A costa comprendida entre a Punta de Mera e Torella é un espazo de mar aberto que separa as rías da Coruña e Betanzos-Ares. Un espazo de enormes valores paisaxísticos e ecolóxicos.

1. ESPAZOS NATURAIS
LIC Costa de Dexo
MONUMENTO NATURAL
Costa de Dexo-Serantes

3. SUPERFICIE: 349,96 ha
CONCELLOS: Oleiros
VALORES NATURAIS:
cantís e vexetación e
fauna asociadas
SITUACIÓN:
Ao noroeste da provincia
da Coruña, entre as rías de
Ares e Betanzos e da
Coruña, no fondo do golfo
Ártabro. Tramo de costa
comprendida entre o Faro
de Mera e o porto de Lorbé.

4. Lugar de importancia
comunitaria (LIC) 29 de
decembro de 2004.
Zona especial de conservación
(ZEC) 31 de marzo de 2014.
Monumento Natural “Costa de
Dexo-Serantes” 270 ha (2000).
PROTECCIÓN

5. A costa comprendida entre a Punta de Mera e Torella é un espazo de mar aberto
que separa as rías da Coruña e Betanzos-Ares. Un territorio próximo á área
metropolitana da Coruña densamente poboado e cunha gran presión urbanística
e turística.

6. O elemento principal do espazo é a paisaxe onde se combina mar, cantís e terreo
de pasteiros o monte, xunto con espazos humanizados. A altitude vai dos 0 aos
81 m sobre o nivel do mar.

7. As rochas dominantes son os xistos de foliación moi marcada con gran variedade
de diques, fracturas e pregues.
XEOLOXÍA

8. O nome do Seixo Branco ven dado pola existencia dun grande filón de aplita (non de seixo),
moi chamativo polas súas dimensións e a súa cor branca que corta o cantil de xisto.
Segundo os especialistas ten unha orixe posterior á Oroxenia Hercínica.

9. Filón na Punta
Torrella

10. AS FURNAS
Fórmanse polo continuo desgaste
que xera a forza da ondada facendo
que as partes máis brandas e débiles
se degraden máis rapidamente que as
rochas próximas, dando lugar a
cavidades. Ás veces, en etapas máis
evolucionadas do proceso de erosión,
prodúcese a unión de dúas covas
contiguas, quedando illados anacos
do cantil en forma de illotes.
En ocasións, o teito da cova
derrúbase, dando lugar a
impresionantes ocos no terreo. Neste
tipo de furnas orixínase un pozo ou
conduto vertical que conecta a
superficie co fondo da cova.
Exemplos diso son as furnas de Ollo
Grande, A Regocha e Ollo Pequeno,
todas elas localizadas no Seixo
Branco.
Furna do
Ollo Grande

11. Furna A Regocha

12. Enseada de Canabal
Punta Mera

13. Erosión nos xistos

15. Os case 11 km de costa deste espazo forman parte na unidade de xistos
cristalinos de Bergondo, rochas metamórficas moi sensibles á erosión polo que
presenta un perfil irregular con zonas de altos cantís en forma de serra, de ata 40
m de altura nalgúns puntos e con con pequenas calas intercaladas. Hai un
pequeno complexo de illas e illotes nas que destaca A Marola, Monte Meán e O
Corval e impresionantes covas mariñas ou furnas.
A COSTA
Punta de Mera

16. Punta Monte Meán

17. Illote de Monte Meán

18. Enseada de Canabal e Punta do Seixo Branco

19. Punta Seixo Branco desde Monte Meán

20. Puntas Meán e Mera desde O Seixo Branco. Ao fondo A Coruña.

21. Vista da Coruña desde o Seixo Branco

22. Puntas Monte Meán e Seixo Branco co porto de Ferrol ao fondo.

23. O Seixo Branco desde o mar
-En 1985 a goleta Prosperidad fixo prácticas de tiro
aproveitando a visibilidade que tiña o filón da punta de
Seixo Branco desde o mar provocando varios feridos.

