บท2ระบบนิเวศ_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม1 / 2567.pdf

บทที่ 2 ระบบนิเวศ (Ecosystem)
รายวิชาวิทยาศาสตร์ 5 (ว23101) ภาคเรียนที่ 1
ปีการศึกษา 2566 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตาแหน่งครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพิเศษ (คศ.3)
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนวัดราชบพิธ
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 1 กรุงเทพมหานคร

แนะนาครูผู้สอน
นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ตาแหน่งครู วิทยฐานะครูชานาญการพิเศษ (คศ.3)
ประวัติการศึกษา :
◦ พ.ศ. 2545 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 (วิทย์-คณิต) โรงเรียนวัดราชบพิธ สพม.กท.1 (ร.บ.116)
◦ พ.ศ. 2549 วิทยาศาสตรบัณฑิต (เกรียตินิยมอันดับ 2) สาขาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์
มหาวิทยาลัยมหิดล
◦ พ.ศ. 2551 ศึกษาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ เอกเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
◦ พ.ศ. 2552 ประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
◦ พ.ศ. 2555 สาธารณสุขศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ เอกสาธารณสุขศาสตร์
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
◦ พ.ศ. 2558 ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการประเมินและการวิจัยทางการศึกษา
เอกวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคาแหง

การเรียนรู้ที่มีส่วนร่วมของนักเรียน :Active learning
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ครูวิชัยลิขิตพรรักษ์ ตาแหน่งครู วิทยฐานะครูชานาญการพิเศษ(คศ.3)กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนวัดราชบพิธ สพม.กท.1




สิ่งมีชีวิต
ประชากร
กลุ่ม/สังคมสิ่งมีชีวิต
ระบบนิเวศ
ไบโอม/ชีวนิเวศ
โลกสิ่งมีชีวิต
Organism
Population
Community
Ecosystem
Biome
Biosphere
การจัดลาดับในระบบนิเวศไม่สามารถสลับได้

organism
population
community
ecosystem
biosphere



ห่วงโซ่อาหาร
และสายใยอาหาร
ทิศทางเดียว หลายทิศทาง

เซคิดิสก์ ลักซ์มิเตอร์

https://bit.ly/3o0G4zB https://bit.ly/2XSLces

สมดุลระบบนิเวศ : 2 กระบวนการ
1. การหมุนเวียนวัฏจักรสาร
โดยจุลินทรีย์ผู้ย่อยสลาย
2. การถ่ายทอดพลังงาน
ตามกฎ 10% (ลดลงต่อเนื่อง)

สรุป : องค์ประกอบในระบบนิเวศและกระบวนการสมดุลระบบนิเวศ
องค์ประกอบมีชีวิต
องค์ประกอบไม่มีชีวิต
การหมุนเวียนวัฏจักรสาร
การถ่ายทอดพลังงาน 10%
90%
10%
10%
10% สูญเสียความร้อน
ถ่ายทอด

พีระมิดทางนิเวศวิทยา (ecological pyramid) มี 3 ประเภท คือ 1. พีระมิดพลังงาน / 2. พีระมิดมวลชีวภาพ / 3. พีระมิดจานวน
โดยเขียนตามลาดับสิ่งมีชีวิตในห่วงโซ่อาหารจากฐานที่เป็นผู้ผลิตไปยังยอดที่เป็นผู้บริโภคอันดับสุดท้าย
10000 kcal
1000 kcal
100 kcal
10 kcal
9000 kcal
900 kcal
90 kcal

ระบบนิเวศ (Ecosystem) : ระบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต และสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
เพื่อการรักษาสมดุลอย่างต่อเนื่อง 2 กระบวนการ คือ หมุนเวียนวัฏจักรสารและถ่ายทอดพลังงาน 10%
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตเชิงอาหาร แบ่งเป็น
(+) ได้ประโยชน์เชิงอาหาร / (-) เสียประโยชน์เชิงอาหาร / (0) ไม่ได้และไม่เสียประโยชน์เชิงอาหาร เช่น
(+,+) ได้แก่ ภาวะพึ่งพา (mutualism) / ภาวะได้ประโยชน์ร่วมกัน(protocooperation)
(+,-) ได้แก่ ภาวะล่าเหยื่อหรือกินพืช (predation or herbivore) /
ภาวะปรสิต (parasitism)
(-,-) ได้แก่ ภาวะแก่งแย่งแข่งขัน (competition)
(+,0) ได้แก่ ภาวะเกื้อกูลหรืออิงอาศัย (commensalism)
(0,0) ได้แก่ ภาวะเป็นกลาง (neutralism)

