ระบบต่อมไร้ท่อ Endocrine System
ต่อมไร้ท่อ เป็นต่อมที่ไม่มีท่อ ทำ
หน้ำที่สร้ำงสำรประกอบอินทรีย์เคมี ที่
เรียกว่ำ ฮอร์โมน hormone ซึ่งมี
ควำมสำคัญต่อกำรมีชีวิตของคนเรำมำก
ฮอร์โมนจะซึ้งเข้ำสู่กระแสเลือดไปยัง
ส่วนต่ำงๆ ของร่ำงกำย ฮอร์โมนแต่ละ
ชนิดจะทำหน้ำที่เฉพำะอย่ำง และมี
อิทธิพลต่ออวัยวะต่ำงๆ ของร่ำงกำยมำก
ต่อมในร่ำงกำยเรำมีดังนี้
ต่อมใต้สมอง หรือ ต่อมพิทูอิทารี
Pituitary Gland
เป็นต่อมขนำดเล็กแต่มีควำมสำคัญ
ที่สุด ตั้งอยู่ใต้สมอง แบ่งออกเป็น
2 ส่วน ต่อมใต้สมองส่วนหน้ำ
และต่อมใต้สมองส่วนหลัง
ต่อมใต้สมองส่วนหน้า ทำหน้ำที่
ผลิตฮอร์โมนต่ำงๆ ได้แก่ ฮอร์โมน
ควบคุมกำรเจริญเติบโตของร่ำงกำย
ฮอร์โมนที่กระตุ้นต่อมไทรอยด์
ฮอร์โมนที่กระตุ้นต่อมหมวกไต
ส่วนนอก ฮอร์โมนเพศ และ
ฮอร์โมนที่กระตุ้นกำรเจริญเติบโต
ของเต้ำน้ำ และต่อมน้ำนม
ต่อมใต้สมองส่วนหลัง Posterior pituitary ทำหน้ำที่ผลิต
ฮอร์โมนออกซิโตซิน oxytocin ที่มีผลต่อกำรหลั่งของน้ำนม
และกำรบีบตัวของมดลูกขณะคลอดบุตร
ต่อมไทรอยด์ Thyroid gland
เป็นต่อมที่มีขนำดใหญ่กว่ำทุกต่อม
ไร้ท่ออื่นๆ มี 2ข้ำงอยู่บริเวณ
ลูกกระเดือกข้ำงละต่อมทำหน้ำที่
ผลิตฮอร์โมนไทรอกซิน ฮอร์โมนนี้
จะควบคุมกำรเจริญเติบโตของ
ร่ำงกำย
ต่อมพาราไทรอยด์
Parathyroid Gland
อยู่ด้ำนล่ำงของต่อมไทรอยด์
เป็นต่อมที่เล็กที่สุดมีอยู่ 2
ข้ำง ทำหน้ำที่ผลิตพำรำ
ไทรอยด์ฮอร์โมน ที่ควบคุม
ปริมำณแคลเซียมและ
ฟอสเฟตในเลือด
ต่อมไทมัส ตั้งอยู่บริเวณทรวงอก ผลิตฮอร์โมนออกมำ
ควบคุมกำรทำงำนของระบบภูมิคุ้มกันของร่ำงกำย
ต่อมพีเนียล Pineal Gland เป็นต่อมขนำดเล็กอยู่บริเวณ
กึ่งกลำงของสมองส่วนซีรีบรัมซ้ำยและขวำ ทำหน้ำที่สร้ำงฮอร์โมน
เมลำโตนิน เพื่อยับยั้งกำรเจริญเติบโตของต่อมเพศในช่วงก่อนวัยรุ่น
และมีผลต่อกำรเข้ำสู่วัยรุ่นว่ำจะเร็วหรือช้ำ
ต่อมหมวกไต มีรูปรำงแบบคล้ำย
หมวกครอบอยู่บนไตทั้งข้ำงซ้ำย
และข้ำงขวำ ทำหน้ำที่ผลิต
ฮอร์โมนอะดีนำลีน ซึ่งกระตุ้น
ร่ำงกำยทุกส่วนให้เตรียมพร้อม
ต่อมที่อยู่ในตับอ่อน ทำหน้ำที่ผลิต
ฮอร์โมนอินซูลินทำหน้ำที่ควบคุม
ปริมำณน้ำตำลในร่ำงกำย
ต่อมเพศ ของผู้ชำยคือลูกอัณฑะ ต่อมเพศของผู้หญิงคือรังไข่
อัณฑะ ทำหน้ำที่สร้ำงอสุจิ ซึ้งเป็นเซลล์สืบพันธุ์เพศชำยและสร้ำง
ฮอร์โมนเพศชำย ชื่อ เทสโทสเทอโรน ฮอร์โมนที่ทำหนำที่ควบคุม
พัฒนำกำรในควำมเป็นชำย เช่น หนวด เครำ กำรหลั่งน้ำอสุจิ ขน
หน้ำแข้ง เสียงห้ำว เป็นต้น
รังไข่ ทำหน้ำที่สร้ำงเซลล์ไข่ ซึ้งเป็นฮอร์โมนเพศหญิง และสร้ำง
ฮอร์โมนเพศหญิง ชื่อ เอสโตเจน และโพรเจสเทอโรน ทำหน้ำที่
