Plenaire deel seminar Toekomst kleine corporaties 27 januari 2011

902 views

Published on

Published in: Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
902
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
33
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • ‘ never waste a good crisis’.
  • INTRO In relatie tot ons financiele systeem, de voedselvoorziening. zelfs in relatie tot hoe wij in staat zijn de burger te linken aan de politiek. reden tot vernieuwing. Naast de ‘korte golfslag’ in dynamische samenleving speelt nu veranderingen in ‘lange golven’: Na decennia van groei is er nu omslag naar groei én stagnatie én krimp Klimaatverandering, met gevolgen voor energievoorziening, biodiversiteit (landbouw, natuur) en roep omk duurzame verstedelijking. Sociale crisis
  • Atrivé onderzocht in opdracht van het MKW uw verwachtingen en beelden van de toekomst.
  • Spreekt volgens mij voor zich: Wat hebben we onderzocht Hoeveel mensen hebben de vragenlijst ingevuld
  • Is uw organisatie over vijf jaar onherkenbaar veranderd? De helft van u denkt dat dat het geval is, namelijk het rode gedeelte. Dat vonden wij een behoorlijk percentage. Opvallend is dat een kwart van u denkt dat de corporatie waar u bestuurder bent niet onherkenbaar veranderd is. Dat dus alles bij het oude blijft.
  • Dan nog zo’n mooie vraag. Hoe ziet uw organisatie eruit over 10 jaar. Hier hebt u in uw eigen woorden antwoord kunnen geven. Dat levert deze woordenwolk op. Zelf vind ik dit soort plaatjes zeker zo veelzeggend als ‘n grafiek met cijfers. Een paar woorden springen eruit. Zoals klant, lokaal en maatschappelijk. Dat vind u dus belangrijk als u kijkt naar uw organisatie over 10 jaar.
  • Geef een gil als ik ze moet voorlezen. We hebben in de vragenlijst zo’n 16 ontwikkelingen benoemd. Deze ontwikkelingen waren bijvoorbeeld ‘de gevolgen van de kredietcrisis’, ‘de gevolgen van het Europa-dossier’, ‘de komst van een woonautoriteit’, ‘demografische krimp’, etc.
  • Van de 16 ontwikkelingen staat de bijdrage aan de huurtoeslag met stip op nummer één. Volgens u heeft deze bijdrage veruit de meeste invloed op het toekomstperspectief van uw corporatie. Het huurbeleid, de regeldruk en het Europa-dossier volgen op korte afstand. Demografische krimp geldt dat u er 50/50 eens en oneens over bent, en indien eens, heeft u ‘m vaak ook als invloedrijkst aangegeven. (niet vertellen, meer voor mezelf)
  • Kijk, hier ziet u hoe zeer de bijdrage aan de huurtoeslag er voor u uitspringt. Ten opzichte van de andere ontwikkelingen in de sector.
  • We vroegen u ook uw toelichting toe te voegen. Hoe groter het woord, hoe vaker het genoemd is. Het woord ‘minder’ springt er direct uit.
  • We hebben u gevraagd hoe u met de actuele ontwikkelingen zult omgaan. Dit is een top 3. Niet schokkend wat hieruit komt. Strategische heroriëntatie is door 75% van u ingevuld. En, uiteraard sluiten deze aanpakken elkaar niet uit. Vast staat dat iedere corporatie zich gaat heroriënteren op de toekomst.
  • De volgende vraag gaat over onzekere ontwikkelingen. Belangrijk om hierbij te weten is dat het gaat om ontwikkelingen waarvan de gevolgen op dit moment nog niet te overzien zijn. De consequenties zijn onduidelijk. Met stip op 1 staat hier het instellen van het kooprecht. Het is dus onzeker of deze wetgeving er gaat komen. Bovendien is dit de ontwikkeling die voor u op dit moment het meest onzeker is. In volgorde van belangrijkheid komen daarna de kredietcrisis, concurrentie, liberalisering en het europa-dossier.
  • Waar zit uw uitdaging in de kabinetsplannen? U ziet de grootste uitdaging in het bieden van maatwerk. Deze staat veruit voor op de andere antwoordmogelijkheden, waaronder aanpak op krimp, duurzaamheid en aanpak van belemmerende regelgeving.
