Concellos: Bóveda, O Incio, A Pobra de Brollón, Monforte de Lemos, Pantón e Sober (Lugo) O espazo protexido comprende parte do curso do río Cabe (desde a confluencia co río Antiga ata a ponte da estrada vella de Canaval, onde conecta co LIC “Canón do Sil), os seus afluentes: pola dereita o Carabelos (ata Santo Estevo do Mato), o Cinsa (ata San Martiño), e o Mao (ata o encoro de Vilasouto) co seu afluente Teilán ou Penacova (ata o mazo de Penacova); pola dereita o Picarrexo, o rego de Silvela, e algúns bosques de vales do Incio.

1. ESPAZOS NATURAIS
LIC Río Cabe

2. O espazo protexido comprende parte do curso do río Cabe (desde a confluencia
co río Antiga ata a ponte da estrada vella de Canaval, onde conecta co LIC “Canón
do Sil), os seus afluentes: pola dereita o Carabelos (ata Santo Estevo do Mato), o
Cinsa (ata San Martiño), e o Mao (ata o encoro de Vilasouto) co seu afluente Teilán
ou Penacova (ata o mazo de Penacova); pola dereita o Picarrexo, o rego de
Silvela, e algúns bosques de vales do Incio. O centro urbán de Monforte, entre o
Clube Fluvial e a Nosa Señora da Antiga está excluído do espazo protexido.

3. SITUACIÓN:
No sur da provincia de Lugo, nas
comarcas de Terra de Lemos e
Sarria. Localidades de referencia:
Sober, Monforte de Lemos,
Bóveda, A Cruz do Incio e A Pobra
do Brollón.
SUPERFICIE: 1.787 ha
CONCELLOS:
Bóveda, O Incio, A Pobra de
Brollón, Monforte de Lemos,
Pantón e Sober (Lugo)
VALORES NATURAIS:
bosque de ribeira, río, fragas,
soutos, aves acuáticas...

4. Hai unha proposta de ampliación
pendente de aprobar: unha pequen área
en Óutara (A Pobra de Brollón) e unha
zona entre Bóveda e Fornelas.

5. Río Picarrexo en Ferreirúa
PROTECCIÓN
Lugar de importancia comunitaria (LIC), 29 de decembro de 2004.
Zona especial de conservación (ZEC), 31 de marzo de 2014

6. XEOLOXÍA
A Depresión de Monforte é unha zona case chá situada entre os ríos Miño e Sil,
entre os 300 e os 400 m de altura, por riba dos canóns que a rodean. Está
recuberta por arxilas terciarias e aluvións cuaternarios depositados polo río Cabe
sobre unha vella chaira erosionada.

7. O Cabe en Monforte
CLIMA
Atlántico-continental

8. REDE FLUVIAL
A rede fluvial deste espazo forma parte da cunca do Cabe
O Cabe en Monforte

9. O Cabe en Canabal
RÍO CABE
Nace no Incio, na aldea de Fontes. Percorre terreos dos concellos de O Incio, A
Pobra do Brollón e Monforte de Lemos e desemboca pola dereita do Sil na zona
do Canón. No curso alto, nos vales do Incio, vai encaixado, logo ten un percorrido
sinuoso pola Depresión de Lemos e volve a encaixarse nun canón rchoso antes
de desembocar no Sil. Os seus afluentes pola dereita son o Tornea, Mao, Cinsa
Carabelos e Ferreira, e pola esquerda o Antiga, o Acevedo e o Saa.

10. O Cabe en San Pedro do Incio

11. O Cabe nas proximidades de Pacios da Veiga (A Pobra do Brollón)

12. O Cabe en Monforte
O Cabe Distriz (Monforte)

13. O Cabe en Canaval
(Sober)

14. O Mao en Bóveda
RÍO MAO
Nace na serra de Oribio e xúntase ao Cabe ao pouco de entrar no concello de Monforte (A
Parte).

