Geheugen van een stad

779 views

Published on

presentaties van de studiedag "Geheugen van een stad"

Published in: Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
779
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
114
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Geheugen van een stad

  1. 1. FARO Het geheugen van een stad De Buurt als plaats voor activering en participatie dr. Guy Redig Kabinetschef van Bert Anciaux Vlaams minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel Februari 2008
  2. 2. Vooraf: Dit is de visie van het kabinet van een minister. U krijgt dus een “waarde”-vol en dus ook, zeker in deze context en op dit moment een politiek verhaal.
  3. 3. Waarom dit onderwerp? De mens organiseert zichzelf in gemeenschappen…… trouwens zonder gemeenschap geen mensen…en vice versa De moderne mens combineert verschillende gemeenschappen, leeft, werkt, ontspant, leert, beweegt in uiteenlopende verbanden. Sommige daarvan lijken natuurlijk : het gezin, de familie en soms de buurt, … andere zijn wel bewust gekozen , maar lijken soms onvrij: arbeid, school. Enkele zijn duidelijk verplicht , nl. de formele en wettelijke gemeenschappen: de overheid, de overheden. We hebben er nogal wat: het district, de stad, de provincie, gemeenschap/gewest, land en Europese Unie De mens maakt gemeenschap(pen)
  4. 4. Waarom dit onderwerp? De verplichte en wettelijke gemeenschappen Na een eeuwenlange, turbulente zoektocht, om de “macht” tussen en van mensen te disciplineren en de natuur te bedwingen (cultuur) construeerden we een systeem (West-Europa, Noord-Amerika) <ul><li>Dit systeem is gebaseerd op drie grote inzichten : </li></ul><ul><li>Het geloof in de maakbaarheid: beleid, planning (verlichting) </li></ul><ul><li>De rechtsstaat en de delegatiedemocratie als handelings-omgeving (19 de eeuw) </li></ul><ul><li>De verzorgingsstaat & welvaartsstaat (na WO II) </li></ul>
  5. 5. Waarom dit onderwerp? Hebben we problemen … Het maakbare, de empirie , het bedwingen van de natuur, de pretentie van de menselijke cultuur, versus nieuwe bescheidenheid, hulpeloosheid, ecologische depressies, grenzen aan de beheersbaarheid en planning Rechtsstaat & democratie , scheiding van de machten, geloof in de vertegenwoordiging en collectieve wilsvorming, versus oude politieke cultuur, verlies van geloof en betrokkenheid, cynisme, terugkeer van het fascisme, racisme, onverschilligheid, afhaken… Verzorgingsstaat : het sprookje (verzorging, bescherming, verzekering…), de verplichte solidariteit… werd een spookje: onbetaalbaar, vrijbuitergedrag, cynisme, verdwijnen van solidariteit, twijfels bij marktcorrecties enz.