ควบคุมพัฒนำกำรในควำมเป็นหญิง เช่น เสียงแหลม เอวคอด มี
ประจำเดือน เต้ำนมใหญ่ขึ้น ใบหน้ำและแก้มเปล่งปลั่ง สะโพก
ขยำยเป็นต้น
การวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและครอบครัว
การวางแผนดูแลสุขภาพของตนเอง
1. กำรสำรวจรูปแบบกำรดำเนินชีวิตของตนเองว่ำเป็นอย่ำงไร
อำจทำได้โดยกำรลองจดบันทึกประจำวันว่ำแต่ละวันใน1 สัปดำห์
หรือ 1 เดือนนั้น ทำอะไรบ้ำงแล้วนำกลับมำพิจำรณำว่ำตนเองมี
พฤติกรรมใดที่ส่งเสริมหรือขัดขวำงต่อกำรมีสุขภำพที่ดีหรือไม่
2. จำกข้อมูลที่ได้ลองนำมำกำหนดเป็นแผนในกำรที่จะดูแล
สุขภำพของตนเองโยอำจจะเริ่มต้นด้วยกำรกำหนดเป็นแผนรำยวันหรือ
รำยสัปดำห์ก่อนว่ำจะต้องประกอบกิจกรรมอะไรบ้ำงที่จะช่วยในกำร
ส่งเสริมสุขภำพของตนเอง
3. เมื่อกำหนดแผนในกำรดูแลสุขภำพตนเองได้แล้ว ก็ดำเนินกำร
ตำมแผนที่วำงไว้และประเมินผลเป็นระยะ ๆ ว่ำตนเองสำมำรถดำเนินกำร
ในกำรดูแลสุขภำพของตนเองตำมแผนที่วำงไว้ได้หรือไม่
4. หำกพบว่ำไม่สำมำรถปฏิบัติตำมแผนที่วำงไว้ได้ก็นำข้อมูลมำ
วิเครำะห์ใหม่ ว่ำเกิดจำกปัจจัยใด และลองปรับเปลี่ยนแผนให้เหมำะสมกับ
ตนเองให้มำกที่สุด
การวางแผนดูแลสุขภาพของบุคคลในครอบครัว
1. กำรสำรวจรูปแบบกำรดำเนินชีวิตของสมำชิกในครอบครัวว่ำ
เป็นอย่ำงไร เนื่องจำกกำรดูแลสุขภำพของบุคคลในครอบครัวนั้น ไม่ใช่เป็น
กำรดำเนินงำนโดยบุคคลใดบุคคลหนึ่งเพียงคนเดียวแล้วจะประสบ
ควำมสำเร็จ หำกแต่ต้องอำศัยควำมร่วมมือร่วมใจของสมำชิกในครอบครัว
เป็นสำคัญ
2. จำกข้อมูลที่ได้นำมำกำหนดเป็นแผนกำรในกำรที่จะดูแลสุขภำพ
ของสมำชิกในครอบครัวโดยกำรกำหนดเป็นแผนในกำรดูแลสุขภำพซึ่ง
อำจจะทำแยกเป็นรำยบุคคล หรืออำจจะทำเป็นภำพรวมของทุกคนใน
ครอบครัว
3. เมื่อกำหนดแผนในกำรดูแลสุขภำพของสมำชิกในครอบครัวได้
แล้ว ก็ดำเนินตำมแผนที่วำงไว้และประเมินผลเป็นระยะ ๆ ว่ำบุคคลใน
ครอบครัวสำมำรถปฏิบัติตำมแผนในกำรดูแลสุขภำพที่วำงไว้ได้หรือไม่
อย่ำงไร
4. หำกพบว่ำไม่สำมำรถปฏิบัติตำมแผนที่วำงไว้ได้ก็นำข้อมูลมำ
วิเครำะห์ใหม่ ว่ำเกิดจำกปัจจัยใด และลองปรับเปลี่ยนแผนให้เหมำะสมกับ
สมำชิกในครอบครัวของเรำให้มำกที่สุด
จัดทำโดย
นำงสำวณัฐวิภำ เรืองชัยเจริญ เลขที่ 25
นำงสำวทักขิณำ สมศรี เลขที่ 27
นำงสำวทิวำพร วิเศษนำเรียง เลขที่ 28
นำงสำวปภำวดี จโนภำส เลขที่ 31
นำงสำวพรนัชชำ ไชยเพชร เลขที่ 35
นำงสำวพิฐชญำน์ เหมเลำ เลขที่ 37
นำงสำววิลำสินี เหลำลำ เลขที่ 39
นักเรียนชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6/4

ระบบต่อมไร้ท่อ Endocrine system