24. O Seixo Branco

25. Punta do Seixo Branco

26. Punta de San Antón

27. Vista desde A Rasa cara a Seixo Branco

28. A Rasa

29. Portiño e praia de Dexo coa illa da Marola ao fondo

30. A Marola coñecida polo refrán “quen pasa a Marola, pasa a mar toda”

31. Punta Corval

32. Punta Corval

33. Punta Porrido cos illotes Marolete e Marola

34. Punta da Roza desde Punta Torrella

35. A Revolta

36. Vista desde Punta Torrella cara ao Castelo

37. Punta Torrella

38. Punta Torrella

39. Punta Torrella

40. O mar na Punta Torrella. Ao fondo a Punta da Roza e A Marola.

41. Lorbé e punta de Pena Roxa

42. Pena Roxa, Lorbé

43. Lorbé

44. Oceánico húmido, caracterizado por unha escasa oscilación térmica e abondantes
precipitacións.
CLIMA

45. TIPOS DE HÁBITATS DO ANEXO I DA DIRECTIVA 92/43/CEE
-Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda
-Grandes calas e baías pouco profundas
-Arrecifes
-Vexetación anual sobre argazos
-Vexetación perenne de coídos
-Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas
-Ríos dos pisos basal a montano con vexetación de Ranunculion fluitantis e de
Callitricho-Batrachion
-Queirogais húmidos atlánticos de zonas temperadas de Erica ciliaris e Erica tetralix
-Queirogais secos europeos
-Zonas subestépicas de gramíneas e anuais do Thero-Brachypodietea
-Prados con molinias sobre substratos calcários, turbosos ou arxilo-limosos (Molinion
caeruleae)
-Megaforbios eutrofos hidrófilos das orlas de chaira e dos pisos montano a alpino
-Prados pobres de sega de baixa altitude (Alopecurus pratensis, Sanguisorba
officinalis)
-Mananciais petrificantes con formación de tuf (Cratoneurion)
-Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica
-Rochedos silíceos con vexetación pioneira do Sedo-Scleranthion ou do Sedo albi-
Veronicion dillenii
-Furnas mariñas
-Bosques aluviais de Alnus glutinosa e Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion
incanae, Salicion albae)

46. A vexetación do espazo distribúese en tres zonas en función da súa proximidade ao mar:
FLORA
-Zona próxima ao mar,
ocupada por especies que
se instalan nas paredes e
fendas do cantil como os
liques.
No espazo litoral destaca a
presenza de gran
diversidade de algas
apegadas ás rochas ou
ocupando as pozas e
fendas.
-Zona de pasteiro e
matogueira costeiros,
caracterizada polo perixel
do mar, a herba de
namorar, Leucanthemum
merinoi, L. pluriflorum,
colexas, leiteras, carlinas,
caliborcia, Anthyllis
vulneria, pulicaria, Rumex,
trevos...
-Zona interior cunha
cuberta vexetal de
matogueira
de toxo e breixo, e
arboredo mixto de con
plantacións de piñeiros e
eucaliptos.

47. Centaurium maritimum
Sedum e liques

48. Herbas namoradeiras

49. Herba namoradeira (Armeria pubigera, subsp. pubigera)

50. Colexas (Silene uniflora) e pirixel do mar

51. Leucanthemun pluriflorum, endemismo das costas
atlánticas galegas, de Cabo Fisterra a Asturias.
O espazo acolle varios endemismos galaicos e do noroeste da península Ibérica.

