์ประสาทสองขัว (bipolarneuron ) ส่วนใหญ่เป็ นเซลล์ประสาทรับความรสึก ู้ (sensory neuron) ทีมีสวนทียืนแยกจาก ่ ตัวเซลล์ 2 ข้าง พบได้ที เซลล์ประสาทบริเวณ เรตินาในดวงตา เซลล์รบกลินในจมูกและ ั เซลล์ของหชนใน ูั
- 37. 3. เซลล์ประสาทหลายขัว (multipolar neuron) เป็ นเซลล์ประสาทส่วนใหญ่ของร่างกาย มีเดนไดรต์แยกออกจากตัวเซลล์หลายอันแต่ มีแอกซอนเพียงอันเดียว พบได้ที เซลล์ประสาท สังการของสมองและไขสันหลัง (motor neuron) และเซลล์เพอร์คินเจ (Purkinje cell) ในซีรเบลลัม ี ส่วนใหญ่เป็ นเซลล์ประสาทสังการและเซลล์ประสาท ประสานงาน (motor and association neuron)
- 39. เซลล์ประสาทแบ่งตามหน้าทีการทํางาน แบ่งได้ 3 ประเภทคือ 1. เซลล์ประสาทรับความรสึก (sensory neurons) ู้ เป็ นเซลล์ประสาทนําเข้า (afferent neuron) ซึงจะนํากระแสประสาทจากตัวรับความรูสึก ้ (receptors) ในผิวหนังและอวัยวะรับความรูสึกไปยัง ้ สมองและไขสันหลัง
- 40. 2. เซลล์ประสาทสังการ (motor neurons) เป็นเซลล์ประสาทนําออก (efferent neurons)ทีมี ใยประสาทแอกซอนยาวกว่าเดนไดรต์โดยอาจยาวถึง 1 เมตร มีหน้าทีส่งกระแสประสาทออกจากไขสันหลังไปยัง หน่วยปฏิบติงาน (effector organs หรือ motor neurons) ั ได้แก่ กล้ามเนือแขนขา ทีอยูห่างไกลจากไขสันหลัง ่
- 41. 3. เซลล์ประสาทประสานงาน (association neuronsหรือ interneurons) เปนเซลล์ประสาททีอยูในสมองและไขสันหลัง มี ็ ่ หน้าทีเชือมต่อระหว่างเซลล์ประสาทรับความรสึก ู้ และประสาทสังการ
- 43. นิวโรเกลียหรือเกลียเซลล์ (neuroglia or gliacell) ประกอบด้วยเซลล์หลายชนิดได้แก่ 1. แอสโตรเกลียหรือแอสโตรไซด์ (astroglia astrocytes) เซลล์พวกนีมีร ูปร่างคล้ายดาว ทําหน้าทีควบค ุมการซึมผ่านเข้าออก ของสารเคมีต่างๆ จากเส้นเลือดสู่ เนือเยือประสาท (blood–brain barrier) or
- 44. 2. โอลิโกเดนโดรเกลีย (oligodendroglia) เป็นเซลล์ขนาดเล็กทําหน้าที สร้างเยือไมอีลินในระบบประสาท ส่วนกลาง 3. ไมโครเกลีย (microglia) ทําหน้าทีเก็บกินสิงแปลกปลอม หรือเซลล์ทีตายแล้ว
- 45. 4. เซลล์อีเพนไดมอล (ependymalcells) เป็ นเซลล์ทีคาดทีผนังของช่องว่าง ในสมอง ทําหน้าทีเกียวกับการสร้างและ ด ูดซึมนําไขสันหลัง 5. เซลล์ชวันน์ (Schwann cell) ทําหน้าทีสร้างปลอกหมเยือไมอีลิน ุ้ ในระบบประสาทรอบนอก
- 46. 6. เซลล์เซทแทลไลท์ (satellite cell) -เป็ นเซลล์ทีอยูรอบๆ เซลล์ประสาทในปมประสาท ่ ของระบบประสาทรอบนอก ทําหน้าทีช่วยปรับสภาพ องค์ประกอบทางเคมีภายนอกเซลล์
- 48.
- 49.
- 50.