15. RÍO CINSA
Nace nos montes do Couso (Bóveda) e xúntase co Cabe en Distriz, no linde entre Monforte e
Pantón.
O Cinsa na Vide

16. RÍO CARABELOS
Nace na Lagoela, preto de
Escairón, e xúntase co Cabe
en Canabal.
Río Carabelos en Augas Santas

17. O espazo atópase nunha zona de transición entre as rexións Atlántica e
Mediterránea.
ECOLOXÍA

18. -Augas estancadas, oligotróficas ou mesotróficas con vexetación de Littorelletea
uniflorae e/ou Isoeto-Nanojuncetea
-Ríos dos pisos basal a montano con vexetación de Ranunculion fluitantis e de Callitricho-
Batrachion
-Queirogais secos europeos
-Zonas subestépicas de gramíneas e anuais do Thero-Brachypodietea
-Prados con molinias sobre substratos calcáreos, turbosos ou arxilo-limosos (Molinion
caeruleae)
-Megaforbios eutrofos hidrófilos das orlas de chaira e dos pisos montano a alpino
-Prados pobres de sega de baixa altitude (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)
-Desprendementos mediterráneos occidentais e termófilos
-Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica
-Rochedos silíceos con vexetación pioneira do Sedo-Scleranthion ou do Sedo albi-
Veronicion dillenii
-Bosques de encostas, desprendementos ou barrancos do Tilio-Acerion
-Bosques aluviais de Alnus glutinosa e Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae,
Salicion albae)
-Bosques mixtos de Quercus robur, Ulmus laevis, Ulmus minor, Fraxinus
excelsior ou Fraxinus angustifolia, das veigas dos grandes ríos (Ulmenion minoris)
-Carballeiras galaico-portugueses con Quercus robur e Quercus pyrenaica
-Soutos
TIPOS DE HÁBITATS DO ANEXO I DA DIRECTIVA 92/43/CEE

19. FLORA
Os ecosistemas protexidos neste espazo son de dous tipos:
Os cursos dos ríos, coa vexetación acuática e de ribeira.
Os bosques que se conservan nos vales do Incio, formados por amieiras,
salgueiros, freixos, chopos, pradairos, bidueiros, carballos, e castiñeiros nas
partes máis poboadas.
Bosques do Incio

20. Bosque de ribeira no Cabe

21. Souto no Incio

22. Vexetación de ribeira

23. Amieiras, lirios, xuncos, cristas de galo...

24. Chantaxe de auga (Alisma plantago-aquatica).
Vive na beira das augas estancadas. Lirio amarelo (Iris pseudacorus)

25. Allium ursinum, atópase en lugares húmidos e sombrizos na beira dos ríos

26. Lúpulo (Humulus lupulus). Esta herba gabeadora que vive á
beira dos ríos emprégase para darlle sabor á cervexa.

27. Lentellas de auga
(Lemna minor)
Raíña
(Filipendula ulmaria)

28. Lira (Narcissus triandrum). Endémico da metade norde da Península Ibérica.
Destaca a presenza de narcisos (Narcissus bulbocodium, Narcissus triandrus),
xilbarbeira (Ruscus aculeatus), orquídea amarela (Orchis provincialis), violetas
(Viola palustris), botón de ouro ou herba das almorráns (Ranunculus ficaria),
cáncaro ou panqueixo (Primula vulgaris), mapoula silvestre (Anemone nemorosa),
carriza luminosa (Schistostega pennata), Sphagnum spp. e unha grande
variedade de fentos, fungos e brións ou carrizas.

29. Cáncaro ou panqueixo Primula
vulgaris. Emprégase tradicionalmente como
remedio para as dores de cabeza e como
antiinflamatorio para tratar contusións ou
dores musculares.
Botón de ouro, herba das almorráns
(Ranunculus ficaria).
Anemone nemorosa. Florece a comezos da
primavera en zonas de sotobosque.

30. Fento macho (Dryopteris filix-mas). Os fentos, que gostan da sombra e da humidade, desenvólvense ben
nos bosques á beira das correntes de auga.

31. Violetas (Viola palustris)

32. Carriza luminosa
(Schistostega pennata)
na cova das Choias.
Un especime raro e en perigo
(incluído no Catálogo Vermello de
Especies Ameazadas), que
segundo o ángulo de incidencia
da luz reflíctea dunha fermosa cor
verde brillante.
CATÁLOGO GALEGO DE
ESPECIES AMEAZADAS
Schistostega pennata

33. Peziza escarlata (Sarcoscypha coccinea). Ten preferencia por los lugares húmidos e sombrizos.

34. A fauna deste espazo está asociada aos ríos e os bosques das súas beiras, cunha
boa representación de anfibios, aves e insectos.
O río Cabe é un dos poucos ríos galegos nos que se pode atopar Macromia
splendens, un cabalo do demo en perigo de extinción en toda Europa.
FAUNA
Cabalo do demo,
libeliña de cu azul
(Aesna cyanea)