  • Zo’n 15 bestuurders hebben, naar aanleiding van de enquête, een interview gehad. Dit zijn een aantal conclusies uit deze interviews, Europa maatregel anders in Randstad dan in de krimpgebieden. Daarom is maatwerk zo belangrijk.
  • Met de gegevens die ik zojuist aan u presenteerde, hebben we doorgedacht over uw toekomst. Hoe hebben we dat gedaan? Op basis van scenarioplanning. Hiervoor hebben we de twee meest onzekere ontwikkelingen in een assenstelsel geplaatst. Dan krijg je vier vlakken, vier kwadranten. Een zekerheid, namelijk de maatregelen vanuit het Europa-dossier, hebben we gebruikt om de vier kwadranten betekenis te geven. Dat levert het volgende beeld op.
  • 1: het assenstelsel met de twee onzekere ontwikkelingen: kooprecht en de duur van de crisis. 2: levert vier kwadranten op: ofwel: vier scenario’s. 3: concurrentiemodel: sprake van kooprecht en 2 jaar crisis. De sector verkleint, omdat er veel gekocht wordt, er veel gebouwd kan worden, koop en huur worden elkaars concurrenten, waardoor huurprijzen gaan dalen, daeb/niet-daeb activiteiten werkt hier niet, ook de middeninkomens gaan in dit scenario uit de discussie, want door de concurrentie die hier ontstaat dalen zowel de huur als de koopprijzen. Huursector wordt snel kleiner. De lunchtbel gaat uit de woningmarkt. 4: versloppingsmodel: er is kooprecht, maar ook een langdurige crisis. Dit levert “engelse toestanden” op. Mensen kopen, maar zijn niet in staat om hun woning te onderhouden. Er ontstaat verslopping. De sector krimpt minder snel dan het vorige. 5: koopsegregatiemodel: er blijven mogelijkheden voor vastgoedsturing, hoewel de voorraad zich wel zal beperken. Koopsegregatie vindt plaats: jong en startend kunnen namelijk betaalbaar kopen, omdat de bouw hierop direct inspeelt (korte crisis). Oude doelgroep blijft zitten, deze markt stagneert, hier ontstaat een nieuwe armoede, aangezien zij hun woningen niet kunnen verkopen. 6: slotmodel: lange crisis, geen kooprecht, levert een complete stilstand van de markt op, de huurmarkt gaat groeien en er wordt meer voorraad naar de niet daeb activiteiten gebracht. Het blijkt dus dat in alle scenario’s een krimp van de sociale huursector een feit is.
  • Plenaire deel seminar Toekomst kleine corporaties 27 januari 2011

    1. 1. Welkom op het seminar De toekomst van de kleinere corporatie 27 januari 2011
    2. 2. De brede maatschappelijke context van onze corporaties 27 januari 2011
    3. 3. Programma kabinet <ul><li>Steun voor Europadossier </li></ul><ul><li>Staatsteun vooral voor “social housing” </li></ul><ul><li>Kooprecht </li></ul><ul><li>Huurtoeslag betalen </li></ul><ul><li>Inflatievolgend huurbeleid </li></ul><ul><li>Bezuinigingen treffen doelgroep </li></ul>
    4. 4. ? KREDIET CRISIS
    5. 5. Economie: van west naar oost
    6. 6. Klimaat
    7. 7. Sociaal
    8. 8. Vertrouwenscrisis <ul><li>Politiek wordt niet meer vertrouwd </li></ul><ul><li>Ook vertrouwen in instituties en “elite”staat zwaar onder druk </li></ul><ul><ul><li>Maatschappelijke organisaties (corporaties) </li></ul></ul><ul><ul><li>Banken </li></ul></ul><ul><ul><li>Professionals </li></ul></ul>