  6. 6. Waarom dit onderwerp? Op zoek naar remedies Expliciete herbevestiging van de waarden: rechtsstaat & democratie, geloof in verplichte solidariteit en herverdeling en een gezond maar niet overdreven vertrouwen in de maakbaarheid <ul><li>Maar… </li></ul><ul><li>deze bevestiging is niet automatisch, vanzelfsprekend </li></ul><ul><li>ook niet vrijblijvend </li></ul><ul><li>Dus… </li></ul><ul><li>niet in dezelfde vallen trappen (pretentie, onmacht, onkunde) </li></ul><ul><li>niet toegeven aan cynisme </li></ul><ul><li>verzet tegen onwil, onverschilligheid, ongeloof, onkunde </li></ul>
  7. 7. Hoe aanpakken? Ontmoeting en gemeenschapsvorming <ul><li>Het overheidsbeleid moet een aantal gemeenschappelijke krachtlijnen trekken: diversiteit & interculturaliteit, doorzichtigheid & effectiviteit & efficiëntie… </li></ul><ul><li>Maar “ ontmoeting en gemeenschapsvorming ” worden specifiek gevat door twee begrippen: </li></ul><ul><li>activering </li></ul><ul><li>participatie ( met diversiteit en interculturaliteit ) </li></ul>
  8. 8. Hoe aanpakken? Activeringsbeleid (1) <ul><li>Activering duidt op </li></ul><ul><li>een overheid die </li></ul><ul><li>heel bewust, duurzaam en systematisch </li></ul><ul><li>stimuleert, faciliteert, ondersteunt, respecteert, sensibiliseert, begeleidt, vormt, (h)erkent... </li></ul><ul><li>Activering die leidt naar </li></ul><ul><li>engagement, initiatief, betrokkenheid </li></ul><ul><li>verantwoordelijkheid & aansprakelijkheid </li></ul><ul><li>kortom participatie (zie verder) </li></ul>
  9. 9. Hoe aanpakken? Activeringsbeleid (2) <ul><li>Activering gericht naar </li></ul><ul><li>individuele burgers </li></ul><ul><li>informeel georganiseerde burgers (buurt- & straat, actiegroepen…) </li></ul><ul><li>formeel georganiseerde burgers (maatschappelijk middenveld) </li></ul><ul><li>MAATSCHAPPELIJKE activering als de som van: </li></ul><ul><li>sociale activering (betrokkenheid op elkaar) </li></ul><ul><li>culturele activering (produceren en genieten van cultuur…) </li></ul><ul><li>politieke activering (betrokkenheid op de formele gemeenschappen) </li></ul><ul><li>economische activering (arbeid </li></ul>
  10. 10. Hoe aanpakken? Creatie van maatschappelijk kapitaal <ul><li>Activering leidt naar de creatie van maatschappelijk kapitaal. Kapitaal is o.a : </li></ul><ul><li>een bezit maar ook een vermogen (tot) </li></ul><ul><li>dat kan toenemen of afnemen </li></ul><ul><li>dat verschillend van aard kan zijn: pscyhologisch, sociaal, cultureel, politiek, economisch </li></ul><ul><li>Hypothese hierbij: </li></ul><ul><li>de creatie van individueel maatschappelijk kapitaal </li></ul><ul><li>leidt naar gemeenschappelijke activering (particuliere projecten) </li></ul><ul><li>en leidt naar beleidsparticipatie </li></ul><ul><li>en dus een stevig democratische, participatieve samenleving </li></ul>
  11. 11. Hypothese: creatie van maatschappelijk kapitaal bij individuen leidt naar gemeenschapsvorming via particuliere projecten voor Soort individueel project particulier project of een vereniging de BUURT WIJK Gemeen-schap, de maatschappij Psychologisch Kapitaal Cultureel kapitaal Sociaal kapitaal Economisch kapitaal Politiek kapitaal
  12. 12. Hoe aanpakken? Participatiebeleid (1) <ul><li>Participatie is een ruim, breed en soms zo vaag begrip. </li></ul><ul><li>Het krijgt systematisch aandacht in onze beleidsvoering. </li></ul><ul><li>We hebben het geoperationaliseerd </li></ul><ul><li>als een continuüm </li></ul><ul><li>tussen DEELNEMEN </li></ul><ul><li>en DEELHEBBEN </li></ul>