35. Lontra
MAMÍFEROS
-Lobo (Canis lupus)
-Morcegos (Eptesicus serotinus, Miniopterus
schreibersii, Myotis daubentonii, Myotis nattereri,
Nyctalus leisleri, Pipistrellus pipistrellus,
Rhinolophus euryale, Rhinolophus ferrumequinum,
Rhinolophus hipposideros)
-Furapresas (Galemys pyrenaicus)
-Gato algario (Genetta genetta)
-Lontra (Lutra lutra)
-Tourón (Mustela putorius)
-Armiño (Mustela erminea)
ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Galemys pyrenaicus
Lutra lutra
Miniopterus schreibersii
Rhinolophus euryale
Rhinolophus ferrumequinum
Rhinolophus hipposideros
Furapresas

36. AVES
Azor (Accipiter gentilis)
Gabián (Accipiter nisus)
Aguia albela (Circaetus gallicus)
Aguia caudal (Hieraaetus pennatus)
Tartaraña cincenta (Circus pygargus)
Falcón peregrino (Falco peregrinus)
Falcón pequeno (Falco subbuteo)
Lagarteiro peneireiro (Falco tinnunculus)
Miñato (Buteo buteo)
Miñato queimado (Milvus migrans)
Miñato abelleiro (Pernis apivorus)
Bufo pequeno (Asio otus)
Moucho (Athene noctua)
Moucho de orellas (Otus scops)
Avelaiona (Strix aluco)
Curuxa (Tyto alba)
Moucho de orellas
Falcón pequeno

37. Laverca (Alauda arvensis)
Ferreiriño subeliño (Aegithalos caudatus)
Pica das árbores (Anthus trivialis)
Xirrio común (Apus apus)
Avenoiteira (Caprimulgus europaeus)
Corvo viaraz (Corvus corone)
Gabeador común (Certhia brachydactyla)
Reiseñor da auga (Cettia cetti)
Picaxuncos (Cisticola juncidis)
Cuco (Cuculus canorus)
Anduriña do cu branco (Delichon urbica)
Escribenta riscada (Emberiza cia)
Escribenta liñaceira (Emberiza cirlus)
Escribenta real (Emberiza citrinella)
Paporrubio (Erithacus rubecula)
Pega marza (Garrulus glandarius)
Fulepa amarela (Hippolais polyglotta)
Anduriña común (Hirundo rustica)
Cotovía pequena (Lullula arborea)
Bicotorto (Loxia curvirostra)
Reiseñor común (Luscinia megarhynchos)
Lavandeira branca (Motacilla alba)
Lavandeira real (Motacilla cinerea)
Lavandeira verdeal (Motacilla flava)
Ouriolo (Oriolus oriolus)
Pega (Pica pica)
Choia (Pyrrhocorax pyrrhocorax)
Laverca

38. Ferreiriño común (Parus ater)
Ferreiro bacachís (Parus caeruleus)
Ferreiro cristado (Parus cristatus)
Ferreiro abelleiro (Parus major )
Pardal chiador (Petronia petronia)
Rabirrubio tizón (Phoenicurus ochruros)
Picafollas de Bonelli (Phylloscopus bonelli)
Picafollas ibérico (Phylloscopus ibericus)
Azulenta (Prunella modularis)
Anduriña dos penedos (Ptyonoprogne rupestris)
Paporrubio real (Pyrrhula pyrrhula)
Estreliña riscada (Regulus ignicapilla)
Ferreiriño careto (Remiz pendulinus)
Anduriña das barreiras (Riparia riparia)
Papuxa montesa (Sylvia undata)
Chasco (Saxicola torquata)
Piquelo azul (Sitta europaea)
Papuxa das amorias (Sylvia atricapilla)
Papuxa apardazada (Sylvia borin)
Papuxa común (Sylvia communis)
Merlo (Turdus merula)
Tordo común (Turdus philomelos)
Tordo charlo (Turdus viscivorus)
Carriza (Troglodytes troglodytes)
Ferreiro abelleiro
Paporrubio real

39. Peto real (Dendrocopos major)
Peto verdeal (Picus viridis)
Peto formigueiro (Jynx torquilla)
Picanzo vermello (Lanius collurio)
Bubela (Upupa epops)
Bubela

40. Picapeixes (Alcedo atthis)
Lavanco (Anas platyrhynchos)
Garza real (Ardea cinerea)
Cegoña (Ciconia ciconia)
Merlo rieiro (Cinclus cinclus)
Macho de lavanco real
Niño de cegoñas
en Monforte de Lemos.

