กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง

1. 1 กฎหมายเบืองต้น
้
ความหมายของกฎหมาย
กฎหมาย คือ ค�ำสั่งหรือข้อบังคับของรัฐที่ก�ำหนดขึ้น เพื่อก�ำหนดความประพฤติของพลเมือง
ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม ย่อมมีความผิดและถูกลงโทษ กฎหมายบังคับใช้ได้กับพลเมืองทุกคน
ไม่จ�ำกัด อายุ เพศ ชั้น วรรณะ สัญชาติ และใช้ไปจนกว่าจะมีการประกาศยกเลิก
ที่มาของกฎหมาย
ทุกประเทศทั่วโลกได้ตรากฎหมายขึ้นมาบังคับใช้ ซึ่งมีความแตกต่างกันตามแต่ความต้องการ
และความเหมาะสมของแต่ละประเทศ โดยทั่วไปแล้วกฎหมายจะครอบคลุมทุกด้านของสังคม ทั้งนี้
เพื่อให้สังคมอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข เมื่อพิจารณาจากเนื้อหาแล้วจะเห็นว่ากฎหมายมีที่มาจาก
1. จารีตประเพณี
2. ศีลธรรมหรือบทบัญญัติทางศาสนา
3. ความยุติธรรม
4. ผู้มีอ�ำนาจสูงสุดของสังคม อาจเป็นบุคคลหรือคณะบุคคล
ส�ำหรับประเทศไทยนั้น ได้จัดท�ำระบบกฎหมายให้เป็นสากลในสมัยรัตนโกสินทร์ ในรัชสมัย
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โดยได้รับอิทธิพลจากกฎหมายชาติตะวันตก
ประเทศไทยจึงได้จัดท�ำประมวลกฎหมายขึ้นมาใช้จนถึงปัจจุบัน
รูปที่ 1-1 พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ ทรงได้รับการยกย่องเป็น “พระบิดาแห่งกฎหมายไทย”

2. ระบบกฎหมาย
กฎหมายที่มีใช้อยู่ในปัจจุบันแบ่งได้เป็น 2 ระบบ ได้แก่
1. ระบบซีวิลลอว์ (Civil law) หรือกฎหมายลายลักษณ์อักษร เป็นกฎหมายที่เขียนไว้เป็น
ลายลักษณ์อักษรอย่างชัดเจน อาจจะอยู่ในรูปของพระราชบัญญัติหรือประมวลกฎหมายก็ได้ ในการ
วินิจฉัยคดีจะมีคณะผู้พิพากษาเป็นผู้ตัดสิน ระบบซีวิลลอว์ถือก�ำเนิดในทวีปยุโรป ประเทศที่ใช้ระบบนี้
เช่น เยอรมนี ฝรั่งเศส อิตาลี เบลเยียม สวิตเซอร์แลนด์ ฯลฯ
2. ระบบคอมมอนลอว์ (Common law) หรือกฎหมายจารีตประเพณี เป็นกฎหมายที่ไม่ได้
ก�ำหนดไว้เป็นลายลักษณ์อักษร แต่เป็นกฎหมายที่เกิดจากจารีตประเพณีหรือค�ำพิพากษาของศาล
โดยค�ำพิพากษาของศาลจะถือเป็นบรรทัดฐาน ในการพิจารณาคดีที่เกิดขึ้นในภายหลัง การวินิจฉัยคดี
มีคณะลูกขุนเป็นผู้ตัดสินชี้ขาด กฎหมายแบบคอมมอนลอว์ถือก�ำเนิดในประเทศอังกฤษ ประเทศที่ใช้
ระบบนี้ ได้แก่ อังกฤษ สหรัฐอเมริกา และประเทศในเครือจักรภพอังกฤษ
การตรากฎหมาย
ส�ำหรับในประเทศไทยนั้นกฎหมายถูกตราขึ้นมาจาก 3 ฝ่าย ได้แก่
1. การตรากฎหมายโดยฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายนิติบัญญัติที่มีหน้าที่ตรากฎหมาย คือ รัฐสภา
กฎหมายที่ตราขึ้น เช่น รัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติ และประมวลกฎหมาย ฯลฯ
2. การตรากฎหมายโดยฝ่ายบริหาร ฝ่ายบริหารทีมหน้าทีตรากฎหมาย คือ คณะรัฐมนตรีประจ�ำ
่ี ่
กระทรวง กฎหมายที่ฝ่ายบริหารบัญญัติขึ้น ได้แก่
2.1 พระราชก�ำหนด ตราโดย คณะรัฐมนตรี
2.2 พระราชกฤษฎีกา ตราโดย คณะรัฐมนตรี