ผู้ผลิต ผู้บริโภค(พืช)
อันดับ 2
ผู้บริโภค(สัตว์)
อันดับ 3
เฉพาะสีเขียวกับสีม่วง
(โพรโทซัว)
สร้างน้าตาลและสะสมเป็นแป้ง
ผู้บริโภค(พืชและสัตว์)
อันดับ 1 และ 2

สาหร่ายสีเขียว (ขนาดใหญ่/หลายเซลล์) จัดเป็นโปรติสต์
ไม่ใช่พืชเนื่องจากไม่มีระบบเนื้อเยื่อและเอ็มบริโอ
: จัดอยู่ในกลุ่มโพรโทซัวไม่ใช่พืช

Herbivore : วัว Carnivore : เสือ Omnivore : มนุษย์ Scavenger : นกแร้ง
สิ่งมีชีวิตกินทั้งซากพืชและซากสัตว์ = Detitrivore เช่น ไส้เดือนดิน กิ้งกือ
สัตว์

อันดับการบริโภค (consumer level) : ไม่นับพืช
ลาดับในห่วงโซ่อาหาร (trophic level) : นับพืชด้วย
ประกอบด้วยกี่ห่วงโซ่ อะไรบ้าง
สิ่งมีชีวิตใดเป็น
อันดับ 2 ในห่วง
อาหารบ้าง
สิ่งมีชีวิตใด
เป็นผู้บริโภค
อันดับ 2 บ้าง
หญ้า
ผึ้ง
ตั๊กแตน
งู
นกอินทรีย์
กบ
วัว
สิงโต ไก่

ฟังไจ (Fungi) : เห็ด รา ยีตส์
มอเนอร่า (Monera) : แบคทีเรีย

อันดับการบริโภค (consumer level)
: ไม่นับเริ่มต้นผู้ผลิต
ลาดับในห่วงโซ่อาหาร (trophic
level) : ต้องนับเริ่มต้นจากผู้ผลิต
100 kcal
กินอาหารทิศทางเดียว อาหารชนิดเดียว
สายใยอาหาร (food web) หลายทิศทาง
10 kcal 1 kcal 0.1 kcal

ซึ่งมีความซับซ้อนหลาก
ชนิดกินได้หลายทิศทาง

100 kcal 10 kcal 1 kcal 0.1 kcal
100 kcal
10 kcal
1 kcal
0.1 kcal

พีระมิดนิเวศวิทยา (Ecological pyramid) ฐานกว้าง (หัวตั้ง) และฐานแคบ (หัวกลับ)
พีระมิดการถ่ายทอดพลังงาน (10%) ลดลง
ต่อเนื่อง เป็นแบบฐานกว้างเสมอ
พีระมิดจานวนสิ่งมีชีวิต
พีระมิดการสะสมสารพิษในห่วงโซ่อาหาร / ไบโอแมกนิฟิเคชั่น
เพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็น
แบบฐานแคบเสมอ
1
10
100
1000
10000

สถานการณ์ที่กาหนดให้มีสิ่งมีชีวิตต่อไปนี้
ผู้ผลิต
ผู้บริโภคพืช
ผู้บริโภคสัตว์
ผู้บริโภคอันดับสุดท้าย

1. ภาวะพึ่งพากัน (Mutualism +,+)
2. ภาวะได้ประโยชน์ร่วมกัน (Protocooperation +,+)
3. ภาวะอิงอาศัยหรือภาวะเกื้อกูล (Commensalism +,0)
4. ภาวะปรสิต (Parasitism +,-)
5. ภาวะล่าเหยื่อ (Predation +,-)
6. ภาวะแก่งแย่ง (Competition -,- )
7. ภาวะเป็นกลาง (neutralism 0,0)
2.
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตเชิงอาหาร
4.
5.
3.
4.
3.
1.
5.
ระบุเฉพาะหมายเลข

