บทที่4วัสดุในชีวิตประจำวัน_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม2 / 2567.pdf

บทที่ 4 วัสดุในชีวิตประจำวัน
รำยวิชำวิทยำศำสตร์ 6 (ว23102) ภำคเรียนที่ 2
ปีกำรศึกษำ 2566 ระดับชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 3
นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่งครู วิทยฐำนะ ครูชำนำญกำรพิเศษ (คศ.3)
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนวัดรำชบพิธ
สำนักงำนเขตพื้นที่กำรศึกษำมัธยมศึกษำเขต 1 กรุงเทพมหำนคร

แนะนำครูผู้สอน
นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ตาแหน่งครู วิทยฐานะครูชานาญการพิเศษ (คศ.3)
 ประวัติการศึกษา :
พ.ศ. 2545 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 (วิทย์-คณิต) โรงเรียนวัดราชบพิธ สพม.กท.1 (ร.บ.116)
พ.ศ. 2549 วิทยาศาสตรบัณฑิต (เกรียตินิยมอันดับ 2) สาขาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์
มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2551 ศึกษาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ เอกเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
พ.ศ. 2552 ประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
พ.ศ. 2555 สาธารณสุขศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ เอกสาธารณสุขศาสตร์
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
พ.ศ. 2558 ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการประเมินและการวิจัยทางการศึกษา
เอกวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคาแหง

กำรเรียนรู้ที่มีส่วนร่วมของนักเรียน:Active learning
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ครูวิชัยลิขิตพรรักษ์ ตำแหน่งครู วิทยฐำนะครูชำนำญกำรพิเศษ(คศ.3)กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนวัดรำชบพิธ สพม.กท.1

ปัจจุบันมีกำรนำพอลิเมอร์มำใช้ผลิตวัสดุอุปกรณ์เครื่องมือเครื่องอำนวยควำม
สะดวกอย่ำงแพร่หลำยในกำรดำรงชีวิต ตัวอย่ำงเช่น กำรแพทย์ ใช้ยำงทำลูกสูบกระบอกฉีดยำ
ซิลิโคนเสริมหน้ำอก พลำสติกทำข้อต่อเทียม

กำรใช้ไม้เซลลูโลสก่อสร้ำงและทำเฟอร์นิเจอร์ ใช้พอลีเอทิลีนทำสำยเคเบิล แผ่นกัน
ควำมชื้นในอำคำร ใช้พอลีโพรพิลีน ทำโต้ะ เก้ำอี้ เชือก พรม ใช้พอลีไวนิล คลอไรด์ กระดำษปิด
ผนัง กระเบื้องปูพื้น และฉนวนหุ้มสำยไฟ

ผลิตภัณฑ์บรรจุอำหำร ใช้พอลีเอทิลีนหนำแน่นต่ำ ทำถุง ถำดทำน้ำแข็ง ขวดน้ำ
ดื่ม ใช้พอลี่ไวนิล คลอไรด์ ทำถ้วยและถำดชนิดแผ่นบำง ถุงพลำสติกใส่ของ ขวดน้ำมันพืช
ใช้พอลีเอทิลีนหนำแน่นสูงทำขวดนม

อุตสำหกรรมยำนยนต์ ใช้พอลีเอสเตอร์ทำไฟเบอร์กลำสหรือพลำสติกใยแก้วเช่น
เรือ รถยนต์ เครื่องบิน ใช้พอลีเอไมด์หรือไนล่อนรูปเส้นใยทำร่มชูชีพ เครื่องนุ่งห่ม ชุดกีฬำ
เอ็นตกปลำ แห-อวนสำหรับจับปลำ

เครื่องนุ่งห่มใช้พอลีไวนิล คลอไรด์ ทำถุงมือ รองเท้ำเด็ก ใช้พอลีเอสเทอร์ ในกำรทำ
เส้นใยทอเสื้อผ้ำ เส้นใยธรรมชำติเซลลูโลสพอลีแซคคำร์ไรด์จำกพืชและโปรตีนพอลีเปปไทด์
จำกสัตว์ เช่น ฝ้ำย นุ่น ปอ ป่ ำน ไหม

พอลิเมอร์จำแนกตำมลักษณะกำรเกิดได้ 2 ชนิด 1. พอลิเมอร์ธรรมชำติ เช่น เซลลูโลส
สำรพันธุกรรม โปรตีน แป้ง ยำงธรรมชำติ เป็นต้น 2. พอลิเมอร์สังเครำะห์ โดยปฏิกิริยำเคมี เช่น
พลำสติก ไนล่อน เมลำมีน เป็นต้น

พอลิเมอร์จำแนกตำมมอนอเมอร์ได้ 2 ชนิด 1. โฮโมพอลิเมอร์มีมอนอเมอร์ชนิด
เดียวกัน เช่น แป้งและเซลลูโลสเกิดจำกกลูโคส 2. โคพอลิเมอร์มีมอนอเมอร์มำกกว่ำ 1 ชนิด เช่น
โปรตีนเกิดจำกกรดอะมิโนชนิดต่ำงๆ

