CONCELLOS: A Golada, Lalín e Vila de Cruces. O espazo protexido ocupa o curso baixo do río Arnego, dedes o encoro de Portodemouros ata a Ponte de Vilariño, parate do seu afluente Abellás (ata A Ponte da Veiga) e os bosques limítrofes. As especiais características climáticas da zona, con influencias mediterráneas, propician o desenvolvemento das sobreiras que forman os bosques desta especie máis grandes e mellor conservados de Galiza, principal motivo da protección deste espazo.

1. ESPAZOS NATURAIS
LIC Sobreirais do Arnego

2. O espazo protexido ocupa o curso baixo do río Arnego, dedes o encoro de
Portodemouros ata a Ponte de Vilariño, parate do seu afluente Abellás (ata A
Ponte da Veiga) e os bosques limítrofes.
As especiais características climáticas da zona, con influencias mediterráneas,
propician o desenvolvemento das sobreiras que forman os bosques desta
especie máis grandes e mellor conservados de Galiza, principal motivo da
protección deste espazo.

4. SITUACIÓN: No centro-oeste de
Galiza, na comarca do Deza,
(Pontevedra). Localidades de
referencia: Arnego e Toiriz (Vila de
Cruces); Brocos, Brántega,
Carmoega, Belpellos, Vilariño,
Esperante e Gurgueiro (A Golada);
Galegos, Rodís, Cadrón, Parada,
Muimenta e A Veiga (Lalín).
SUPERFICIE: 1.124 ha
CONCELLOS: A Golada, Lalín e Vila
de Cruces.
VALORES NATURAIS: sobreiral, río,
bosque de ribeira

5. PROTECCIÓN
•Lugar de importancia comunitaria (LIC), 29 de decembro de 2004
•Zona especial de conservación (ZEC), 31 de marzo de 2014

6. CLIMA
Oceánico con matices mediterráneos

7. XEOLOXÍA
O val do Arnego está rodeado de cumes de media altura entre os que destaca a
serra de Órrea, ao leste. O río forma un val encaixado entre xistos e rochas
básicas.

8. No val do Arnego abundan as anfibolitas, rochas básicas
raras en Galiza que proceden da codia profunda e que
adquiren un fino puído ao seren traballadas pola auga.

10. RÍO ARNEGO
É un afluente do Ulla que nace entre a Serra do Faro e a Pena de Francia e
xúntase ao Ulla no encoro de Portodemouros, despois dun percorrido de 46 km
por terreos dos concellos de Rodeiro, A Golada, Lalín e Vila de Cruces. Neste
espazos recolle numerosos afluentes entre os que destacan pola dereita o
Lodeiro, Ponte de Frades, Pazos, Brántega, Pequeño, Frisca, Sesto; e pola
esquerda o Abellás, Borbón, Teixugueira, Galegos, Toiriz e Riobó.
O Arnego en Agolada

11. O Arnego na área de Lecer de Carmoega

12. O Arnego en Toiriz (Vila de Cruces)

13. O Arnego en Toiriz (Vila de Cruces)

14. O Arnego en Toiriz (Vila de Cruces)

15. Fervenza no río Arnego, na zona de Toiriz

16. O Arnego en Toiriz (Vila de Cruces)

17. O Arnego en Toiriz
(Vila de Cruces)

18. O Arnego en Toiriz (Vila de Cruces)

19. O Arnego entre Toiriz (Vila de Cruces) e Brántega (Agolada)

20. O Arnego na Ponte Balsiña, entre Toiriz (Vila de Cruces) e Brántega (Agolada)

21. RÍO ABELLÁS
Nace nos montes do Costado e xúntase co
Ulla no Coto do Muíño. Ten o seu percorrido
por terras do concello de Lalín. Está
explotado na minicentral do Castelo.