  13. 13. Hoe aanpakken? Participatie = een waardeconcept (1) PARTICIPATIE <ul><li>Participatie = deelnemen </li></ul><ul><li>je neemt je deel </li></ul><ul><li>je bent een belanghebbende of stake holder </li></ul><ul><li>je bent eerder een klant of gebruiker </li></ul><ul><li>Participatie = deelhebben </li></ul><ul><li>je hebt je deel </li></ul><ul><li>je bent mede-eigenaar, dus een share holder </li></ul><ul><li>je bent een partner, een metgezel </li></ul>Je neemt deel aan een “andermans” project, ver-deelde verantwoordelijkheid. Je hebt een contractenrelatie Wij en zij: andere belangen Je hebt een gedeeld project, er is een gedeelde verantwoordelijkheid. Een partnershiprelatie WIJ-project, gezamenlijk
  14. 14. Deelhebben Deelnemen continuüm bestuurslid vrijwilliger publiek doelgroep personeelslid gebruiker medewerker Aanbod, productie Deelnemen, publiek Wordt wederzijds bepaald Hoe aanpakken? Participatie = een waardeconcept (2)
  15. 15. <ul><li>Wat is meer participatie (deelhebben/nemen)? </li></ul><ul><li>meer in aantal (mensen, kansen, plaatsen…) </li></ul><ul><li>meer in kwaliteiten: soorten, aard, intensiteit… </li></ul>Het geheel van bijv. het cultuur-, jeugdwerk- en sportbeleid is gericht op zoveel mogelijk DEELNEMERS en DEELHEBBERS Het succes van het –beleid wordt daaraan getoetst Participatiebeleid = het screenen van de beleidsmaatregelen op mate van participatiesucces Hoe aanpakken? Participatiebeleid (2)
  16. 16. <ul><li>Waarom meer participatie? </li></ul><ul><li>We willen zo eerlijk & billijk mogelijk herverdelen </li></ul><ul><li>We willen effectief en efficiënt zijn </li></ul><ul><li>We willen creatie van meer maatschappelijke activering = maatschappelijk kapitaal </li></ul><ul><li>Hoe? </li></ul><ul><li>we creëren (basis)voorzieningen voor een zo breed mogelijk publiek </li></ul><ul><li>we zoeken systematisch naar zowel drempels, hinderpalen als succesfactoren ifv participatie </li></ul><ul><li>we pakken deze drempels aan: we verbijzonderen om ze zo effectief mogelijk te verlagen </li></ul>Hoe aanpakken? Participatiebeleid (3)
  17. 17. Subintrige: diversiteit en interculturaliteit Een visie De mythe van de vroegere monocultuur en de huidige onbeheersbare krabbenmand en het gedoogbeleid. Of het ondraagbare van de verdraagzaamheid : ik verdraag jou als jij me tolereert <ul><li>Interculturaliteit als radicaal en noodzakelijk antwoord: </li></ul><ul><li>interculturaliteit als gewenste realiteit </li></ul><ul><li>interculturaliteit als positieve realiteit </li></ul><ul><li>interculturaliteit als voorwaarde voor gemeenschapsvorming </li></ul>Interculturaliteit als resultaat van en als voorwaarde voor diversiteit
  18. 18. Diversiteit als aandachtspunt Sterk verbonden met het participatiebeleid <ul><li>De participatievraag: in welke mate “genieten” de burgers van het overheidsbeleid? </li></ul><ul><li>Participatie heeft heel diverse inhouden: </li></ul><ul><li>zowel deelhebben als deelnemen </li></ul><ul><li>in kwaliteit en in kwantiteit </li></ul>Deze participatie wordt zeker bepaald door de mate waarin het aanbod aansluiting vindt bij de diversiteit van de bevolking
  19. 19. Concrete toepassing van een activerings- en participatiebeleid… WAAR ? <ul><li>Hierbij twee belangrijke toepassingsgebieden: </li></ul><ul><li>Het maatschappelijk middenveld, het verenigingsleven. </li></ul><ul><li>De onmiddellijke woon- en leefomgeving: buurt, straat, wijk, dorp… </li></ul><ul><li>Deze bijdrage zoomt in op de “buurt”. </li></ul>Het activerings- en participatiebeleid van overheden vraagt om concrete toepassing.
