ARTE DO RENACEMENTO

1. RENACEMENTO:
CINQUECENTO

2.  Cinquecento: primeiro terzo do S. XVI.
 Unha serie de artistas excepcionais
conseguen unhas obras dunha mestría
extraordinaria.
 1527 SAQUEO DE ROMA
Tropas imperiais de CARLOS V
Isto provoca unha profunda crise de valores
Traerá consigo unha ruptura cos principios clasicista
dando inicio a un novo estilo O MANIERISMO

3.  S. XVI Italia será campo de batalla
entre as dúas principais monarquías
europeas.
ESPAÑA e FRANCIA
 A liberdade das Repúblicas
independentes italianas, ameazada polos
intereses destas potencias
 1499: República de MILÁN cae en poder
dos franceses

4.  España domina
 SICILIA, NÁPOLES e recupera MILÁN
fronte os franceses
 O Centro artístico desprázase de
FLORENCIA a ROMA
 1492 Morre Lorenzo de MEDICI
e Florencia asiste a un periodo de
decadencia

5.  ROMA convértese no principal centro
artístico, político e económico no S. XVI
 PAPAS reconstruir e
engrandecer a cidade
 A construción dunha nova basílica de S. Pedro fai que
os artistas se encamiñen a Roma para traballar.
 Fusión entre a cultura clásica e a cultura
cristiá
 Os Papas convértense nos principais
MECENAS

6.  Outro centro artístico importante foi
VENECIA
 Gran pintura que acadará gran influencia
noutros artistas
 Consideración social do artista: MOI
ELEVADA XENIO
 NO S. XVI prodúcese a expansión do
Renacemento italiano por Europa,
chegando tamen a ESPAÑA

7.  Principais obras son da 2ª metade S. XV
 Pero as súas obras son tan xeniais que se
inclúen no Cinquecento
 Nace cerca de Florencia.
 Formación non taller de VERROCHIO
 En Florencia toma contacto co CÍRCULO
NEOPLATÓNICO da Academia de
Florencia
 Leonardo encamiña a súa obra cara a
investigación e experimentación

8.  Leonardo abandona FLORENCIA,
ofrecendo os seus servizos como
enxeñeiro ó DUQUE DE MILÁN
LUDOVICO SFORZA
 En Milán tamén traballará BRAMANTE
 Leonardo prosegue o seu labor artístico
pero adícase a experimentar
 Estamos ante un científico

9.  Na ETAPA MILANESA realiza dúas grandes
obras:
• A VIRXE DAS ROCAS
• A ÚLTIMA CEA
 No ano 1499 os franceses invaden Milán
 LEONARDO VOLTA DE NOVO A FLORENCIA
donde realiza:
• A GIOCONDA
 1517 é chamado a Francia polo rei FRANCISCO I
 1519 LEONARDO MORRE EN FRANCIA

10.  O nome provén da paisaxe do fondo
 PAISAXE ROCOSA
 Tema: encontro entre Xesús e a Virxe, con
S. Xoán, que vai meditar ó deserto
 As figuras sitúanse no primeiro plano da
composición
 Lago entre os persoaxes e o espectador
 Todo se suxire a través de xestos

11.  A Virxe: cunha man en escorzo sobre a
cabeza de Xesús e coa outra agarrando a
S. Xoán.
 Anxo sinalando a S. Xoan
 O Neno coa man en actitude de bendicir
a S. Xoan.
 COMPOSICIÓN TRIANGULAR
TRIANGULO EQUILÁTERO

12.  ESQUEMA PECHADO
 So temos comunicación entre o Anxo que
mira o espectador e sinala a escena da
Virxe
 LUZ: dous focos lumínicos
• Un exterior: que cae frontalmente sobre as
figuras potenciandoas.
• O fondo: recorta as figuras.