- 52. การทํางานของเซลล์ประสาท การเกิดกระแสประสาท Action potential การส่งสัญญาณประสาท (nervesignal) อาศัยการแพร่ของ action potential ซึงเป็ นการ เปลียนแปลงอย่างรวดเร็วของ membrane potential โดยแต่ละ action potential จะ เกิดขึนตามขันตอนดังนี
- 53. 1. Resting membranepotenital - มีการแพร่ของไอออน (K+, Na+) เข้าและออกจากเซลล์ประสาท ซึงเยือหมเซลล์จะยอมให้ K+ แพร่ได้ง่ายกว่า Na+ ประมาณ ุ้ 50 – 100 เท่า - เกิดกระบวนการโซเดียมโพแทสเซียมปั ม (Na+- K+ pump) - ในระยะนีผิวด้านนอกจะมี Na+ มากจึงแสดงเปนประจุบวก ็ ส่วนผิวด้านในมี K+ มากแต่แสดงเปนประจุลบ เนืองจาก ็ ภายใน เซลล์มีโปรตีนทีแสดงประจุส ุทธิเปนลบ ็ - ความต่างศักย์ไฟฟาระหว่างผิวด้านนอกกับด้านในเท่ากับ -60 ถึง ้ -70 mv
- 54. 2. Depolarization - มีการเปลียนศักย์ไฟฟาจากค่าresting membrane ้ potential ทีเปนลบ (-70 mV. ใน cell ขนาดใหญ่ ็ หรือ -40 ถึง -60 ใน cell ขนาดเล็ก) ให้มีความเปน ็ ลบลดลง (ความเปนบวกเพิมขึน) ซึงเรียกว่า ็ depolarization - Na+ รัวเข้ามาภายในเซลล์ ทําให้ผิวด้านในเซลล์มี ประจุเป็ นบวก และผิวด้านนอกสูญเสีย Na+ ไป จะ มี ประจุเป็ นลบ
- 55. 3. Repolarization เป็ นการเปลียนศักย์ไฟฟาจากdepolarization ้ ให้กลับเข้าสูค่า resting membrane potential ่ ปกติ โดยภายในเวลา 0.2 m.sec. หลังจาก cell membrane มีการเปลียนแปลง permeability ต่อ Na+ แล้วนัน Na+ channel ก็จะปิ ด และมีการเปิ ด ของ K+ channel มากกว่าปกติ K+ จะถูกปล่อย ออกมานอก cell ทําให้ภายใน cell กลับเข้าสู่ negative potential ตามปกติจึงเรียกว่า repolarization
- 56. 4. Hyperpolarization hyperpolarization (หรือเดิมเรียกว่าpositive ) after potential เปนภาวะที membrane potential ็ มีความเปนลบเพิมมากขึนจากระยะพัก ซึงเกิดจาก K+ ็ channel ปดอย่างช้าๆ หรือบาง channel ยังคงเปดอยู่ ทํา ิ ิ ให้มีการรัวไหลของ K+ ออกมานอก cell หลังจากช่วง repolarization
- 57.
- 58.
- 60. ไซแนปส์ (Synapse) การถ่ายทอดกระแสประสาทระหว่าง เซลล์ประสาทด้วยกัน หรือเซลล์ประสาท กับหน่วยปฏิบติการ ั เซลล์ทีทําหน้าทีส่งสัญญาณ เรียกว่า presynaptic cell เซลล์ทีทําหน้าทีรับสัญญาณ เรียกว่า postsynaptic cell
- 61.
- 62. ไซแนปส์ทีพบโดยทัวไปมี 2 ประเภทคือ 1. Electrical synapse - เปนไซแนปส์ทีทําให้แอกชันโพเทนเชียลเดินทางจาก ็ presynaptic cell ไปยัง postsynaptic cell โดยผ่านทาง gap junction - ประโยชน์ คือ การส่งกระแสประสาทจะไม่มีการเสียเวลา ในการส่งผ่านระหว่างเซลล์ ไม่มีการสูญเสียความแรงของ สัญญาณ - พบในระบบประสาทส่วนกลางมักเกียวกับกิจกรรมที อาศัยความพร้อมเพรียงในการทํางาน การเคลือนไหวทีมี แบบแผนเฉพาะตัว เช่น การบีบตัวของกล้ามเนือหัวใจ การ เคลือนไหวของลําไส้
- 63.
- 64. 2. Chemical synapse บริเวณของ Chemical synapse จะมีช่องว่าง เรียกว่า synaptic cleft แยก presynaptic cell ออกจาก postsynaptic cell บริเวณปลายแอกซอนจะโปงออก ภายในไซโทพลา ่ ซึมจะมีโครงสร้างเปนถ ุงจํานวนมาก เรียกว่า ็ synaptic vesicles
- 65. ภายในบรรจุสารเคมีทีเรียกว่า สารสือประสาท (neurotransmitter) เปนสารทีหลังเข้าสู่ ็ synapticclef ทําหน้าทีสือสาร พบในสัตว์ ทัวไป - สารสือประสาททีถ ูกหลังเข้าสู่ synaptic clef จะถ ูกทําให้หมดฤทธิ โดยเอนไซม์ทีย่อยสารสือ ประสาท หรืออาจถ ูกด ูดกลับเข้าสู่ presynaptic terminal เพือนํากลับมาใช้ใหม่ เช่น Acetylcholine จะถ ูกย่อยโดย cholinestrease ให้กลายเปน choline และ ็ acetic acid
- 66.