2.3 กฎกระทรวง ตราโดยรัฐมนตรีผู้รักษาการตามที่ก�ำหนดในพระราชบัญญัติ
3. การตรากฎหมายโดยองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น ซึ่งองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นที่มีอ�ำนาจ
ในการตรากฎหมาย เช่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนต�ำบล องค์การบริหารส่วนจังหวัด ฯลฯ
กฎหมายที่องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นบัญญัติขึ้น ได้แก่
3.1 ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบล ตราขึ้นโดย องค์การบริหารส่วนต�ำบล
3.2 ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด ตราขึ้นโดย องค์การบริหารส่วนจังหวัด
3.3 เทศบัญญัติ ตราขึ้นโดย เทศบาล
3.4 ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร ตราขึ้นโดย กรุงเทพมหานคร
3.5 ข้อบัญญัติเมืองพัทยา ตราขึ้นโดย เมืองพัทยา
2 กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง

3. การตีความกฎหมาย
ในการบังคับใช้กฎหมายบางครังอาจพบความไม่ชดเจนของตัวบทกฎหมาย เนืองจากมีขอความ
้ ั ่ ้
ที่ก�ำกวมตีความได้หลายอย่าง ดังนั้น การตีความกฎหมายจึงเป็นการค้นหาความหมายของกฎหมาย
วิธีการตีความกฎหมายมีหลักการดังต่อไปนี้
1. การตีความกฎหมายทั่วไปมี 2 วิธี ดังนี้
1.1 ตีความตามตัวอักษร ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดไว้ว่า การตีความตาม
�
ตัวอักษรให้ยดความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน และให้พจารณาตามความหมายใน
ึ ิ
บทวิเคราะห์ศัพท์ที่อยู่ในมาตราต้น ๆ ของกฎหมายแต่ละฉบับ
1.2 ตีความตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย โดยพิจารณาจากชื่อของกฎหมาย ค�ำขึ้นต้น
หมายเหตุ หลักการและเหตุผลของกฎหมาย โดยพิจารณาจากหลายมาตราประกอบ รวมถึงจาก
รายงานการประชุมในการยกร่างกฎหมายนั้น
2. การตีความกฎหมายอาญา
การตีความในประมวลกฎหมายอาญา จะต้องตีความตามตัวอักษรและตีความโดยเคร่งครัด จะ
ขยายความออกไปนอกกรณีที่มิได้บัญญัติไว้โดยชัดแจ้งไม่ได้ และจะลงโทษจ�ำเลยได้ก็ต่อเมื่อกฎหมาย
ระบุไว้ชัดแจ้งเท่านั้น
การยกเลิกกฎหมาย
การยกเลิกกฎหมายมี 4 กรณี ดังนี้
1. การยกเลิกโดยกฎหมายโดยตรง เป็นการยกเลิกเพราะมีกฎหมายใหม่ออกมายกเลิกกฎหมาย
เก่า หรือยกเลิกเพราะกฎหมายได้ก�ำหนดระยะเวลาการบังคับใช้ไว้ชัดเจน
2. การยกเลิกโดยปริยาย มีหลายกรณี ดังนี้
2.1 กฎหมายใหม่มีบทบัญญัติเหมือนกับกฎหมายเก่า ให้ใช้กฎหมายใหม่
2.2 กฎหมายใหม่มีข้อความขัดแย้งกับกฎหมายเก่า ให้ใช้กฎหมายใหม่
2.3 การยกเลิกพระราชบัญญัติหรือพระราชก�ำหนด ยกเลิกได้โดยกฎหมายที่มีศักดิ์เท่ากัน
3. การยกเลิกโดยศาลรัฐธรรมนูญ เมื่อศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่ากฎหมายใดขัดต่อรัฐธรรมนูญ
หรือตราขึ้นโดยไม่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ ให้กฎหมายนั้นเป็นอันตกไป
