1. ECONOMÍA E
TRANSFORMACIÓNS
SOCIAIS
PRIMEIRO TERCIO S XX

2. Trazos xerais da economía española e etapas
Crecemento xeral da producción agrícola e industrial
Certa modernización. Pese a todo mantense a distancia dos paises maís avanzados de
Europa Modernización e crecemento truncados pola Guerra Civil en 1936
1898-1914 Dictadura de Primo de Rivera 1923-1930
 Crecemento lento da producción agraria  Contexto internacional positivo
e industrial  Reforzo do proteccionismo, fomento
 Diversificación Industrial obras públicas
 Escaso impacto da perda das colonias  Crecemento económico
 Consolidación da industria vasca e  Inicio crise 29
catalana
II República.
 Proteccionismo  Crise económica internacional: caída
Primeira guerra mundial 1914-1918. comercio exterior, aumento do paro
 Rápido crecemento durante os anos da
guerra
 Reformas sociais e investimento
públicos: aumento da demanda interior
 Acumulación de beneficios e equilibrio de industrias de consumo.
da balanza comercial
 Aumento dos prezos, especialmente dos
 Dificultades polo déficit público e os
alimentos e salarios baixos. conflictos laborais
 Non investimentos en melloras técnicas
 Máis proteccionismo, especialmente ó
rematar a Grande Guerra
 Fin da guerra: crise provocada pola
caída da demanda exterior

3. A Estructura da propiedade da terra no primeiro
tercio do XX
O latifundismo
 Porblema económico
 Atraso técnico: grandes propietarios contan cunha man de
obra barata e non invisten en novas técnicas
 Agricultura de baixos rendementos
 Moitas terras mal explotadas
 Non xenera demanda de productos industriais:
 Xornaleiros pobres que non teñen capacidade de
consumo
 Non hai demanda de maquinarias, material para
regadío, transporte, etc
 Problema social
 Masa de labregos sen terras e con escasos medios de
vida. Novel de vida miserable
 Fonte continua de tensións sociais

4. A reforma agraria na II República
 Obxectivo: repartir terras mal explotadas dos
grandes propietarios entre xornaleiros sen terras.
 Escasos resultados
 Falta de presuposto para as expropiacións
 Complexidade da lei e dificultades burocráticas
 Oposición radical dos grandes propietarios
 Paralización durante o bienio radical-cedista
 Aceleración da reforma durante a Guerra Civil en zona
Republicana e desmantelamento en zona sublevada
 Desmantelamento total ó final da guerra

5. A Evolución da agricultura
 Importante aumento da produción
 Aumento superfice cultivada: 25%
 Aumento dos rendementos (innovacións técnicas)
pero seguen a ser baixos respecto a outras
agriculturas europeas.
 Algunhas innovacións técnicas. Escasas no
sector do cereal
 Crecemento do cultivos para exportación:
vide, olivo, cítricos
 Depende aínda de medidas proteccionistas,
sobre todo o cereal

6. Agricultura en Galicia
A redención dos Foros en Modernización agricultura
Galicia: Decreto de galega:
rendención foral de 1926  Aumento gandería e cultivos
 Os campesiños quedan
comerciais.
como plenos propietarios das  Diminución cereal.
súas terras
 Supresión mediante o pago
 Introducción de novas
ferramentas.
dunha indemnización ós
burgueses e fidalgos  Modernización favorecida
 Favorecida por
por:
 Redención foros permite máis
 Agrarismo: maior concienciación e
presión dos labregos investimento
 Incremento dos ingresos:
 Crecemento urbano amplia o
 gando vacún mercado
 crecemento dos mercados
 Desenvolvemento transportes
urbanos, permiten acceder a máis
 mellora dos transportes mercados
 Diñeiro procedente da emigración  Agrarismo e sociedades
agrarias impulsan as
innovacións técnicas

7. A industria crecemento industrial
 Crecemento dos sectores
Dificultades tradicionais
 Atraso técnico  Crecemento siderurxia vasca:
construcción naval, ferrocarril,
 Escaso investimento en maquinaria
investigación  Textil en Cataluña: impulsa
 Sistema educativo deficiente outros sectores: química,
 Man de obra abundante e barata mecánica, etc
 Proteccionismo  Conservas, papel, moble…
 Escasa demanda interior impulsdas polo crecemento da
 Poboación pobre, con pouca demanda urbana
capacidade de consumo
 Dificultades de transporte
 Novos sectores industriais
 Electricidade, fertilizantes,
 Dependencia capital exterior petroquímica, automóbil
 Pouca competitividade (pouco), telecomunicacións,
 Fortes desequilibrios etc
rexionais Evolución poboación activa
 Consolidación de Cataluña, Pais Diminución sector primario: 1900= 70%, 1930= 47%
Vasco, zonas de Asturias e Levante
 Atraso de Castela, Extremadura, Crecemento secundario: 1900=14%, 1930=25%
Andalucia e

8. A evolución demográfica.
Aceleración do crecemento Incremento dos movementos
demográfico. migratorios.
 Diminución da taxa de mortalidade  Aumento da emigración cara as
 Diminución das mortandades cidades
catastróficas provocadas por
epidemias e crises de subsistencia
 1900 o 9% da poboación vive en
(aínda en 1918 a epidemia de gripo cidades de máis de 100.000
provocou casi 120.000víctimas) habitantes
 Lixeira diminución da taxa de
 1930 é xa o 15%
mortalidade ordinaria  Destino: cidades máis
 Melloras na alimentación industrializadas
relacionadas coa mellora nos  Crecemento urbano
transportes, cultivos etc  Crecemento dos barrios obreiros:
 Melloras médicas problemas urbanísticos e sociais
 Melloras na hixiene  Cremento tamén dos barrios máis
 Mellora nivel de educación ordenados de clase media.
 Taxas de natalidade moi altas  Iluminación eléctrica, gas, tranvia,
etc
 Taxa de crecemento demográfico
elevadas  Crecemento das migracións
exteriores cara a américa,
especialmente entre 1900 e 1914

9. Sociedade
 Clase altas formadas pola vella nobreza, a
burguesía industrial e terrateniente. Non
representan mái aló do 3 ou 4% da poboación
 Clase media
 Crecemento sobre todo nas cidades maís industrais. Pode
chegaraó 15 ou 20% da poboación
 Clases baixa
 Crecemento do proletariado industrial
 Concentrado nas zonas industriais
 Non hai grandes melloras no seu nivel de vida
 En canto a poboación campesiña non
experimenta grandes cambios
 Mantense un elevadísimo número de xornaleiros agrícolas
 As súas condicións de vida seguen iguais, miserables

10. Sociedade
 Clase altas formadas pola vella nobreza, a
burguesía industrial e terrateniente. Non
representan mái aló do 3 ou 4% da poboación
 Clase media
 Crecemento sobre todo nas cidades maís industrais. Pode
chegaraó 15 ou 20% da poboación
 Clases baixa
 Crecemento do proletariado industrial
 Concentrado nas zonas industriais
 Non hai grandes melloras no seu nivel de vida
 En canto a poboación campesiña non
experimenta grandes cambios
 Mantense un elevadísimo número de xornaleiros agrícolas
 As súas condicións de vida seguen iguais, miserables