    9. 9. Groei niet meer vanzelfsprekend
    10. 10. Internet en social media
    11. 11. Corporaties: de weg kwijt in het middenveld? GEMEENSCHAP OVERHEID MARKT Verzorgingsstaat, opgebouwd na WO II, langzaam afgebouwd in jaren’80 en ’90 en vervangen door marktdenken <ul><li>Na dominantie marktdenken laatste decennia nu sprake van meervoudige systeemcrisis </li></ul><ul><li>Samenleving slaat door in hyperkapitalisme, hyperconsumentisme, institutionalisering en piramidisering </li></ul><ul><li>Herbezinning op rol en functie: Niet alleen bij corporaties, ook bij andere organisaties in middenveld, politiek en economie </li></ul><ul><li>Instituties bureaucratiseren en pro- fessionals raken los van vak </li></ul>Samenleving nu in transitie….richting tekent zich af eindbestemming nog niet (Wijffels, vd Donk, Scharmer) Burger is vervreemd van overheid en politiek en instituties
    12. 12. Onzekere tijden voor onze doelgroepen <ul><li>Onzeker over o.a. pensioen, globalisering, immigratie </li></ul><ul><li>Werkeloosheid (TNT, Organon, Bouw) </li></ul><ul><li>Door bezuinigingen op maatschappelijke dienstverlening minder welzijn, zorg, sport </li></ul><ul><li>Grotere behoefte aan mantelzorg, zelfwerkzaamheid, ‘eigen kracht centrale’”, vrijwilligerswerk </li></ul><ul><li>Senioren: sociaal isolement, gezondheidsklachten zonder te kunnen verhuizen, doorwerken, </li></ul>
    13. 13. Maatschappij in transitiefase <ul><li>Wijffels e.a.: Systeem zit in een crisis </li></ul><ul><li>Samenleving is in transitie naar een nieuwe ordening </li></ul><ul><li>Neergaande lijn dwingt tot keuzes: </li></ul><ul><ul><li>beetje doormodderen </li></ul></ul><ul><ul><li>terug naar vroeger </li></ul></ul><ul><ul><li>nieuwe wegen inslaan </li></ul></ul>
    14. 14. Richting <ul><li>Maatschappelijk ondernemen meer samen met anderen </li></ul><ul><li>Innoveren in duurzaamheid </li></ul><ul><li>Organisaties veranderen en opnieuw verbinden en vernieuwen. </li></ul>
    15. 15. Aan de slag
    16. 16. Toelichting op trends door Ronald van Hecke
    17. 17. Survival of the most compliant R.W. van Hecke RA Branchegroep woningcorporaties 27 januari 2011
    18. 18. Uw inleider <ul><li>R.W. (Roland) van Hecke RA </li></ul><ul><li>Partner BDO, Voorzitter Branchegroep Woningcorporaties BDO </li></ul><ul><li>Professionele ervaring: </li></ul><ul><ul><li>Adviseur/accountant woningcorporaties </li></ul></ul><ul><ul><li>Brede controle en advies ervaring bij woningcorporaties </li></ul></ul><ul><ul><li>Bijzondere onderzoeken </li></ul></ul><ul><ul><li>Projectmanagement </li></ul></ul><ul><ul><li>Bestuurlijke en toezichthoudelijke ervaring </li></ul></ul>maandag 31 januari 2011
    19. 19. Agenda maandag 31 januari 2011 <ul><li>D ynamiek in de sector </li></ul><ul><li>A andacht voor taakstelling </li></ul><ul><li>E nergie, bent u klaar voor de 2 e ronde? </li></ul><ul><li>B esturing, Beheersing, Toezicht, Verantwoording </li></ul>
    20. 20. ONTWIKKELINGEN WONINGCORPORATIES Dynamiek in de sector
    21. 21. maandag 31 januari 2011 Actualiteiten!
    22. 22. OVERHEID VERSUS SECTOR Ik bepaal mijn eigen koers! Hoezo??