ภาวะได้ประโยชน์ร่วมกัน
ภาวะปรสิต
ภาวะล่าเหยื่อ
ภาวะอิงอาศัย
ภาวะปรสิต
ภาวะอิงอาศัย
ภาวะพึ่งพากัน
ภาวะล่าเหยื่อ
ตัวอย่างความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตเชิงอาหาร

แบคทีเรียปมรากถั่ว (ไรโซเบียม) : ถั่วได้ไนโตรเจน (+) และ แบคทีเรียได้ที่อยู่อาศัย (+)
ภาวะพึ่งพากัน (Mutualism +,+)
ไม่สามารถแยกกันดารงชีวิตได้
(ฝอยลม)

ความสัมพันธ์แบบได้ประโยชน์ร่วมกัน (Protocooperation : + ,+ ) หมายถึง การอยู่ร่วมกันของ
สิ่งมีชีวิต 2 ชนิด โดยก็ได้รับประโยชน์ซึ่งกันและกัน แม้แยกกันอยู่ก็สามารถดารงชีวิตได้ตามปกติ เช่น แมลงกับ
ดอกไม้ ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล (sea anemone) มดดากับเพลี้ย นกเอี้ยงกับควาย เป็นต้น

ไลเคนส์อยู่บนต้นไม้ใหญ่จึงได้ที่อยู่อาศัย (+) ส่วนต้นไม้ใหญ่ไม่ได้และไม่เสียประโยชน์ใด ๆ (0)
ภาวะอิงอาศัยหรือภาวะเกื้อกูล
(Commensalism +,0)
พลูด่าง / เฟิร์น

ความสัมพันธ์แบบแข่งขัน (Competition : - ,-) หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิตที่มีการแย่ง
ปัจจัยในการดารงชีพเหมือนกันจึงทาให้เสียประโยชน์ทั้งสองฝ่ าย เช่น เสือ , สิงโต , สุนัขป่ าแย่งชิงกัน
ครอบครองที่อยู่อาศัยหรืออาหารพืชหลายชนิดที่เจริญอยู่ในบริเวณเดียวกัน เป็นต้น

ภาวะเป็นกลาง (Neutralism : 0 , 0) เป็นความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตที่ไม่มีผลอะไรต่อกันต่าง
ฝ่ ายต่างไม่ได้รับประโยชน์และไม่เสียประโยชน์ เช่น ต้นไม้ใหญ่กับไส้เดือนดิน นกอินทรีย์และนกฮูกที่อาศัยอยู่
ในป่ า เป็นต้น

ภาวะปรสิต (Parasitism +,-) แบ่งเป็น ปรสิตภายนอก : เห็บ หมัด เหา ยุง ปลิง
ปรสิตภายใน : พยาธิ โพรโทซัว จุลิยทรีย์ก่อโรค
ปรสิตขนาดเล็กเข้าไปอาศัยได้ประโยชน์ (+) ส่วนโฮสต์ขนาดใหญ่ถูกอาศัยเสียประโยชน์ (-)
(ฝอยทอง)

ภาวะล่าเหยื่อ (Predation +,-)
การควบคุมทางชีวภาพ = สมดุลประชากร
ผู้ล่าขนาดเล็กใหญ่ได้อาหาร (+) ส่วนเหยื่อขนาดเล็กตายเป็นอาหาร (-)

ความสัมพันธ์ของจานวนประชากรสิ่งมีชีวิต
ทั้งสองชนิดนี้เป็นอย่างไร
คาตอบ จานวนของประชากรสิ่งมีชีวิตทั้งสองชนิดแปรผัน
ตามกัน นั่นคือ เมื่อจานวนกระต่ายป่าเพิ่มขึ้น จานวนแมว
ป่าลิงซ์ก็จะเพิ่มขึ้น ถึงจุดหนึ่งจานวนกระต่ายป่าจะลดลง
ทาให้จานวนแมวป่าลิงซ์ลดลงตาม
การควบคุมทางชีวภาพเพื่อรักษาสมดุล
จานวนประชากร (Biological control)