- 67.
- 68.
- 69.
- 71.
- 72.
- 73.
- 74. เยือหุ้มสมองและไขสั นหลัง (meninges) มี3 ชัน คือ 1. เยือหุ้มสมองชันนอก (dura mater) เป็ นเยือทีหนาและทนทาน ใกล้กบกะโหลกศีรษะมากทีสุ ด ั ภายในมีหลอดเลือดขนาดใหญ่ซึงแตกแขนงออกเป็ น หลอดเลือดฝอยในเยือเพีย เยือดูราอาจถูกล้อมรอบและ คําจุนไปด้ วยช่ องเลือดดําขนาดใหญ่ (venous channels) เรียกว่า dural sinuse ทําหน้ าทีขนส่ งเลือดจากสมอง ไปยังหัวใจ
- 75. 2. เยือหุ้มสมองชันกลาง (arachnoidmater) ทําหน้ าทีกันการกระทบกระเทือนต่ อระบบประสาทกลาง เยืออะแร็กนอยด์ มลกษณะบาง ใส เชือว่ านําซึมผ่ านไม่ ได้ ีั ในบริเวณของสมองจะมีเส้ นใยจํานวนมาก เรียกว่ า อะแร็กนอยด์ ทราบีคูลาร์ (arachnoid trabeculae) ทีผ่ าน ชันอะแร็กนอยด์ ไปยังช่ องว่ างใต้ เยืออะแร็กนอยด์ (subarachnoid space) เพือเชือมกับเนือเยือของเยือเพีย เยืออะแร็กนอยด์ และเยือเพียอาจเรียกรวมกันว่ า "เลปโตเมนิงซ์ " (leptomeninges)
- 76. 3. เยือเพียหรือเยือหุ้มสมองชันใน (piamater) เป็ นเยือทีอยู่ชิดกับสมองและไขสันหลังมากทีสุ ด แนบ ไปกับกลีบ (gyrus) และร่ อง (sulcus) ของสมอง ประกอบด้ วยเนือเยือเส้ นใย (fibrous tissue) ทีถูกปกคลุม ด้ วยแผ่นของเซลล์แบน ๆ นําซึมผ่านไม่ ได้ เยือเพียจะมีหลอดเลือดและหลอดเลือดฝอยที ทําหน้ าทีเลียงสมอง
- 77. ช่ องว่ าง ช่องว่างใต้เยืออะแร็กนอยด์(subarachnoid space) เป็ นช่องว่างทีอยูระหว่างเยืออะแร็กนอยด์และเยือเพีย ่ ภายในมีนาหล่อเลียงสมองไขสันหลัง ํ (cerebrospinal fluid , CSF)
- 78.
- 79.
- 80.
- 81. ระบบประสาทของสั ตว์ ทีมีกระดูกสันหลัง แบ่ งออกเป็ น 2 ส่ วน ตามตําแหน่ งทีอยู่ คือ 1. ระบบประสาทส่ วนกลาง ได้ แก่ สมอง (brain) ไขสั นหลัง (Spinal cord) 2. ระบบประสาทส่ วนปลาย เส้ นประสาทสมอง 12 คู่ (cranial nerve = CN) เส้ นประสาทไขสั นหลัง 31 คู่ (spinal nerve) ปมประสาท (ganglia) ชีววิทยา (424111) อ.เยาวลักษณ์ น่วมธนัง
- 82. ระบบประสาทแบ่ งตามหน้ าทีแบ่ งได้ 2 ประเภท คือ ระบบประสาทโซมาติก ระบบประสาทอัตโนวัติ ส่ วนประกอบของสมอง สมองใหญ่ (cerebrum) แบ่ งออกเป็ น 2 ซีก แต่ ละซีกเรียกว่ า cerebral hemisphere สมองแต่ ละซีกแบ่ งออกเป็ น 2 ชัน ชันนอก (cerebral cortex) เรียกอีกชือว่ า gray matter ชันใน (cerebral medulla) เรียกอีกชือว่ า white matter
- 83.