4. ยกเลิกโดยค�ำพิพากษาของศาล กฎหมายที่ตราออกมาโดยไม่ผ่านรัฐสภา หากมีบทบัญญัติ
ขัดหรือแย้งกับกฎหมายอื่นอาจมีผู้เสียหายฟ้องคดีในศาล และศาลตัดสินให้เป็นไปตามกฎหมายหลัก
และยกเลิกกฎหมายที่มีปัญหาได้
กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง 3

4. การจัดประเภทของกฎหมาย
โดยพิจารณาจากศักดิ์ของกฎหมาย ซึ่งศักดิ์ของกฎหมาย คือ ล�ำดับชั้นฐานะหรือความส�ำคัญ
ของกฎหมาย ว่ากฎหมายใดมีความส�ำคัญมากกว่า การบังคับใช้และการตีความตลอดจนการยกเลิก
กฎหมาย จะต้องยึดถือตามศักดิ์ของกฎหมาย เพราะกฎหมายที่มีศักดิ์ต�่ำกว่าจะขัดแย้งกับกฎหมายที่
มีศักดิ์สูงกว่าไม่ได้ ศักดิ์ของกฎหมายมีล�ำดับลดหลั่นกันลงไปดังนี้
1. รัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
2. พระราชบัญญัติ พระราชก�ำหนด ประมวลกฎหมาย
3. พระราชกฤษฎีกา
4. กฎกระทรวง
5. กฎหมายท้องถิ่น เช่น ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบล ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วน
จังหวัด เทศบัญญัติ ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร ข้อบัญญัติเมืองพัทยา ฯลฯ
รูปที่ 1-2 กฎหมายรัฐธรรมนูญถือเป็นเป็นกฎหมายสูงสุด กฎหมายอื่นใดจะขัดหรือแย้งมิได้
พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ คือ กฎหมายซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงตราขึ้น โดยค�ำแนะน�ำและยินยอมของ
รัฐสภา รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 3 และมาตรา 92 ในการบัญญัติพระราชบัญญัติ
สาระส�ำคัญของพระราชบัญญัติ มีดังต่อไปนี้
1. ผู้มีสิทธิเสนอร่างพระราชบัญญัติทั่วไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550
คือ คณะรัฐมนตรี หรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจ�ำนวนไม่น้อยกว่ายี่สิบคน หรือศาลหรือองค์กรอิสระ
4 กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง

5. ตามรัฐธรรมนูญ หรือผู้มีสิทธิเลือกตั้งจ�ำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งหมื่นรายชื่อ แต่ถ้าเป็นร่างพระราช-
บัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินแล้ว จะเสนอได้ก็ต่อเมื่อมีค�ำรับรองของนายกรัฐมนตรี
2. ผู้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติ คือ สภาผู้แทนราษฎร ประเทศไทยใช้ระบบสองสภา เมื่อ
สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาร่างพระราชบัญญัติและมีมติเห็นชอบแล้ว สภาผู้แทนราษฎรจะต้องเสนอ
ร่างพระราชบัญญัตนนต่อไปยังวุฒสภา เพือให้วฒสภาพิจารณาร่างพระราชบัญญัตดงกล่าว ดังต่อไปนี้
ิ ั้ ิ ่ ุ ิ ิั
2.1 กรณีที่วุฒิสภาเห็นชอบด้วย ให้น�ำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระมหากษัตริย์เพื่อทรงลง
พระปรมาภิไธย
2.2 กรณีที่วุฒิสภาไม่เห็นชอบด้วย ให้ยับยั้งไว้ก่อนโดยส่งร่างพระราชบัญญัติกลับไปที่สภา
ผู้แทนราษฎร