เป็นแบบ (+ , -) เหมือนกัน

เพิ่มเติม : ภาวะมีการหลั่งสารยับยั้งการเจริญเติบโต (antibiosis) หมายถึง สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งหลั่ง
สารออกมาแล้วมีผลต่อการอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตอีกชนิดหนึ่ง(0,-) เช่น ราเพนิซิลเลียมที่หลั่งสารปฏิชีวนะเพื่อ
ยับยั้งแบคทีเรีย (ยาฆ่าเชื้อเพนนิซิลิน) เป็นต้น

แบคทีเรีย E.coli
ในลาไส้มนุษย์
เชื้อราแอสเปอจิลัส
ต้นฝอยทอง
ต้นฝอยลม
เชื้อราแอสเปอจิลัส
ในเมล็ดธัญพืช
แบคทีเรีย E.coli
ต้นฝอยทองกับ
ต้นไม้ใหญ่
ต้นฝอยลมกับต้นไม้ใหญ่
หรือการกินพืชโดยผู้บริโภคพืชชนิดต่าง ๆ

ต้นหม้อข้าวหม้อแกงลิงหรือกาบหอยแครงกับหนอนแมลง : ล่าเหยื่อ (+ , -) เพื่อดูดซึมธาตุไนโตรเจนในการสร้างอาหาร
เป็นผู้ล่าแต่ไม่ใช่ผู้บริโภคโดยยังคงเป็นพืชผู้ผลิตในระบบนิเวศ

อุณหภูมิ ควบคุมการเจริญเติบโต การสืบพันธุ์และการแพร่กระจายของสิ่งมีชีวิต เช่น หมีขั้วโลกหรือ
สัตว์ในเขตหนาวมีขนยาวปกคลุม มีชั้นไขมันใต้ผิวหนังหนา การอพยพของนกปากห่างจากสภาพอุณหภูมิต่ามาอยู่
ที่อุณหภูมิที่เหมาะสมกว่าชั่วคราว เป็นต้น
การอพยพโยกย้ายถิ่นฐาน
การจาศีล
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมที่เป็นปัจจัยกายภาพ (องค์ประกอบไม่มีชีวิต)

แสง มีผลต่อการสร้างอาหารของพืช การสืบพันธุ์ของสัตว์บางชนิด เช่น สัตว์เลี้ยงลุกด้วยน้านมและนกใน
เขตอบอุ่นและเขตหนาว ระบบสืบพันธุ์ของสัตว์พวกนี้จะขึ้นอยู่กับช่วงเวลาที่ได้รับแสงในแต่ละฤดู การหุบและ
บานของดอกไม้ การออกหากินของสัตว์ เป็นต้น

ความชื้นหรือน้า เช่น หนูแกงการูเป็นสัตว์ทะเลทราย โดยกินเมล็ดพืชที่แห้งเป็นอาหารเท่านั้นโดย
ไม่ได้ดื่มน้าเลย แต่ร่างกายผลิตน้าจากเมแทบอลิซึมและมีการสูญเสียน้าน้อยมาก ต้นกระบองเพชรอวบน้าเพื่อกัก
เก็บน้าและเปลี่ยนใบเป็นหนามเพื่อลดการคายน้า เป็นต้น
หนูแกงการูเป็นสัตว์ทะเลทราย