    23. 23. <ul><li>Wat zijn de gevolgen voor onze corporatie? </li></ul>maandag 31 januari 2011
    24. 24. Aandacht voor de taakstelling De voorstellen woningcorporatiestelsel <ul><li>Brief van de Minister op 12 juni 2009 aan 2 e kamer </li></ul><ul><li>“ Corporatiestelsel zodanig vernieuwen dat woco’s hun maatschappelijke opdracht op het terrein van de volkshuisvesting , leefbaarheid en daarmee samenhangende sociale opgaven goed kunnen vervullen” </li></ul><ul><li>Versterken van de positie van de overheid (Rijk en gemeente) ten opzichte van de woco versterken en verhelderen </li></ul>maandag 31 januari 2011
    25. 25. Opbouw van de brief <ul><li>Ontwikkeling van woco’s richting brede zorg voor Wonen </li></ul><ul><li>Vernieuwing van het stelsel </li></ul><ul><li>Relatie woco met Rijk </li></ul><ul><li>Relatie woco met belanghebbenden (o.a. huurders) </li></ul><ul><li>Het werkdomein van woco’s en het oprichten van dochters </li></ul><ul><li>Verbindingen met andere maatschappelijke organisaties en fusies </li></ul><ul><li>Toelating en uittreding </li></ul><ul><li>De organisatie van en de eisen aan het toezicht </li></ul><ul><li>De positionering van de sanerings- en projectsteun </li></ul><ul><li>De staatssteun </li></ul>maandag 31 januari 2011
    26. 26. Brede zorg voor het wonen <ul><li>Begin 19 e eeuw particulier initiatief basis voor de Woco </li></ul><ul><li>Primair doel: zonder winstoogmerk te voorzien in goede en gezonde huisvesting </li></ul><ul><li>Huidige tijd: invulling maatschappelijk ondernemerschap </li></ul><ul><li>Niet beperken tot bouwen en verhuren. </li></ul><ul><li>Maar actief zijn/worden ‘achter de voordeur’ </li></ul><ul><li>Dus meer raakvlakken met Zorg, Welzijn, Onderwijs, Werk en Wijkeconomie “Alles wat in hun vermogen ligt doen ……” </li></ul>maandag 31 januari 2011
    27. 27. Vernieuwing van het stelsel <ul><li>Evaluatie noodzakelijk van bestaande stelsel (brutering/BBSH etc) </li></ul><ul><li>Behoefte aan nieuwe balans tussen zelfstandig ondernemerschap en publieke waarborgen </li></ul><ul><ul><li>Relatie tussen de overheid, woco’s en belanghebbenden moet scherper </li></ul></ul><ul><ul><li>Wat mag en wat mag niet </li></ul></ul><ul><ul><li>Risico’s verbindingen (weglekken maatschappelijk vermogen) </li></ul></ul><ul><ul><li>Doelmatigheid in bedrijfsvoering </li></ul></ul><ul><ul><li>Verbeteren van intern toezicht </li></ul></ul><ul><ul><li>Integriteitrisico's </li></ul></ul><ul><ul><li>Waarborgen van lokale binding bij fusies </li></ul></ul><ul><ul><li>Doelmatiger extern toezicht </li></ul></ul>maandag 31 januari 2011
    28. 28. Relatie woco met Rijk <ul><ul><li>Woonbeleid wordt lokaal en regionaal ingevuld </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeente legt haar visie op wonen vast in beleidsdocumenten (de gemeentelijke woonvisie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Nu: ‘ de woco neemt het gemeentelijk beleid in acht’ </li></ul></ul><ul><ul><li>Straks: ‘ de woco draagt in redelijkheid bij …” </li></ul></ul><ul><ul><li>Geschillen over inzet: mediation geen oplossing dan rol cfv </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>A: de voorgenomen activiteiten passen bij de vermogenspositie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>B: de voorgenomen activiteiten brengen de financiële positie in gevaar. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>C: de uitvoering van de voornemens van de woco leidt tot onvoldoende inzet van beschikbaar vermogen </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Minister kan aanwijzing geven </li></ul></ul>maandag 31 januari 2011
    29. 29. Verbindingen met andere maatschappelijke organisaties en fusies <ul><li>Verbindingen </li></ul><ul><li>Personele unies toegestaan buiten de branche </li></ul><ul><li>Toezicht echter afzonderlijk </li></ul><ul><li>Fusies </li></ul><ul><li>Doel moet zijn leveren/dienen van maatschappelijke prestaties </li></ul><ul><li>Lokale binding waarborgen </li></ul><ul><li>Fusies > 10.000 woningen worden beoordeeld op belang </li></ul><ul><li>Omvang van corporaties max 80.000 eenheden?? </li></ul><ul><li>Fusie via visitatie monitoren </li></ul><ul><li>Andere samenwerkingsvormen? </li></ul>maandag 31 januari 2011
