4 ยารักษาโรคเบาหวาน

1. B.N.S (2nd class honors)
M.Sc (Pharmacology)
Tarn_ji@yahoo.com
Faculty of Public Health, NRRU
1

2. OBJECTIVES
2

3. น้ำตำลต่ำ น้ำตำลสูง
ตับอ่อน
กลูคากอน
หลั่งจาก
อัลฟ่าเซลล์
ตับปล่อยน้ำตำลเข้ำหลอดเลือด
อินซูลินหลั่ง
จากเบต้าเซลล์
น้ำตำลจำกหลอดเลือดเข้ำเซลล์ไขมัน
ระดับน้ำตำลปกติ 3

4. โรคเบาหวาน (Diabetes Mellitus, DM)
ความหมาย
คือ ภาวะที่ร่างกายมีระดับน้าตาลในเลือดสูงกว่า
ปกติ เนื่องมาจากร่างกายไม่สามารถนาน้าตาลในเลือดไปใช้ได้
ตามปกติ
=
=
4

5. 5

6. โรคเบาหวาน (Diabetes Mellitus, DM)
อาการ  ปัสสาวะบ่อย
 กระหายน้า และดื่มน้าในปริมาณมากๆต่อครั้ง
 อ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายไม่มีเรี่ยวแรง
 เบื่ออาหาร
 น้าหนักตัวลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
 ติดเชื้อบ่อยกว่าปรกติ
 สายตาพร่ามองไม่ชัดเจน
 อาการชาไม่ค่อยมีความรู้สึก
 อาจจะมีอาการของโรคหัวใจ และโรคไต 6

7. อาการจากภาวะน้าตาลในเลือดสูง
7

8. ระดับน้าตาลในเลือดในคนปกติ
ถ้าอดอาหาร 8-12 ชั่วโมง ควรอยู่ระหว่าง 70 – 100 mg%
แต่ถ้าตรวจหลังอาหาร 2 ชั่วโมง ควรน้อยกว่า 140 mg%
ระดับน้าตาลในเลือดเท่าไรจึงจะเป็ นโรคเบาหวาน ?
ตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลกจะวินิจฉัยว่าเป็ นเบาหวานเมื่อ
ระดับน้าตาลในเลือดเมื่ออดอาหาร 8-12 ชั่วโมง ตั้งแต่ 126 mg% ขึ้น
ไป
ระดับน้าตาลในเลือดหลังอาหาร 2 ชั่วโมง หรือเมื่อไม่ได้งดอาหาร
ตั้งแต่ 200 mg% ขึ้นไป 8

9. โรคเบาหวาน (Diabetes Mellitus,
DM)
ชนิด
โรคเบาหวานชนิดที่ 1 : -cell destruction
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 : insulin resistance
เบาหวานจากสาเหตุอื่น ๆ :
Endocrine diseases (hyperthyroid, Cushing’s), Pancreatic
disease, etc.
เบาหวานในคนตั้งครรภ์
9

10. 10

11. ยาที่ใช้ในปัจจุบันมี 2 กลุ่มคือ
 ยาเม็ดลดระดับน้าตาลในเลือด
(oral hypoglycemic agents)
 ยาฉีด insulin
11

12.  กลุ่มยาที่เพิ่มการหลั่งของอินซูลิน (Agents Augmentating
the supply of Insulin)
 กลุ่มยาที่เสริมการออกฤทธิ์ของอินซูลิน (Agents Enhancing
the Effectiveness of Insulin)
 กลุ่มยาที่ยับยั้งการดูดซึมอาหารคาร์โบไฮเดรตในลาไส้
(alpha- glucosidase inhibitor)
12

13.  Sulfonylurea
1. ยาที่เพิ่มการหลั่งของอินซูลิน
13

14. กระตุ้นการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน
โดยผ่าน sulfonylurea receptor ที่
plasma membrane ของ beta
cell ทาให้ cytosolic calcium
เพิ่มขึ้น ส่งผลให้มีการหลั่งอินซูลิน
ออกจากเซลล์
Chlorpropamide, Glibencamide, Glipizide
14

15. 15

16. 16

17.  ออกฤทธิ์เช่นเดียวกันกับ sulfonylurea แต่ receptor ต่างกัน
 ประสิทธิภาพใกล้เคียงกับ sulfonylurea แต่ออกฤทธิ์เร็วกว่า
 การเกิด hypoglycemia น้อยกว่า
 ควรเลือกใช้ในผู้ป่ วยที่แพ้ยาซัลฟาหรือผู้ที่ทานอาหารไม่ค่อยเป็ น
เวลาหรือในผู้ป่ วยสูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อการเกิด hypoglycemia
ได้มาก
Repaglinide, Nateglinide
17