- 84. บนสมองมี gyrus มากมายมี 2 ร่ อง ซึงแบ่ ง สมองทางด้ านข้ างออกเป็ น 4 lobe มี sulcus อยู่ ระหว่ าง gyrus เมือมองสมองทางด้ านข้ างจะเห็นเป็ น 4 lobe คือ 1. frontal lobe 2. parietal lobe 3. temporal lobe 4. occipital lobe
- 86. ซีรีบรัม เป็ นส่ วนของสมองทีอยู่หน้าสุ ด และมีขนาดโตทีสุ ด ผิวด้ านนอก มีรอยหยักเป็ นร่ อง เรียกว่ า คลืนสมอง (convolution)
- 87. 1. ฟรอนทัลโลบ (frontallobe) ทําหน้ าทีเกียวกับความจํา ความคิด และทําให้ เกิดความฉลาดของสิ งมีชีวต ิ แต่ ละชนิดเป็ นศูนย์ ควบคุมการทํางาน ของกล้ ามเนือ
- 88. 2. เทมเพอรัลโลบ (temporallobe) ทําหน้ าทีเกียวกับการดมกลิน การได้ ยน การพูด การเข้ าใจคําพูด ิ และความเข้ าใจเกียวกับการอ่ าน
- 89. 3. พาเรียทัลโลบ (parietallobe) ทําหน้ าทีเกียวกับการรู้ สึกตัว การเขียน และศูนย์ ควบคุมการรับรู้ ประสาทสั มผัส (sensory area)
- 90. 4. ออกซิพทัลโลบ (occipitallobe) ิ ทําหน้ าทีเกียวกับการมองเห็น
- 91. สรุปส่ วนประกอบของสมองส่ วนซีรีบรัม ฟรอนทัลโลบ (frontallobe) เทมเพอรัลโลบ (temporal lobe) พาเรียทัลโลบ (parietal lobe) ออกซิพทลโลบ ิ ั (occipital lobe)
- 94. ทาลามัส ทําหน้ าทีเป็ นศูนย์กลางการถ่ ายทอด ความรู้ สึกไปยังสมองส่ วนต่ าง ๆ เป็ น Relay stations
- 95. ไฮโพทาลามัส ทําหน้ าทีเป็ นควบคุมการเต้นของหัวใจ ความดันเลือด การนอนหลับ อุณหภูมิ ของร่ างกาย การกินและอารมณ์ ต่าง ๆ ควบคุมการหลังฮอร์ โมน ADH เนืองจากมี neurosecretory cell
- 96. ออลแฟคทอรี บัลล์ (Olfactorybulb) เป็ นศูนย์ กลางการรับกลิน เจริญดีใน ปลา ในสั ตว์ เลียงลูกด้ วยนํานมไม่ เจริญ เนืองจากศูนย์ กลางการรับกลินอยู่ที ซีรีบรัม
- 97.
- 98. สมองส่ วนกลาง สมองส่ วนกลางจะมีออปติกโลบ (opticlobe) มีหน้ าทีเกียวข้ องกับการ ควบคุมการเคลือนไหวของนัยน์ ตา ทําให้ ลูกนัยน์ ตากลอกไปมาได้ และ ควบคุมการปิ ดเปิ ดของม่ านตาในเวลา ทีมีแสงสว่างเข้ ามามากหรือน้ อย
- 99. สมองส่ วนท้ าย ประกอบด้วย 3 ส่ วนคือ 1. ซีรีเบลรัม (cerebellum) 2. พอนส์ (pons) 3. เมดัลลาออบลองกาตา (medulla oblongata)
- 100. 1. ซีรีเบลรัม (cerebellum) ควบคุมและประสานงานของ การเคลือนไหวของร่างกายให้ เป็ นไป อย่ างราบรืน สละสลวยและเทียงตรง สามารถทํางานทีต้ องการความ ละเอียดอ่ อนได้ รวมถึงควบคุม การทรงตัวของร่ างกาย
- 101. 2. พอนส์ (pons) ควบคุมการเคียวการหลังนําลาย การเคลือนไหวบริเวณใบหน้า ควบคุม การหายใจ เป็ นทางผ่านของกระแสประสาท ระหว่างเซรีบรัมกับเซรีเบลลัมและระหว่าง เซรีเบลลัมกับไขสันหลัง
- 102. 3. เมดัลลาออบลองกาตา (medullaoblongata) เป็ นศู นย์ ควบคุมการทํางานของระบบ ประสาทอัตโนวัตต่างๆ เช่ น การเต้ นของหัวใจ ิ การหายใจ การหมุนเวียนเลือด ความดันเลือด การเคลือนไหวของกล้ามเนือลําไส้ และเป็ น ศู นย์ ปฏิกริยาสะท้ อนกลับบางอย่ าง เช่ น การไอ ิ การจาม การอาเจียน การกลืน
- 106.
- 107.
- 108.
- 109.