    30. 30. maandag 31 januari 2011 Energie? e
    31. 31. Europa <ul><li>Corporaties zijn ondernemingen op grond van Europees recht. </li></ul><ul><li>Europese regels over interne markt en mededinging van invloed op corporaties </li></ul><ul><li>(vrije handel binnen Europese markt). </li></ul><ul><li>Woningcorporaties zijn belast met openbare dienstverlening op het terrein van de sociale huisvesting (DAEB). </li></ul><ul><li>De rol van woningcorporaties ligt in het realiseren van woonruimte voor diegenen die het moeilijk hebben op de woningmarkt, hun bijdrage aan de leefbaarheid en aan de realisatie van maatschappelijk vastgoed in dorpen en wijken. </li></ul>maandag 31 januari 2011
    32. 32. Klaar voor de 2 e ronde? <ul><li>Inventarisatie uitvoeren /impact bepalen o.a.: </li></ul><ul><ul><li>Woningtoewijzing </li></ul></ul><ul><ul><li>DAEB/Niet DAEB activiteiten </li></ul></ul><ul><ul><li>Strategie </li></ul></ul><ul><li>Administratieve organisatie/interne beheersing o.a.: </li></ul><ul><li>Procedures rondom woningtoewijzing aanscherpen </li></ul><ul><li>Privacy compliance </li></ul><ul><li>Interne controle werkzaamheden bepalen </li></ul><ul><li>Aanbestedingsprocedures herzien? (onderhands, openbaar, Europees) </li></ul><ul><li>Jaarlijkse verantwoording </li></ul><ul><li>Inrichting administratie </li></ul><ul><li>Heroverwegen organisatiestructuur </li></ul><ul><li>Treasury beleid aanpassen? </li></ul>maandag 31 januari 2011
    33. 33. maandag 31 januari 2011 Besturing, Beheersing, Toezicht, Verantwoording De vier elementen van Corporate Governance (= goed bestuur) zijn: besturing, beheersing, toezicht en verantwoording
    34. 34. Maatschappelijk rendement maandag 31 januari 2011
    35. 35. Aandachtsveld maandag 31 januari 2011 Binnen corporatie/samenwerkingsverband Buitenwereld
    36. 36. Situatie Nu <ul><ul><li>Presteren naar vermogen is uitgangspunt </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Wat is het maatschappelijk rendement van wijkbeheer, schuldhulpverleningswerk of een zorgboerderij? </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Politiek doet nog steeds alsof corporaties zwemmen in het geld en onvoldoende presteren </li></ul></ul><ul><ul><li>Sector tracht duidelijk te maken dat zij veel doen voor de maatschappelijke omgeving, maar kan dit onvoldoende ‘hard’ maken </li></ul></ul><ul><ul><li>Een reeds langdurende maar steeds meer prominente discussie! </li></ul></ul><ul><ul><li>Lastig inzichtelijk te maken dat vermogen optimaal wordt inzet voor maatschappelijke doeleinden? </li></ul></ul><ul><ul><li>Lastig maatschappelijke rendement inzichtelijk te maken tbv. forecasting, legitimering, besluitvorming en…verantwoording! </li></ul></ul>maandag 31 januari 2011
    37. 37. Maatschappelijk draagvlak <ul><ul><li>Het meten van Maatschappelijk Rendement stond tot voor kort nog in kinderschoenen </li></ul></ul><ul><ul><li>Helaas moeten veel corporaties (al dan niet in combinatie met zorgcombinaties) zich door gebrek aan (mogelijkheden tot ) accountability overleveren aan prestatieafspraken met gemeenten </li></ul></ul><ul><ul><li>De weg van meten en verantwoorden van maatschappelijk rendement begon met het opvoeren van onrendabele toppen als indicator, om via maatstaven van gemeenschappelijke initiatieven (Aedex) naar gemeentelijke, regionale (Pact) prestatieafspraken te geraken. Sinds enige tijd spitst de discussie zich meer en meer toe op feitelijk meten van toegevoegde waarde van de activiteiten en initiatieven. </li></ul></ul>maandag 31 januari 2011
    38. 38. maandag 31 januari 2011
    39. 39. Jannemiek Verhoeven over de onderzoeksresultaten naar de toekomst van de kleinere corporatie
    40. 40. Wat verwacht ú van de toekomst? 27 januari 2011
    41. 41. Onderzoek <ul><li>Uw verwachtingen van de toekomst over: </li></ul><ul><li>Uw organisatie </li></ul><ul><li>Invloedrijke ontwikkelingen </li></ul><ul><li>Onzekere ontwikkelingen </li></ul><ul><li>Oplossingsmogelijkheden </li></ul><ul><li>Betekenis kabinetsplannen </li></ul><ul><li>>> 76 respondenten </li></ul>
    42. 42. Uw organisatie: onherkenbaar?