พอลิเมอร์จำแนกตำมโครงสร้ำงได้ 3 ชนิด คือ พอลิเมอร์แบบเส้นโดยมอนอเมอร์ต่อ
กันยำว 2 มิติ เช่น เซลลูโลสจำกกลูโคสและโพลีเอทิลีนใช้ทำขวด กล่องพลำสติก หีบห่ออำหำร
ของเล่น ถ้ำควำมร้อนสูง หลอมเหลวรีไซเคิลได้

พอลิเมอร์แบบกิ่งมีมอนอเมอร์ต่อสำยยำวและบำงจุดแตกกิ่งไม่สำมำรถเรียงชิดติดกัน
เหมือนแบบเส้น เช่น พอลิเอทิลีนหนำแน่นต่ำ ใช้ทำถุงเย็น ฟิล์มหด-ยืด ฝำ-ขวดน้ำ ถ้ำควำมร้อน
สูง หลอมเหลวรีไซเคิลได้

พอลิเมอร์แบบร่ำงแห เกิดจำกมอนอเมอร์ต่อสำยยำวและเชื่อมโยงแต่ละสำยเข้ำหำกัน
มีควำมแข็งมำก ทนทำน ไม่หลอมเหลวและไม่ยืดหยุ่นเช่น เมลำมีนภำชนะบรรจุอำหำร ไม่
สำมำรถรีไซเคิลที่ควำมร้อนสูงได้

พอลิเมอร์ หมำยถึง สำรประกอบที่มีหน่วยเล็กหรือมอนอเมอร์เชื่อมต่อกันกลำยเป็น
สำรประกอบโมเลกุลใหญ่ มวลโมเลกุลมำก พอลิเมอร์มีหน่วยซ้ำกันที่อำจเหมือนหรือต่ำงชนิด
กันเชื่อมต่อด้วยพันธะโควำเลนต์

เซรำมิกส์ หมำยถึง ผลิตภัณฑ์ที่ทำจำกวัตถุดิบในธรรมชำติ เช่น ดิน หิน ทรำย และแร่
ธำตุต่ำงๆ นำมำผสมกัน แล้วทำเป็นสิ่งประดิษฐ์ หลังจำกนั้นจึงนำไปเผำเพื่อเปลี่ยนเนื้อวัตถุให้
แข็งแรง สำมำรถคงรูปอยู่ได้

อุตสำหกรรมเซรำมิกส์สำคัญต่อเศรษฐกิจประเทศเป็นพื้นฐำนรองรับอุตสำหกรรม
อื่นหลำยอย่ำง เช่น วัสดุทนไฟของอุตสำหกรรมถลุงและผลิตโลหะ ซีเมนต์ของงำนกำรก่อสร้ำง
และสถำปัตยกรรม

กระบวนกำรผลิต 1. กำรเตรียมวัตถุดิบ 2. กำรขึ้นรูป 3. กำรตำกแห้ง 4. กำรเผำดิบ
5. กำรเคลือบ 6. กำรเผำเคลือบ อำจตกแต่งสวยงำมโดยเขียนลวดลำยด้วยสีหรือติดรูปลอกซึ่ง
ทำได้ทั้งก่อนและหลังเคลือบ

เซรำมิกส์ทำจำกอนินทรีย์สำรพวกอโลหะได้แก่ แร่ธำตุดิน หินต่ำงๆ มำบดย่อยแล้ว
ผสมน้ำ และนำไปขึ้นรูปตำมวิธีกำรต่ำงๆ ผึ่งแห้งแล้วนำไปผ่ำนขบวนกำร ให้ควำมร้อนจนได้
เป็นผลิตภัณฑ์ตำมที่ต้องกำร

เครื่องปั้นดินเผำ แบ่งตำมเนื้อดิน 2 ชนิด คือ ชนิดที่ดูดซึมน้ำได้ มีทั้งแบบที่ไม่เคลือบ
ได้แก่ กระถำง หม้อดินชนิดเคลือบ ได้แก่ ถ้วยชำมก๋วยเตี๋ยว สำหรับชนิดที่ไม่ดูดซึมน้ำ เช่น
ถ้วยกำแฟ จำน แจกัน อ่ำงล้ำงหน้ำ

เครื่องแก้วเป็นเซรำมิกส์ทำจำกทรำยมำหลอมเหลวแล้วนำไปขึ้นรูป เช่น กระจก
ขวด โคมไฟ หลอดไฟ และภำชนะทดลองเคมี ผลิตภัณฑ์วัสดุทนไฟ เช่น อิฐ ซิลิก้ำ แม็กนีเซีย
โครไมด์ เตำถลุงแร่-หุงต้ม-เผำเคลือบ

ปูนซีเมนต์มีประโยชน์ และสำคัญมำกปัจจุบัน งำนก่อสร้ำง เช่น อำคำร ถนน สะพำน
เขื่อน มีหลำยชนิด เช่น ปอร์ตแลนซีเมนต์ ซีเมนต์ชนิดทนไฟ แม็กนิเซียซีเมนต์ และซีเมนต์
ชนิดพิเศษ รวมทั้งปูนพลำสเตอร์

