รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2557 แก้ไขเพิ่มเติมถึงฉบับที่ 4 พ.ศ. 2560

1. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
(ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗๑
สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร
ให6ไว6 ณ วันที่ ๒๒ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๕๗
เป7นป8ที่ ๖๙ ในรัชกาลป;จจุบัน
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี
จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร มีพระบรมราชโองการโปรดเกล6าโปรดกระหมอม
ให6ประกาศวา
โดยที่คณะรักษาความสงบแหงชาติซึ่งประกอบด6วยคณะทหารและตํารวจได6นําความ
กราบบังคมทูลวา ตามที่ได6เกิดสถานการณ?ความขัดแย6งทางการเมืองขึ้นในกรุงเทพมหานครและพื้นที่
ใกล6เคียงตอเนื่องมาเป7นเวลานาน จนลุกลามไปสูแทบทุกภูมิภาคของประเทศ ประชาชนแตกแยกเป7น
ฝDายตาง ๆ ขาดความสามัคคีและมีทัศนคติไมเป7นมิตรตอกัน บางครั้งเกิดความรุนแรง ใช6กําลังและ
อาวุธสงครามเข6าทําร6ายประหัตประหารกัน สวัสดิภาพและการดํารงชีวิตของประชาชนไมเป7นปกติสุข
การพัฒนาเศรษฐกิจและการเมืองการปกครองชะงักงัน กระทบตอการใช6อํานาจในทางนิติบัญญัติ
ในทางบริหาร และในทางตุลาการ การบังคับใช6กฎหมายไมได6ผล นับเป7นวิกฤติการณ?ร6ายแรงที่ไมเคย
ปรากฏมากอน แม6รัฐจะแก6ไขป;ญหาด6วยกลไกและมาตรการทางกฎหมาย เชน นํากฎหมายเกี่ยวกับ
การรักษาความสงบเรียบร6อยในภาวะตาง ๆ มาบังคับใช6 ยุบสภาผู6แทนราษฎรและจัดให6มีการเลือกตั้ง
ทั่วไป และฝDายที่ไมได6เป7นคูกรณี เชน องค?กรธุรกิจ ภาคเอกชน องค?กรตามรัฐธรรมนูญ พรรคการเมือง
กองทัพ และวุฒิสภา ได6พยายามประสานให6มีการเจรจาปรองดองกัน แตก็ไมเป7นผลสําเร็จ กลับจะ
เกิดข6อขัดแย6งใหมในทางกฎหมายและการเมือง เป7นวังวนแหงป;ญหาไมรู6จักจบสิ้น ในขณะที่ความ
ขัดแย6งได6ขยายตัวกว6างขวางออกไป และมีแนวโน6มจะรุนแรงมากขึ้นจนถึงขั้นจลาจลได6ทุกขณะซึ่งอาจ
เป7นอันตรายตอชีวิต ทรัพย?สิน ความสะดวกสบายของประชาชนผู6สุจริต กระทบตอการทํามาหากิน
และภาวะหนี้สินของเกษตรกรโดยเฉพาะชาวนา การพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ การปIองกันป;ญหา
จากภัยธรรมชาติ ความเชื่อถือในอํานาจรัฐ และความเชื่อมั่นของนักลงทุนตางชาติ ทั้งยังเปJดชองให6มี
การกออาชญากรรมและความไมสงบอื่นเพิ่มขึ้น อันจะเป7นการทําลายความมั่นคงของชาติและความ
ศรัทธาของประชาชนที่มีตอการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย?ทรงเป7นประมุข
ในที่สุด คณะรักษาความสงบแหงชาติจึงจําเป7นต6องเข6ายึดและควบคุมอํานาจการปกครองประเทศ
เมื่อวันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๗ และประกาศให6รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช
๒๕๕๐ สิ้นสุดลง ยกเว6นความในหมวด ๒ พระมหากษัตริย? โดยได6กําหนดแนวทางการแก6ป;ญหาไว6
สามระยะคือ ระยะเฉพาะหน6า เป7นการใช6อํานาจสกัดการใช6กําลังและการนําอาวุธมาใช6คุกคาม
ประชาชน ยุติความหวาดระแวง และแก6ป;ญหาเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองการปกครอง ที่สะสม
๑
ราชกิจจานุเบกษา เลม ๑๓๑/ตอนที่ ๕๕ ก/หน6า ๑/๒๒ กรกฎาคม ๒๕๕๗

2. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๒ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มากวาหกเดือนให6คลี่คลายลง เพื่อเตรียมเข6าสูระยะที่สองซึ่งจะจัดให6มีรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว จัดตั้ง
สภาขึ้นทําหน6าที่ในทางนิติบัญญัติ และให6มีคณะรัฐบาลบริหารราชการแผนดิน แก6ไขสถานการณ?อัน
วิกฤติให6กลับคืนสูสภาวะปกติ ฟPQนฟูความสงบเรียบร6อย ความรู6รักสามัคคี และความเป7นธรรม
แก6ป;ญหาเศรษฐกิจ สังคม การเมือง การปกครอง จัดให6มีกฎหมายที่จําเป7นเรงดวน จัดตั้งสภาปฏิรูป
แหงชาติและองค?กรตาง ๆ เพื่อให6มีการปฏิรูปในด6านการเมืองและด6านอื่น ๆ และให6มีการยกราง
รัฐธรรมนูญฉบับใหมที่วางกติกาการเมืองให6รัดกุม เหมาะสม ปIองกันและปราบปรามการทุจริต
สามารถตรวจสอบการใช6อํานาจรัฐได6อยางมีประสิทธิภาพ รวดเร็ว และเป7นธรรม กอนจะสงมอบ
ภารกิจเหลานี้แกผู6แทนปวงชนชาวไทยและคณะรัฐบาลที่จะเข6ามาบริหารราชการแผนดินในระยะ
ตอไป ในการดําเนินการดังกลาวนี้จะให6ความสําคัญแกหลักการพื้นฐานยิ่งกวาวิธีการในระบอบ
ประชาธิปไตยเพียงประการเดียว จึงจําเป7นต6องใช6เวลาสร6างบรรยากาศแหงความสงบเรียบร6อยและ
ปรองดอง เพื่อนําความสุขที่สูญหายไปนานกลับคืนสูประชาชน และปฏิรูปกฎเกณฑ?บางเรื่องที่เคย
เป7นชนวนความขัดแย6ง ไมชัดเจน ไร6ทางออกในยามวิกฤติ ขาดประสิทธิภาพหรือไมเป7นธรรม
ให6สอดคล6องกับสภาพป;ญหาและความต6องการของชนในชาติ ซึ่งควรใช6เวลาไมยาวนานหากเทียบกับ
เวลาที่จะต6องสูญเสียไปโดยเปลาประโยชน?ถ6าปลอยให6สถานการณ?ผันแปรไปตามยถากรรม จึงมี
พระบรมราชโองการโปรดเกล6าโปรดกระหมอมให6ใช6บทบัญญัติตอไปนี้เป7นรัฐธรรมนูญแหง
ราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) จนกวาจะได6ประกาศใช6รัฐธรรมนูญฉบับใหมที่จะจัดทําขึ้นตาม
บทบัญญัติแหงรัฐธรรมนูญนี้ตอไป
มาตรา ๑ ประเทศไทยเป7นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวจะแบงแยกมิได6
มาตรา ๒ ประเทศไทยมีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย?
ทรงเป7นประมุข
ให6บทบัญญัติของหมวด ๒ พระมหากษัตริย? ของรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๕๐ ซึ่งยังคงมีผลใช6บังคับอยูตามประกาศคณะรักษาความสงบแหงชาติ ฉบับที่ ๑๑/๒๕๕๗
ลงวันที่ ๒๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๗ ยังคงใช6บังคับตอไปเป7นสวนหนึ่งของรัฐธรรมนูญนี้ และ
ภายใต6บังคับมาตรา ๔๓ วรรคหนึ่ง ที่ใดในบทบัญญัติดังกลาวอ6างถึงรัฐสภาหรือประธานรัฐสภา
ให6หมายถึงสภานิติบัญญัติแหงชาติหรือประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติตามรัฐธรรมนูญนี้ แล6วแตกรณี
ในเมื่อพระมหากษัตริย?จะไมประทับอยูในราชอาณาจักร หรือจะทรงบริหาร
พระราชภาระไมได6ด6วยเหตุใดก็ตาม จะทรงแตงตั้งผู6ใดผู6หนึ่งเป7นผู6สําเร็จราชการแทนพระองค?หรือไมก็ได6
และให6ประธานรัฐสภาเป7นผู6ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแตงตั้ง และเมื่อกรณีเป7นไปตาม
มาตรานี้แล6ว มิให6นําความในมาตรา ๑๘ มาตรา ๑๙ และมาตรา ๒๐ ของรัฐธรรมนูญแหง
ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาใช6บังคับ๒
มาตรา ๓ อํานาจอธิปไตยเป7นของปวงชนชาวไทย พระมหากษัตริย?ผู6ทรงเป7น
ประมุขทรงใช6อํานาจนั้นทางสภานิติบัญญัติแหงชาติ คณะรัฐมนตรี และศาล ตามบทบัญญัติแหง
รัฐธรรมนูญนี้
๒
มาตรา ๒ วรรคสาม เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๔) พุทธศักราช ๒๕๖๐

3. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๓ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มาตรา ๔ ภายใต6บังคับบทบัญญัติแหงรัฐธรรมนูญนี้ ศักดิ์ศรีความเป7นมนุษย? สิทธิ
เสรีภาพ และความเสมอภาค บรรดาที่ชนชาวไทยเคยได6รับการคุ6มครองตามประเพณีการปกครอง
ประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย?ทรงเป7นประมุข และตามพันธกรณีระหวาง
ประเทศที่ประเทศไทยมีอยูแล6ว ยอมได6รับการคุ6มครองตามรัฐธรรมนูญนี้
มาตรา ๕ เมื่อไมมีบทบัญญัติแหงรัฐธรรมนูญนี้บังคับแกกรณีใด ให6กระทําการนั้น
หรือวินิจฉัยกรณีนั้นไปตามประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยอันมี
พระมหากษัตริย?ทรงเป7นประมุข แตประเพณีการปกครองดังกลาวต6องไมขัดหรือแย6งตอรัฐธรรมนูญนี้
ในกรณีที่มีป;ญหาเกี่ยวกับการวินิจฉัยกรณีใดตามความในวรรคหนึ่งเกิดขึ้นในวงงาน
ของสภานิติบัญญัติแหงชาติ ให6สภานิติบัญญัติแหงชาติเป7นผู6วินิจฉัยชี้ขาด หรือเมื่อมีกรณีที่เกิดขึ้น
นอกวงงานของสภานิติบัญญัติแหงชาติ คณะรักษาความสงบแหงชาติ คณะรัฐมนตรี ศาลฎีกา หรือ
ศาลปกครองสูงสุดจะขอให6ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาดก็ได6 แตสําหรับศาลฎีกาและศาลปกครอง
สูงสุดให6กระทําได6เฉพาะเมื่อมีมติของที่ประชุมใหญศาลฎีกาหรือที่ประชุมใหญตุลาการในศาลปกครอง
สูงสุด และเฉพาะในสวนที่เกี่ยวกับการพิจารณาพิพากษาคดี
มาตรา ๖ ให6มีสภานิติบัญญัติแหงชาติประกอบด6วยสมาชิกจํานวนไมเกินสองร6อย
ห6าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย?ทรงแตงตั้งจากผู6มีสัญชาติไทยโดยการเกิดและมีอายุไมต่ํากวาสี่สิบป8
ตามที่คณะรักษาความสงบแหงชาติถวายคําแนะนํา๓
ให6สภานิติบัญญัติแหงชาติทําหน6าที่สภาผู6แทนราษฎร วุฒิสภา และรัฐสภา
มาตรา ๗ การถวายคําแนะนําเพื่อทรงแตงตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ให6คํานึงถึงความรู6ความสามารถ ความหลากหลายของบุคคลจากกลุมตาง ๆ ในภาครัฐ ภาคเอกชน
ภาคสังคม ภาควิชาการ ภาควิชาชีพ และภาคอื่นที่จะเป7นประโยชน?ตอการปฏิบัติหน6าที่ของสภา
นิติบัญญัติแหงชาติ
มาตรา ๘ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติต6องไมมีลักษณะต6องห6าม ดังตอไปนี้
(๑) ดํารงตําแหนงหรือเคยดํารงตําแหนงใดในพรรคการเมืองภายในระยะเวลาสามป8
กอนวันที่ได6รับการแตงตั้งเป7นสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ
(๒) เป7นภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวช
(๓) เป7นบุคคลล6มละลายหรือเคยเป7นบุคคลล6มละลายทุจริต
(๔)๔
ไมอยูในระหวางถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง
(๕) เคยถูกไลออก ปลดออก หรือให6ออกจากราชการ หนวยงานของรัฐ หรือ
รัฐวิสาหกิจ เพราะทุจริตตอหน6าที่หรือถือวากระทําการทุจริตหรือประพฤติมิชอบ
๓
มาตรา ๖ วรรคหนึ่ง แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๔
มาตรา ๘ (๔) แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

4. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๔ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
(๖) เคยต6องคําพิพากษาให6ทรัพย?สินตกเป7นของแผนดินเพราะร่ํารวยผิดปกติหรือมี
ทรัพย?สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ
(๗) อยูระหวางต6องห6ามมิให6ดํารงตําแหนงทางการเมือง หรือเคยถูกถอดถอนจาก
ตําแหนง
(๘) เคยต6องคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําความผิดตอตําแหนงหน6าที่ราชการ หรือ
ความผิดตอตําแหนงหน6าที่ในการยุติธรรม หรือกระทําผิดกฎหมายเกี่ยวกับยาเสพติด หรือกฎหมาย
เกี่ยวกับการพนันในฐานความผิดเป7นเจ6ามือหรือเจ6าสํานัก
(๙) เคยต6องคําพิพากษาถึงที่สุดให6จําคุก เว6นแตในความผิดอันได6กระทําโดย
ประมาทหรือความผิดลหุโทษ
สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติจะดํารงตําแหนงสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติหรือ
รัฐมนตรีในขณะเดียวกันมิได6
มาตรา ๙ สมาชิกภาพของสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติสิ้นสุดลง เมื่อ
(๑) ตาย
(๒) ลาออก
(๓) ขาดคุณสมบัติตามมาตรา ๖ วรรคหนึ่ง หรือมีลักษณะต6องห6ามตามมาตรา ๘
(๔) สภานิติบัญญัติแหงชาติมีมติให6พ6นจากสมาชิกภาพตามมาตรา ๑๒
(๕) ไมแสดงตนเพื่อลงมติในที่ประชุมสภานิติบัญญัติแหงชาติเกินจํานวนที่กําหนดไว6
ในข6อบังคับการประชุม
ในกรณีที่มีป;ญหาเกี่ยวกับการสิ้นสุดสมาชิกภาพของสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ตามวรรคหนึ่ง ให6สภานิติบัญญัติแหงชาติเป7นผู6วินิจฉัย
มาตรา ๑๐ พระมหากษัตริย?ทรงแตงตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติเป7น
ประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติคนหนึ่ง และเป7นรองประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติไมเกินสองคน
ตามมติของสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ให6หัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแตงตั้ง
สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ และประธานสภาและรองประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติ
มาตรา ๑๑ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติยอมเป7นผู6แทนปวงชนชาวไทย
ต6องอุทิศตนให6แกการปฏิบัติหน6าที่ด6วยความซื่อสัตย?สุจริต เพื่อประโยชน?สวนรวมของปวงชนชาวไทย
มาตรา ๑๒ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติผู6ใดกระทําการอันเป7นการเสื่อมเสีย
เกียรติศักดิ์ของการเป7นสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ หรือมีพฤติการณ?อันเป7นการขัดขวางการ
ปฏิบัติหน6าที่ของสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติจํานวนไมน6อยกวา
ยี่สิบห6าคนมีสิทธิเข6าชื่อร6องขอตอประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติ เพื่อให6สภานิติบัญญัติแหงชาติ
มีมติให6ผู6นั้นพ6นจากสมาชิกภาพ
มติของสภานิติบัญญัติแหงชาติตามวรรคหนึ่ง ต6องมีคะแนนเสียงไมน6อยกวา
สองในสามของจํานวนสมาชิกทั้งหมด

5. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๕ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มาตรา ๑๓ การประชุมสภานิติบัญญัติแหงชาติต6องมีสมาชิกมาประชุมไมน6อยกวา
กึ่งหนึ่งของจํานวนสมาชิกทั้งหมด จึงจะเป7นองค?ประชุม
สภานิติบัญญัติแหงชาติมีอํานาจตราข6อบังคับเกี่ยวกับการเลือกและการปฏิบัติหน6าที่
ของประธานสภา รองประธานสภา และกรรมาธิการ วิธีการประชุม การเสนอและการพิจารณาราง
พระราชบัญญัติและรางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ การเสนอญัตติ การอภิปราย การลงมติ
การตั้งกระทู6ถาม การรักษาระเบียบและความเรียบร6อย และกิจการอื่น เพื่อดําเนินการตามอํานาจ
หน6าที่
มาตรา ๑๔ พระมหากษัตริย?ทรงตราพระราชบัญญัติโดยคําแนะนําและยินยอมของ
สภานิติบัญญัติแหงชาติ
รางพระราชบัญญัติจะเสนอได6ก็แตโดยสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติรวมกันจํานวน
ไมน6อยกวายี่สิบห6าคน หรือคณะรัฐมนตรี หรือสภาปฏิรูปแหงชาติตามมาตรา ๓๑ วรรคสอง แตราง
พระราชบัญญัติเกี่ยวด6วยการเงินจะเสนอได6ก็แตโดยคณะรัฐมนตรี
รางพระราชบัญญัติเกี่ยวด6วยการเงินตามวรรคสอง หมายความถึงรางพระราชบัญญัติ
ที่เกี่ยวกับการตั้งขึ้น ยกเลิก ลด เปลี่ยนแปลง แก6ไข ผอน หรือวางระเบียบการบังคับอันเกี่ยวกับภาษี
หรืออากร การจัดสรร รับ รักษา หรือจายเงินแผนดิน หรือการโอนงบประมาณรายจายของแผนดิน
การกู6เงิน การค้ําประกัน หรือการใช6เงินกู6 หรือการดําเนินการที่ผูกพันทรัพย?สินของรัฐ หรือเงินตรา
ในกรณีเป7นที่สงสัยวารางพระราชบัญญัติที่เสนอตอสภานิติบัญญัติแหงชาติเป7นราง
พระราชบัญญัติเกี่ยวด6วยการเงินหรือไม ให6ประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติเป7นผู6วินิจฉัย
รางพระราชบัญญัติที่เสนอโดยสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติหรือสภาปฏิรูป
แหงชาตินั้น คณะรัฐมนตรีอาจขอรับไปพิจารณากอนสภานิติบัญญัติแหงชาติจะรับหลักการก็ได6
การตราพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ให6กระทําได6โดยวิธีการที่บัญญัติไว6ใน
มาตรานี้ แตการเสนอรางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ให6กระทําโดยคณะรัฐมนตรีหรือ
ผู6รักษาการตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนั้น
มาตรา ๑๕ รางพระราชบัญญัติหรือรางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญที่ได6รับ
ความเห็นชอบของสภานิติบัญญัติแหงชาติแล6ว ให6นายกรัฐมนตรีนําขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวาย
ภายในยี่สิบวันนับแตวันที่ได6รับรางพระราชบัญญัติหรือรางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนั้น
จากสภานิติบัญญัติแหงชาติ เพื่อพระมหากษัตริย?ทรงลงพระปรมาภิไธย และเมื่อประกาศในราชกิจจา
นุเบกษาแล6ว ให6ใช6บังคับเป7นกฎหมายได6
รางพระราชบัญญัติหรือรางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญใด พระมหากษัตริย?
ไมทรงเห็นชอบด6วยและพระราชทานคืนมายังสภานิติบัญญัติแหงชาติ หรือเมื่อพ6นเก6าสิบวันแล6วมิได6
พระราชทานคืนมา สภานิติบัญญัติแหงชาติจะต6องปรึกษารางพระราชบัญญัติหรือรางพระราชบัญญัติ
ประกอบรัฐธรรมนูญนั้นใหม ถ6าสภานิติบัญญัติแหงชาติมีมติยืนยันตามเดิมด6วยคะแนนเสียงไมน6อย
กวาสองในสามของจํานวนสมาชิกทั้งหมดเทาที่มีอยูแล6ว ให6นายกรัฐมนตรีนํารางพระราชบัญญัติหรือ
รางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนั้นขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายอีกครั้งหนึ่ง เมื่อ
พระมหากษัตริย? มิได6ทรงลงพระปรมาภิไธยพระราชทานคืนมาภายในสามสิบวัน ให6นายกรัฐมนตรีนํา

6. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๖ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
พระราชบัญญัติหรือพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนั้น ประกาศในราชกิจจานุเบกษาใช6บังคับ
เป7นกฎหมายได6เสมือนหนึ่งวาพระมหากษัตริย?ได6ทรงลงพระปรมาภิไธยแล6ว
มาตรา ๑๖ ในที่ประชุมสภานิติบัญญัติแหงชาติ สมาชิกทุกคนมีสิทธิตั้งกระทู6ถาม
รัฐมนตรีในเรื่องใดอันเกี่ยวกับงานในหน6าที่ได6 แตรัฐมนตรียอมมีสิทธิที่จะไมตอบเมื่อเห็นวาเรื่องนั้น
ยังไมควรเปJดเผยเพราะเกี่ยวกับความปลอดภัยหรือประโยชน?สําคัญของแผนดิน หรือเมื่อเห็นวา
เป7นกระทู6ที่ต6องห6ามตามข6อบังคับ ในกรณีนี้สภานิติบัญญัติแหงชาติจะตราข6อบังคับกําหนดองค?ประชุม
ให6แตกตางจากที่บัญญัติไว6ในมาตรา ๑๓ วรรคหนึ่ง ก็ได6
เมื่อมีป;ญหาสําคัญ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติจํานวนไมน6อยกวาหนึ่งในสามของ
จํานวนสมาชิกทั้งหมด จะเข6าชื่อเสนอญัตติขอเปJดอภิปรายเพื่อซักถามข6อเท็จจริงจากคณะรัฐมนตรีก็ได6
แตจะลงมติไว6วางใจหรือไมไว6วางใจมิได6
มาตรา ๑๗ ในกรณีที่มีป;ญหาสําคัญเกี่ยวกับการบริหารราชการแผนดินที่
คณะรัฐมนตรีเห็นสมควรจะฟ;งความคิดเห็นของสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ นายกรัฐมนตรีจะแจ6ง
ไปยังประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติเพื่อให6มีการเปJดอภิปรายทั่วไปในที่ประชุมของสภานิติบัญญัติ
แหงชาติก็ได6 แตสภานิติบัญญัติแหงชาติจะลงมติในป;ญหาที่อภิปรายมิได6
มาตรา ๑๘ ในการประชุมสภานิติบัญญัติแหงชาติ สมาชิกผู6ใดจะกลาวถ6อยคําใด ๆ
ในทางแถลงข6อเท็จจริง หรือแสดงความคิดเห็น หรือออกเสียงลงคะแนน ยอมเป7นเอกสิทธิ์โดยเด็ดขาด
จะนําไปเป7นเหตุฟIองร6องวากลาวผู6นั้นในทางใดมิได6
เอกสิทธิ์ตามวรรคหนึ่ง ให6คุ6มครองถึงกรรมาธิการของสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ผู6พิมพ? ผู6โฆษณารายงานการประชุมตามคําสั่งของสภานิติบัญญัติแหงชาติหรือคณะกรรมาธิการ
บุคคลซึ่งประธานในที่ประชุมอนุญาตให6แถลงข6อเท็จจริง หรือแสดงความคิดเห็นในที่ประชุมสภา
นิติบัญญัติแหงชาติ ตลอดจนผู6ดําเนินการถายทอดการประชุมสภานิติบัญญัติแหงชาติทาง
วิทยุกระจายเสียงหรือวิทยุโทรทัศน?หรือทางอื่นใดที่ได6รับอนุญาตจากประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ด6วย แตไมคุ6มครองสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติผู6กลาวถ6อยคําในการประชุมที่มีการถายทอดทาง
วิทยุกระจายเสียงหรือวิทยุโทรทัศน?หรือทางอื่นใด หากถ6อยคําที่กลาวในที่ประชุมไปปรากฏนอก
บริเวณสภานิติบัญญัติแหงชาติ และถ6อยคํานั้นมีลักษณะเป7นความผิดอาญา หรือละเมิดสิทธิในทาง
แพงตอบุคคลอื่นซึ่งมิใชรัฐมนตรีหรือสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ในกรณีที่สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติถูกควบคุมหรือขัง ให6สั่งปลอยเมื่อ
ประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติร6องขอ หรือในกรณีถูกฟIองในคดีอาญา ให6ศาลพิจารณาคดีตอไปได6
เว6นแตประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติร6องขอให6งดการพิจารณาคดี
มาตรา ๑๙ พระมหากษัตริย?ทรงแตงตั้งนายกรัฐมนตรีคนหนึ่งตามมติของสภานิติ
บัญญัติแหงชาติ และรัฐมนตรีอื่นอีกจํานวนไมเกินสามสิบห6าคนตามที่นายกรัฐมนตรีถวายคําแนะนํา
ประกอบเป7นคณะรัฐมนตรีมีหน6าที่บริหารราชการแผนดิน ดําเนินการให6มีการปฏิรูปในด6านตาง ๆ
และสงเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท?ของประชาชนในชาติ

7. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๗ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
กอนเข6ารับหน6าที่ รัฐมนตรีต6องถวายสัตย?ปฏิญาณตอพระมหากษัตริย?ด6วยถ6อยคํา
ดังตอไปนี้ “ข6าพระพุทธเจ6า (ชื่อผู6ปฏิญาณ) ขอถวายสัตย?ปฏิญาณวา ข6าพระพุทธเจ6าจะจงรักภักดีตอ
พระมหากษัตริย? และจะปฏิบัติหน6าที่ด6วยความซื่อสัตย?สุจริต เพื่อประโยชน?ของประเทศและ
ประชาชน ทั้งจะรักษาไว6และปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทยทุกประการ”
พระมหากษัตริย?ทรงไว6ซึ่งพระราชอํานาจในการให6นายกรัฐมนตรีพ6นจากตําแหนง
ตามที่ประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติถวายคําแนะนําตามมติของสภานิติบัญญัติแหงชาติที่เสนอโดย
คณะรักษาความสงบแหงชาติ และให6รัฐมนตรีพ6นจากตําแหนงตามที่นายกรัฐมนตรีถวายคําแนะนํา
การแตงตั้งนายกรัฐมนตรีและการให6นายกรัฐมนตรีพ6นจากตําแหนง ให6ประธานสภา
นิติบัญญัติแหงชาติลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ
นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีมีสิทธิเข6ารวมประชุมชี้แจงแสดงความคิดเห็นในที่ประชุม
สภานิติบัญญัติแหงชาติหรือสภาปฏิรูปแหงชาติ แตไมมีสิทธิออกเสียงลงคะแนน และให6นําเอกสิทธิ์
ตามมาตรา ๑๘ มาใช6บังคับแกการชี้แจงแสดงความคิดเห็นของนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีตามมาตรานี้
ด6วยโดยอนุโลม
การถวายสัตย?ปฏิญาณตอพระมหากษัตริย?ตามรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย
พระมหากษัตริย?จะโปรดเกล6าโปรดกระหมอมให6กระทําตอพระรัชทายาทซึ่งบรรลุนิติภาวะแล6ว หรือ
ตอผู6แทนพระองค?ก็ได6๕
มาตรา ๒๐ นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีต6องมีคุณสมบัติและไมมีลักษณะต6องห6าม
ดังตอไปนี้
(๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด
(๒) มีอายุไมต่ํากวาสี่สิบป8
(๓) สําเร็จการศึกษาไมต่ํากวาปริญญาตรีหรือเทียบเทา
(๔) ไมเป7นหรือเคยเป7นสมาชิกพรรคการเมืองภายในระยะเวลาสามป8กอนวันที่ได6รับ
การแตงตั้งและไมมีลักษณะต6องห6ามตามมาตรา ๘
(๕) ไมเป7นสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ สมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติ กรรมาธิการ
ยกรางรัฐธรรมนูญ หรือสมาชิกสภาท6องถิ่นหรือผู6บริหารท6องถิ่น
(๖) ไมเป7นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู6พิพากษาหรือตุลาการ อัยการ กรรมการการ
เลือกตั้งผู6ตรวจการแผนดิน กรรมการปIองกันและปราบปรามการทุจริตแหงชาติ กรรมการตรวจเงิน
แผนดินผู6วาการตรวจเงินแผนดิน หรือกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
ความเป7นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีสิ้นสุดลงเมื่อขาดคุณสมบัติหรือมี
ลักษณะต6องห6ามตามวรรคหนึ่ง หรือเมื่อมีกรณีตามมาตรา ๙ (๑) หรือ (๒)
มาตรา ๒๑ เมื่อมีกรณีฉุกเฉินที่มีความจําเป7นรีบดวนเพื่อประโยชน?ในอันที่จะรักษา
ความมั่นคงแหงราชอาณาจักร ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือ
ปIองป;ดภัยพิบัติสาธารณะ หรือเมื่อมีความจําเป7นต6องมีกฎหมายเกี่ยวด6วยภาษีอากรหรือเงินตราที่ต6อง
๕
มาตรา ๑๙ วรรคหก เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

8. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๘ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
พิจารณาโดยดวนและลับ พระมหากษัตริย?ทรงไว6ซึ่งพระราชอํานาจในการตราพระราชกําหนดให6ใช6
บังคับดังเชนพระราชบัญญัติ
เมื่อได6ประกาศใช6พระราชกําหนดแล6ว ให6คณะรัฐมนตรีเสนอพระราชกําหนดนั้นตอ
สภานิติบัญญัติแหงชาติโดยไมชักช6า ถ6าสภานิติบัญญัติแหงชาติอนุมัติ ให6พระราชกําหนดนั้นมีผล
ใช6บังคับเป7นพระราชบัญญัติตอไป ถ6าสภานิติบัญญัติแหงชาติไมอนุมัติ ให6พระราชกําหนดนั้นตกไป
แตทั้งนี้ ไมกระทบกระเทือนกิจการที่ได6เป7นไปในระหวางที่พระราชกําหนดนั้นใช6บังคับ เว6นแต
พระราชกําหนดนั้นมีผลเป7นการแก6ไขเพิ่มเติมหรือยกเลิกบทบัญญัติแหงกฎหมายใด ให6บทบัญญัติ
แหงกฎหมายที่มีอยูกอนการแก6ไขเพิ่มเติมหรือยกเลิกนั้นมีผลใช6บังคับตอไปตั้งแตวันที่พระราชกําหนด
ดังกลาวตกไป
การอนุมัติหรือไมอนุมัติพระราชกําหนดให6ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ในกรณีที่
ไมอนุมัติให6มีผลตั้งแตวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
มาตรา ๒๒ พระมหากษัตริย?ทรงไว6ซึ่งพระราชอํานาจในการตราพระราชกฤษฎีกา
โดยไมขัดตอกฎหมาย พระราชอํานาจในการพระราชทานอภัยโทษ และพระราชอํานาจในการอื่นตาม
ประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย?ทรงเป7นประมุข
มาตรา ๒๓ พระมหากษัตริย?ทรงไว6ซึ่งพระราชอํานาจในการทําหนังสือสัญญา
สันติภาพสัญญาสงบศึก และสัญญาอื่นกับนานาประเทศหรือกับองค?การระหวางประเทศ
หนังสือสัญญาใดมีบทเปลี่ยนแปลงอาณาเขตไทย หรือเขตพื้นที่นอกอาณาเขต
ซึ่งประเทศไทยมีสิทธิอธิปไตยหรือมีเขตอํานาจตามหนังสือสัญญาหรือตามกฎหมายระหวางประเทศ
หรือจะต6องออกพระราชบัญญัติเพื่อให6การเป7นไปตามหนังสือสัญญา หรือที่กระทบตอความมั่นคงทาง
เศรษฐกิจหรือสังคมของประเทศอยางกว6างขวาง ต6องได6รับความเห็นชอบของสภานิติบัญญัติแหงชาติ
ในการนี้ สภานิติบัญญัติแหงชาติจะต6องพิจารณาให6แล6วเสร็จภายในหกสิบวันนับแตวันที่ได6รับเรื่อง
หนังสือสัญญาที่กระทบตอความมั่นคงทางเศรษฐกิจหรือสังคมของประเทศอยาง
กว6างขวางตามวรรคสอง หมายถึง หนังสือสัญญาเกี่ยวกับการค6าเสรี เขตศุลกากรรวม หรือการให6ใช6
ทรัพยากรธรรมชาติ หรือทําให6ประเทศต6องสูญเสียสิทธิในทรัพยากรธรรมชาติทั้งหมดหรือบางสวน
หรือการอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ
เมื่อมีป;ญหาวาหนังสือสัญญาใดเป7นกรณีตามวรรคสองหรือวรรคสามหรือไม
คณะรัฐมนตรีจะขอให6ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยก็ได6 ทั้งนี้ ให6ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให6แล6วเสร็จภายใน
สามสิบวันนับแตวันที่ได6รับคําขอ
มาตรา ๒๔ พระมหากษัตริย?ทรงแตงตั้งข6าราชการฝDายทหารและฝDายพลเรือน
ตําแหนงปลัดกระทรวง อธิบดี และเทียบเทา ผู6พิพากษาและตุลาการ ผู6ดํารงตําแหนงในองค?กรตาม
รัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ และข6าราชการฝDายอื่น ทั้งนี้
ตามที่กฎหมายบัญญัติ และทรงให6พ6นจากตําแหนง เว6นแตกรณีที่พ6นจากตําแหนงเพราะความตาย

9. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๙ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มาตรา ๒๕ บรรดาบทกฎหมาย พระราชหัตถเลขา และพระบรมราชโองการใด ๆ
อันเกี่ยวกับราชการแผนดิน ต6องมีรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ เว6นแตรัฐธรรมนูญนี้
บัญญัติไว6เป7นอยางอื่น
มาตรา ๒๖ ผู6พิพากษาและตุลาการมีอิสระในการพิจารณาพิพากษาอรรถคดีใน
พระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย?ให6เป7นไปโดยยุติธรรมตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย
มาตรา ๒๗ ให6มีสภาปฏิรูปแหงชาติมีหน6าที่ศึกษาและเสนอแนะเพื่อให6เกิดการ
ปฏิรูปในด6านตาง ๆ ดังตอไปนี้
(๑) การเมือง
(๒) การบริหารราชการแผนดิน
(๓) กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม
(๔) การปกครองท6องถิ่น
(๕) การศึกษา
(๖) เศรษฐกิจ
(๗) พลังงาน
(๘) สาธารณสุขและสิ่งแวดล6อม
(๙) สื่อสารมวลชน
(๑๐) สังคม
(๑๑) อื่น ๆ
ทั้งนี้ เพื่อให6การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย?ทรงเป7นประมุข
มีความเหมาะสมกับสภาพสังคมไทย มีระบบการเลือกตั้งที่สุจริตและเป7นธรรม มีกลไกปIองกันและ
ขจัดการทุจริตและประพฤติมิชอบที่มีประสิทธิภาพ ขจัดความเหลื่อมล้ําและสร6างความเป7นธรรมทาง
เศรษฐกิจและสังคมเพื่อการพัฒนาอยางยั่งยืน ทําให6กลไกของรัฐสามารถให6บริการประชาชนได6อยาง
ทั่วถึง สะดวก รวดเร็ว และมีการบังคับใช6กฎหมายอยางเครงครัดและเป7นธรรม
มาตรา ๒๘ ให6สภาปฏิรูปแหงชาติประกอบด6วยสมาชิกจํานวนไมเกินสองร6อยห6าสิบ
คน ซึ่งพระมหากษัตริย?ทรงแตงตั้งจากผู6มีสัญชาติไทยโดยการเกิดและมีอายุไมต่ํากวาสามสิบห6าป8
ตามที่คณะรักษาความสงบแหงชาติถวายคําแนะนํา
พระมหากษัตริย?ทรงแตงตั้งสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติเป7นประธานสภาปฏิรูป
แหงชาติคนหนึ่ง และเป7นรองประธานสภาปฏิรูปแหงชาติไมเกินสองคน ตามมติของสภาปฏิรูป
แหงชาติ
ให6หัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแตงตั้ง
สมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติ และประธานสภาและรองประธานสภาปฏิรูปแหงชาติ
มาตรา ๒๙ สมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติต6องไมมีลักษณะต6องห6ามตามมาตรา ๘ (๒)
(๓) (๔) (๕) (๖) (๗) (๘) และ (๙) และให6นําความในมาตรา ๙ มาใช6บังคับแกการสิ้นสุดสมาชิกภาพ

10. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๐ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ของสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติโดยอนุโลม แตการวินิจฉัยตามมาตรา ๙ วรรคสอง ให6เป7นอํานาจของ
สภาปฏิรูปแหงชาติ
มาตรา ๓๐ ให6คณะรักษาความสงบแหงชาติดําเนินการคัดเลือกบุคคลที่สมควร
ได6รับการแตงตั้งเป7นสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติตามหลักเกณฑ? ดังตอไปนี้
(๑) จัดให6มีคณะกรรมการสรรหาบุคคลด6านตาง ๆ ตามที่บัญญัติไว6ในมาตรา ๒๗
ด6านละหนึ่งคณะ และให6มีคณะกรรมการสรรหาประจําจังหวัดแตละจังหวัดเพื่อสรรหาจากบุคคลซึ่งมี
ภูมิลําเนาในจังหวัดนั้น ๆ
(๒) ให6คณะรักษาความสงบแหงชาติแตงตั้งคณะกรรมการสรรหาแตละด6านจาก
ผู6ทรงคุณวุฒิ ซึ่งมีความรู6และประสบการณ?เป7นที่ยอมรับของบุคคลในด6านนั้น ๆ
(๓) ให6คณะกรรมการสรรหาดําเนินการสรรหาบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติตามมาตรา ๒๘
ไมมีลักษณะต6องห6ามตามมาตรา ๒๙ และมีความรู6ความสามารถเป7นที่ประจักษ?ในแตละด6าน แล6ว
จัดทําบัญชีรายชื่อเสนอตอคณะรักษาความสงบแหงชาติ ในการนี้ คณะกรรมการสรรหาจะเสนอชื่อ
ตนเองมิได6
(๔) การสรรหาบุคคลตาม (๓) ให6คํานึงถึงความหลากหลายของบุคคลจากกลุมตาง ๆ
ในภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคสังคม ภาควิชาการ ภาควิชาชีพ และภาคอื่นที่จะเป7นประโยชน?ตอการ
ปฏิบัติหน6าที่ของสภาปฏิรูปแหงชาติ การกระจายตามจังหวัด โอกาสและความเทาเทียมกันทางเพศ
รวมทั้งผู6ด6อยโอกาส
(๕) ให6คณะกรรมการสรรหาประจําจังหวัดประกอบด6วยบุคคลตามที่กําหนดใน
พระราชกฤษฎีกา
(๖) ให6คณะรักษาความสงบแหงชาติคัดเลือกบุคคลที่เห็นสมควรได6รับการแตงตั้งเป7น
สมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติจากบัญชีรายชื่อที่คณะกรรมการสรรหาตาม (๑) เสนอ ไมเกินสองร6อย
ห6าสิบคน โดยในจํานวนนี้ให6คัดเลือกจากบุคคลที่คณะกรรมการสรรหาประจําจังหวัดเสนอ จังหวัดละ
หนึ่งคน
จํานวนกรรมการในคณะกรรมการสรรหาแตละคณะ วิธีการสรรหา กําหนดเวลาใน
การสรรหาจํานวนบุคคลที่จะต6องสรรหา และการอื่นที่จําเป7น ให6เป7นไปตามที่กําหนดในพระราช
กฤษฎีกา
มาตรา ๓๑ สภาปฏิรูปแหงชาติมีอํานาจหน6าที่ ดังตอไปนี้
(๑) ศึกษา วิเคราะห? และจัดทํา แนวทางและข6อเสนอแนะเพื่อการปฏิรูปด6านตาง ๆ
ตามมาตรา ๒๗ เสนอตอสภานิติบัญญัติแหงชาติ คณะรัฐมนตรี คณะรักษาความสงบแหงชาติ และ
หนวยงานที่เกี่ยวข6อง
(๒) เสนอความเห็นหรือข6อเสนอแนะตอคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเพื่อ
ประโยชน?ในการจัดทํารางรัฐธรรมนูญ
(๓) พิจารณาและให6ความเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญที่คณะกรรมาธิการยกราง
รัฐธรรมนูญจัดทําขึ้น
ในการดําเนินการตาม (๑) หากเห็นวากรณีใดจําเป7นต6องตราพระราชบัญญัติหรือ
พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญขึ้นใช6บังคับ ให6สภาปฏิรูปแหงชาติจัดทํารางพระราชบัญญัติ

11. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๑ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ดังกลาวเสนอตอสภานิติบัญญัติแหงชาติเพื่อพิจารณาตอไป ในกรณีที่เป7นรางพระราชบัญญัติเกี่ยว
ด6วยการเงินหรือรางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ให6จัดทําเสนอตอคณะรัฐมนตรีเพื่อ
ดําเนินการตอไป
ให6สภาปฏิรูปแหงชาติเสนอความเห็นหรือข6อเสนอแนะตาม (๒) ตอคณะกรรมาธิการ
ยกรางรัฐธรรมนูญภายในหกสิบวันนับแตวันที่มีการประชุมสภาปฏิรูปแหงชาติครั้งแรก
ให6นําความในมาตรา ๑๓ และมาตรา ๑๘ มาใช6บังคับแกการปฏิบัติหน6าที่ของสภา
ปฏิรูปแหงชาติด6วยโดยอนุโลม
มาตรา ๓๒ ให6มีคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญขึ้นคณะหนึ่งเพื่อจัดทําราง
รัฐธรรมนูญประกอบด6วยกรรมาธิการจํานวนสามสิบหกคน ซึ่งประธานสภาปฏิรูปแหงชาติแตงตั้งจาก
บุคคล ดังตอไปนี้
(๑) ประธานกรรมาธิการตามที่คณะรักษาความสงบแหงชาติเสนอ
(๒) ผู6ซึ่งสภาปฏิรูปแหงชาติเสนอ จํานวนยี่สิบคน
(๓) ผู6ซึ่งสภานิติบัญญัติแหงชาติ คณะรัฐมนตรี และคณะรักษาความสงบแหงชาติ
เสนอฝDายละห6าคน
การแตงตั้งคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญตามวรรคหนึ่ง ต6องดําเนินการให6แล6ว
เสร็จภายในสิบห6าวันนับแตวันที่มีการเรียกประชุมสภาปฏิรูปแหงชาติเป7นครั้งแรก
ในกรณีที่กรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญพ6นจากตําแหนงไมวาด6วยเหตุใด ให6
คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญที่เหลืออยูปฏิบัติหน6าที่ตอไปได6 โดยให6ถือวาคณะกรรมาธิการยก
รางรัฐธรรมนูญประกอบด6วยกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเทาที่เหลืออยู แตให6ประธานสภาปฏิรูป
แหงชาติแตงตั้งกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญแทนตําแหนงที่วางตามหลักเกณฑ?ที่กําหนดไว6ในวรรคหนึ่ง
ภายในสิบห6าวันนับแตวันที่กรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญพ6นจากตําแหนง
ให6นําความในมาตรา ๑๘ มาใช6บังคับแกการปฏิบัติหน6าที่ของคณะกรรมาธิการยก
รางรัฐธรรมนูญด6วยโดยอนุโลม
มาตรา ๓๓ กรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญต6องมีสัญชาติไทยโดยการเกิด มีอายุ
ไมต่ํากวาสี่สิบป8และไมมีลักษณะต6องห6าม ดังตอไปนี้
(๑) เป7นผู6ดํารงตําแหนงทางการเมือง เว6นแตเป7นผู6ดํารงตําแหนงในคณะรักษาความ
สงบแหงชาติ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ หรือสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติ
(๒) เป7นหรือเคยเป7นสมาชิกหรือดํารงตําแหนงใดในพรรคการเมืองภายในระยะเวลา
สามป8กอนวันที่ได6รับการแตงตั้ง
(๓) มีลักษณะต6องห6ามตามมาตรา ๒๙
(๔) เป7นผู6พิพากษาหรือตุลาการ หรือผู6ดํารงตําแหนงในองค?กรตามรัฐธรรมนูญตาม
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐
เพื่อประโยชน?แหงการขจัดสวนได6เสีย ห6ามมิให6กรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญดํารง
ตําแหนงทางการเมืองภายในสองป8นับแตวันที่พ6นจากตําแหนงกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ

12. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๒ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มาตรา ๓๔ ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญจัดทํารางรัฐธรรมนูญให6แล6ว
เสร็จภายในหนึ่งร6อยยี่สิบวันนับแตวันที่ได6รับความเห็นหรือข6อเสนอแนะจากสภาปฏิรูปแหงชาติตาม
มาตรา ๓๑ (๒) แล6วเสนอตอสภาปฏิรูปแหงชาติเพื่อพิจารณา
ในการจัดทํารางรัฐธรรมนูญ ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญนําความเห็นหรือ
ข6อเสนอแนะของสภาปฏิรูปแหงชาติตามมาตรา ๓๑ (๒) ความเห็นของสภานิติบัญญัติแหงชาติ
คณะรัฐมนตรี และคณะรักษาความสงบแหงชาติ และความเห็นของประชาชนรวมทั้งหนวยงานที่
เกี่ยวข6องมาประกอบการพิจารณาด6วย
มาตรา ๓๕ คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญต6องจัดทํารางรัฐธรรมนูญให6
ครอบคลุมเรื่องดังตอไปนี้ด6วย
(๑) การรับรองความเป7นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวจะแบงแยกมิได6
(๒) การให6มีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย?ทรงเป7นประมุข
ที่เหมาะสมกับสภาพสังคมของไทย
(๓) กลไกที่มีประสิทธิภาพในการปIองกัน ตรวจสอบ และขจัดการทุจริตและ
ประพฤติมิชอบทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน รวมทั้งกลไกในการกํากับและควบคุมให6การใช6อํานาจรัฐ
เป7นไปเพื่อประโยชน?สวนรวมของประเทศชาติและประชาชน
(๔) กลไกที่มีประสิทธิภาพในการปIองกันและตรวจสอบมิให6ผู6เคยต6องคําพิพากษา
หรือคําสั่งที่ชอบด6วยกฎหมายวากระทําการทุจริตหรือประพฤติมิชอบ หรือเคยกระทําการอันทําให6
การเลือกตั้งไมสุจริตหรือเที่ยงธรรม เข6าดํารงตําแหนงทางการเมืองอยางเด็ดขาด
(๕) กลไกที่มีประสิทธิภาพที่ทําให6เจ6าหน6าที่ของรัฐโดยเฉพาะผู6ดํารงตําแหนงทาง
การเมืองและพรรคการเมือง สามารถปฏิบัติหน6าที่หรือดําเนินกิจกรรมได6โดยอิสระ ปราศจากการ
ครอบงําหรือชี้นําโดยบุคคลหรือคณะบุคคลใด ๆ โดยไมชอบด6วยกฎหมาย
(๖) กลไกที่มีประสิทธิภาพในการสร6างเสริมความเข6มแข็งของหลักนิติธรรม และการ
สร6างเสริมคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาลในทุกภาคสวนและทุกระดับ
(๗) กลไกที่มีประสิทธิภาพในการปรับโครงสร6างและขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจและ
สังคมเพื่อให6เกิดความเป7นธรรมอยางยั่งยืน และปIองกันการบริหารราชการแผนดินที่มุงสร6างความ
นิยมทางการเมืองที่อาจกอให6เกิดความเสียหายตอระบบเศรษฐกิจของประเทศและประชาชนในระยะยาว
(๘) กลไกที่มีประสิทธิภาพในการใช6จายเงินของรัฐให6เป7นไปอยางคุ6มคา และ
ตอบสนองตอประโยชน?สวนรวมของประชาชนโดยสอดคล6องกับสถานะทางการเงินการคลังของ
ประเทศ และกลไกการตรวจสอบและเปJดเผยการใช6จายเงินของรัฐที่มีประสิทธิภาพ
(๙) กลไกที่มีประสิทธิภาพในการปIองกันมิให6มีการทําลายหลักการสําคัญที่
รัฐธรรมนูญจะได6วางไว6
(๑๐) กลไกที่จะผลักดันให6มีการปฏิรูปเรื่องสําคัญตาง ๆ ให6สมบูรณ?ตอไป
ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญพิจารณาถึงความจําเป7นและความคุ6มคาที่
ต6องมีองค?กรตามรัฐธรรมนูญหรือองค?กรที่กอตั้งขึ้นโดยอาศัยอํานาจตามรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่
จําเป7นต6องมี ให6พิจารณามาตรการที่จะให6การดําเนินงานขององค?กรดังกลาวเป7นไปอยางมี
ประสิทธิภาพและประสิทธิผลด6วย

13. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๓ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มาตรา ๓๖ ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเสนอรางรัฐธรรมนูญที่จัดทํา
เสร็จตอประธานสภาปฏิรูปแหงชาติ และให6ประธานสภาปฏิรูปแหงชาติจัดให6สภาปฏิรูปแหงชาติ
ประชุมกันเพื่อพิจารณาเสนอแนะ หรือให6ความเห็นให6แล6วเสร็จภายในสิบวันนับแตวันที่ได6รับราง
รัฐธรรมนูญ
สมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติอาจขอแก6ไขเพิ่มเติมรางรัฐธรรมนูญได6ภายในสามสิบวัน
นับแตวันที่สภาปฏิรูปแหงชาติเสร็จสิ้นการพิจารณาตามวรรคหนึ่ง คําขอแก6ไขเพิ่มเติมของสมาชิกสภา
ปฏิรูปแหงชาติต6องมีสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติลงชื่อรับรองไมน6อยกวาหนึ่งในสิบของจํานวนสมาชิก
สภาปฏิรูปแหงชาติ และสมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติที่ยื่นคําขอหรือที่ให6คํารับรองคําขอของสมาชิกอื่นแล6ว
จะยื่นคําขอหรือรับรองคําขอของสมาชิกอื่นอีกมิได6
ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญสงรางรัฐธรรมนูญให6คณะรัฐมนตรีและคณะ
รักษาความสงบแหงชาติด6วย และคณะรัฐมนตรีหรือคณะรักษาความสงบแหงชาติจะเสนอความ
คิดเห็นหรือยื่นคําขอแก6ไขเพิ่มเติมได6ภายในสามสิบวันนับแตวันที่ได6รับรางรัฐธรรมนูญ
คําขอแก6ไขเพิ่มเติมให6ยื่นตอประธานกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ
มาตรา ๓๗๖
ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญพิจารณาคําขอแก6ไขเพิ่มเติม
ให6แล6วเสร็จภายในหกสิบวันนับแตวันที่ครบกําหนดยื่นคําขอแก6ไขเพิ่มเติมตามมาตรา ๓๖ วรรคสอง
ในการนี้คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญอาจแก6ไขเพิ่มเติมรางรัฐธรรมนูญได6ตามที่เห็นสมควร
ในกรณีที่คําขอแก6ไขเพิ่มเติมมีประเด็นที่ต6องพิจารณาเป7นจํานวนมากหรืออาจมีผลกระทบตอ
โครงสร6างของรางรัฐธรรมนูญและคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเห็นวาไมอาจพิจารณาให6แล6ว
เสร็จได6ภายในกําหนดเวลาดังกลาว คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญจะมีมติให6ขยายระยะเวลา
พิจารณาคําขอแก6ไขเพิ่มเติมออกไปได6อีกครั้งหนึ่งซึ่งต6องไมเกินสามสิบวันนับแตวันที่พ6นกําหนดเวลา
พิจารณาคําขอแก6ไขเพิ่มเติมดังกลาว และให6แจ6งมติขยายระยะเวลาพร6อมเหตุผลให6สภาปฏิรูป
แหงชาติทราบกอนครบกําหนดเวลานั้นด6วย
เมื่อคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญได6แก6ไขเพิ่มเติมรางรัฐธรรมนูญตาม
วรรคหนึ่งแล6ว ให6เสนอรางรัฐธรรมนูญตอสภาปฏิรูปแหงชาติ แล6วให6สภาปฏิรูปแหงชาติรอไว6สิบห6าวัน
นับแตวันที่ได6รับรางรัฐธรรมนูญจากคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ เมื่อพ6นกําหนดนี้แล6ว ให6สภา
ปฏิรูปแหงชาติประชุมเพื่อลงมติให6ความเห็นชอบหรือไมเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญนั้นทั้งฉบับภายใน
สามวันนับแตวันที่ครบกําหนดดังกลาว ในการนี้จะมีการแก6ไขเพิ่มเติมใด ๆ มิได6 เว6นแต
คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเป7นผู6แก6ไขเฉพาะในกรณีพบเห็นข6อผิดพลาดที่มิใชสาระสําคัญ
และจําเป7นต6องแก6ไขให6ถูกต6องครบถ6วน
เมื่อสภาปฏิรูปแหงชาติมีมติเห็นชอบด6วยกับรางรัฐธรรมนูญตามวรรคสอง ให6แจ6ง
คณะรัฐมนตรีทราบและให6คณะรัฐมนตรีแจ6งคณะกรรมการการเลือกตั้งทราบโดยเร็ว โดยให6เป7น
หน6าที่ของคณะกรรมการการเลือกตั้งในการดําเนินการให6มีการออกเสียงประชามติตามหลักเกณฑ?
วิธีการ และระยะเวลาที่คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศกําหนดโดยความเห็นชอบของสภานิติ
บัญญัติแหงชาติและประกาศในราชกิจจานุเบกษา ทั้งนี้ ให6นําพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญวา
๖
มาตรา ๓๗ แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

14. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๔ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ด6วยการออกเสียงประชามติ พ.ศ. ๒๕๕๒ ในสวนที่เกี่ยวกับความผิดและบทกําหนดโทษมาใช6บังคับ
แกการดําเนินการออกเสียงประชามติตามรัฐธรรมนูญนี้ด6วย
การจัดให6มีการออกเสียงประชามติตามรัฐธรรมนูญนี้ ให6ออกเสียงประชามติวาจะให6
ความเห็นชอบหรือไมเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญนั้นทั้งฉบับ โดยต6องกระทําในวันเดียวกันทั่ว
ราชอาณาจักร ในการนี้สภาปฏิรูปแหงชาติหรือสภานิติบัญญัติแหงชาติจะมีมติเสนอประเด็นอื่นใดที่
สมควรให6คณะกรรมการการเลือกตั้งจัดให6มีการออกเสียงประชามติเพิ่มเติมพร6อมไปในคราวเดียวกัน
ด6วย สภาละไมเกินหนึ่งประเด็น ก็ได6 ในกรณีเชนนั้น ให6ประธานสภาปฏิรูปแหงชาติหรือประธานสภา
นิติบัญญัติแหงชาติเสนอประเด็นดังกลาวตอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณา หากคณะรัฐมนตรีเห็นชอบ
ด6วยกับประเด็นใด ให6แจ6งคณะกรรมการการเลือกตั้งทราบภายในสิบห6าวันนับแตวันที่ได6รับมติของ
สภาปฏิรูปแหงชาติหรือสภานิติบัญญัติแหงชาติและให6คณะกรรมการการเลือกตั้งดําเนินการให6มีการ
ออกเสียงประชามติสําหรับประเด็นนั้นในคราวเดียวกันกับการจัดให6มีการออกเสียงประชามติราง
รัฐธรรมนูญ โดยในกรณีดังกลาวนี้ให6ถือเอาเสียงข6างมากเป7นเกณฑ?
การมีมติเสนอประเด็นตามวรรคสี่ ให6สภาปฏิรูปแหงชาติกระทําในวันเดียวกับการมี
มติให6ความเห็นชอบหรือไมเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญ และให6สภานิติบัญญัติแหงชาติมีมติภายในสามวัน
นับแตวันที่สภาปฏิรูปแหงชาติมีมติให6ความเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญ
ให6คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศกําหนดวันออกเสียงประชามติตามวรรคสี่
ซึ่งต6องไมเร็วกวาสามสิบวันแตไมช6ากวาสี่สิบห6าวันนับแตวันที่คณะกรรมการการเลือกตั้งสงราง
รัฐธรรมนูญให6แกผู6มีสิทธิออกเสียงประชามติได6ไมน6อยกวาร6อยละแปดสิบของครัวเรือนทั้งหมดที่ผู6มี
สิทธิออกเสียงประชามติมีชื่ออยูในทะเบียนบ6าน
ในการออกเสียงประชามติ ผู6มีสิทธิออกเสียงประชามติต6องมีคุณสมบัติและไมมี
ลักษณะต6องห6ามเชนเดียวกับผู6มีสิทธิเลือกตั้งในการเลือกตั้งทั่วไปครั้งสุดท6ายกอนวันที่รัฐธรรมนูญนี้ใช6
บังคับ และภายใต6บังคับมาตรา ๓๗/๑ ถ6าผู6มีสิทธิออกเสียงประชามติโดยเสียงข6างมากเห็นชอบด6วย
กับรางรัฐธรรมนูญ ให6นายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายภายในสามสิบ
วันนับแตวันประกาศผลการออกเสียงประชามติ และเมื่อทรงลงพระปรมาภิไธยแล6ว ให6ประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาและใช6บังคับได6โดยให6นายกรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ
ในกรณีที่พระมหากษัตริย?ไมทรงเห็นชอบด6วยกับรางรัฐธรรมนูญและพระราชทาน
คืนมาหรือเมื่อพ6นกําหนดเก6าสิบวันแล6วมิได6พระราชทานคืนมา ให6รางรัฐธรรมนูญนั้นเป7นอันตกไป
มาตรา ๓๗/๑๗
ในกรณีที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให6มีการออกเสียงประชามติใน
ประเด็นเพิ่มเติมตามมาตรา ๓๗ วรรคสี่ และเสียงข6างมากของผู6ออกเสียงประชามติเห็นชอบด6วยกับ
ประเด็นดังกลาวและมีผลให6บทบัญญัติของรางรัฐธรรมนูญไมสอดคล6องกับผลการออกเสียงประชามติ
ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญดําเนินการแก6ไขรางรัฐธรรมนูญในสวนที่เกี่ยวข6องให6สอดคล6อง
กับผลการออกเสียงประชามติให6แล6วเสร็จภายในสามสิบวันนับแตวันประกาศผลการออกเสียง
ประชามติ แล6วสงรางรัฐธรรมนูญดังกลาวให6ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวาเป7นการชอบด6วยกับผลการ
ออกเสียงประชามติแล6วหรือไม ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญต6องพิจารณาให6แล6วเสร็จภายในสามสิบวันนับแต
วันที่ได6รับรางรัฐธรรมนูญหากศาลรัฐธรรมนูญเห็นวาได6มีการแก6ไขให6สอดคล6องกับผลการออกเสียง
๗
มาตรา ๓๗/๑ เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗
แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

15. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๕ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ประชามติแล6วหรือในกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญเห็นวาบทบัญญัติใดยังไมสอดคล6องกับผลการออกเสียง
ประชามติและได6สงรางรัฐธรรมนูญคืนให6แกคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ และ
คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญได6ดําเนินการแก6ไขตามที่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยแล6วซึ่งต6องทําให6
แล6วเสร็จภายในสิบห6าวันนับแตวันที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคําวินิจฉัย ให6นายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญ
ขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายตอไปตามมาตรา ๓๗ วรรคเจ็ด โดยให6นับแตวันที่นายกรัฐมนตรีได6รับ
รางรัฐธรรมนูญที่แก6ไขเพิ่มเติมสมบูรณ?แล6ว
มาตรา ๓๘๘
ให6สภาปฏิรูปแหงชาติเป7นอันสิ้นสุดลงในกรณีดังตอไปนี้
(๑) สภาปฏิรูปแหงชาติพิจารณารางรัฐธรรมนูญไมแล6วเสร็จภายในเวลาที่กําหนด
(๒) สภาปฏิรูปแหงชาติพิจารณารางรัฐธรรมนูญแล6วเสร็จตามมาตรา ๓๗ ไมวาจะมี
มติเห็นชอบหรือไมให6ความเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญก็ตาม
เมื่อคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญยกรางรัฐธรรมนูญไมแล6วเสร็จภายใน
ระยะเวลาตามมาตรา ๓๔ หรือเมื่อมีกรณีตาม (๑) หรือเมื่อสภาปฏิรูปแหงชาติมีมติไมให6ความเห็น
ชอบรางรัฐธรรมนูญให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเป7นอันสิ้นสุดลงด6วย แตมิให6นํามาตรา ๓๓
วรรคสอง มาใช6บังคับแกกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญที่พ6นจากตําแหนงเพราะเหตุดังกลาว
มาตรา ๓๙๙
ในกรณีที่สภาปฏิรูปแหงชาติสิ้นสุดลงโดยคณะกรรมาธิการยกราง
รัฐธรรมนูญยังไมสิ้นสุดลง ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญปฏิบัติหน6าที่ตอไปเว6นแตจะมี
ประชามติไมให6ความเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญ ในกรณีเชนนั้น ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ
สิ้นสุดลงนับแตวันประกาศผลการออกเสียงประชามติ แตในกรณีที่มีประชามติให6ความเห็นชอบราง
รัฐธรรมนูญให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญยังคงปฏิบัติหน6าที่ตอไปเพื่อจัดทํารางกฎหมาย
ประกอบรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายอื่นที่จําเป7นเสนอตอสภานิติบัญญัติแหงชาติ และเมื่อมีการ
ประกาศใช6รัฐธรรมนูญแล6วการปฏิบัติหน6าที่ของคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญให6เป7นไปตาม
รัฐธรรมนูญที่ประกาศใช6นั้น
ในกรณีที่สภาปฏิรูปแหงชาติสิ้นสุดลงโดยคณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญยัง
ไมสิ้นสุดลง หากกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญพ6นจากตําแหนงในระหวางนั้นไมวาด6วยเหตุใด
ให6คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญที่เหลืออยูปฏิบัติหน6าที่ตอไปได6 โดยให6ถือวาคณะกรรมาธิการ
ยกรางรัฐธรรมนูญประกอบด6วยกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญเทาที่เหลืออยู และให6หัวหน6าคณะรักษา
ความสงบแหงชาติแตงตั้งกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญแทนตําแหนงที่วางโดยเร็ว โดยมิให6นํามาตรา
๓๒ วรรคหนึ่ง วรรคสอง และวรรคสามมาใช6บังคับ
๘
มาตรา ๓๘ แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘
๙
มาตรา ๓๙ แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

16. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๖ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
มาตรา ๓๙/๑๑๐
ภายในสามสิบวันนับแตวันที่สภาปฏิรูปแหงชาติและ
คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญสิ้นสุดลง หรือนับแตวันที่คณะกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ
สิ้นสุดลงตามมาตรา ๓๙ หรือนับแตวันที่รางรัฐธรรมนูญเป7นอันตกไปตามมาตรา ๓๗ วรรคแปด
แล6วแตกรณี ให6คณะรักษาความสงบแหงชาติแตงตั้งคณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญขึ้นคณะหนึ่ง
ประกอบด6วยประธานกรรมการคนหนึ่งและกรรมการอื่นอีกไมเกินยี่สิบคน เพื่อทําหน6าที่ราง
รัฐธรรมนูญให6แล6วเสร็จภายในหนึ่งร6อยแปดสิบวันนับแตวันที่ได6รับแตงตั้ง โดยให6นํามาตรา ๓๓ และ
มาตรา ๓๕ มาใช6บังคับโดยอนุโลม
ในระหวางการจัดทํารางรัฐธรรมนูญ ให6คณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญรับฟ;งความ
คิดเห็นของคณะรักษาความสงบแหงชาติ คณะรัฐมนตรี สภานิติบัญญัติแหงชาติ และประชาชน
ประกอบด6วย ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ? วิธีการ และภายในกําหนดเวลาที่คณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญ
กําหนด
เมื่อคณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญจัดทํารางรัฐธรรมนูญเสร็จแล6ว ให6แจ6ง
คณะรัฐมนตรีและสภานิติบัญญัติแหงชาติทราบ และให6คณะรัฐมนตรีแจ6งคณะกรรมการการเลือกตั้ง
ทราบโดยเร็ว เพื่อดําเนินการจัดให6มีการออกเสียงประชามติตามมาตรานี้ และให6คณะกรรมการราง
รัฐธรรมนูญจัดทําคําอธิบายสาระสําคัญของรางรัฐธรรมนูญโดยสรุปในลักษณะที่ประชาชนจะสามารถ
เข6าใจเนื้อหาสําคัญ ๆ ของรางรัฐธรรมนูญได6โดยสะดวก และสงให6คณะกรรมการการเลือกตั้งภายใน
สิบห6าวันนับแตวันถัดจากวันที่แจ6งคณะรัฐมนตรี๑๑
ให6เป7นหน6าที่ของคณะกรรมการการเลือกตั้งในการดําเนินการจัดให6มีการออกเสียง
ประชามติและประกาศผลการออกเสียงประชามติ และจัดพิมพ?รางรัฐธรรมนูญและคําอธิบาย
สาระสําคัญของรางรัฐธรรมนูญตามวรรคสามเพื่อเผยแพรด6วยวิธีการใด ๆ ให6ประชาชนทราบได6
โดยสะดวกและเป7นการทั่วไป๑๒
หลักเกณฑ? วิธีการ และกําหนดเวลาในการจัดให6มีการออกเสียงประชามติ
คุณสมบัติและลักษณะต6องห6ามของผู6มีสิทธิออกเสียงประชามติ การเผยแพรรางรัฐธรรมนูญและ
คําอธิบายสาระสําคัญของรางรัฐธรรมนูญ การออกเสียงประชามติ การนับคะแนน บัตรเสีย และการ
ประกาศผลการออกเสียงประชามติ ให6เป7นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ๑๓
คุณสมบัติและลักษณะต6องห6ามของผู6มีสิทธิออกเสียงประชามติต6องใกล6เคียงกับ
คุณสมบัติและลักษณะต6องห6ามของผู6มีสิทธิเลือกตั้งในการเลือกตั้งทั่วไปครั้งสุดท6ายกอนวันที่
รัฐธรรมนูญนี้ใช6บังคับ ยกเว6นในสวนที่เกี่ยวกับอายุ ให6ผู6มีอายุไมต่ํากวาสิบแปดป8ในวันออกเสียง
ประชามติเป7นผู6มีสิทธิออกเสียงประชามติ๑๔
๑๐
มาตรา ๓๙/๑ เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘
๑๑
มาตรา ๓๙/๑ วรรคสาม แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๑๒
มาตรา ๓๙/๑ วรรคสี่ เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๑๓
มาตรา ๓๙/๑ วรรคห6า เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๑๔
มาตรา ๓๙/๑ วรรคหก เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙

17. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๗ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
การจัดให6มีการออกเสียงประชามติ ให6ออกเสียงประชามติวาจะให6ความเห็นชอบ
หรือไมเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญนั้นทั้งฉบับ โดยต6องกระทําในวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร ในการนี้
สภานิติบัญญัติแหงชาติจะมีมติเสนอประเด็นอื่นใดไมเกินหนึ่งประเด็นที่สมควรให6คณะกรรมการการ
เลือกตั้งจัดให6มีการออกเสียงประชามติเพิ่มเติมวาจะให6ความเห็นชอบหรือไมเห็นชอบพร6อมไป
ในคราวเดียวกันด6วยก็ได6 แตทั้งนี้ ต6องเสนอภายในสิบวันนับแตวันถัดจากวันที่ได6รับแจ6งจาก
คณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญตามวรรคสาม เพื่อประโยชน?แหงการนี้ ให6สภานิติบัญญัติแหงชาติ
รับฟ;งความคิดเห็นของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศประกอบการพิจารณาด6วย๑๕
ให6คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศกําหนดวันออกเสียงประชามติ ซึ่งต6องไมเร็ว
กวาเก6าสิบวัน แตไมช6ากวาหนึ่งร6อยยี่สิบวันนับแตวันถัดจากวันที่คณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญสง
คําอธิบายสาระสําคัญของรางรัฐธรรมนูญให6คณะกรรมการการเลือกตั้งตามวรรคสาม๑๖
ภายใต6บังคับวรรคสิบสอง ในการออกเสียงประชามติตามมาตรานี้ ถ6าผลการออก
เสียงประชามติ มีคะแนนเสียงเห็นชอบด6วยกับรางรัฐธรรมนูญมากกวาคะแนนเสียงไมเห็นชอบ ให6
นายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายภายในสามสิบวันนับแตวันประกาศผล
การออกเสียงประชามติ และเมื่อทรงลงพระปรมาภิไธยแล6ว ให6ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและใช6
บังคับได6 โดยให6นายกรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ๑๗
กอนนายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายตามวรรคเก6า
ให6คณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญดําเนินการปรับปรุงคําปรารภของรางรัฐธรรมนูญให6สมบูรณ?และ
สอดคล6องกับผลการลงประชามติ๑๘
เมื่อนายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายตามวรรคเก6า
ประกอบกับวรรคสิบแล6ว หากมีกรณีที่พระมหากษัตริย?พระราชทานข6อสังเกตวาสมควรแก6ไขเพิ่มเติม
ข6อความใดภายในเก6าสิบวัน ให6นายกรัฐมนตรีขอรับพระราชทานรางรัฐธรรมนูญนั้นคืนมา
เพื่อดําเนินการแก6ไขเพิ่มเติมเฉพาะประเด็นตามข6อสังเกตนั้นและประเด็นที่เกี่ยวเนื่อง และแก6ไข
เพิ่มเติมคําปรารภของรางรัฐธรรมนูญให6สอดคล6องกัน แล6วให6นายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญที่แก6ไข
เพิ่มเติมขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายใหมภายในสามสิบวันนับแตวันที่ได6รับพระราชทานคืนมาตามที่ขอ
เมื่อนายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญที่แก6ไขเพิ่มเติมขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายและทรงลง
พระปรมาภิไธยแล6ว ให6ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและใช6บังคับได6 โดยให6นายกรัฐมนตรีลงนามรับ
สนองพระบรมราชโองการ ในกรณีที่พระมหากษัตริย?ไมทรงเห็นชอบด6วยกับรางรัฐธรรมนูญหรือ
รางรัฐธรรมนูญที่แก6ไขเพิ่มเติมและพระราชทานคืนมา หรือเมื่อพ6นเก6าสิบวันนับแตวันที่
นายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญหรือรางรัฐธรรมนูญที่แก6ไขเพิ่มเติม แล6วแตกรณี ขึ้นทูลเกล6า
๑๕
มาตรา ๓๙/๑ วรรคเจ็ด เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๑๖
มาตรา ๓๙/๑ วรรคแปด เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๑๗
มาตรา ๓๙/๑ วรรคเก6า เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๑๘
มาตรา ๓๙/๑ วรรคสิบ เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙

18. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๘ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ทูลกระหมอมถวายแล6วมิได6พระราชทานคืนมา ให6รางรัฐธรรมนูญหรือรางรัฐธรรมนูญที่แก6ไขเพิ่มเติม
นั้นเป7นอันตกไป๑๙
ให6นํามาตรา ๓๙ มาใช6บังคับแกการปฏิบัติหน6าที่ของคณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญ
ด6วยโดยอนุโลม และในกรณีที่สภานิติบัญญัติแหงชาติเสนอประเด็นเพิ่มเติม ให6นํามาตรา ๓๗/๑ มาใช6
บังคับโดยอนุโลม แตให6ถือคะแนนเสียงข6างมากระหวางคะแนนเสียงเห็นชอบกับไมเห็นชอบเป7น
เกณฑ? และไมต6องให6คณะรัฐมนตรีให6ความเห็นชอบ โดยให6อํานาจหน6าที่ของคณะกรรมาธิการยกราง
รัฐธรรมนูญเป7นอํานาจหน6าที่ของคณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญ๒๐
มาตรา ๓๙/๒๒๑
เมื่อสภาปฏิรูปแหงชาติสิ้นสุดลงตามมาตรา ๓๘ มิให6มีสภาปฏิรูป
แหงชาติตามรัฐธรรมนูญนี้อีก และให6มีสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศขึ้นแทนสภาปฏิรูปแหงชาติ
เพื่อดําเนินการให6เกิดการปฏิรูปด6านตาง ๆ ตามมาตรา ๒๗ สืบตอจากสภาปฏิรูปแหงชาติ โดยให6
คํานึงถึงความสําคัญเรงดวนและความสัมฤทธิผลของการปฏิรูปในระยะเวลาที่เหลืออยู และให6นํา
มาตรา ๓๑ วรรคหนึ่ง (๑) และวรรคสอง มาใช6บังคับโดยอนุโลม
ให6สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศประกอบด6วยสมาชิกจํานวนไมเกินสองร6อยคน
ซึ่งนายกรัฐมนตรีแตงตั้งจากผู6มีสัญชาติไทยโดยการเกิดและมีอายุไมต่ํากวาสามสิบห6าป8 โดยให6แตงตั้ง
ให6แล6วเสร็จภายในสามสิบวันนับแตวันที่สภาปฏิรูปแหงชาติสิ้นสุดลง
ให6นายกรัฐมนตรีแตงตั้งสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศเป7นประธานสภา
ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศคนหนึ่งและเป7นรองประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศไมเกิน
สองคน ทั้งนี้ ตามมติของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
ให6นํามาตรา ๑๓ มาตรา ๑๘ และมาตรา ๒๙ มาใช6บังคับแกสภาขับเคลื่อนการ
ปฏิรูปประเทศและสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศโดยอนุโลม แตการวินิจฉัยตามมาตรา ๙
วรรคสอง ให6เป7นอํานาจของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
มาตรา ๓๙/๓๒๒
ให6นํามาตรา ๔๐ และมาตรา ๔๑ มาใช6บังคับแกประธาน
รองประธานและสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ และประธานและกรรมการรางรัฐธรรมนูญ
ด6วยโดยอนุโลม
มาตรา ๔๐ เงินเดือน เงินประจําตําแหนง และประโยชน?ตอบแทนอื่นของ
ประธานสภาและรองประธานสภานิติบัญญัติแหงชาติ ประธานสภาและรองประธานสภาปฏิรูป
๑๙
มาตรา ๓๙/๑ วรรคสิบเอ็ด แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับ
ชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๔) พุทธศักราช ๒๕๖๐
๒๐
มาตรา ๓๙/๑ วรรคสิบสอง เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๕๙
๒๑
มาตรา ๓๙/๒ เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘
๒๒
มาตรา ๓๙/๓ เพิ่มโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

19. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๑๙ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
แหงชาติ ผู6ดํารงตําแหนงในคณะรักษาความสงบแหงชาติ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ สมาชิกสภา
ปฏิรูปแหงชาติ และกรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ ให6เป7นไปตามที่กําหนดในพระราชกฤษฎีกา
มาตรา ๔๑ ในกรณีที่มีบทบัญญัติของกฎหมายใดกําหนดคุณสมบัติหรือลักษณะ
ต6องห6ามในการดํารงตําแหนงทางการเมือง มิให6นําบทบัญญัติแหงกฎหมายนั้นมาใช6บังคับแกผู6ซึ่งได6รับ
การแตงตั้งเป7นผู6ดํารงตําแหนงในคณะรักษาความสงบแหงชาติ สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ
สมาชิกสภาปฏิรูปแหงชาติ กรรมาธิการยกรางรัฐธรรมนูญ ข6าราชการการเมืองตามกฎหมายวาด6วย
ระเบียบข6าราชการการเมือง และข6าราชการรัฐสภาฝDายการเมืองตามกฎหมายวาด6วยระเบียบ
ข6าราชการรัฐสภา
มาตรา ๔๒ ให6คณะรักษาความสงบแหงชาติตามประกาศคณะรักษาความสงบ
แหงชาติ ฉบับที่ ๖/๒๕๕๗ ลงวันที่ ๒๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๗ เป7นคณะรักษาความสงบ
แหงชาติตอไป และมีอํานาจหน6าที่ปฏิบัติการตามที่บัญญัติไว6ในรัฐธรรมนูญนี้
ในกรณีจําเป7นเพื่อประโยชน?ในการปฏิบัติหน6าที่ หัวหน6าคณะรักษาความสงบ
แหงชาติ จะเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมผู6ดํารงตําแหนงใดในคณะรักษาความสงบแหงชาติก็ได6 แตใน
กรณีเพิ่มเติมเมื่อรวมกันแล6วต6องไมเกินสิบห6าคน และจะกําหนดให6หนวยงานใดทําหน6าที่เป7นหนวย
ธุรการของคณะรักษาความสงบแหงชาติก็ได6ตามที่เห็นสมควร
ในกรณีที่คณะรักษาความสงบแหงชาติเห็นวาคณะรัฐมนตรีควรดําเนินการตาม
อํานาจหน6าที่ที่กําหนดไว6ในมาตรา ๑๙ ในเรื่องใด ให6คณะรักษาความสงบแหงชาติแจ6งให6
คณะรัฐมนตรีทราบเพื่อดําเนินการตามอํานาจหน6าที่ตอไป
ในกรณีที่เห็นสมควร หัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติหรือนายกรัฐมนตรี
อาจขอให6มีการประชุมรวมกันของคณะรักษาความสงบแหงชาติและคณะรัฐมนตรี เพื่อรวมพิจารณา
หรือแก6ไขป;ญหาใด ๆ อันเกี่ยวกับการรักษาความสงบเรียบร6อยหรือความมั่นคงของชาติ รวมตลอดทั้ง
การปรึกษาหารือเป7นครั้งคราวในเรื่องอื่นใดก็ได6
มาตรา ๔๓ ในระหวางที่ยังไมมีสภานิติบัญญัติแหงชาติ ในกรณีที่มีกฎหมายบัญญัติ
ให6การดําเนินการเรื่องใดต6องได6รับความเห็นชอบหรือรับทราบจากสภาผู6แทนราษฎร วุฒิสภา หรือ
รัฐสภา ให6เป7นอํานาจของหัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติในการให6ความเห็นชอบหรือรับทราบ
แทนสภาผู6แทนราษฎร วุฒิสภา หรือรัฐสภา
กอนที่คณะรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข6ารับหน6าที่ ให6บรรดาอํานาจหน6าที่ของ
นายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีเป7นอํานาจหน6าที่ของหัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติ
มาตรา ๔๔ ในกรณีที่หัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติเห็นเป7นการจําเป7นเพื่อ
ประโยชน?ในการปฏิรูปในด6านตาง ๆ การสงเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท?ของประชาชนในชาติ
หรือเพื่อปIองกัน ระงับ หรือปราบปรามการกระทําอันเป7นการบอนทําลายความสงบเรียบร6อย หรือ
ความมั่นคงของชาติ ราชบัลลังก? เศรษฐกิจของประเทศ หรือราชการแผนดิน ไมวาจะเกิดขึ้นภายใน
หรือภายนอกราชอาณาจักร ให6หัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติโดยความเห็นชอบของคณะรักษา
ความสงบแหงชาติมีอํานาจสั่งการ ระงับยับยั้ง หรือกระทําการใด ๆ ได6 ไมวาการกระทํานั้นจะมีผล

20. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๒๐ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
บังคับในทางนิติบัญญัติ ในทางบริหาร หรือในทางตุลาการ และให6ถือวาคําสั่งหรือการกระทํา รวมทั้ง
การปฏิบัติตามคําสั่งดังกลาว เป7นคําสั่งหรือการกระทําหรือการปฏิบัติที่ชอบด6วยกฎหมายและ
รัฐธรรมนูญนี้ และเป7นที่สุด ทั้งนี้ เมื่อได6ดําเนินการดังกลาวแล6ว ให6รายงานประธานสภานิติบัญญัติ
แหงชาติและนายกรัฐมนตรีทราบโดยเร็ว
มาตรา ๔๕ ภายใต6บังคับมาตรา ๕ และมาตรา ๔๔ ให6ศาลรัฐธรรมนูญมีอํานาจ
พิจารณาวินิจฉัยป;ญหาวากฎหมายใดขัดหรือแย6งตอรัฐธรรมนูญนี้หรือไม และตามที่กฎหมายประกอบ
รัฐธรรมนูญวาด6วยผู6ตรวจการแผนดินและกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญวาด6วยพรรคการเมือง
กําหนดให6เป7นอํานาจของศาลรัฐธรรมนูญ แตสําหรับผู6ตรวจการแผนดิน ให6มีอํานาจเสนอเรื่องให6ศาล
รัฐธรรมนูญวินิจฉัยได6เฉพาะเมื่อมีกรณีที่เห็นวาบทบัญญัติแหงกฎหมายใดมีป;ญหาเกี่ยวกับความชอบ
ด6วยรัฐธรรมนูญนี้
การพิจารณาและการทําคําวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญให6เป7นไปตามกฎหมายวา
ด6วยการนั้น ในระหวางที่ยังไมมีกฎหมายดังกลาว ให6เป7นไปตามข6อกําหนดของศาลรัฐธรรมนูญวาด6วย
วิธีพิจารณาและการทําคําวินิจฉัยที่ใช6บังคับอยูในวันกอนวันที่รัฐธรรมนูญนี้ใช6บังคับ ทั้งนี้ เพียงเทาที่
ไมขัดหรือแย6งตอวรรคหนึ่ง หรือรัฐธรรมนูญนี้
มาตรา ๔๖ ในกรณีที่เห็นเป7นการจําเป7นและสมควร คณะรัฐมนตรีและคณะรักษา
ความสงบแหงชาติ จะมีมติรวมกันให6แก6ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญนี้ก็ได6 โดยจัดทําเป7นรางรัฐธรรมนูญ
แก6ไขเพิ่มเติมเสนอตอสภานิติบัญญัติแหงชาติเพื่อให6ความเห็นชอบ
ให6สภานิติบัญญัติแหงชาติพิจารณาให6ความเห็นชอบหรือไมเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญ
แก6ไขเพิ่มเติมตามวรรคหนึ่งภายในสิบห6าวันนับแตวันที่ได6รับรางรัฐธรรมนูญแก6ไขเพิ่มเติม
ในการพิจารณาให6ความเห็นชอบ สภานิติบัญญัติแหงชาติจะแก6ไขเพิ่มเติมราง
รัฐธรรมนูญแก6ไขเพิ่มเติมนั้นมิได6 เว6นแตคณะรัฐมนตรีและคณะรักษาความสงบแหงชาติจะเห็นชอบด6วย
มติให6ความเห็นชอบต6องมีคะแนนเสียงไมน6อยกวากึ่งหนึ่งของจํานวนสมาชิกสภานิติ
บัญญัติแหงชาติทั้งหมดเทาที่มีอยู
เมื่อสภานิติบัญญัติแหงชาติให6ความเห็นชอบรางรัฐธรรมนูญแก6ไขเพิ่มเติมแล6ว
ให6นายกรัฐมนตรีนํารางรัฐธรรมนูญแก6ไขเพิ่มเติมขึ้นทูลเกล6าทูลกระหมอมถวายภายในสิบห6าวันนับ
แตวันที่สภานิติบัญญัติแหงชาติมีมติเพื่อพระมหากษัตริย?ทรงลงพระปรมาภิไธย และเมื่อประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาแล6วให6ใช6บังคับได6โดยให6นายกรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ และให6
นํามาตรา ๓๗ วรรคแปด มาใช6บังคับโดยอนุโลม๒๓
มาตรา ๔๗ บรรดาประกาศและคําสั่งของคณะรักษาความสงบแหงชาติ หรือคําสั่ง
ของหัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติที่ได6ประกาศหรือสั่งในระหวางวันที่ ๒๒ พฤษภาคม
พุทธศักราช ๒๕๕๗ จนถึงวันที่คณะรัฐมนตรีเข6ารับหน6าที่ตามรัฐธรรมนูญนี้ ไมวาประกาศหรือสั่งให6มี
ผลบังคับในทางรัฐธรรมนูญ ในทางนิติบัญญัติ ในทางบริหาร หรือในทางตุลาการ ให6ประกาศหรือ
คําสั่ง ตลอดจนการปฏิบัติตามประกาศหรือคําสั่งนั้น ไมวาจะกระทํากอนหรือหลังวันที่รัฐธรรมนูญนี้
๒๓
มาตรา ๔๖ วรรคห6า แก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘

21. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๒๑ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ใช6บังคับ เป7นประกาศหรือคําสั่งหรือการปฏิบัติที่ชอบด6วยกฎหมายและชอบด6วยรัฐธรรมนูญและเป7น
ที่สุด และให6ประกาศหรือคําสั่งดังกลาวที่ยังมีผลใช6บังคับอยูในวันกอนวันประกาศใช6รัฐธรรมนูญนี้มี
ผลใช6บังคับตอไปจนกวาจะมีกฎหมาย กฎ ข6อบังคับ มติคณะรัฐมนตรี หรือคําสั่ง แล6วแตกรณี แก6ไข
เพิ่มเติมหรือยกเลิก
ในกรณีที่คณะรักษาความสงบแหงชาติได6มีคําสั่งให6บุคคลใดดํารงตําแหนงหรือพ6น
จากตําแหนงใดที่ระบุไว6ในมาตรา ๒๔ กอนวันที่รัฐธรรมนูญนี้ใช6บังคับ ให6นายกรัฐมนตรีนําความกราบ
บังคมทูลเพื่อทรงแตงตั้งให6บุคคลนั้นดํารงตําแหนงนั้น หรือทรงให6บุคคลนั้นพ6นจากตําแหนงนั้นด6วย
มาตรา ๔๘ บรรดาการกระทําทั้งหลายซึ่งได6กระทําเนื่องในการยึดและควบคุม
อํานาจการปกครองแผนดิน เมื่อวันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๗ ของหัวหน6าและคณะรักษาความสงบ
แหงชาติ รวมทั้งการกระทําของบุคคลที่เกี่ยวเนื่องกับการกระทําดังกลาวหรือของผู6ซึ่งได6รับมอบหมาย
จากหัวหน6าหรือคณะรักษาความสงบแหงชาติ หรือของผู6ซึ่งได6รับคําสั่งจากผู6ได6รับมอบหมายจาก
หัวหน6าหรือคณะรักษาความสงบแหงชาติ อันได6กระทําไปเพื่อการดังกลาวข6างต6นนั้น การกระทํา
ดังกลาวมาทั้งหมดนี้ ไมวาจะเป7นการกระทําเพื่อให6มีผลบังคับในทางรัฐธรรมนูญ ในทางนิติบัญญัติ
ในทางบริหาร หรือในทางตุลาการ รวมทั้งการลงโทษและการกระทําอันเป7นการบริหารราชการอยาง
อื่น ไมวากระทําในฐานะตัวการ ผู6สนับสนุน ผู6ใช6ให6กระทํา หรือผู6ถูกใช6ให6กระทํา และไมวากระทําใน
วันที่กลาวนั้นหรือกอนหรือหลังวันที่กลาวนั้น หากการกระทํานั้นผิดตอกฎหมาย ให6ผู6กระทําพ6นจาก
ความผิดและความรับผิดโดยสิ้นเชิง
ผู6รับสนองพระบรมราชโองการ
พลเอก ประยุทธ? จันทร?โอชา
หัวหน6าคณะรักษาความสงบแหงชาติ

22. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๒๒ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑)
พุทธศักราช ๒๕๕๘๒๔
มาตรา ๒ รัฐธรรมนูญนี้ให6ใช6บังคับตั้งแตวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป7นต6นไป
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช6รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติมฉบับนี้ คือ โดยที่เป7นการสมควรแก6ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
(ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ เพื่อกําหนดวิธีการจัดทําประชามติรางรัฐธรรมนูญและบทบัญญัติ
อื่นให6เหมาะสมยิ่งขึ้น จึงจําเป7นต6องตรารัฐธรรมนูญนี้
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒)
พุทธศักราช ๒๕๕๙๒๕
มาตรา ๒ รัฐธรรมนูญนี้ให6ใช6บังคับตั้งแตวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป7นต6นไป
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช6รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติมฉบับนี้ คือ โดยที่เป7นการสมควรแก6ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
(ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งแก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
(ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘ เกี่ยวกับการออก
เสียงประชามติรางรัฐธรรมนูญให6เหมาะสมยิ่งขึ้น จึงจําเป7นต6องตรารัฐธรรมนูญนี้
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๓)
พุทธศักราช ๒๕๕๙๒๖
มาตรา ๒ รัฐธรรมนูญนี้ให6ใช6บังคับตั้งแตวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป7นต6นไป
มาตรา ๔ ให6สมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติซึ่งดํารงตําแหนงอยูในวันกอนวัน
ประกาศใช6รัฐธรรมนูญนี้ เป7นสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
(ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งแก6ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญนี้
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช6รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติมฉบับนี้ คือ โดยที่เป7นการสมควรแก6ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
๒๔
ราชกิจจานุเบกษา เลม ๑๓๒/ตอนที่ ๖๔ ก/หน6า ๑/๑๕ กรกฎาคม ๒๕๕๘
๒๕
ราชกิจจานุเบกษา เลม ๑๓๓/ตอนที่ ๒๕ ก/หน6า ๑/๒๒ มีนาคม ๒๕๕๙
๒๖
ราชกิจจานุเบกษา เลม ๑๓๓/ตอนที่ ๗๗ ก/หน6า ๑/๑ กันยายน ๒๕๕๙

23. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๒๓ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
(ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ เกี่ยวกับจํานวนสมาชิกสภานิติบัญญัติแหงชาติ เพื่อให6การปฏิบัติ
หน6าที่ของสภานิติบัญญัติแหงชาติและการพิจารณารางพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตลอดจน
รางกฎหมายที่จะต6องตราขึ้นตามรางรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทยที่ได6รับความเห็นชอบในการ
ประชามติเมื่อวันที่ ๗ สิงหาคม ๒๕๕๙ เป7นไปอยางรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ จึงจําเป7นต6องตรา
รัฐธรรมนูญนี้
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๔)
พุทธศักราช ๒๕๖๐๒๗
มาตรา ๒ รัฐธรรมนูญนี้ให6ใช6บังคับตั้งแตวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป7นต6นไป
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช6รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช
๒๕๕๗ แก6ไขเพิ่มเติมฉบับนี้ คือ ตามที่นายกรัฐมนตรีได6นํารางรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช .... ขึ้นทูลเกล6าฯ ถวาย เพื่อทรงพิจารณานั้น ตอมาคณะรัฐมนตรีและคณะรักษาความ
สงบแหงชาติได6พิจารณารวมกันแล6วเห็นวา สมควรแก6ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
(ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ จึงจําเป7นต6องตรารัฐธรรมนูญนี้
๒๗
ราชกิจจานุเบกษา เลม ๑๓๔/ตอนที่ ๖ ก/หน6า ๑/๑๕ มกราคม ๒๕๖๐

24. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา- ๒๔ -
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก ก
ปริญสินีย?/จัดทํา
ป;ญญา/ตรวจ
๑๖ กรกฎาคม ๒๕๕๘
กัญฑรัตน?/เพิ่มเติม
๒๒ มีนาคม ๒๕๕๙
ป;ญญา/ตรวจ
๒๒ มีนาคม ๒๕๕๙
วิชพงษ?/ปรับปรุง
๒ กันยายน ๒๕๕๙
นุสรา/ปรับปรุง
๑๖ มกราคม ๒๕๖๐