แก๊ส แก๊สที่สำคัญสำหรับสิ่งมีชีวิต ออกซิเจน คำร์บอนไดออกไซด์ และไนโตรเจน โดยเฉพำะแก๊ส
ออกซิเจนมีความสาคัญในการดารงชีวิตของสิ่งมีชีวิตเกือบทุกชนิด สิ่งมีชีวิตที่อยู่บนบกจะได้รับแก๊สออกซิเจนอย่ำง
พอเพียง แต่สิ่งมีชีวิตที่อยู่ในน้ำแก๊สออกซิเจนจะเป็นปัจจัยจำกัดในกำรดำรงชีพที่สำคัญ
ดิน ดินเป็นที่อยู่อำศัยและให้แร่ธำตุแก่พืชและสัตว์องค์ประกอบสำคัญของดินคือ แร่ธำตุในดิน อำกำศ
ควำมชื้น และปริมำณสำรอินทรีย์ในดิน ดังนั้นลักษณะของดินจึงมีอิทธิพลต่อพืชและสัตว์มำก สัตว์ได้รับธำตุจำกกำร
บริโภคพืชหรือบริโภคแร่ธำตุจำกดินโดยตรง เช่น สัตว์ป่ าได้รับแร่ธาตุจากการกินดินโป่ ง เป็นต้น
ความเป็นกรด-เบสของดินและน้า หรือเรียกว่ำค่ำ pH เป็นปัจจัยที่เกิดจำกปฏิสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับที่อยู่
อำศัยแต่ละแห่งตัวอย่ำงเช่น กำรย่อยสลำยสำรอินทรีย์ของแบคทีเรียและรำ ทำให้บริเวณนั้นมีสภำพของควำมเป็นกรด
สูง หรือกำรขับถ่ำยของเสียของสิ่งมีชีวิตบำงชนิด เช่น สัตว์ขับถ่ายปัสสาวะลงในดินและน้าบริเวณนั้นเป็นเวลานานทา
ให้มีสภาพ pH ค่อนข้างต่า และเป็นกรด เป็นต้น

ความหลากหลายทางชีวภาพ (biodiversity) หมายถึง การมีสิ่งมีชีวิตนานาชนิด นานาพันธุ์ในระบบ
นิเวศอันเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย ซึ่งมีมากมายและแตกต่างกันทั่วโลก ได้แก่ 1. ความหลากหลายชนิดพันธุ์ (species)
2.ความหลากหลายสายพันธุ์ (genetic) 3.ความหลากหลายระบบนิเวศ (ecosystem)

1. ความหลากหลายทางพันธุกรรมหรือสายพันธุ์ (genetic diversity) เป็นความแปรผันทางพันธุกรรม
ที่เกิดขึ้นในประชากรของสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน เช่น มนุษย์ยุโรป มนุษย์เอเชีย และมนุษย์แอฟริกา เป็นต้น

2. ความหลากหลายทางชนิด (species diversity) เป็นความแปรผันที่เกิดขึ้นในระดับกลุ่มของสิ่งมีชีวิต เช่น
หมู หมา กาไก่ เห็ด รา ยีสต์ แบคทีเรีย ไวรัส มอส เฟิร์น หญ้า อ้อย ดาวเรือง สัก สน ดาวทะเล พยาธิ เป็นต้น

3. ความหลากหลายทางระบบนิเวศ (ecological diversity) เป็นความหลากหลายของระบบนิเวศ
แต่ละแหล่ง เช่น ระบบนิเวศบนบก (ป่ าไม้ ทะเลทราย ทุ่งหญ้า) ระบบนิเวศเเหล่งน้า (น้าจืด น้าเค็ม น้ากร่อย)

Adaptation
การปรับตัวของสิ่งมีชีวิตใน
สิ่งแวดล้อม (Adaptation)
1. การปรับตัวด้านรูปร่างลักษณะ
( morphological adaptation)
2.การปรับตัวด้านสรีระการทางาน
ในร่างกาย
( physiological adaptation )
3.การปรับตัวด้านพฤติกรรม
( behavioral adaptation)

ทะเลทราย
(ทุ่งหญ้าเขตร้อน : ไทย)

ระดับอุณหภูมิเฉลี่ยต่อปี
(องศาเซลเซียส)
ปริมาณน้าฝนเฉลี่ยต่อปี (เซนติเมตร)
เกณฑ์ที่ใช้ในการจาแนกไบโอม
หรือชีวนิเวศบนบก ประกอบด้วย

ปริมาณน้าฝนเฉลี่ยต่อปี
มาก
น้อย
สูง
ต่า ทุนดรา
ทุ่งหญ้าเขตร้อน
(สะวันน่า)
เขตอบอุ่น
ป่ าสน
A
B
C
D
E
F
ป่ าฝนเขตร้อน

