2
Режалар:
• 1. Истеъмолва жамғариш, уларнинг
графиклари ва функциялари.
• 2. Истеъмол ва жамғаришга ўртача
ҳамда чегараланган мойиллик.
• 3. Инвестицияларнинг моҳияти,
графиги ва функцияси.
• 4. Инвестициялар динамикасини
белгиловчи фоиз cтавкасидан бошқа
омиллар. Акселератор модели.
3.
3
1. Капитал ваинвестициялар
• Капитал деганда иқтисодий муносабатларнинг
йиғиндиси тушунилади. Капиталнинг янада аниқроқ
ифодаланиши – бу ишлаб чиқариш воситалари
(асосий ва айланма ишлаб чиқариш фондлари)
ҳисобланади.
• Инвестициялар ёки капитал қуйилмалар – бу
ҳали буюмлашмаган, лекин ишлаб чиқариш
воситаларига қўйилган капитал, ўзининг молиявий
шаклига кўра, улар фойда олиш мақсадида хўжалик
фаолиятига қўйилган активлар ҳисобланиб,
иқтисодий хусусиятига кўра, у янги корхоналар
қуришга, узоқ муддатли хизмат кўрсатувчи машина
ва асбоб ускуналарга ҳамда шу билан боғлиқ бўлган
айланма капиталнинг ўзгаришига кетган
ҳаражатлардир.
4.
4
• Инвестициялар ялпива соф
• инвестицияларга ажратилади.
• Ялпи инвестициялар – бу ишлаб чиқариш
воситаларининг истеъмол қилинган қисмини
қоплаш ҳамда уларни қўшимча кўпайтириш-
кенгайтириш мақсадида ишлаб чиқариш
жамғармалари ва аҳолиларнинг шахсий
маблағлари асосида яратилган
қуйилмаларидир.
• Соф инвестицияларни аниклаш учун ялпи
инвестициялардан амортизация
айрилади.
• Ялпи инвестиция ва амортизация бир-
бирига тенг бўлган чоғда иктисодиёт
тургунлик холатида бўлади.
5.
5
• Инвестиция харажатларидинамикасига
таъсир этувчи бошқа омиллар
қуйидагилар киради:
• 1. Солиққа тортиш даражаси;
• 2. Ишлаб чиқариш технологияларидаги
ўзгаришлар;
• 3. Мавжуд бўлган асосий капитал
миқдори;
• 4. Инвесторларнинг кутиши;
• 5. Ялпи даромадларнинг ўзгариши.
6.
6
• Уй хўжаликларитурли хил солиқларни
тўлаганларидан сўнг уларнинг
ихтиёрида миллий даромаднинг
маълум бир қисми қолади. Миллий
даромаднинг бу қисми шахсий даромад
деб ҳисобланиб, истеъмол (С) ва
жамғариш (S) учун ишлатилади (ИД=
С+S). Шундай қилиб, жамгарма бу уй
хўжалиги ихтиёридаги даромаднинг
истеъмол қилинмаган қисмидир.
8
Жамғарма – бухўжалиги ихтиёридаги даромаднинг
истеъмол қилинмаган қисми.
S=Sp+Sd+Sx
бунда:
Sp– хусусий жамғармалар;
Sd - давлат жамғармалари;
Sx – бошқа мамлакатлар жамғармалари
Sp=(Y+TR+N-T)-C
Y-даромадлар; TR-трансферт тўловлари; N – давлат
заёмлари бўйича фоизлар; Т – солиқлар; С – истеъмол.
9.
9
Sd=(Т-TR-N)-G
Агар давлат жамғармаларинолга тенг бўлса, давлат
бюджети мувозанатлашган, жамғаришнинг манфий
миқдори бюджет тақчиллигини (ВТ) билдиради:
ВТ= - Sd
Sx = М-Х
Бошқа мамлакатларнинг жамғармалари ташқи дунёнинг
бизнинг импортимиз ҳисобига олган даромадлари
минус уларнинг бизнинг экспортимизга сарфланган
харажатларига тенг
10.