13.  A LUZ é importantísima:
CREA UN AMBIENTE NO CADRO QUE
RECORTA AS FIGURAS.
 Perfecta fusión entre as figuras e o
paisaxe
 A unión do ser humano e natureza e
primordial.
 Usa a PERSPECTIVA AÉREA, que permite
crear múltiples tonos e matices

14.  Técnica: ÓLEO CON VELADURAS.
Esta técnica produce un efecto de
difuminato, recibe o nome de SFUMATO

19.  Tema: represéntase nun primeiro plano a
unha muller sentada que apoia o seu
brazo esquerdo sobre o brazo dun asento
 RETRATO: corto o busto a altura da
cintura permitindo ver as mans
 A figura aparece en tres cuartos ( non
perfil)
 Mira directamente o espectador,
entablando comunicación

20.  Técnica: ÓLEO CON VELADURAS
 Tamén SFUMATO
 PERSPECTIVA AÉREA
 As sombras nos ollos e nas comisuras dos
labios acrecentan o misterio.
 UTILIZA UNHA LIÑA DE HORIZONTE
DIFERENTE PARA CADA PARTE DA
PAISAXE:
• ESQUERDA: a liña de horizonte está mais cerca ó
espectador.
• DEREITA: a liña está máis lonxe

24.  BRAMANTE nace en URBINO.
 Inicia a súa labor artística no círculo de
FEDERICO DE MONTEFELTRO.
 Traballará en Milán onde realiza
algunhas construcións.
 Gusto por PLANTA CENTRALIZADA
planta de cruz grega con cúpula
central

25.  Coa invasión de Milán polas tropas
francesas, BRAMANTE MARCHA A ROMA
 Nesta etapa en Roma realiza dúas
grandes obras:
• TEMPLETE DE S. PIETRO IN MONTORIO
• PROXECTO PARA A PLANTA DA BASÍLICA DE S.
PEDRO DO VATICANO.

26. TEMPLETE DE S. PIETRO IN
MONTORIO
AUTOR: BRAMANTE
CRONOLOXÍA: 1502
MATERIAL: PEDRA,
MÁRMORE E GRANITO
ESTILO: RENACEMENTO
CINQUECENTO
LOCALIZACIÓN: ROMA

27.  Templo de reducidas dimensións
 Equilibrio, proporción, mesura,
valoración dos elementos
arquitectónicos.
 Ausencia de decoración, planta
centralizada con cúpula.
 Esta obra foi encargada polos REIS
CATÓLICOS non lugar onde a tradición
dicía que S. Pedro morrera martirizado

28.  Descrición formal:
• Planta circular. Segue os modelos dos templos
clásicos.
• Levantado sobre unha escalinata (influxo grego),
pero enriba coloca un pequeno zócalo liso
(influxo romano)
• Templo períptero (grego) pero o zócalo impide
o seu acceso por tódalas partes ( romano)
• Usa orde clásica TOSCANA (romana)
• Sobre as columnas aparece un entablamento
cuio friso presenta división en TRIGLIFOS e
METOPAS decorados con relevos alusivos a
símbolos relixiosos

29.  No interior das columnas aparece o
templo propiamente dito (naos ou Cella)
 Templo rodeado por muro decorado con
pilastras.
 O primeiro corpo remata nunha
balaustrada.
 O segundo corpo formado pola cúpula
semiesférica, que se coloca enriba do
primeiro corpo cun diámetro inferior

30. • Destaca a cúpula ó situalo sobre un alto tambor
decorado con hornacinas
• Cúpula constitúese en símbolo da divinidade.

31. BALAUSTRADA
FRISO: TRIGLIFOS E
METOPAS
ORDE TOSCANA
ZÓCALO
ESCALINATA
TAMBOR
CÚPULA
SEMIESFÉRICA

32.  Bramante proxectou unha planta de cruz
grega inscrita nun cadrado.
 Cruceiro CÚPULA SEMIESFÉRICA
Debaixo da cúpula estaría a
tumba de S. Pedro
 Nos espacios situados entre os brazos da
cruz colocaríanse catro pequenas
cúpulas semiesféricas

33.  Os brazos da cruz prolongaríanse fora do
cadrado a través de catro ábsides
semicirculares.
 Espazo EQUILIBRADO, SIMÉTRICO,
PROPORCIONADO.
 Sería un espazo perfectamente CLÁSICO.
 Bramante morre antes de poder realizar
a obra.
 O PROXECTO FOI MODIFICADO

34. AUTOR: BRAMANTE
ESTILO: RENACEMENTO
CINQUECENTO
OBRA: PROXECTO PARA
A BASÍLICA DE S. PEDRO
DO VATICANO
CRONOLOXÍA:1º TERCIO
DO S. XVI

35.  Orixinario de URBINO, onde inicia a súa
formación como pintor.
 Trasládase a FLORENCIA, onde coincide
con LEONARDO, MIGUEL ANXO.
 A súa concepción da arte é
completamente diferente os demais
artistas
 Rafael non se plantea a pintura como
unha vía a investigación