2.3 กรณีการแก้ไขเพิมเติม ให้แต่ละสภาแต่งตังคณะกรรมาธิการร่วมโดยให้มจำนวนเท่ากัน
่ ้ ี�
ตามที่สภาผู้แทนราษฎรได้ก�ำหนด ถ้าทั้งสองสภาเห็นชอบด้วยร่างที่คณะกรรมาธิการร่วมพิจารณา
ให้น�ำร่างพระราชบัญญัตินั้นขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย แต่ถ้าสภาใดสภาหนึ่งไม่เห็นชอบด้วยให้ยับยั้งไว้ก่อน
3. ผู้ตราพระราชบัญญัติ คือ พระมหากษัตริย์
4. ใช้บังคับเป็นกฎหมายได้ เมื่อพระราชบัญญัติได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
หมายเหตุ
1. ในการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ ถ้าหากรัฐสภาไม่เห็นชอบร่างพระราชบัญญัติแล้ว ร่าง
พระราชบัญญัตินั้นเป็นอันตกไป แต่ถ้ารัฐสภาเห็นชอบด้วย นายกรัฐมนตรีสามารถน�ำร่างพระราช-
บัญญัตินั้นขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระมหากษัตริย์เพื่อทรงลงพระปรมาภิไธย เว้นแต่ในกรณีที่
• สมาชิกวุฒสภา หรือสมาชิกสภาผูแทนราษฎร หรือสมาชิกของทังสองสภารวมกันมีจำนวน
ิ ้ ้ �
ไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบของจ�ำนวนสมาชิกทั้งหมดที่มีอยู่ทั้งสองสภา ใช้สิทธิเข้าชื่อเสนอความเห็นเพื่อ
ส่งต่อไปให้คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยหรือ
• ถ้านายกรัฐมนตรีเห็นว่าร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวมีข้อความขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ
หรือตราขึ้นโดยไม่ถูกต้องตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ สามารถส่งความเห็นเช่นว่านี้ ไปยังคณะ
ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัยและในระหว่างนั้น นายกรัฐมนตรีจะต้องระงับการด�ำเนินการเพื่อ
ประกาศใช้ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวไว้ก่อน จนกว่าจะมีค�ำวินิจฉัยจากศาลรัฐธรรมนูญ ถ้าคณะ
ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าร่างพระราชบัญญัตินั้น มีข้อความขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ร่าง
พระราชบัญญัตินั้นเป็นอันตกไป
2. ในการที่พระมหากษัตริย์จะทรงตราร่างพระราชบัญญัตินั้น ถ้าหากพระมหากษัตริย์ทรงเห็น
ชอบด้วยก็จะทรงลงพระปรมาภิไธย แต่ถ้าพระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นชอบด้วยและพระราชทานคืน
มายังรัฐสภา หรือมิได้พระราชทานคืนมาภายในเก้าสิบวัน รัฐสภาจะต้องปรึกษาร่างพระราชบัญญัตนน ิ ั้
ใหม่ ถ้ารัฐสภาลงมติยืนยันตามเดิมด้วยคะแนนเสียงไม่ตำกว่าสองในสามของจ�ำนวนสมาชิกทั้งหมด
�่
กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง 5

6. ของทั้งสองสภาแล้ว นายกรัฐมนตรีจะต้องน�ำร่างพระราชบัญญัตินั้นขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายอีกครั้ง เมื่อ
พระมหากษัตริยมได้ทรงลงพระปรมาภิไธยพระราชทานคืนมาภายในสามสิบวัน นายกรัฐมนตรีสามารถ
์ิ