22. HÁBITATS DO ANEXO I DA DIRECTIVA 92/43/CEE
-Ríos dos pisos basal a montano con vexetación
de Ranunculion fluitantis e de Callitricho-Batrachion
-Ríos de ribeiras lamacentas con vexetación
de Chenopodion rubri p.p. e de Bidention p.p.
-Queirogais secos europeos
-Zonas subestépicas de gramíneas e anuais do Thero-
Brachypodietea
-Prados con molinias sobre substratos calcáreos,
turbosos ou arxilo-limosos(Molinion caeruleae)
-Megaforbios eutrofos hidrófilos das orlas de chaira e dos
pisos montano a alpino
-Prados pobres de sega de baixa altitude (Alopecurus
pratensis, Sanguisorba officinalis)
-Desprendementos mediterráneos occidentais e
termófilos
-Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica
-Rochedos silíceos con vexetación pioneira do Sedo-
Scleranthion ou do Sedo albi-Veronicion dillenii
-Covas non explotadas polo turismo
-Bosques aluviais de Alnus glutinosa e Fraxinus
excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae, Salicion albae)
-Carballeiras galaico-portuguesas con Quercus robur
e Quercus pyrenaica
-Soutos
-Sobreirais

23. FLORA
As especiais características climáticas da zona, con influencias mediterráneas,
propician o desenvolvemento das sobreiras que forman os bosques desta
especie máis grandes e mellor conservados de Galiza. Ademais conserva
bosques de ribeira de amieiras, salgueiros, freixos, estripos... e nas zonas máis
altas carballeiras.
As sobreiras ocupan gran parte do espazo, mesturadas
con outras árbores e con matogueiras.

24. A sobreira (Quercus
suber) é unha árbore propia
do clima mediterráneo. Está
presente no surleste de
Galiza (vales do Miño e Sil) e
nas Rías Baixas. O máis
común é atopar exemplares
illados mesturados con
outras especies, pero na
zona do Arnego ten
concentracións importantes.
Pode acadar os 15 m de
altura e máis de 500 anos de
idade.

25. É unha árbore que se recoñece
facilmente pola tona (cortiza) grosa,
esponxosa, moi enrugada e fendida
de cor castaña-gris.

26. As follas son ovais, de 3 a 7 cm de lonxitude
e 2-3 cm de ancho, ríxidas, coa beira enteira
ou lixeiramente ondeada con pequenas
espiñas, lisas e de cor verde escura polo
dereito e máis craras veludas polo revés.
As flores masculinas son
amentos colgantes de cor
verde-amarela.
As flores femininas son
pequenas e forman grupos
reducidos.

27. Os froitos son landras de 3 cm de
lonxitude, cubertas na súa metade por
unha cúpula escamosa.

29. Sobreiral

35. Bosque mixto no val do Arnego

36. Bosque mixto no outono

38. Amieiras, salgueiros e fentos

39. Aster na parede rochosa do río

40. Paxariños (Aquilegia vulgaris)

41. Arenaria montana Leucanthemum

42. Genista anglica

43. Saxifraga spatularis

44. Uvas de lagarto (Sedum...)

45. Myosotis lamottiana

46. Brión (Mnium undulatum)

47. Brións (Polytrichum commune )coas cápsulas reprodutoras

48. Fungos e liques nos toros das sobreiras

49. ESPECIES DE INTERESE
Arnica montana
Cladonia subgenus Cladina
Narcissus bulbocodium
Narcissus triandrus
Ruscus aculeatus
Sphagnum spp.
Xilbarbeira (Ruscus aculeatus)

50. Bolboreta (Limenitis camilla) sobre unha amieira
FAUNA
Este espazo conserva unha fauna interesante asociada ao río (peixes,
invertebrados, anfibios) e aos bosques de ribeiras (mamíferos, aves...).