ผลิตภัณฑ์โลหะเคลือบเป็นภำชนะ เครื่องใช้ เครื่องประดับ เช่น ช้อน ปิ่นโต กะละมัง
ถำด ผลิตภัณฑ์สิ่งขัดถู ชื่อเรียกตำมวัสดุที่ใช้ผสม เช่น ซิลิคอนคำร์ไบด์ อลูมินัส อะเบรซีฟ ทำ
เป็นเครื่องมือกำรแพทย์ เช่น หินกรอ

ผลิตภัณฑ์ไฟฟ้ำและอิเล็กทรอนิกส์ ทนต่อสภำพดินฟ้ำอำกำศได้ดีเช่น ลูกถ้วยไฟฟ้ำ
สะพำนไฟ ปลั๊ก ขั้ว และสวิทซ์ไฟ ผลิตภัณฑ์งำนเทคนิคชั้นสูง เช่น เตำปฏิกรณ์ปรมำณู แผ่นกัน
ควำมร้อนยำนอวกำศ

วัสดุประเภทโลหะ (Metals) ได้จำกกำรถลุงสินแร่ เช่น เหล็ก Fe ทองแดง Cu
อลูมิเนียม Al นิเกิล Ni ดีบุก Sn สังกะสี Zn ทองคำ Au ตะกั่ว Pb ซึ่งมีเนื้ออ่อนไม่แข็งแรงโดย
ปรับปรุงก่อนใช้งำนอุตสำหกรรม

โลหะเป็นตัวนำควำมร้อนและไฟฟ้ำได้ดี มีควำมคงทนถำวรตำมสภำพ ไม่เสื่อมสลำย
หรือเปลี่ยนแปลงง่ำย ผิวมันวำว ขยำยตัวที่อุณหภูมิสูง เป็นของแข็งที่อุณหภูมิปกติ มีควำม
เหนียวสูง ยกเว้นปรอท Hg

วัสดุโลหะประเภทเหล็ก(Ferous Metals) ได้แก่ เหล็กเหนียว เหล็กหล่อ เหล็กกล้ำ ซึ่ง
ใช้กันมำกที่สุดในอุตสำหกรรม มีควำมแข็งแรงสูง สำมำรถปรับคุณภำพและเปลี่ยนรูปทรงได้
เช่น หล่อ กลึง อัดรีดขึ้นรูป

วัสดุโลหะประเภทไม่ใช่เหล็ก (Non-Ferous Metals) เป็นโลหะที่ไม่มีเหล็กเลยบำง
ชนิดรำคำสูงมำก ต้องใช้งำนเหมำะสมเท่ำนั้น เช่น ทองแดง Cu ใช้งำนไฟฟ้ำ ดีบุก Sn ใช้งำนทน
กัดกร่อนสนิม อลูมิเนียม Al ใช้งำนน้ำหนักเบำ

แร่โลหะต้องนำไปถลุงแยกโลหะใช้ประโยชน์ แบ่งเป็นแร่โลหะพื้นฐำน แร่โลหะหนัก
แร่โลหะหำยำก แร่โลหะมีค่ำ ที่สำคัญในไทย คือ ดีบุก ทังสเตน พลวง แมงกำนีส ตะกั่ว สังกะสี
ทองแดง ทองคำ เงิน และโครเมียม

โลหะสำมำรถนำไฟฟ้ำและควำมร้อนได้ดีมีลักษณะเป็นเงำและมีควำมวำวเมื่อ
ถูกแสง สำมำรถดึงเป็นเส้น ตีเป็นแผ่น หรือบิดงอได้โดยไม่แตกหัก เนื่องจำกโลหะยึดกัน
ด้วยพันธะโลหะที่มีควำมแข็งแรงสูง

ทองแดงใช้ทำอุปกรณ์ไฟฟ้ำ เช่น สนำมไฟฟ้ำ หัวแร้งบัดกรี ท่อส่งน้ำยำทำควำมเย็น
งำนเชื่อมต่ำง ๆ และยังใช้ผสมเพิ่มคุณสมบัติเด่น เช่น ทองเหลืองมำจำกทองแดงกับสังกะสี
บรอนซ์หรือสัมฤทธิ์มำจำกทองแดงกับดีบุก

สังกะสีเป็นโลหะสีเงินแต่หมองคล้ำเมื่อสัมผัสอำกำศเพรำะเกิดออกไซด์ที่ผิวใช้เป็น
โลหะเคลือบผิวเหล็กป้องกันสนิม เช่น เหล็กแผ่นมุงหลังคำ ลวด ท่อประปำ เป็นขั้วลบ
แบตเตอรี่ ทำสี ชิ้นส่วนรถยนต์ ท่อเครื่องปรับอำกำศ

ตะกั่ว เป็นโลหะสีเทำเงิน หรือแกมน้ำเงิน ใช้ในอุตสำหกรรมและชีวิตประจำวัน
เช่น แผ่นแบตเตอรี่รถยนต์ เปลือกหุ้มสำยเคเบิลและโทรศัพท์ ผสมน้ำมันเบนซิน บัดกรี
ตัวพิมพ์ ลูกปืน ฟิวส์ไฟฟ้ำ ทำผนังกันรังสี