41. Perdiz (Alectoris rufa)
Paspallás (Coturnix coturnix)
Pomba brava (Columba livia)
Torcaza, pombo torcaz (Columba palumbus)
Rula turca (Streptopelia decaocto)
Rula (Streptopelia turtur)
TorcazaRula

42. ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Circaetus gallicus
Hieraaetus pennatus
Pernis apivorus
Milvus migrans
Circus pygargus
Falco peregrinus
Lanius collurio
Alcedo atthis
Caprimulgus europaeus
Lullula arborea
Sylvia undata
Pyrrhocorax pyrrhocorax

43. RÉPTILES
Cobra lagarteira común (Coronella austriaca)
Cobra lagarteira meridional (Coronella girondica)
Cobra viperina (Natrix maura)
Serpe riscada (Rhinechis scalaris)
Lagarta da serra (Iberolacerta monticola)
Lagarto das silveiras (Lacerta schreiberi)
Lagarto arnao (Lacerta lepida)
Lagartilla dos penedos (Podarcis hispanica)
Lagarta rabuda (Psammodromus algirus)
Escáncer común (Anguis fragilis)
Esgonzo común (Chalcides striatus)
ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Lacerta monticola
Lacerta schreiberi
Cobra viperina
Escáncer

44. ANFIBIOS
Sapiño comadrón (Alytes obstetricans)
Sapiño pinto (Discoglossus galganoi)
Sapo de esporas (Pelobates cultripes)
Estroza ou rela (Hyla molleri)
Ra patilonga (Rana iberica)
Ra verde (Pelophylax perezi)
Saramaganta (Chioglossa lusitanica)
Pintafontes verde (Triturus marmoratus)
Pintafontes palmado (Triturus helveticus)
Pintafontes común (Lissotriton boscai)
ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Chioglossa lusitanica
Discoglossus galganoi
Parella de sapos comúns
Pintafontes palmado

45. PEIXES
Troita (Salmo trutta fario)
Escalo (Squalius carolitertii)
Picón ou espiñento (Gasterosteus aculeatus)
Chondrostoma arcasii
Chondrostoma duriense ...
ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Chondrostoma polylepis
Rutilus arcasii
Espiñento
Escalo

46. INVERTEBRADOS
Abondan os insectos acuáticos ou
que se achegan ás ribeiras:
chinches, escaravellos, libeliñas e
cabalos do demos, típulas,
mosquitos, frigáneas,
bolboretas...) e especies que
habitan nos bosques de ribeira e
nas fragas.
Destaca a presenza da samesuga
(Hirudo medicinalis), vacaloura
(Lucanus cervus), e dos cabalos
do demo Macromia splendens e
Oxygastra curtisii.
ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Coenagrion mercuriale
Gomphus graslinii
Lucanus cervus
Macromia splendens
Oxygastra curtisii Patinador ou zapateiro (Gerris
lacustris). Vive na superficie da auga
estancada ou de corrente lenta onde se
alimenta doutros insectos.
Bolboretas (Syntarucus pirithous)

47. Área de lecer en Monforte
ACTIVIDADES
Subministro de auga agrícola e urbán, pesca, lecer...

48. Ponte romana sobre o
Cabe en Monforte
HISTORIA/PATRIMONIO CULTURAL
A zona estivo poboada desde tempos moi antigos e conserva vestixios de
distintas épocas, así como un rico patrimonio cultural: pontes, muíños, minas...

49. Muíño no Mao en Ribas Pequenas (Bóveda)

50. PROBLEMAS
Contaminación con resíduos agrícolas e urbáns, especies invasoras...

51. Fervenza en San Pedro do Incio
PUNTOS DE INTERESE
BÓVEDA
-Área recreativa no Mao
O INCIO
-Fervenzas de San Pedro e O Arnado
-Bosques e soutos
A POBRA DE BROLLÓN
-Fervenza de Pacios da Veiga
-Área de lecer de Ferreirúa no río
Picarrexo
MONFORTE DE LEMOS
-Área de lecer de Ribas Altas
PANTÓN
-Fonte de Augas Santas nas
proximidades do río Carabelos
SOBER
-Área de lecer de Canaval

52. Cova das Choias
(Óutara Pobra de
Brollón).
Unha grande
cavidade natural
agrandada polas
actividade de
explotación
mineira do ferro.
Destaca a
presenza do
brión
luminiscente
Schistostega
pennata.

53. Montaxe: Adela Leiro, Mon Daporta
Debuxos: Mon Daporta
Decembro 2016