52. Margaridas (Leucanthemum merinoi)
endemismo da costa atlántica de Galiza.

53. Anthyllis vulneraria
Caliborcia
(Heracleum spondifolium)

54. Gladiolo (Gladiolus illyricus)

55. Centaurea nigra

56. Herba pulgueira (Pulicaria odora)

57. Orquídea (Serapias cordigera)
Cardo (Silybum marianum)

58. Queiruga (Erica ciliaris)

59. FAUNA
MAMÍFEROS: 17 especies (e once probables): furafollas ibérico, toupa ibérica,
raposo, coello, donicela, furaño común, morcegos…
Toupa (Talpa occidentalis)

60. AVES: é o grupo de vertebrados máis abundante, cun total de 82 especies, entre
mariñas e terrestres, das que 57 crían na zona (favorecido polos refuxios que
ofrecen os cantís).
Aquí aniñan aves que se reproducen de forma escasa ou localizada no resto do
territorio galego, como o andoriñón real ou o lagarteiro. O corvo mariño cristado
aniña nos cantís e furnas. Tamén hai falcón peregrino, corvo grande, rabirrubio,
papuxa do mato, azulenta , chasco común…
Fronte á costa pódense ver pardelas furabuchos, paíños, mascatos, parrulos
pentumeiros e carolos.
Chasco (Saxicola torquata). Unha ave insectívora
que gosta dos lugares abertos con mato baixo.
Gaivota patiamarela (Larus michahellis)
criando nos cantís

61. ANFIBIOS: oito especies: sapiño pinto, píntega, pintafontes común…
Sapiño pinto (Discoglossus galganoi)

62. RÉPTILES: oito especies: lagartixa galega, víbora de Seoane, lagarto das
silvas, cobra lagarteira común…
Lagartixa galega, macho (Podarcis bocagei)

63. INVERTEBRADOS: abondan, sobre todo, os insectos: bolboretas, abellas,
vésporas, escaravellos...
Bolboreta (Melanargia lachesis)

64. Na zona intermareal
atópanse especies que se
apegan ás rochas:
mexillóns, lapas,
percebes, arneiróns ou
que se refuxian nas pozas
mareais (cangrexos,
caracolas, apegóns...).
Nas zonas infralitorais hai
peixes de rocha
(maragota, bello, faneca,
sargo...), polbos,
crustáceos...
Os percebes (Polycipes
cornucopia) son crustáceos
coloniais que viven apegados
ás rochas da zona
mediolitoral e infralitoral das
zonas de mar batido.

65. -Pesca na área costeirra
-Acuicultura
-Agricultura
-Turismo
ACTIVIDADES
Porto de Lorbé

66. Desde tempos remotos a costa de Dexo-Serantes estivo poboada, do que dan
testemuña os restoss de antigos asentamentos fortificados como os castros de
Subiña, Castromén, punta Roza e punta Torrella.
-No Seixo Branco e punta de Mera consérvanse os restos de baterias militares
instaladas da década de 1920 para defender a costa de Ferrol e A Coruña.
HISTORIA-PATRIMONIO CULTURAL
Embarcacións
tradicionais
en Lorbé

67. -Puntas de Mera, Montemeán, Seixo Branco,
Torrella...
-Portos de Lorbé e Dexo
-Igrexa románica de Santa María de Dexo
-Faros de Mera.
- Centro de Recepción de Visitantes do Monumento
Natural Costa de Dexo-Serantes.
-Roteiros: por toda a zona hai marcados roteiros de
interesa natural que nos achegan a distintos tramos
da costa.
PUNTOS DE INTERESE
Igrexa románica (século XII) de Santa
María de Dexo, nos lindes do espazo
protexido.

68. Faros de Mera: dúas torres de enfilada que
cumpren tamén a función de marcas de
balizamento, construídas en 1917. Nos seus
primeiros tempos tiñan unha lámpada de
incandescencia para vapor de petróleo e en
1932 cambiaron ao actual sistema eléctrico
que emite luz visible ata 8 millas.

69. -Punta de Mera. No edificio da vivenda do fareiro está instalado o Centro de Recepción de Visitantes do
Monumento Natural Costa de Dexo-Serantes:.

70. -Presión humana
-Presenza de especies invasoras
PROBLEMAS
Helychrisum petiolare, unha planta
invasora orixinaria de Sudáfrica.
Enseada e praia de Canabal

71. Montaxe e fotos: Adela Leiro, Mon Daporta.
Xullo 2016