ต่อมไร้ท่อ

1. LOGO
ระบบต่อมไร้ท่อ
(Endocrine system)

2. LOGO
ต่อมมีท่อ (exocrine gland)
ต่อมมีท่อ (exocrine gland)
- ต่อมสร้างสารเคมีออกมาแล้วส่งไปยังตาแหน่งที่ออกฤทธิ์ ผ่านทาง
ท่อลาเลียงของต่อม

3. LOGO
ต่อมไร้ท่อ (endocrine gland)
ต่อมที่ทาหน้าที่สร้างสารเคมีที่เรียกว่าฮอร์โมนแล้วถูกลาเลียงไปออก
ฤทธิ์อย่างจาเพาะที่อวัยวะเป้ าหมาย (target organ) โดยอาศัยระบบ
หมุนเวียนโลหิต

4. LOGO
4
ฮอร์โมน หมายถึงสารเคมีที่สร้างมาจาก
เซลล์ของต่อมไร้ท่อ(endocrine cell) และ
ไปมีผลควบคุมการทางานของเซลล์
เป้าหมายที่อยู่ห่างออกไป โดยขนส่งไป
ตามกระเสเลือด
การทางานของร่างกายที่ควบคุม
โดยฮอร์โมนหรือสารเคมี เรียก
chemical control และเรียกกลุ่ม
สารเคมีดังกล่าวว่า chemical
messenger หรือ molecular
messenger
ฮอร์โมน (hormone)

5. LOGO
5
ระบบประสานงาน(co-ordinatingsystem)

6. LOGO
6
Chemical messengerหรือmolecular messenger แบ่งเป็น 5 ชนิดดังนี้
1. Paracrine (local regulator) 2. Neurotransmitter 3. Neurohormone
4. Hormone 5. Pheromone

7. LOGO
ควบคุมขบวนการเมตาบอลิซึมต่างๆภายในร่างกาย เช่น ไธรอกซิน
ควบคุมภาวะสมดุลต่างๆในร่างกาย เช่น ความดันโลหิต, ปริมาณน้า ได้แก่ ADH
ควบคุมการเจริญเติบโต เช่น Growth hormone
ควบคุมเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ การคลอดบุตร และการหลั่งน้านม เช่น
Estrogen, Oxytocin
ควบคุมเกี่ยวกับการปรับตัวของสิ่งมีชีวิตให้เข้ากับสภาพแวดล้อม เช่น
Melatonin
บทบาทหน้าที่ของฮอร์โมน

8. LOGO
สร้างหรือสังเคราะห์จากกลุ่มเซลล์พิเศษที่ไม่มีท่อ
สารนี้อาจถูกหลั่งออกสู่กระแสเลือดทันที หรือถูกเก็บไว้ถึงระดับหนึ่งรอการ
กระตุ้น
เซลล์หรืออวัยวะเป้ าหมายอยู่ห่างไกลจากแหล่งสร้าง
การออกฤทธิ์มีความจาเพาะกับเซลล์เป้ าหมาย
ใช้ปริมาณเล็กน้อยในการออกฤทธิ์ทางานตามที่ร่างกายต้องการ
ลักษณะทั่วไปของฮอร์โมน

9. LOGO
ร่างกายต้องมีระบบควบคุมการหลั่งฮอร์โมนของต่อม
ไร้ท่อ เพื่อป้ องกัน การหลั่งฮอร์โมนโดยไม่จากัด
ระบบควบคุมอาจเป็นปริมาณของฮอร์โมนเอง หรือ
ระดับสารเคมีอื่นๆ ในเลือด
การควบคุมการหลั่งฮอร์โมน

10. LOGO
ระบบควบคุมแบบย้อนกลับมี 2 ลักษณะ คือ
1. การควบคุมแบบยับยั้งย้อนกลับ (negative feedback)
2. การควบคุมแบบกระตุ้นย้อนกลับ (positive feedback)
การควบคุมการหลั่งฮอร์โมน

11. LOGO
11
กลไกการควบคุมการหลั่งฮอร์โมน
การควบคุมการหลั่งฮอร์โมน ส่วน
ใหญ่เป็นกลไกการควบคุมย้อนกลับ
แบบ negative feedback

12. LOGO
การควบคุมการหลั่งฮอร์โมน

13. LOGO
การควบคุมการหลั่งฮอร์โมน

14. LOGO
ประเภทของฮอร์โมนจาแนกตามคุณสมบัติทางเคมีออกเป็น 4 กลุ่ม คือ
กลุ่มโปรตีน หรือ เปปไทด์ (Polypeptide hormone)
กลุ่มเอมีน (Amine hormone)
กลุ่มสเตียรอยด์ (Steroid hormone)
ฮอร์โมนกรดไขมัน (Fatty acid hormone)
ฮอร์โมน (hormone)

15. LOGO
ฮอร์โมน (hormone)

16. LOGO
ฮอร์โมน (hormone)

17. LOGO

18. LOGO
การออกฤทธิ์ของฮอร์โมน แบ่งตามโครงสร้างได้เป็น 2 แบบ
1. พวกที่มีตัวรับอยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์(cell membrane receptor)ได้แก่
ฮอร์โมนที่มีขนาดใหญ่ผ่านเข้าเซลล์ไม่ได้ ไม่ละลายในไขมัน เช่น ฮอร์โมน
โปรตีน
2. พวกที่มีตัวรับอยู่ภายในเซลล์ ได้แก่ ฮอร์โมนที่มีขนาดเล็กและละลาย
ในไขมันได้ เช่น ฮอร์โมนสเตียรอยด์, ฮอร์โมนไทรอยด์
ลักษณะทั่วไปของฮอร์โมน

19. LOGO
19
กลไกการออกฤทธิ์ของchemical messenger และฮอร์โมน
-ออกฤทธิ์ได้โดยการจับกับตัวรับสัญญาณ(receptor)
สารเคมีตัวเดียวกันสามารถมีผลต่อ
เซลล์ชนิดต่างๆ ได้ต่างกันโดย
ขึ้นกับ
1.ตัวรับต่างกัน (a กับb&c)
2.ตัวถ่ายทอดสัญญาณในเซลล์
ต่างกัน (bกับc)

20. LOGO
การออกฤทธิ์ของฮอร์โมน แบ่งตามโครงสร้างได้เป็น 2 แบบ
1.พวกที่มีตัวรับอยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์ (cell membrane receptor)ได้แก่ฮอร์โมนที่มีขนาดใหญ่
ผ่านเข้าเซลล์ไม่ได้ ไม่ละลายในไขมัน เช่น ฮอร์โมนโปรตีน

21. LOGO
ลักษณะทั่วไปของฮอร์โมน
2.พวกที่มีตัวรับอยู่ภายในเซลล์ ได้แก่ฮอร์โมนที่มีขนาดเล็กและละลายในไขมันได้
เช่น ฮอร์โมนสเตียรอยด์, ฮอร์โมนไทรอยด์, Vitamin D3, NO

22. LOGO
ระบบต่อมไร้ท่อ
(Endocrine system)