10
Истеъмол функцияси:
C =a + b (Y – T)
Жамғарма функцияси:
S = -a + (1 – b) (Y – T)
a – автоном истеъмол; b – истеъмолга меъерий мойиллик; C – истеъмол харажатлари;
Y – даромад; T - солиš тœловлари; S – жамарма
Истеъмолга ўртача мойиллик Жамғармага ўртача мойиллик
Yd
C
APC =
Yd
S
APS =
APC + APS = 1
Меъерий мойиллик Меъерий мойиллик
Yd
C
MPC
∆
∆
=
Yd
S
MPS
∆
∆
=
MPC + MPS = 1
11.
11
Истеъмол ва жамИстеъмолва жамғғарма функцияларининг эгриарма функцияларининг эгри
чизичизиққларилари
S = - a + (1 – b) (Y – T)
Yd
- a
E
C
C =a+b(Y– T)
Yd
E
a
C
Қарзга яшаш Жамғарма
E нуктадаги даромад – бошлангич даромад: С = Yd ва S = 0
12.
12
Истеъмол омиллариИстеъмол омиллари
C=a+b(Y– T)
Yd
C
Уй хœжаликлари даромадлари
Уй хœжаликлари бойлиги
Нархлар даражаси
Инфляция кутилиши
Истеъмолчилар қарзлари
Солиқ солиш даражаси
Макроиқтисодий сиесат ва банк
тизимига ишонч даражаси
13.
13
Истеъмол ва жамғариш
ўртасидигиўзаро боғлиқлик
Даромад, истеъмол ва жамғариш
кўрсаткичлари
Йиллар Даромад
У
Истеъмол
С
Жамғариш
S
1 370 375 -5
2 390 390 0
3 410 405 5
4 430 420 10
5 450 435 15
6 470 450 20
7 490 465 25
17
17
13 млрд.
долл.
23 фоиз
25,8фоиз
72фоиздан
ортиқ
3 млрд.
долл. ортиқ
3 млрд.
долл. ортиқ
2013 ЙИЛДА ИНВЕСТИЦИЯ ДАСТУРИ ДОИРАСИДА АМАЛГА
ОШИРИЛГАН ИШЛАР
47 фоиз
150 та
19
Мультипликатор самарасиМультипликатор самараси
Автономхаражатларнинг ҳар қандай компонентидаги
ўзгариш
)XnGIa(A +++∆=
Мультипликатор самараси туфайли ялпи даромаднинг
œ š œ (DY) .бир неча марта к про згаришига олиб келади
Автоном харажатлар мультипликатори – мувозанатли
œ šЯИМ згариши автоном харажатларнинг ар андай
œкомпонентидаги згаришига нисбати
20.
20
š šЕпи итисодиетдаги
давлат харажатлар
мультипликатори
š šЕпи и тисодиетдаги
инвестициялар
мультипликатори
š šОчи и тисодиетдаги
š соли солиш исоби
билан автоном
харажатлар
мультипликатори
š šЕпи и тисодиетдаги
šсоли лар
мультипликатори
MPSMPCG
Y 1
1
1
=
−
=
∆
∆
MPSMPCI
Y 1
1
1
=
−
=
∆
∆
MPS
MPC
MPC
MPC
T
Y −
=
−
−
=
∆
∆
1'm)t(MPCA
Y
+−−
=
∆
∆
11
1
21.
21
Рецессион ва инфляционузилишларРецессион ва инфляцион узилишлар
Мувозанатли
даромад
Потенциал даромадY = Y*
Y < Y* Y > Y*
Y=E
E=C +I+G+Xn
Y
E
Y Y*<
Y=E
E=C +I+G+Xn
Y
E
YY* <
Рецессион
Инфляцион