  20. 20. De onmiddellijke woon- en leefomgeving, Bijvoorbeeld de BUURT (1) Wie - wat is de buurt ? Een complex biotoop BUURT / WIJK / STRAAT DE REGELAAR: HET GEMEENTEBESTUUR BEWONERS GEBRUIKERS PASSANTEN
  21. 21. BUURT (2) Wie is de buurt ? Een complex biotoop BUURT: BEWONERS, GEBRUIKERS & PASSANTEN DE REGELAAR: HET GEMEENTEBESTUUR Burgers,gezinnen Verenigingen, organisaties Social-profit instellingen Scholen, hulp en verzorging enz. Public-profit voorzieningen De Lijn, nutsvoorzieningen Handelaars Bedrijven
  22. 22. BUURT (3) De BUURT bestaat eigenlijk niet <ul><li>Bestaat de buurt eigenlijk wel? </li></ul><ul><li>Het is geen of nauwelijks een politiek gegeven </li></ul><ul><li>er is geen democratisch gelegitimeerd bestuur </li></ul><ul><li>buurt wordt in de wetgeving (gemeentedecreet) niet of nauwelijks vermeld (wijkbudgetten) </li></ul><ul><li>Buurt is een (meestal) vaag geografisch gegeven </li></ul><ul><li>er zijn zelden objectieve grenzen </li></ul><ul><li>het is meestal een wat vage, subjectieve woonbeleving </li></ul>
  23. 23. BUURT (4) De BUURT moet gecreëerd worden <ul><li>Stelling: </li></ul><ul><li>Het buurtniveau is het niveau van de NABIJHEID </li></ul><ul><li>Lokale besturen moeten, veel meer dan momenteel het geval is, kiezen voor een buurtgerichte aanpak. </li></ul><ul><li>Dit betekent: </li></ul><ul><li>de keuze voor een interactieve participatieve bestuursstijl in alle geledingen van het lokaal bestuur (de absolute voorwaarde) </li></ul><ul><li>het investeren in buurtstructuren. Daarbij niet één systeem, maar opgebouwd als samenwerkingsproject met de buurtactoren </li></ul><ul><li>het investeren in de overdracht van verantwoordelijkheden, waar mogelijk ( draagvermogen ): o.a buurtbudgetten </li></ul>
  24. 24. <ul><li>Dit betekent vooral de nabijheidstaken ook op het buurtniveau organiseren: </li></ul><ul><li>creatie van een buurtnetwerk en buurtoverleg: betrokkenheid van alle buurtactoren en het gemeentebestuur </li></ul><ul><li>zorg & verantwoordelijkheid voor de publieke ruimte, verkeerscirculatie ( moeilijkheid: transitopdrachten ) </li></ul><ul><li>actieve en passieve veiligheid </li></ul><ul><li>manifestaties </li></ul><ul><li>… . </li></ul>BUURT (5) De BUURT moet gecreëerd worden
  25. 25. Een moraal voor de overheid <ul><li>De overheid moet handelen </li></ul><ul><li>doelgericht voorwaarden scheppen voor activering en participatie </li></ul><ul><li>steun en stimuli verlenen ter inspiratie en (h)erkenning van goede praktijk </li></ul><ul><li>streven naar een duurzaam en gemeenschappelijk project </li></ul><ul><li>moet de buurt veel meer in beeld brengen </li></ul><ul><li>De overheid moet voorbeeld geven </li></ul><ul><li>de overheid is hierbij nog lang geen voorbeeld </li></ul><ul><li>is evenzeer toe aan een doelgerichte en –matige aanpak </li></ul><ul><li>… </li></ul>Tenslotte
  26. 26. Tenslotte Een moraal voor het veld <ul><li>De overheid is hier hoogstens een voorwaardenschepper, een stimulans, een inspirator </li></ul><ul><li>Er zal weinig veranderen op het veld </li></ul><ul><li>zonder goesting </li></ul><ul><li>zonder creativiteit </li></ul><ul><li>zonder volharding </li></ul><ul><li>zonder eigenaarschap </li></ul><ul><li>zonder grote diversiteit van methodes en aanpak </li></ul><ul><li>… </li></ul><ul><li>van en door het veld </li></ul>
  27. 27. Dank voor het luisteren

×