1. TOPICS
1. Obtaining and digesting of food
(Digestive system)
2. Gas exchange: breathing system
(Respiratory system)
3. Internal transport
(Circulatory system)
4. Immune system
5. The control of internal environment
6. Chemical control
(Endocrine system)
7. Nervous system and the sense
8. Animal locomotion

2. ต่อมไร้ท่อ (endocrine gland) ต่อมที่
หลั่งสารและไปมีผลต่อเซลล์เป้ าหมาย
โดยผ่าน extracellular fluid เช่นกระแส
เลือด
ต่อมมีท่อ(exocrine gland) ต่อมที่หลั่ง
สารและไปมีผลต่อเซลล์เป้ าหมายโดย
ผ่านท่อ
6. CHEMICAL CONTROL
(ENDOCRINE SYSTEM)

3. ฮอร์โมน หมายถึงสารเคมีที่สร้างมาจาก
เซลล์ของต่อมไร้ท่อ(endocrine cell) และ
ไปมีผลควบคุมการทางานของเซลล์
เป้ าหมายที่อยู่ห่างออกไป โดยขนส่งไป
ตามกระเสเลือด
การทางานของร่างกายที่ควบคุม
โดยฮอร์โมนหรือสารเคมี เรียก
chemical control และเรียกกลุ่ม
สารเคมีดังกล่าวว่า chemical
messenger หรือ molecular
messenger

4. Chemical messengerหรือmolecular messenger แบ่งเป็น 5 ชนิดดังนี้
1. Paracrine (local regulator) 2. Neurotransmitter 3. Neurohormone
4. Hormone 5. Pheromone

5. ฮอร์โมนแบ่งตามโครงสร้างทางเคมีได้เป็น 4 ชนิด คือ
1. ฮอร์โมนเปปไทด์หรือโปรตีน
(Polypeptide hormone)
2. ฮอร์โมนสเตียรอยด์
(Steroid hormone)
3. ฮอร์โมนเอมีน
(Amine hormone)
4.ฮอร์โมนกรดไขมัน
(Fatty acid hormone)

6. กลไกการออกฤทธิ์ของchemical messenger และฮอร์โมน
-ออกฤทธิ์ได้โดยการจับกับตัวรับสัญญาณ(receptor)
สารเคมีตัวเดียวกันสามารถมีผลต่อ
เซลล์ชนิดต่างๆ ได้ต่างกันโดยขึ้นกับ
1.ตัวรับต่างกัน (a กับb&c)
2.ตัวถ่ายทอดสัญญาณในเซลล์
ต่างกัน (bกับc)

7. การออกฤทธิ์ของฮอร์โมน แบ่งตามโครงสร้างได้เป็น 2 แบบ
1.พวกที่มีตัวรับอยู่ที่ผนังเซลล์(cell membrane receptor)ได้แก่ฮอร์โมนที่มีขนาดใหญ่
ผ่านเข้าเซลล์ไม่ได้ ไม่ละลายในไขมัน เช่น ฮอร์โมนโปรตีน ซึ่งแบ่งตามการถ่ายทอด
สัญญาณ (signal pathway) หรือ second messenger ได้เป็น 2 แบบ
1.1cyclic AMP

9. 1.2 Ca2+และinositol triphosphate (IP3)
enzyme=phospholipase C
PIP2=phosphatidylinositol biphosphate
IP3=inositol triphosphate
DAG=diacylglycerol

10. 2.พวกที่มีตัวรับอยู่ภายในเซลล์ ได้แก่ฮอร์โมนที่มีขนาดเล็กและละลายในไขมันได้
เช่น ฮอร์โมนสเตียรอยด์, ฮอร์โมนไทรอยด์, Vitamin D3, NO
-ตัวรับเมื่อจับกับฮอร์โมน
(hormone-receptor complex)
จะทาหน้าที่เป็น transcription factor
-ตัวรับอาจอยู่ในไซโตพลาสม
หรือนิวเคลียส

11. กลไกการควบคุมการหลั่งฮอร์โมน
การควบคุมการหลั่ง
ฮอร์โมน ส่วนใหญ่
เป็นกลไกการควบคุม
ย้อนกลับแบบ
negative feedback

12. การควบคุม homeostasis ของแคลเซียมโดย PTH และ Calcitonin
การทางานแบบตรงข้ามกัน(antagonistic) ของฮอร์โมน 2 ชนิด

13. ระบบต่อมไร้ท่อในสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
1.Brain hormone(BH) หลั่งจาก
neurosecretory cells มาเก็บไว้ที่
corpus cardiacum
2.BHกระตุ้นprothoracic
gl. ให้หลั่งฮอร์โมน
ecdysone
3.ecdysone กระตุ้น
การลอกคราบ
4.Juvenile hormone(JH) หลั่งจากcorpus
allatum ยับยั้งการเกิด metamorphosis
เมื่อ JH ลดลงแมลงสามารถพัฒนาไปสู่
ระยะต่อไปได้