36.  Busca na arte representar a BELEZA
corrixida pola razón.
 A pintura de RAFAEL encarnará os
“IDEAIS DO PERIODO CLÁSICO DO
RENACEMENTO”
 Da súa etapa FLORENTINA destaca os
cadros de virxes
• SAGRADA FAMILIA DO PAXARIÑO
• A VIRXE DO XILGARO

37. AUTOR: RAFAEL
OBRA: A VIRXE DO
XILGARO
CRONOLOXÍA: 1º
TERCIO DO S.XVI
ESTILO:
RENACEMENTO,
CINQUECENTO

38.  Virxe situada ante unha paisaxe delicada
e idealizada e sometida a un ríxido
esquema de triángulo equilátero
 Sen comunicación co espectador.
 Figura idealizada de rasgos doces e
belos.
 Utiliza o SFUMATO leonardesco, pero cun
sentido diferente a Leonardo
 Sfumato usado para fundir paisaxe e
figuras

39. Paisaxe idealizado
perspectiva
Sfumato para integrar figura
e paisaxe
Sfumato para integrar figura
e paisaxe
Figuras no primeiro plano:
composición triangulo
equilátero
Figuras no primeiro plano:
composición triangulo
equilátero
Comunicación entre
persoaxes: non co
espectador

40. AUTOR: RAFAEL
OBRA: A ESCOLA DE
ATENAS
LOCALIZACIÓN:
ESTANCIAS DO PAPA
XULIO II NO VATICANO
ESTILO:
RENACEMENTO,
CINQUECENTO
CRONOLOXÍA: 1º
TERCIO S. XVI

41.  A comezos do S. XVI (1508) rafael
trasládase a ROMA. Recibe o encargo de
decorar as ESTANCIAS DO PAPA XULIO
II NO VATICANO.
 Pinta tres cámaras ou estancias, das que
destacamos a:
• ESTANCIA DA SIGNATURA
Nesta estancia o Papa firmaba os documentos.

42.  Nesta estancia pinta dúas esceas cun
profundo sentido alegórico:
• ESCOLA DE ATENAS
• DISPUTA DO SACRAMENTO
 A escola de Atenas representa ós sabios
da antiguidade e simboliza a
racionalidade.
 A disputa un tema relixioso e simboliza a
fe.
 Representa a continuidade do
pensamento antigo no pensamento
cristiá

43. DISPUTA DO SACRAMENTODISPUTA DO SACRAMENTO

44. ESCOLA DE ATENASESCOLA DE ATENAS

45.  Simboliza a sabedoría antiga. Aparecen
representados os sabios da antiguidade.
 Prescinde da PAISAXE e introduce ás
figuras nunha solemne arquitectura
 A arquitectura inspírase no proxecto de
Bramante para S. Pedro do Vaticano
 Planta de cruz grega, cunha inmensa
cúpula sobre o cruceiro e nave cuberta
con bóveda de canón casetonada

46.  No nivel superior están situados os
filósofos
 Na parte central, enmarcados polo arco
de medio punto, sitúanso os mais
importantes:
• PLATÓN: retrato de Leonardo, sinala co seu dedo
ó ceo (mundo das ideas)
• ARISTÓTELES: retrato de Miguel Anxo) coa
palma da man cara abaixo sinalando a terra
(mundo terrenal)
 Nas escaleiras está DIÓXENES sentado
nos peldaños, une o grupo superior co
inferior

47.  No piso inferior represéntanse as
CIENCIAS
• Esquerda aparecen matemáticos
• Dereita aparecen xeómetras e astrónomos.
 COMPOSICIÓN: utiliza a PERSPECTIVA
LIÑAL para crear profundidade
 Desaparece o Sfumato leonardesco
 Usa dous focos:
• Un na parte superior dereita
• Outro no fondo do cadro, para recortar os
persoaxes
Neste momento estaba Miguel Anxo pintando a CAPELA SIXTINA

48.  As figuras adquiren corporeidade,
volume.
 Pero as diferencias con M. Anxo son
evidentes:
• M.A. agranda as figuras e reduce o espazo
• RAFAEL: establece unha proporcionalidade
entre a figura e o espazo, por iso a pintura de
Rafael é mais equilibrada