มาก
น้อย
สูง
ต่า
ทุนดรา
ป่ าผลัดใบ
ป่ าสน

ทุนดรา/ขั้วโลก
ป่ าผลัดใบ
ป่ าสน
สูง
ต่า
น้อย
มาก

ทุ่งหญ้า
เบญจพรรณ
เต็งรัง
ดิบเขตร้อน

ป่ าดิบเขา
ป่ าสนเขา
ป่ าเต็งรัง
ป่ าเบญจพรรณ
ป่ าดิบแล้ง
ป่ าดิบชื้น
ป่ าพรุ ป่ าชายเลน
เรียงตามลาดับความสูงจากน้าทะเลจากสูงไปต่า

ป่ าบนภูเขาสูงเป็นแหล่งต้น
น้าลาธารฝนมากชื้นสูง
พบการเกิดไฟป่ าประจาทุกปี
พืชหลัก เช่น เต็ง รัง หญ้าเพ็ก

ป่ าไม่ผลัดใบบนภูเขาสูง อากาศหนาวเย็น
พบสนสองใบและสนสามใบ
ป่ าไม้สาคัญทางเศรษฐกิจ
พืชหลัก ได้แก่ สัก ประดู่ แดง ชิงชัน มะค่าโมง

ป่ าไม้ที่มีอุณหภูมิและปริมาณน้าฝนค่อนข้าง
สูง พบสิ่งมีชีวิตหลากหลายที่สุด
ป่ าไม่ผลัดใบค่อนข้างโปร่งพบบริเวณหุบ
เขา ไหล่เขาและที่ราบเชิงเขา

ป่ าที่พบในบริเวณน้ากร่อยปากแม่น้าออก
ทะเล เป็นแหล่งอนุบาลสัตว์ทะเล
ป่ าที่พบในบริเวณน้าจืดท่วมขังพบ
เฉพาะภาคใต้ที่มีฝนตกหนักต่อเนื่อง

สัตว์ที่พบได้ในป่าเบญจพรรณมีหลายชนิด เช่น กวางป่า เก้ง กระทิง
กระจง หมีควาย หมูป่า ลิง ค่าง ชะนี ชะมด หมาใน หมาป่า นกเงือก
สีน้าตาล นกกก นกขุนทอง ไก่ป่า กบภูเขา กิ้งก่า ตะกวด ฯลฯ

สัตว์ที่พบได้ในป่าเต็งรังมีหลายชนิด เช่น เก้ง กระต่ายป่า สุนัขจิ้งจอก ตุ่น
บ่าง กระรอกหลากสี กระแต งูจงอาง งูเหลือม งูหลาม นกหัวขวานด่าง
แคระ ฯลฯ

สัตว์ที่พบได้ในป่าดิบเขามี
หลายชนิด เช่น กวางป่า
หมูป่า เลียงผา กวางผา ลิง
อ้ายเงียะ ลิ่นเล็ก พังพอน
เหลือง หมูหริ่ง หมาหริ่ง
หมีควาย เสือดาว นกเงือก
คอแดง ไก่ฟ้าหลังขาว นก
แว่นสีเทา นกขัติยา เต่าปูลู
เต่าจัน กะท่าง
อึ่งกรายตาขาว ฯลฯ

สาคัญทางเศรษฐกิจ แหล่งต้นน้าลาธาร
ไฟป่ า

เลือกเขียนตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในแต่ละป่ ามา 5 ชนิด

อาณาจักรสิ่งมีชีวิต แบ่งออกเป็น 5 อาณาจักร ได้แก่
1. อาณาจักรมอเนอรา (Kingdom Monera) เช่น แบคทีเรีย สาหร่ายสีเขียวแกมน้าเงิน
2. อาณาจักรโพรทิสตา (Kingdom Protista) เช่น โพรโทซัว สาหร่ายสีเขียว สาหร่ายสีแดง ไดอะตอม
3. อาณาจักรฟังไจ (Kingdom Fungi) เช่น เห็ด รา ยีสต์
4. อาณาจักรพืช (Plant Kingdom) เช่น พืชชั้นต่าไม่มีท่อลาเลียง พืชชั้นสูงมีท่อลาเลียง
5. อาณาจักรสัตว์ (Kingdom Animalia) เช่น สัตว์ชั้นต่าไม่มีกระดูกสันหลังสัตว์ชั้นสูงมีกระดูกสันหลัง
ความหลากหลายทางชีวภาพ : ความหลากหลายของชนิดสิ่งมีชีวิต