ดีบุกบริสุทธิ์เป็นของแข็ง สีขำวเงิน ใช้ประโยชน์ ได้แก่ เหล็กอำบดีบุกหรือแผ่นเหล็ก
วิลำส ทำกระป
๋ องบรรจุอำหำร นม ผักและผลไม้ ตะกั่วบัดกรี อุปกรณ์ไฟฟ้ำ วิทยุโทรทัศน์
รถยนต์ เครื่องประดับ เช่น เหรียญตรำ

ควำมแข็งเป็นสมบัติกำยภำพวัสดุ มีควำมทนทำนต่อกำรขูดขีด เมื่อมีแรงกระทำซึ่งแต่
ละชนิดแตกต่ำงกัน วัสดุที่มีควำมแข็งมำกกว่ำจะทำให้วัสดุที่ถูกขูดขีดเกิดรอยซึ่งนำไปใช้ใน
ชีวิตประจำวันได้หลำกหลำย

กำรทดสอบควำมแข็งวัสดุ (Hardness Test) วัดจำกควำมสำมำรถต้ำนทำนกำรเปลี่ยน
รูปแบบถำวร รวมทั้งทำให้เปลี่ยนรูปมำกน้อยแค่ไหนซึ่งสำมำรถทดสอบได้หลำกหลำยวิธี เช่น
กำรใช้แรงกด ขูด เจำะกระแทก

ควำมทนทำนขูดขีด เช่น เล็บขูดทัลค์เป็นรอย แสดงว่ำเล็บแข็งกว่ำ เล็บมือไม่
สำมำรถขูดแคลไซต์เป็นรอยแสดงว่ำแคลไซต์แข็งกว่ำเล็บและทัลค์ นำมำใช้ประโยชน์ เช่น
เพชรในเครื่องตัดกระจก

กำรนำควำมร้อน เป็นกำรถ่ำยโอนควำมร้อนจำกบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงกว่ำ ไปต่ำ
กว่ำ แบ่งเป็น ตัวนำมักเป็นโลหะ เช่น เงิน ทองแดง ทองคำ เหล็ก สังกะสี และ ฉนวน เช่น
พลำสติก ไม้ แก้ว ผ้ำ ยำง

ควำมเหนียว คือ ควำมสำมำรถทนแรงกระทำให้แยกกันพอดียิ่งรับน้ำหนักได้มำก
แสดงว่ำมีควำมเหนียวมำก กำรทดสอบทำได้โดยเพิ่มน้ำหนักลงบนวัสดุจนไม่สำมำรถรับ
น้ำหนักได้หรือฉีกขำด

ควำมเปรำะเป็นสมบัติเชิงกลที่รับแรงเพียงเล็กน้อยเกิดกำรขำดจำกกัน เช่น แก้ว
เซรำมิกต์ หินปูน ถ่ำนไม้ โดยคิดจำกค่ำ 5% ของควำมเครียดเป็นหลัก คือวัสดุที่แตกหักก่อน
ค่ำ 5% ของควำมเครียดจะเปรำะมำก

กำรนำไฟฟ้ำของวัสดุ เป็นสมบัติยอมให้ประจุไฟฟ้ำผ่ำนได้ แบ่งเป็น ตัวนำไฟฟ้ำ
เช่น เงิน ทองแดง เหล็ก อะลูมิเนียม แกรไฟต์ และฉนวนไฟฟ้ำ เช่น เพชร แก้ว พลำสติก ผ้ำ
ไม้ กระเบื้อง กระดำษ

กำรทนควำมร้อน คือ ควำมสำมำรถต้ำนทำนกำรถ่ำยเทควำมร้อนโดยค่ำควำม
ต้ำนทำนนี้หำได้จำกกำรนำค่ำควำมแตกต่ำงของอุณหภูมิ2 จุด หำรด้วย ปริมำณควำมร้อนที่
ไหลผ่ำนในขณะนั้น

วัสดุที่ยืดหยุ่น เมื่อถูกแรงกระทำจะเปลี่ยนแปลงรูปร่ำงแต่เมื่อหยุดวัสดุจะกลับสู่
สภำพเดิมหรือใกล้เคียงเดิม เช่น ยำงยืด ฟองน้ำ ลวดสปริง เส้นเอ็น วัสดุที่ไม่มีสภำพยืดหยุ่น
จะยังคงรูปร่ำงที่เปลี่ยนแปลงไป

ควำมหนำแน่น เป็นปริมำณสำรหรือมวลใน 1 หน่วยปริมำตร เป็นสมบัติของเนื้อ
วัตถุ วัสดุที่มีเนื้อแน่นจะมีควำมหนำแน่นมำกกว่ำวัสดุที่มีเนื้อโปร่ง โดยสำรหนำแน่นน้อย
จะลอยอยู่บนสำรหนำแน่นมำก

http://ipst.me/10651

วัสดุผสม (Composite) มีวัสดุ 2 ประเภทขึ้นไปโดยองค์ประกอบเคมีต่ำงกันไม่เป็น
เนื้อเดียวกัน กำรผสมกันระหว่ำงวัสดุในระดับที่ตำสำมำรถสังเกตเห็นได้ เช่น คอนกรีตที่ใช้
ก่อสร้ำงประกอบด้วยปูนซีเมนต์ ทรำย หิน และ น้ำ