51. Gato bravo
(Felis silvestris)
ESPECIES DE INTERESE
MAMÍFEROS
Canis lupus
Felis silvestris
Galemys pyrenaicus
Genetta genetta
Lutra lutra
Mustela erminea
Mustela putorius
Myotis myotis
Pipistrellus pipistrellus
Rhinolophus ferrumequinum
Rhinolophus hipposideros

52. Pica dos prados (Anthus pratensis)
AVES
Accipiter gentilis
Accipiter nisus
Aegithalos caudatus
Alauda arvensis
Alcedo atthis
Alectoris rufa
Anas platyrhynchos
Anthus campestris
Anthus trivialis
Apus apus
Ardea cinerea
Asio otus
Athene noctua
Buteo buteo
Caprimulgus europaeus
Certhia brachydactyla
Cettia cetti
Ciconia ciconia
Circaetus gallicus
Circus cyaneus
Circus pygargus
Columba livia
Columba palumbus
Corvus corone
Corvus monedula
Coturnix coturnix

53. Cuculus canorus
Delichon urbica
Dendrocopos major
Emberiza cia
Emberiza cirlus
Emberiza citrinella
Erithacus rubecula
Falco peregrinus
Falco subbuteo
Falco tinnunculus
Fulica atra
Gallinula chloropus
Garrulus glandarius
Hippolais polyglotta
Hirundo rustica
Lanius collurio
Lullula arborea
Motacilla alba
Motacilla cinerea
Motacilla flava
Oriolus oriolus
Otus scops
Parus ater
Parus caeruleus
Parus cristatus
Parus major
Pernis apivorus
Moucho de orellas (Otus scops)

54. Picafollas (Phylloscopus ibericus)
Phoenicurus ochruros
Phylloscopus ibericus
Pica pica
Picus viridis
Prunella modularis
Ptyonoprogne rupestris
Pyrrhula pyrrhula
Regulus ignicapilla
Saxicola torquata
Sitta europaea
Streptopelia decaocto
Streptopelia turtur
Strix aluco
Sylvia atricapilla
Sylvia borin
Sylvia communis
Sylvia melanocephala
Sylvia undata
Tachymarptis melba
Troglodytes troglodytes
Turdus merula
Turdus philomelos
Turdus viscivorus
Tyto alba
Upupa epops

55. RÉPTILES
Anguis fragilis
Chalcides striatus
Coronella austriaca
Lacerta schreiberi
Esgonzo común
(Chalcides
striatus )

56. Sapo corriqueiro (Bufo calamita)
ANFIBIOS
Alytes obstetricans
Bufo calamita
Chioglossa lusitanica
Discoglossus galganoi
Lissotriton boscai
Rana iberica
Pelophyllax perezi
Rana temporaria
Triturus helveticus
Triturus marmoratus
PEIXES
Chondrostoma arcasii
Chondrostoma duriense

57. INVERTEBRADOS
Cerambyx cerdo
Euphydryas aurinia
Geomalacus maculosus
Lucanus cervus
Margaritifera margaritifera
Oxygastra curtisii
Bolboreta
(Euphydryas aurinia)

58. Morcego grande de ferradura
(Rhinolophus ferrumequinum )
CATÁLOGO GALEGO DE
ESPECIES AMEAZADAS
INVERTEBRADOS
Cerambyx cerdo
Geomalacus maculosus
Margaritifera margaritifera
Unio pictorum
ANFIBIOS
Chioglossa lusitanica
Rana iberica
Rana temporaria subsp. parvipalmata
AVES
Circus cyaneus
Circus pygargus
MAMÍFEROS
Galemys pyrenaicus
Myotis myotis
Rhinolophus ferrumequinum
Rhinolophus hipposideros

59. ACTIVIDADES
Pesca, agricultura, aproveitamento
forestal das sobreiras,
aproveitamento hidroeléctrico…

61. PUNTOS DE INTERESE
•Muíños: Vilariño, Carmoega, Navaza…
•Pontes: Ponte Balsiña, Carmoega, Toiriz...
•Áreas de lecer: Ponte Vilariño, Ponte Carmoega, Brántega
•Ruta de sendeirismo: desde Ponte Carmoega
Muíño en Carmoega

62. Ponte Balsiña

63. Toiriz

64. PROBLEMAS
Repoboación con especies foráneas

65. Montaxe e fotos: Adela Leiro, Mon Daporta
maio 2017