18. 2. ยาที่เสริมการออกฤทธิ์ของอินซูลิน
 Biguanides:
 Thiazolidinedione:
18

19. ออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้าง
กลูโคสจากตับเป็ นหลัก
ทาให้อินซูลินออกฤทธิ์ที่
กล้ามเนื้อดีขึ้น
บางส่วนทาให้น้าตาลเข้า
เซลล์กล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น
19

20. ไม่ทาให้เกิด hypoglycemia
น้าหนักตัวจะไม่เพิ่มขึ้นหรืออาจลดลงในบางราย
S/E เบื่ออาหาร ลิ้นไม่รับรส คลื่นไส้ ท้องเสีย ไม่สบายท้อง แต่อาการจะดีขึ้นได้
เมื่อใช้ยาติดต่อกันไปสักระยะ ผลข้างเคียงที่สาคัญคือ lactic acidosis ควร
หลีกเลี่ยงการใช้ในผู้ป่ วยที่มี renal insufficiency
20

21.  ทาให้อินซูลินออกฤทธิ์ที่กล้ามเนื้อ เป็ นผลทาให้น้าตาลเข้าสู่
เซลล์กล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น ทาให้อินสุลินออกฤทธิ์ที่ตับเพิ่มขึ้น
 ยับยั้งการสร้างกลูโคสจากตับ
21

22. ผลเสียของยากลุ่ม Thiazolidinedione
 น้าหนักเพิ่มขึ้นประมาณ 4-5 kg (น้าคั่ง)
 ระดับ hemoglobin ลดลง
 ทาให้เกิดตับอักเสบได้
(ผู้ป่ วยทุกรายที่ได้รับยากลุ่มนี้ควรได้รับการตรวจเอนไซม์ตับ
ก่อนการใช้ยาและภายหลังได้รับยาเป็ นระยะและถ้าระดับ
เอนไซม์ตับมีค่าสูงขึ้นกว่าค่าปกติเกิน 2 เท่าควรหยุดยา)
22

23. Acarbose
Voglibose
3. ยาที่ยับยั้งการดูดซึมคาร์โบไฮเดรตในลาไส้
 ยาออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ alpha-glucosidase ที่ผนังลาไส้ทาให้การ
ดูดซึมกลูโคสลดลงและช้าลง
 ยาในกลุ่มนี้ถูกดูดซึมเข้าร่างกายน้อยมากทาให้ไม่มี systemic side
effects
23

24. 24

25. ผลข้างเคียง
 ท้องอืด
 แน่นท้อง
 ผายลมบ่อย
 ถ่ายเหลว
 ปวดท้อง
25

26. การออกฤทธิ์ยารักษาเบาหวานชนิดรับประทาน
ลดการสร้างน้าตาลจากตับ
Biguanide
Thiazolidinedione
เพิ่มการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน
Sulfonylurea
Glinide
ทาให้น้าตาลเข้าสู่กล้ามเนื้อ
และเนื้อเยื่อไขมัน
Biguanide
Thiazolidinedione
ลดการดูดซึมน้าตาลจากลาใส้
Alpha-glucosidase inhibitor
26

27. 27

28. HYPOGLYCEMIA จากยารักษาเบาหวานชนิดรับประทาน
o มีโอกาสเกิดได้สูงสาหรับการใช้ยาซัลโฟนิลยูเรีย
o อาการของน้าตาลในเลือดต่า ได้แก่
o ถ้ามีอาการเตือนควรรับประทานน้าหวานหรือขนมแล้ว ตามด้วย
อาหาร ควรปรับถ้าเกิดจากทานอาหารไม่ตรงเวลาและปริมาณไม่
สม่าเสมอ
o ถ้าหมดสติห้ามให้น้าตาลทางปาก เนื่องจากอาจสาลักให้นาส่ง
สถานพยาบาลใกล้บ้านโดยเร็วเพื่อรักษา
28

29.  ออกฤทธิ์โดยการยับยั้ง
การปล่อยกลูโคสจากตับ
 เพิ่มการใช้กลูโคสโดย
เนื้อเยื่อส่วนปลายที่ไวต่อ
อินซูลิน เช่น กล้ามเนื้อ
หรือไขมัน
 ทาให้เกิดการสะสม
พลังงานในรูปไขมัน
29

30. ประเภท Insulin ตามระยะเวลาการออกฤทธิ์
 Short acting insulin:
 Intermediate acting insulin:
 Rapid acting insulin analog
 Long acting insulin analog
30

31. 31

32.  ภาวะน้าตาลในเลือดต่า
 Lipodystrophy
 ภาวะแพ้ยา
 ในระยะแรก ๆ ที่ฉีดยา ผู้ป่ วยอาจมีอาการบวม
เนื่องจากมีการเก็บกักโซเดียมเพิ่มขึ้น อาจมีอาการตา
มัวมากขึ้นเนื่องจากการเปลี่ยนแปลง ความเข้มข้นของ
กลูโคสใน aqueous humor ภายในตา และน้าหนักตัว
เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
32

33. 33

34. 34

35. 35

36. Thank you for your attention
36