วัสดุผสมอำจเกิดจำกกำรสร้ำงพันธะระดับโมเลกุลเหล็กอัลลอย พลำสติกพอลิเมอร์
วัสดุเชิงประกอบมีตัวเสริมแรง (reinforce phase) อำจอยู่ในรูปเส้นใย อนุภำค แผ่นหรือชิ้นส่วน
ขนำดเล็กฝังในโลหะ เซรำมิก หรือพอลิเมอร์

วัสดุผสมหรือคอมโพสิตประกอบด้วยวัสดุเนื้อหลักและเสริมแรงซึ่งเป็นวัสดุ
ต่ำงชนิดมีสมบัติต่ำงกัน ผสมกันเป็นวัสดุใหม่สมบัติดีกว่ำวัสดุชนิดเดิม เช่น พลำสติก
เสริมใยแก้วหรือไฟเบอร์กลำส

พลำสติกเสริมใยแก้ว มีพลำสติกเป็นวัสดุเนื้อหลักน้ำหนักเบำ ไม่ดูดซึมน้ำ มี
ข้อจำกัดควำมแข็งแรง วัสดุเสริมแรงใยแก้วซึ่งเป็นเซรำมิกมีควำมแข็งแรง เหนียว สมบัติ
เป็นทั้งฉนวนไฟฟ้ำและควำมร้อน

พลำสติกเสริมใยแก้วเป็นวัสดุชนิดใหม่น้ำหนักเบำ แต่คงทนแข็งแรง รับน้ำหนัก
ได้มำกขึ้น ไม่ดูดซึมน้ำ สำหรับคอนกรีตเสริมเหล็กจะมีวัสดุเนื้อหลักเป็นคอนกรีตที่รับแรงอัด
ได้สูง แต่แตกหักง่ำยเมื่อใช้แรงดึง

วัสดุเสริมแรงเป็นเหล็กเส้นมีควำมเหนียว ทนแรงดึงสูง ดังนั้นคอนกรีตเสริมเหล็ก
จึงทนต่อแรงอัดและดึง เหมำะเป็นโครงสร้ำงรับน้ำหนักมำก สำหรับยำงรถยนต์ มีวัสดุเนื้อ
หลักเป็นยำงธรรมชำติซึ่งเหนียวและยึดเกำะดี

ยำงธรรมชำติ ยืดหยุ่นดี ลดกำรสั่นสะเทือน แต่ฉีกขำดง่ำย ไม่ทนควำมร้อนสูง
วัสดุเสริมแรงเป็นผ้ำใบทำจำกพอลิเอสเทอร์และเส้นลวดโลหะทำให้ยำงรถยนต์ทนต่อกำร
เสียดสีรับนำหนักกำรใช้งำนบนถนนเป็นเวลำนำน

ตัวเสริมแรงทำให้สมบัติกำยภำพวัสดุหลักดีขึ้นเพรำะวัสดุแต่ละชนิดมีข้อดีข้อเสีย
ต่ำงกัน เช่น โลหะมีควำมแข็งแรงและเหนียวสูงแต่เป็นสนิมง่ำยและหนัก พอลิเมอร์จะเบำแต่
แข็งแรงต่ำ ทนควำมร้อนและนำไฟฟ้ำได้ไม่ดี

เซรำมิกมีควำมแข็งสูง ทนต่อกำรสึกหรอและผุกร่อนทนร้อนได้ดีแต่เปรำะ มี
เหนียวต่ำ จึงมีกำรนำเอำวัสดุต่ำงชนิดมำผสมกันเพื่อจะทำให้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มีสมบัติพิเศษที่
ได้จำกข้อดีของวัสดุแต่ละชนิด

คอนกรีตเสริมเหล็กเป็นวัสดุผสมที่ให้ควำมแข็งเป็นสมบัติเซรำมิกและเหนียว
เป็นสมบัติโลหะเหล็ก หรือไฟเบอร์กลำสเป็นวัสดุผสมที่มีน้ำหนักเบำเป็นสมบัติพอลิเมอร์
และแข็งแรงเป็นสมบัติใยแก้ว

ยำงธรรมชำติ เช่น ยำงพำรำที่มีหน่วยย่อยคือไอโซพรีนเป็นพอลิเมอร์ชนิดหนึ่งที่มีสมบัติเด่น
หลำยประกำร เช่น มีสมบัติเชิงกลดี มีควำมยืดหยุ่นสูง มีควำมเหนียว มีควำมต้ำนทำนต่อกำรขัดถูสูง
และสำมำรถยึดติดกับวัสดุอื่นเช่น โลหะและสิ่งทอได้ดี