สิ่งมีชีวิตชนิดที่เซลล์ยังไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียสสารพันธุกรรมจึงกระจายอยู่ทั่วเซลล์ซึ่งเซลล์ลักษณะ
นี้ เรียกว่า เซลล์โพรคาริโอต (prokaryotic cell) ประกอบด้วย สิ่งมีชีวิตพวกแบคทีเรีย (bacteria) และ
สาหร่ายสีเขียวแกมน้าเงินหรือไซยาโนแบคทีเรีย (cyanobacteria)
อาณาจักรมอเนอรา (Kingdom Monera)

เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเซลล์ชนิดยูแคริโอต มีทั้งชนิดเซลล์เดียวและหลายเซลล์ ได้แก่ โพรโทซัว
(protozoa) และสาหร่ายชนิดต่าง ๆ (algae) ได้แก่ สาหร่ายสีเขียว สาหร่ายสีน้าตาล สาหร่ายสีแดง
สาหร่ายน้าตาลแกมทองเช่น ไดอะตอม (diatom)
อาณาจักรโพรติสตา (kingdom protista)

อาณาจักรฟังไจ (Kingdom Fungi)
สิ่งมีชีวิตพวกเห็ดรา ตัวอย่างเช่น ราขนมปัง ยีสต์ ราเขียว ราดา เห็ตต่าง ๆ มีบทบาทสาคัญในระบบ
นิเวศ โดยทาหน้าที่เป็นผู้ย่อยสลายอินทรียสารทาให้มีการหมุนเวียนวัฏจักรสารต่าง ๆ ในระบบนิเวศ

เป็นสิ่งมีชีวิตที่เนื้อเยื่อส่วนใหญ่ประกอบด้วยหลายเซลล์ มีนิวเคลียส มีผนังเซลล์ ห่อหุ้ม
เคลื่อนที่ไม่ได้ ไม่มีอวัยวะเกี่ยวกับความรู้สึก มีคลอโรฟิลล์ (chlorophyll) ซึ่งเป็นสารสีเขียวในเม็ด
สีเขียว (chloroplast) ช่วยในการสังเคราะห์ด้วยแสงสร้างอาหาร
อาณาจักรพืช (Kingdom Plantae)

ปัจจุบันจัดเป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ บางพวกเซลล์ยังไม่รวมกลุ่มเป็นเนื้อเยื่อแท้จริง เช่น พวก
ฟองน้า แต่สิ่งที่เหมือนกัน คือ ไม่สามารถสร้างอาหารได้ด้วยตัวเอง (Heterotrophic Organism) หรือเป็นกลุ่ม
ผู้บริโภค (consumer) มีอวัยวะเกี่ยวกับความรู้สึกและสังเกตเห็นการเคลื่อนที่ได้ชัดเจนส่วนใหญ่
อาณาจักรสัตว์ (Kingdom Animalia)

ไวรัส (Virus) คือ อนุภาคขนาดเล็กมาก มองเห็นผ่านทางกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนเท่านั้น และ
ไม่สามารถเติบโตหรือแพร่พันธุ์นอกเซลล์อื่นได้ จึงจาเป็นต้องอาศัยการทางานจากเซลล์โฮสต์หรือเซลล์เจ้า
บ้านที่ไวรัสเข้าไปฝังตัว ดังนั้น ถ้าไวรัสแพร่กระจายอยู่ในอากาศแต่บริเวณนั้นไม่มีสิ่งมีชีวิตอยู่เลย ไวรัสก็จะ
ไม่สามารถเติบโตและแพร่พันธุ์ต่อได้
แบคเทอริโอเฟจ หรือเรียกสั้นๆ ว่าเฟจ (bacteriophage/phage)

Ecological diversity Specise diversity Genetics diversity
1. สายพันธุ์หรือพันธุกรรม 2. ชนิดพันธุ์หรือสปีชีส์ 3. ระบบนิเวศหรือถิ่นที่อยู่อาศัย



บท2ระบบนิเวศ_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม1 / 2567.pdf

More Related Content

What's hot

Similar to บท2ระบบนิเวศ_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม1 / 2567.pdf

More from Wichai Likitponrak

บท2ระบบนิเวศ_ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ วิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม1 / 2567.pdf