น�ำพระราชบัญญัตินั้นประกาศในราชกิจจานุเบกษา ใช้บังคับเป็นกฎหมายได้เสมือนหนึ่งว่าพระมหา-
กษัตริย์ได้ทรงลงพระปรมาภิไธยแล้ว
3. ถ้าพระราชบัญญัติที่ได้ประกาศใช้แล้วมีข้อความขัดแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัตินั้นเป็น
อันใช้บังคับไม่ได้ ศาลรัฐธรรมนูญมีอ�ำนาจหน้าที่วินิจฉัย ว่าบทกฎหมายนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ
หรือไม่ และเมื่อวินิจฉัยไปในทางใดแล้วก็เป็นอันเด็ดขาดและใช้ได้ในคดีทั้งปวง แต่ไม่กระทบต่อ
ค�ำพิพากษาของศาลอันถึงที่สุดแล้ว
รูปที่ 1-3 ตัวอย่างพระราชบัญญัติที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
พระราชก�ำหนด
พระราชก�ำหนด คือ กฎหมายที่พระมหากษัตริย์ทรงตราขึ้นตามค�ำแนะน�ำของคณะรัฐมนตรี
สาระส�ำคัญของพระราชก�ำหนด มีดังต่อไปนี้
1. ประเภทของพระราชก�ำหนด มี 2 ประเภท ได้แก่
1.1 พระราชก�ำหนดทั่วไป
1.2 พระราชก�ำหนดเกี่ยวด้วยภาษีอากรหรือเงินตรา
2. เงื่อนไขในการออกพระราชก�ำหนด ส�ำหรับพระราชก�ำหนดทั่วไปมีเงื่อนไข ดังนี้
2.1 ในกรณีฉุกเฉิน ที่มีความจ�ำเป็นเร่งด่วนในอันจะรักษาความปลอดภัยของประเทศ หรือ
ความปลอดภัยสาธารณะ หรือความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือป้องกันสาธารณภัยและ
2.2 จะเรียกประชุมรัฐสภาให้ทันท่วงทีมิได้
6 กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง

7. ส�ำหรับพระราชก�ำหนดเกี่ยวกับภาษีอากรหรือเงินตรา มีเงื่อนไขการออกพระราชก�ำหนด คือ
ต้องอยู่ในระหว่างสมัยประชุม และมีความจ�ำเป็นต้องมีกฎหมายเกี่ยวด้วยภาษีอากรหรือเงินตรา
ซึ่งจะต้องได้รับการพิจารณาโดยด่วนและลับ เพื่อรักษาผลประโยชน์ของแผ่นดิน
3. ผู้เสนอร่างพระราชก�ำหนด คือ รัฐมนตรีผู้จะรักษาการตามพระราชก�ำหนดนั้น
4. ผู้พิจารณา คือ คณะรัฐมนตรี
5. ผู้ตรา คือ พระมหากษัตริย์
6. ใช้บังคับเป็นกฎหมายได้ เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
พระราชก�ำหนดที่มีข้อความขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ย่อมเป็นอันใช้บังคับมิได้ และคณะ
ตุลาการรัฐธรรมนูญมีอ�ำนาจหน้าที่วินิจฉัย
รูปที่ 1-4 ตัวอย่างพระราชก�ำหนดที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
พระราชกฤษฎีกา
พระราชกฤษฎีกา คือ กฎหมายที่พระมหากษัตริย์ทรงตราขึ้น โดยค�ำแนะน�ำของคณะรัฐมนตรี
สาระส�ำคัญของพระราชกฤษฎีกา มีดังต่อไปนี้
1. ประเภทของพระราชกฤษฎีกามีประเภทเดียว คือ พระราชกฤษฎีกาที่ออกตามที่ก�ำหนดใน
รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายอื่น กล่าวคือ รัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติ หรือพระราชก�ำหนดได้มีบท
บัญญัติมอบให้ฝ่ายบริหาร คือ คณะรัฐมนตรีไปถวายค�ำแนะน�ำพระมหากษัตริย์ ให้ทรงตราพระราช-
กฤษฎีกาก�ำหนดรายละเอียด เพื่อด�ำเนินการให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติ หรือพระราช-
ก�ำหนดนั้น ๆ แล้วแต่กรณี