ได้แก่
มีสมบัติ
ได้แก่
ขึ้นอยู่กับวัสดุตั้งต้น
พอลิเมอร์
สารประกอบโมเลกุลขนาดเล็กซ้้ากัน
จ้านวนมาก
ประกอบด้วย
ใช้ท้า
ใช้ท้า
ส่วนใหญ่
เป็นฉนวนความร้อนและฉนวนไฟฟ้า
ยาง
เส้นใย เหนียว ดึงเป็นเส้นได้
หลากหลาย ขึ้นอยู่กับชนิดของมอนอเมอร์
พลาสติก
ใช้ท้า สิ่งทอ ของใช้ต่าง ๆ
บรรจุภัณฑ์และของใช้ต่าง ๆ
เครื่องใช้ที่ต้องใช้ความยืดหยุ่น
และทนต่อแรงดึงได้ดี
วัสดุในชีวิตประจาวัน
เซรามิก
น้าไป
ผลิตจาก
ดิน หิน ทราย และแร่ธาตุ
ต่าง ๆ จากธรรมชาติ
เผาที่อุณหภูมิสูง
แข็งแต่เปราะทนต่อการสึกกร่อน
ได้สูงกว่าพอลิเมอร์และโลหะ
มีจุดหลอมเหลวสูง เป็นฉนวน
ความร้อนและฉนวนไฟฟ้า ทน
ความร้อนได้ดี
ท้าให้ โครงสร้างและสมบัติ
เปลี่ยนไปจากเดิม
การถลุงสินแร่ในธรรมชาติ
ได้จาก
โลหะ
เป็นตัวน้าความร้อนและตัวน้าไฟฟ้า
แข็ง เหนียว สามารถตีให้เป็นแผ่นหรือยืดเป็นเส้นได้
ได้จาก ท้าให้
วัสดุผสม การน้าวัสดุที่มีสมบัติต่างกันมาผสมกัน มีสมบัติดีกว่าวัสดุตั้งต้นแต่ละชนิด
วัสดุชนิดใหม่
ได้เป็น
ทนต่อแรงดึงดูดได้ดี
มีสภาพยืดหยุ่นสูง
ลูกโป่ง ถุงมือยาง
เช่น
เช่น
ถุงใส่ของ ขวดน้า
เครื่องนุ่งห่ม เชือก
เช่น

"ขยะ" จำกสิ่งของชิ้นเล็กที่กลำยเป็นปัญหำใหญ่ระดับประเทศเข้ำขั้นวิกฤต โดย
กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยำกรธรรมชำติและสิ่งแวดล้อมรำยงำนว่ำไทยมีปริมำณถึง
27.8 ล้ำนตัน หรือ 1.15 กิโลกรัมต่อคนต่อวัน

สำเหตุขยะมีปริมำณมำก ได้แก่ จำนวนประชำกรมำกขึ้น เพรำะขยะเกิดจำกสิ่งของ
ที่อยู่ในชีวิตประจำวัน กำรกำจัดขยะผิดวิธีทำให้ขยะเพิ่มขึ้นเป็นมลภำวะสิ่งแวดล้อม และกำร
นำขยะกลับมำใช้ประโยชน์ยังมีน้อย เช่น กำรรีไซเคิล

กำรใช้หลัก 7R มีเป้ำหมำยลดกำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติที่ผลิตวัสดุต่ำงๆ กำรใช้
อย่ำงคุ้มค่ำที่สุดก่อนเป็นขยะ และลดปริมำณขยะในครัวเรือนที่กระทบระบบนิเวศซึ่ง
ครอบคลุมกำรจัดกำรขยะประสิทธิภำพสูงสุด

Reduce คือ ลดกำรใช้ เลือกบริโภคและใช้ทรัพยำกรเท่ำที่จำเป็นให้เกิดประโยชน์
สูงสุด จึงช่วยลดปริมำณขยะโดยตรง เป็นวิธีทำได้ง่ำยสุดและช่วยชะลอทรัพยำกรธรรมชำติที่
จะถูกนำมำใช้ตั้งแต่ต้นทำง

Reuse ใช้ซ้ำคุ้มค่ำที่สุด จนหมดอำยุใช้งำน เช่น ถุงพลำสติก, ถุงกระดำษ, ขวดแก้ว,
เสื้อผ้ำ อำจนำสิ่งเหล่ำนี้ไป DIY ทำสิ่งของด้วยตัวเอง เช่น เครื่องมือเครื่องใช้ อุปกรณ์อำนวย
ควำมสะดวก สิ่งประดิษฐ์ต่ำงๆ

Recycle คือ กำรนำวัสดุที่หมดสภำพแล้วมำแปรสภำพหรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์
ใหม่กลับมำใช้ประโยชน์ได้อีกครั้ง พลำสติกหลำยชนิดในปัจจุบันสำมำรถนำกลับมำรีไซเคิล
ได้ เช่น พอลิโพรพิลีน พอลิเอทิลีน

Replace คือ กำรใช้วัสดุที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมแทนที่กำรใช้พลำสติกหรือโฟม
แบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง โดยเลือกใช้วัสดุที่ย่อยสลำยได้เองตำมธรรมชำติ เช่น บรรจุภัณฑ์ใบตอง
ภำชนะใส่อำหำรชำนอ้อย หลอดดูดกระดำษ

Refill คือ กำรเลือกใช้สินค้ำแบบเติม ไม่เพิ่มขยะเกินควำมจำเป็น บรรจุภัณฑ์
พลำสติก เช่น เครื่องดื่ม สบู่ ยำสระผม ซื้อแบบเติมขวดเก่ำแทนกำรซื้อใหม่ รวมถึงเลือกซื้อ
ขนำดใหญ่ขึ้นใช้บรรจุภัณฑ์น้อยชิ้น