    43. 43. “Mijn corporatie over 10 jaar”
    44. 44. Ontwikkelingen <ul><li>De gevolgen van de kredietcrisis </li></ul><ul><li>De gevolgen van het Europa-dossier </li></ul><ul><li>Liberalisering van huurprijzen voor inkomens > 43.000 euro </li></ul><ul><li>Het verdwijnen van subsidies voor duurzaamheid </li></ul><ul><li>Het instellen van een kooprecht voor sociale huurwoningen </li></ul><ul><li>Het bijdragen aan de huurtoeslag met 760 miljoen euro </li></ul><ul><li>De komst van een woonautoriteit </li></ul><ul><li>Het toewijzen stapsgewijs beperken tot lagere inkomensgroepen </li></ul><ul><li>Inflatievolgend huurbeleid </li></ul><ul><li>Het gebrek aan vertrouwen bij publiek en pers </li></ul><ul><li>De investeringsnormen van WSW en CFV mbt kasstromen en liquiditeit </li></ul><ul><li>Het instorten van de bouwmarkt </li></ul><ul><li>De demografische krimp binnen de gemeente </li></ul><ul><li>Het vertrek van medewerkers die binnen nu en vijf jaar met pensioen gaan </li></ul><ul><li>‘ Concurrentie’ van grote(re) corporaties in de regio </li></ul><ul><li>Toename van bureaucratische druk als gevolg van veranderende regelgeving </li></ul>
    45. 45. Invloedrijke ontwikkelingen <ul><li>Bijdrage aan de huurtoeslag met 760 mln. euro </li></ul><ul><ul><li>Meer dan 80% zegt: invloed, én meest invloedrijk </li></ul></ul><ul><li>Inflatievolgend huurbeleid </li></ul><ul><li>Bureaucratische druk </li></ul><ul><li>Gevolgen van het Europa-dossier </li></ul><ul><ul><li>Tussen 70-80% zegt: invloed, én erg invloedrijk </li></ul></ul>
    46. 46. Meeste invloed: bijdrage huurtoeslag
    47. 47. “ Toelichting invloed ontwikkelingen”
    48. 48. Top 3 manieren: <ul><li>Strategische heroriëntatie </li></ul><ul><li>Samenwerking met andere corporatie(s) </li></ul><ul><li>Samenwerking met andere maatsch organisaties & professionaliseren medewerkers </li></ul>
    49. 49. Onzekere ontwikkelingen <ul><li>Instellen van het kooprecht </li></ul><ul><li>Gevolgen kredietcrisis </li></ul><ul><li>Concurrentie grote(re) corporaties </li></ul><ul><li>Liberalisering huurprijzen </li></ul><ul><li>Gevolgen Europa-dossier </li></ul>
    50. 50. Meest onzekere ontwikkelingen
    51. 51. Grootste uitdaging kabinetsplannen
    52. 52. Observaties uit de interviews <ul><li>Bestuurders zijn actief en strijdbaar </li></ul><ul><li>Samenwerking met zorg & welzijn; meer projectmatig dan strategisch </li></ul><ul><li>Veel initiatieven op terrein van samenwerking in de bouwketen </li></ul><ul><li>Iedereen rekent de middengroep tot 50.000 tot doelgroep </li></ul><ul><li>Groeiende verschillen in regionale omstandigheden </li></ul>
    53. 53. Scenario voor de toekomst <ul><li>Doel: input voor strategische discussie </li></ul><ul><li>Gebaseerd op grootste onzekerheden </li></ul><ul><ul><li>Instellen van het kooprecht </li></ul></ul><ul><ul><li>Duur van de crisis </li></ul></ul><ul><li>Middengroepen/ Europa-dossier in scenario’s </li></ul>
    54. 54. Vier scenario’s “ concurrentiemodel” “ versloppingsmodel” “ koopsegregatiemodel” “ slotmodel” Geen kooprecht Kooprecht 10 jaar crisis 2 jaar crisis

    ×