2. ผู้เสนอ ได้แก่ รัฐมนตรีที่มีหน้าที่เกี่ยวข้อง หรือที่ได้รักษาการตามพระราชบัญญัติหรือ
พระราชก�ำหนดที่บัญญัติให้ออกพระราชกฤษฎีกานั้น ส่วนพระราชกฤษฎีกาที่พระมหากษัตริย์ทรงใช้
กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง 7

8. พระราชอ�ำนาจ ทรงตราโดยไม่ขัดต่อกฎหมาย ผู้เสนอ ได้แก่ รัฐมนตรีที่เป็นเจ้าของเรื่องนั้น ๆ
3. ผู้พิจารณา คือ รัฐมนตรี
4. ผู้ตรา คือ พระมหากษัตริย์
5. ใช้บังคับเป็นกฎหมายได้ เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
รูปที่ 1-5 ตัวอย่างพระราชกฤษฎีกาที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง คือ กฎหมายซึ่งรัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติ หรือพระราชก�ำหนด
ได้ออกเพื่อด�ำเนินการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ หรือพระราชก�ำหนดนั้น ทั้งนี้ พระราชบัญญัติ
และพระราชก�ำหนด ได้ก�ำหนดหลักเกณฑ์กว้าง ๆ ไว้ และให้ออกกฎกระทรวงเพื่อก�ำหนดรายละเอียด
ปลีกย่อยต่อไป ส่วนเมื่อใดจะก�ำหนดให้ออกเป็นพระราชกฤษฎีกาหรือให้เป็นกฎกระทรวงนั้น ย่อม
แล้วแต่ความส�ำคัญของเรื่อง ถ้าเป็นเรื่องที่ส�ำคัญก็ก�ำหนดให้ออกเป็นพระราชกฤษฎีกา แต่ถ้าเป็น
เรื่องที่ไม่ส�ำคัญก็ก�ำหนดให้ออกเป็นกฎกระทรวง สาระส�ำคัญของกฎกระทรวง มีดังต่อไปนี้
1. ผู้เสนอ คือ รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติหรือพระราชก�ำหนด ซึ่งบัญญัติให้ออก
กฎกระทรวงนั้น
2. ผู้พิจารณา คือ คณะรัฐมนตรี
3. ผูตรา คือ รัฐมนตรีผรกษาการตามพระราชบัญญัตหรือพระราชก�ำหนด ซึงบัญญัตให้ออกกฎ
้ ู้ ั ิ ่ ิ
กระทรวงนั้น
4. ใช้บังคับเป็นกฎหมายได้ เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
ศาลมีอ�ำนาจพิจารณาพิพากษากฎกระทรวงที่ขัดหรือแย้งต่อกฎหมาย ซึ่งกฎกระทรวงนั้นเป็น
อันใช้บังคับมิได้
8 กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง

9. หมายเหตุ
เหตุผลที่พระราชบัญญัติหรือพระราชก�ำหนด มักจะประกอบด้วยหลักการกว้าง ๆ โดยไม่มีการ
ก�ำหนดรายละเอียด แต่ให้ออกเป็นพระราชกฤษฎีกาหรือกฎกระทรวงขึ้นมาก�ำหนดรายละเอียดปลีก
ย่อยเพิ่มเติมขึ้นมาภายหลังนั้นมี 4 ประการ คือ
1. ท�ำให้กฎหมายอ่านเข้าใจง่าย เพราะมีแต่หลักการอันเป็นสาระส�ำคัญ
2. ประหยัดเวลาของผู้บัญญัติกฎหมาย โดยไม่ต้องเสียเวลาพิจารณาข้อรายละเอียดปลีกย่อย
ซึ่งสมควรมอบหมายความไว้วางใจให้ฝ่ายบริหารเป็นผู้ก�ำหนดเอง
3. พระราชกฤษฎีกาและกฎกระทรวง แก้ไขเพิ่มเติมได้ง่าย
4. เพื่อให้กฎหมายมีเหมาะสมกับกาลปัจจุบันอยู่เสมอ เพราะถ้ามีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไป
ก็สามารถแก้ไขได้ด้วยการออกเป็นพระราชกฤษฎีกาหรือกฎกระทรวง
ทั้งนี้ถ้าพระราชกฤษฎีกาหรือกฎกระทรวงมีข้อความขัดแย้งต่อกฎหมายย่อมใช้บังคับไม่ได้
รูปที่ 1-6 ตัวอย่างกฎกระทรวงที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว
ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบล
จัดท�ำขึ้นเพื่อใช้บังคับเฉพาะในเขตขององค์การบริหารส่วนต�ำบลนั้น ๆ ซึ่งองค์การบริหารส่วน
ต�ำบล (อบต.) มีฐานะเป็นนิติบุคคลและเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่น จัดตั้งขึ้นเพื่อรองรับการ
กระจายอ�ำนาจจากส่วนกลางสู่ส่วนท้องถิ่น โดยได้ยกฐานะจากสภาต�ำบลขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วน
ต�ำบล ตามความในหมวด 2 แห่งพระราชบัญญัติสภาต�ำบลและองค์การบริหารส่วนต�ำบล พ.ศ. 2537
(แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) สาระส�ำคัญของข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบล มีดังนี้ต่อไป
นี้
กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง 9

10. 1. เงื่อนไขที่ออกข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบล จะต้องมีพระราชบัญญัติ คือ พระราช-
บัญญัติสภาต�ำบลและองค์การบริหารส่วนต�ำบล หรือพระราชบัญญัติอื่น ๆ ที่ให้อ�ำนาจองค์การบริหาร
ส่วนต�ำบลตราข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบลได้
2. ผู้เสนอ คือ คณะกรรมการบริหาร หรือสมาชิกองค์การบริหารส่วนต�ำบล
3. ผู้พิจารณา คือ สภาองค์การบริหารส่วนต�ำบล
4. ผู้ตรา คือ ประธานกรรมการองค์การบริหารส่วนต�ำบล หรือนายกองค์การบริหารส่วนต�ำบล
5. ผู้อนุมัติ คือ นายอ�ำเภอ
6. ใช้บังคับเป็นกฎหมายได้ เมื่อได้ประกาศข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบลไว้โดยเปิดเผย
ที่ส�ำนักงานองค์การบริหารส่วนต�ำบลแล้วเป็นเวลาเจ็ดวัน
รูปที่ 1-7 ตัวอย่างข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนต�ำบลที่ได้รับการอนุมัติและประกาศใช้
ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด
เป็นกฎหมายที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดออกใช้ในเขตจังหวัด ในพื้นที่นอกเขตเทศบาล เขต
สุขาภิบาล และเขตต�ำบลที่มีการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนต�ำบล สาระส�ำคัญของข้อบัญญัติองค์การ
บริหารส่วนจังหวัด มีดังต่อไปนี้
1. เงื่อนไขที่ออกข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัดจะต้องมีพระราชบัญญัติ คือ พระราช-
บัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด หรือพระราชบัญญัติอื่น ๆ ที่ให้อ�ำนาจองค์การบริหารส่วนจังหวัด
ตราข้อบัญญัติจังหวัดได้
2. ผูเ้ สนอ คือ ผูวาราชการจังหวัดหรือสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด การให้ผวาราชการ
้่ ู้ ่
จังหวัดสามารถเสนอร่างข้อบัญญัตได้นน เนืองจากผูวาราชการจังหวัดเป็นผูบริหารราชการของจังหวัด
ิ ั้ ่ ้่ ้
จึงอยูในฐานะทีทราบดีวาควรออกข้อบัญญัตใด เพือให้การบริหารงานราชการเป็นไปด้วยความเรียบร้อย
่ ่ ่ ิ ่
และมีประสิทธิภาพ
10 กฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันโรคระบาดในสัตว์เลี้ยง