Repair คือ กำรซ่อมแซมให้ใช้งำนได้ใหม่อย่ำงคุ้มค่ำก่อนตัดสินใจซื้อใหม่ เช่น กำร
เย็บเสื้อผ้ำที่ขำดเล็กน้อย ทำสีเฟอร์นิเจอร์เก่ำ ซ่อมแซมเครื่องใช้ไฟฟ้ำที่ชำรุด รวมถึงควรใช้
ทะนุถนอมเพื่อยืดอำยุใช้งำนนำนขึ้น

Return คือ กำรเลือกสินค้ำที่ใช้บรรจุภัณฑ์หมุนเวียน โดยสำมำรถส่งกลับสู่ผู้ผลิต
ได้ เช่น กำรใช้ขวดแก้วแทนพลำสติกหรือกำรนำขวดพลำสติกส่งคืนที่ตู้บริกำรจุดต่ำงๆ หรือ
กำรเลือกสินค้ำเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เช่น ฉลำกเขียว

พลำสติกเป็นวัสดุสังเครำะห์มีบทบำทมำกในชีวิตประจำวัน คุณสมบัติรำคำถูก
น้ำหนักเบำ แข็งแรง ทนทำน เป็นที่นิยมและปริมำณใช้งำนเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง เช่น ถุงพลำสติก
บรรจุภัณฑ์อำหำร ของเล่น เฟอร์นิเจอร์

ปัญหำขยะพลำสติกเป็นมลพิษสำคัญ เนื่องจำกปริมำณใช้งำนเพิ่มขึ้น โดยเป็นสำรที่
คงทนทำให้กำรสลำยตัวโดยธรรมชำติช้ำมำกเกิดกำรเสื่อมโทรมคุณภำพดินและน้ำ กำรเผำ
ทำลำยยังก่อให้เกิดภำวะโลกร้อนด้วย

รีไซเคิล (Recycle) คือ กำรนำวัสดุที่ใช้จดหมดสภำพแล้วแปรรูปกลับมำใช้ใหม่
เป็นกำรส่งคืนกลับสู่กระบวนกำรผลิตผ่ำนวงจรกำรมีส่วนร่วมในชีวิตประจำวันของสังคม
แทนกำรทิ้งไปยังถังขยะและจบที่หลุมฝังกลบ

พลำสติกรีไซเคิล 7 ประเภท ได้แก่ PET / PETE /PE พอลิเอทธิลีนเทเรฟธำเลท
(Polyethylene Terephthalate) ลักษณะ ใส แข็ง ทนแรงกระแทกดี ไม่เปรำะแตกง่ำย และกัน
แก๊สซึมผ่ำนดี มองทะลุได้ เช่น ขวดน้ำเปล่ำ ขวดน้ำอัดลม ขวดน้ำมันพืช เป็นต้น

HDPE พอลิเอธิลีนควำมหนำแน่นสูง (High Density Polyethylene) บรรจุภัณฑ์
พลำสติกสีขำวและสีอื่นที่เป็นสีทึบ ขวดชนิดนี้จะเหนียวและทนทำนกว่ำ PET เช่น ขวดนม
ขวดแชมพู ขวดน้ำยำปรับผ้ำนุ่ม ผลิตภัณฑ์ซักผ้ำ กระปุกยำ เป็นต้น

PVC โพลีไวนิล คลอไรด์ (Polyvinylchloride) เป็นวัสดุแบบแข็งหรือเป็นยำง
นอกจำกท่อพีวีซีแล้ว พวกของเล่นเด็ก ผ้ำม่ำนห้องน้ำ แผ่นพลำสติกทำประตู หนังเทียม ข้อดี
คือทนต่อน้ำมัน และกันกลิ่นได้ดี แต่ไม่ทนควำมร้อน

LDPE พอลิเอทิลีนควำมหนำแน่นต่ำ (Low Density Polyethylene) เป็นฟิล์ม
พลำสติกยืดหยุ่นได้ เช่น ถุงพลำสติกมีหูหิ้ว หลอดพลำสติกพลำสติกแรปห่ออำหำร มีควำม
ใส ทนควำมร้อน คงรูป เหนียว ทนสำรเคมีและน้ำมัน

PP พอลิโพรพิลีน (Polypropylene) เป็นพลำสติกทนควำมร้อน คงรูป เหนียว และ
ทนต่อสำรเคมี น้ำมัน ใช้ในไมโครเวฟได้มีควำมปลอดภัยไม่ทิ้งสำรตกค้ำงเมื่อสัมผัสกับ
อำหำร เช่น ชำม จำน ขวดซอส แก้วโยเกิร์ต ขวดบรรจุยำ

PS พอลิสไตรีน (Polystyrene) เป็นพลำสติกใส แต่เปรำะแตกง่ำย ควรเลี่ยงกำรใช้
งำน เพรำะย่อยสลำย และรีไซเคิลยำก เช่น แก้วน้ำชนิดใช้ครั้งเดียวทิ้ง แผ่น CD/DVD กล่อง
อำหำร กล่องโฟม แผงสวิตช์ไฟ ฉนวนควำมร้อน