14. ระบบต่อมไร้ท่อในสัตว์มีกระดูกสันหลัง(คน)
-ในร่างกายคนเรามีต่อมไร้ท่อ
ทั้งหมด 9 ต่อม
-Tropic hormones:
ฮอร์โมนที่ไปมีบทบาท
ควบคุมการหลั่งฮอร์โมน
ของต่อมไร้ท่ออื่น ๆ

15. การทางานร่วมกันระหว่างระบบประสาทและระบบต่อมไร้ท่อ
(ไฮโปทาลามัสและต่อมใต้สมอง)
-ไฮโปทาลามัสทาหน้าที่เชื่อมโยง
ระหว่างระบบต่อมไร้ท่อและ
ระบบประสาท
-เซลล์ประสาท(neurosecretory cell)
จากไฮโปทาลามัสไปควบคุมการ
หลั่งฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองส่วน
หน้า ทั้งแบบกระตุ้น(releasing
homrone) และยับยั้ง(inhibiting
hormone)

16. ต่อมใต้สมองส่วนหน้า(anterior pituitary gland or adenohypophysis)
-ควบคุมการหลั่งฮอร์โมนโดยไฮโปทาลามัส โดยหลั่ง releasing/inhibiting
ผ่านทางเส้นเลือด portal vessel

17. ต่อมใต้สมองส่วนหลัง(Posterior pituitary gland or neurohypophysis)
-ฮอร์โมนที่หลั่งจากต่อมใต้
สมองส่วนหลังสร้างมาจาก
เซลล์ประสาทของไฮโปทา
ลามัส
-โดยเซลล์ประสาทจะยื่น
ส่วน axon เข้ามาในต่อม
ใต้สมองส่วนหลัง

18. ตับอ่อน (pancreas)
-ตับอ่อนประกอบด้วยendocrine
gland (islets of Langerhans) และ
exocrine gland(หลั่งเอนไซม์)
-Islet of Langerhans ประกอบด้วย
alpha cells(หลั่ง glucagon) และ beta
cells (หลั่ง insulin)

19. -insulin และ glucagon จะทาหน้าที่ตรงข้ามกัน(antagonistic)
:insulin ลดระดับน้าตาลในเลือด โดยไปกระตุ้นให้มีการนากลูโคสเข้าสู่เซลล์
(ยกเว้นเซลล์สมอง), ลดการสลายไกลโคเจนที่ตับ, และลดการเปลี่ยนกรดอะมิ
โนและกลีเซอรอลไปเป็นน้าตาล
:glucagon เพิ่มระดับน้าตาลในเลือด โดยกระตุ้นเซลล์ตับให้สลายไกลโคเจนมา
เป็นกลูโคส เปลี่ยนกรดอะมิโนและกลีเซอรอลมาเป็นกลูโคส
Diabetes mellitus (โรคเบาหวาน) สภาวะที่ระดับน้าตาลในเลือดสูงกว่าปกติ (คน
ปกติ = 90mg/100ml) อาจเกิดเนื่องจากร่างกายขาด insulin หรือเซลล์เป้ าหมาย
ไม่ตอบสนองต่อinsulin

20. ต่อมหมวกไต (adrenal gland)
-ต่อมหมวกไตแบ่งเป็น 2 ส่วนคือ adrenal cortex(ด้านนอก)และadrenal medulla(ตรงกลาง)
-กระตุ้นการสลายไกลโค
เจนได้เป็นกลูโคสจากตับ
และกล้ามเนื้อและกระตุ้น
การปล่อย fatty acidจาก
เซลล์ไขมัน
-กระตุ้นcardiovascular
และ respiratory system
-หลั่งเมื่อร่างกายอยู่
ในสภาวะเครียด
autonomic
nervous system
(sympathetic)
-glucocorticoid กระตุ้น
การสังเคราะห์กลูโคสจาก
noncarbohydrate
source เช่นจากโปรตีน
-mineralocorticoid ควบคุม
สมดุลของเกลือและน้า
เช่น aldosterone กระตุ้นให้มี
การดูดกลับของNa+และน้าที่
ท่อไต

21. ต่อมไทรอยด์ (Thyroid gland)
-ต่อมไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยง
ลูกด้วยนมมี 2 พู วางตัวอยู่
บนหลอดลม
-สร้างฮอร์โมน
triiodothyronine (T3) และ
thyroxine (T4)
-ทาหน้าที่ควบคุม
กระบวนการเมตาบอลิสม
-ควบคุมการสร้างโดย TSH