พลำสติก อื่นๆ (Other) ซึ่งไม่ได้ระบุชื่อจำเพำะ แต่ไม่ใช่พลำสติกใน 6 ชนิดที่กล่ำว
ข้ำงต้น แต่สำมำรถนำมำหลอมใหม่ได้ อำจเป็นได้ทั้ง พอลิคำร์บอเนต (pc) , ไทรแทนหรือโค
พอลิเอสเตอร์ (Copolyester) และอื่นๆ

มลพิษสิ่งแวดล้อม คือ กำรเปลี่ยนแปลงจำกเสียสมดุลทำงด้ำนกำยภำพชีวภำพ
ควำมสมบูรณ์สิ่งมีชีวิตเนื่องจำกกำรกระทำมนุษย์ จึงมีผลกระทบต่อโดยตรงหรือทำงอ้อม
ผ่ำนทรัพยำกรธรรมชำติ

มลพิษที่มนุษย์สร้ำงสะสมไว้ไม่ได้ส่งผลกระทบทันทีแต่ส่งผลไปยังรุ่นลูกหลำน
เช่น สำรตะกั่วในดินเป็นสำรพิษอันตรำย เด็กเล็กหรือทำรกในครรภ์มำรดำที่ได้รับสำรตะกั่ว
สมองจะไม่พัฒนำอย่ำงเต็มศักยภำพ

ผลกระทบมลพิษสิ่งแวดล้อมเป็นอันตรำยสุขภำพ เช่น โรคทำงเดินหำยใจ มะเร็ง
ระบบประสำท ซึ่งอำจเรื้อรังรักษำได้ยำก สำรพิษในอำกำศอยู่นำนกระจำยไกล สำรเคมีบำง
ชนิดทำปฏิกิริยำกันเกิดสำรใหม่อันตรำย

กำรเกิดฝนกรด โดยก๊ำซซัลเฟอร์ไดออกไซด์กับน้ำจะกลำยเป็นกรดซัลฟิวริก
อันตรำยต่อสิ่งมีชีวิต แม้สิ่งก่อสร้ำงเองก็กระทบเช่นกัน มลพิษเป็นสำเหตุปรำกฏกำรณ์เรือน
กระจกปกคลุมชั้นบรรยำกำศสะสมควำมร้อน

ปัญหำสิ่งแวดล้อมปัจจุบันที่เกิดจำกสำรพิษที่มนุษย์ก่อทำให้ทรัพยำกรธรรมชำติ
ลดลง ทั้งมลภำวะทำงดิน น้ำ และอำกำศ ถ้ำไม่รีบทำกำรแก้ไขจะส่งผลกระทบระยะยำวต่อ
วิวัฒนำกำรสิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลก

มลพิษในดิน (Soil Pollution) คือกำรเสื่อมคุณภำพหรือภำวะกำรปนเปื้อนด้วย
สำรพิษมำกเกินไป ส่งผลให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงจนเป็นอันตรำยต่อกำรดำรงชีวิตของ
สิ่งมีชีวิต อีกทั้งยังไม่เหมำะสมใช้ประโยชน์อื่นๆ

มลพิษทำงน้ำคือสภำพน้ำที่ถูกเจือปนด้วยมลพิษทั้งสำรประกอบอินทรีย์และ
อนินทรีย์ที่มำกพอจะทำให้เกิดควำมเสียหำยต่อคุณภำพน้ำ ระบบนิเวศ รวมทั้งก่อให้เกิด
อันตรำต่อสิ่งมีชีวิตชนิดต่ำง ๆ

มลพิษทำงอำกำศ (Air Pollution) คือ ภำวะอำกำศที่มีสำรเจือปนปริมำณมำกพอ
และนำนพอทำให้เกิดผลเสียต่อสิ่งมีชีวิตและวัสดุต่ำงๆ โดยอำจเป็นธำตุหรือสำรประกอบ
ธรรมชำติหรือมนุษย์สร้ำงเช่น ฝุ่ นละออง โลหะหนัก

ไมโครพลำสติกมีเส้นผ่ำนศูนย์กลำงอนุภำคเล็กกว่ำ 5 มิลลิเมตร มักเกิดกำรย่อย
สลำยหรือแตกหักของขยะพลำสติกขนำดใหญ่หรือที่มีขนำดเล็กอยู่แล้วตำมวัตถุประสงค์
กำรใช้งำน อนุภำคอำจมีรูปร่ำงที่แน่นอนหรือไม่ก็ได้

ไมโครพลำสติกส่งผลระยะยำวเช่น โรคมะเร็งหำกฝังในร่ำงกำยเพรำะปล่อยพิษ
หรือโลหะหนักที่ติดจำกสิ่งแวดล้อมเข้ำสู่เนื้อเยื่อเป็นตัวกลำงนำสำรพิษโดยมีคุณสมบัติดูด
ซับ เช่น DDT ในน้ำซึ่งสัตว์เล็กในทะเลที่กินเกิดกำรสะสมตกค้ำง

บทที่4วัสดุในชีวิตประจำวัน_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม2 / 2567.pdf

More Related Content

What's hot

Similar to บทที่4วัสดุในชีวิตประจำวัน_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม2 / 2567.pdf

More from Wichai Likitponrak

บทที่4วัสดุในชีวิตประจำวัน_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม2 / 2567.pdf