Συντακτικό

1. Αντώνης Στεργίου
΢υντακτικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας
΢τεργίου Αντώνης

2. Αντώνης Στεργίου
΢υντακτικό
Κεφάλαιο 1ο : Σο υποκείμενο
Τποκείμενο ρήματος α. ονομαστική: ουσιαστικό, αντωνυμία,
ουσιαστικοποιημένο επίθετο ή μετοχή
β. ονοματική πρόταση
γ. απαρέμφατο (σε απρόσωπα ρήματα)
δ. ένα επίρρημα, ένας εμπρόθετος:
εις, περί<+ αιτιατική (περίπου)
- αι νηες διεφθάρησαν
- εγώ ειμι Ελλην
- ο σοφός έστι ευδαίμων
- οι φθονουντες μισουνται
- δηλόν εστι ότι Μέγαρα αφέστηκεν
- ου ραδιον εστί φύσιν πονηράν μεταβαλειν
- της ημέρας οψε ην
- απέθανον περί τους τριακοσίους
- τα παιδία παίζει
Τποκείμενο απαρεμφάτου α. ονομαστική: ταυτοπροσωπία (ΤΡ=ΤΑ)
β. αιτιατική: ετεροπροσωπία (ΤΡ ≠ ΤΑ)
- οι νέοι συγγνώμης αξιουνται τυγχάνειν
- Αναξαγόρας τον ήλιον λίθον φησίν είναι
- έξεστι σοι δακρυσαι (ενν. σε)
Τποκείμενο μετοχής α. επιθετική μετοχή: το Τ είναι το άρθρο της
β. συνημμένη μετοχή: η μετοχή βρίσκεται
στην ίδια πτώση με τον όρο που προσδιορίζει
γ. απόλυτη μετοχή: το Τ. της μετοχής
βρίσκεται σε γενική ή αιτιατική (απρόσωπου
ρήματος και συνήθως είναι εναντιωματική).
Απόλυτη μετοχή μπορεί να είναι μόνο μια
επιρρηματική μετοχή * εκτός τελικής (και
επιθετικής, κατηγορηματικής)+
- ο φεύγων πόνους φεύγει
- φαίνομαι κλέπτων
- λαμβάνω Ισμηνίαν ως πολεμοποιουντα
- δειπνήσαντες δε απελαύνετε
- έπεμψε τινά ερουντα
- Έλληνες όντες μάχονται κατά της Ελλάδος
- ταυτα έχων άπαντα έχω
- θαρρων έλεγε
- βοηθησάντων υμων προθυμως πόλιν προσλήψεσθε
- εξόν δε ημιν ζην μη καλως<

3. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 2ο : Σο αντικείμενο
Αντικείμενο
ρήματος, απαρεμφάτου, μετοχής
*μπαίνει στις πλάγιες πτώσεις *γενική, δοτική,
αιτιατική ≠ ορθές : ονομαστική, κλητική]
α. μονόπτωτα ρήματα:
- γενική
- δοτική
- αιτιατική
β. δίπτωτα ρήματα
- γενική + δοτική*έμμεσο+
+ αιτιατική *άμεσο+
+ απαρέμφατο *άμεσο+
+ δευτερεύουσα πρ. [άμεσο]
- δοτική + αιτιατική *άμεσο+
+ απαρέμφατο *άμεσο+
+ δευτερεύουσα πρ.*άμεσο+
- αιτιατική + αιτιατική *έμμεσο+
(προσώπου) + απαρέμφατο *έμμεσο+
+ δευτερεύουσα πρ.*έμμεσο+
- χρόνου φείδου
- τοις νόμοις πείθου
- βλάπτει τον άνδρα θυμός
- ώμοσαν μη προδώσειν αλλήλους
- ουτοι καλέσαντες τους άρχοντας είπον
- μετεσχήκαμεν υμιν ιερων
- πληρω την φιάλην υδατος
- ερω πασαν υμιν την αλήθειαν
- τουτο ερωτω σε
- έλεγε αυτω θαρρειν
- διδάξω υμας ότι αληθές έστι τουτο
΢ύστοιχο αντικείμενο
*ομόρριζη αιτιατική+
- Εζημίωσε ζημίας
- Εζημίωσε μεγάλα
(ουδ. πληθ. = μεγάλας ζημίας)
- Εζημίωσε μέγα
(ουδ. ενικ. = μεγάλην ζημίαν)
- μάχομαι μάχην
- ασθενω νόσον
- ζω βίον
- έλεγον τοιάδε *τοιούσδε λόγους+
- πάσχουσι μέγα * μέγα πάθος+

4. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 3ο : Σο κατηγορούμενο
Κατηγορούμενο υποκειμένου με τα συνδετικά ρήματα, δηλαδή τα ρήματα που
έχουν την έννοια του είμαι, του γίνομαι , του
θεωρουμαι, του ονομάζομαι
- ΢ωκράτης εστι σοφός
- Η αγορά ην πλησίον
- τουτο έστι η ρητορική
- οι μισθοφόροι ησαν εις μυρίους
Κατηγορούμενο αντικειμένου με τα ενεργητικά κλητικά (ονομάζω), δοξαστικά
( νομίζω), εκλογής (εκλέγω) + 2 αιτιατικές
≠ χρωμαι + 2 δοτικές
- ικανά νομίζω τα ειρημένα
- ουτοι ονομάζουσιν εμέ βασιλέα
- χρωμαι τινί φίλω
Κατηγορούμενο γενικής εννοίας διδακτόν έστιν η αρετή
* ουδ. εν. αριθμού = διδακτή+
- τουτ΄ έστιν η δικαιοσύνη
Ιδιάζοντα κατηγορούμενα α. γενική κατηγορηματική [α.δ.ι.κ.υ.+
[συνδετικό ρήμα + γενική αντί για κατηγορούμενο]:
- αξίας
- διαιρετική
- ιδιότητας * συνοδεύεται συνήθως από Ε.Π.+
- κτητική
- ύλης
β. επιρρηματικό κατηγορούμενο *σσxττ+
* ρήμα κίνησης + επίθετο που το μεταφράζω ως επιρρ.
- σειράς
- σκοπού
- χρόνου
- τρόπου
- τόπου
γ. προληπτικό κατηγορούμενο
*ρήμα εξέλιξης + ουσιαστικό ή επίθετο+
- Η οικία έστιν είκοσι μνων
- ΢όλων ην των επτά σοφων
- Ειμί τριάκοντα ετων
- το πεδίον ην Λοκρων
- Η οικία έστι λίθων
- Έλεγε πρωτος
- Ωρμήθης ημιν βοηθός
- Όρθριος ήκεις
- Ουδεις εκων αμαρτάνει
- Ανήγοντο πελάγιοι
- Σο τειχος ηρετο μέγα
- Ωθουσιν αυτόν εξω φυγάδα
Κατηγορούμενο απαρεμφάτου καθ’ έλξη
* από δοτ. προσωπ. ή από το Α.Ρ.+
Έξεστιν ημιν είναι αγαθοις *= αγαθούς: έλξη από τη
δοτ. προσωπ.+
- οι πρέσβεις Κύρου εδέοντο προς πόλεμον
γενέσθαι προθυμοτάτου

5. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 4ο : Ομοιόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί
*ουσιαστικά που προσδιορίζουν άλλα ουσιαστικά+
Παράθεση
*αν την κρύψω, πάλι καταλαβαίνω το νόημα, από τα μερικά στα γενικά, μτφρ: που<+
*** προεξαγγελτική παράθεση
*προηγείται και προσδιορίζει όλη την πρόταση+
*** γενική παραθετική
* κτητική αντωνυμία + γενική+
- Αλέξανδρος ο Μακεδών
- Φαίρων ο πολέμαρχος
- Ημεις οι στρατηγοί
- Τμας ακουω τους Λακεδαιμονίους
- Μη ημων των φτωχων καταφρόνει
- Σο δε μέγιστον, πόλεμον αντ’ ειρήνης έχομεν
- Ο δε πάντων δεινότατον, τοιουτος ων λέγει.
- η υμετέρα των σοφιστων τέχνη
Επεξήγηση (περισσότερη εξήγηση)
*αν την κρύψω δεν καταλαβαίνω το νόημα, από τα γενικά στα μερικά , μτφρ. : δηλαδή +
*** γενική επεξηγηματική
- ο κοινός ιατρός θεραπεύσει σε, χρόνος
- πέμπουσιν δωρα, ιππον και φιάλην
- εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης
- ο βασιλεύς Δαρειος
- το όρος Πάρνης
- η πόλις των Αθηνων
Επιθετικός προσδιορισμός
* αποδίδει στο ουσιαστικό μια ιδιότητα σταθερή, προϋπάρχουσα, γνωστή+
*** Ε.Π. = ουσιαστικά ηλικίας, αξιώματος, επαγγέλματος, εθνικότητας
+
ανήρ , γυνή, άνθρωπος …
- μετά μεγίστων κινδύνων αγωνιζόμεθα
- ο του βασιλέως θρόνος
- αι παρά θάλατταν πόλεις
- ο Εύξεινος πόντος
- ανήρ γέρων
- άνδρες δικασταί
- άνδρες Πέρσαι
Κατηγορηματικός προσδιορισμός
*αποδίδει στο ουσιαστικό μια παροδική ιδιότητα+
*** άναρθρο επίθετο + έναρθρο ουσιαστικό
*** άναρθρα : πας, απας, όλος, μόνος, αυτός * ο ίδιος+, εκαστος, εκάτερος, άκρος,μέσος, έσχατος
- μισω κακόν τον άνδρα
- έχομεν το σωμα θνητόν
- πασαν υμιν την αλήθειαν ερω
- περί μέσας νύχτας

6. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 5ο :
Η γενική, δοτική, αιτιατική ως ετερόπτωτοι*προσδιορίζουν ουσιαστικό/επίθετο] & ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί *προσδιορίζουν ρήμα+
Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Επιρρηματικοί προσδιορισμοί
Γενική [και μάπας δυδυ+ Δοτική *αα+ Αιτιατική*α+
1. κτητική
- οικία του Μιλτιάδου
2. αιτίας
- δίκη κλοπής
3. μέτρου[ιδιότητας]
- παις τριων ετων
4. αξίας
- άξιος θανάτου
5. περιεχομένου
- σωρός ξύλων
6. αντικειμενική
- φόβος των βαρβάρων
7. συγκριτική
- υψηλότερος Κύρου
8. διαιρετική
- πολλοί των βαρβάρων
9. ύλης
- στέφανος δάφνης
10. δημιουργού
- άγαλμα Υειδίου
11. υποκειμενική
- φόβος των βαρβάρων
1. αντικειμενική
*με επίθετα φιλίας,
ωφέλειας και τα
αντίθετα, με τις
προθέσεις εν , συν]
- υπακοή τοις άρχουσι
- ενάντιος τοις νόμοις
- σύμμαχος ανθρώπω
2. αναφοράς
- ταχύς τοις ποσίν
1. # αναφοράς
- σοφός ειμί ταύτην
την σοφίαν
Γενική [πασχαιτ+ Δοτική[το πασχαιτ+ Αιτιατική[τ΄ πασχαιτ+
1. ^ ποσού
- διδάσκει πέντε μνων
2. αναφοράς
- ως έχει βασιλεύς παιδείας;
3. *συναπτομένη με
επιρρήματα
- δίκην κυνός
- εγγύς της πόλεως
4. χρόνου [ διάρκεια]
- ηλθον νυκτός
5. αιτίας
- ζηλω σε του πλούτου
- φευ του ανδρός
6. τόπου [διάστημα]
- αυτου απέθανεν
1. τρόπου
- έφυγον προθυμία
2. οργάνου[μέσου]
- τοις οφθαμοις ορω
_____________________
3. ^ ποσού
-πολλω κρείττων εστί
4. αναφοράς
- πλούτω διαφέρω
5. * συνοδείας
- απέπλευσαν ναυσι
6.χρόνου [ στιγμή]
-τρίτη ημέρα έφυγεν
7.αιτίας
- λιμω απέθανεν
8. τόπου [στάση]
- γη έκειτο
1. . τρόπου
- τίνα τρόπον παιδεύεσθε;
_____________________
3. ^ ποινής
- κατέγνωσαν θάνατον
4. # αναφοράς
- αλγω τον πόδα
5. * συναπτομένη με
επιρρήματα
- νη τον Δία
6.χρόνου [ ποσότητα]
- έμειναν τρεις ημέρας
7.αιτίας
- τι ταυτα λέγεις;
8. τόπου [κατεύθυνση]
- πέμψομεν Ελλάδα

7. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 6ο : β΄ όρος σύγκρισης & δοτική προσωπική
Β’ όρος σύγκρισης Δοτική προσωπική
Α. γενική συγκριτική:
- ο Αλκιβιάδης *α’ όρος+ ην νεώτερος του Περικλέους *β’ όρος+
Β. ή + ομοιόπτωτα / ομοιότροπα *όταν δεν έχω ουσιαστικό+
- ο Αλκιβιάδης ην νεώτερος η ο Περικλής
- οι Πέρσαι Κύρω μαλλον φίλοι ήσαν η βασιλει
- θέλε καλως ακούειν μαλλον η πλουτειν
- εβούλοντο συν τοις Ελλησι μαλλον είναι η συν τοις βαρβαροις
Γ. η κατά + αιτιατική || η (ως) (ώστε) + απαρέμφατο
*ο α΄ όρος ασυγκρίτως ανώτερος από τον β’ όρο]
- όπλα έτι πλείονα η κατά τους νεκρους
- το νόσημα μειζον η φέρειν
Δ. αντί, προ, παρά, πλην
- αιρετώτερος εστιν ο καλός θάνατος αντί του αισχρου βίου
- ουδέν αίτιον *άλλο+ πλην ο πόλεμος
Ε. απόλυτη σύγκριση [χωρίς β’ όρο]
- το στράτευμα εχώρει ατακτότερον * μετάφραση: κάπως + θετικός+
Ζ. επίταση υπερθετικού:
- μάλιστα, πολύ, πολλω, μακρω, ως, ότι, οια <..βέλτιστα
- εν τοις πρωτοι Αθηναίοι
Α. δοτική προσωπική + απρόσωπο ρήμα* :
είναι το λογικό υποκείμενο του ρήματος : - έδοξεν αυτοις στρατοπεδευσαι.
Από τη δοτική προσωπική βρίσκουμε και το υποκείμενο του απαρεμφάτου, αν την
μετατρέψουμε σε αιτιατική = αυτούς+
* *το δοκει: και ως προσωπικό (υπάρχει στην πρόταση ονομαστική)και ως απρόσωπο
παίρνει δοτική προσωπική, : Έδοξέ μοι ο στόλος πάγκαλος είναι’ , ενώ το δει + γενική
είναι προσωπικό :’μικρου εδέησεν Ευαγόρας Κύπρον κατασχειν’]
Β. δοτική (που δεν είναι ΑΡ ) + προσωπικό ρήμα: κ.κ. πάχη
1. κτητική: με το ειμί , γίγνομαι , υπάρχω όταν δεν είναι συνδετικά
- έστι μοι χρήματα
2. κρίνοντος (ή αναφοράς) : συνοδεύεται συνήθως από μετοχή σε δοτική+
- ην πέμπτη ημέρα επιπλέουσι τοις Αθηναίοις
- εγώ σ΄ετίμησα τοις ευ φρονουσιν
3.ποιητικού αιτίου *ή ενεργούντος προσώπου+:με τα ρηματικά επίθετα
- τος/τέος & με παθητικούς συντελικούς χρόνους
- διαβατέος εστίν ημιν ο ποταμός
- ταυτα Θεμιστογένει γέγραπται
4.αντιχαριστική - πάντες κακά νοουσι τω τυράννω
5. χαριστική - συλλεγήσεται ημιν αργύριον
6.ηθική * μεταξύ αντιχαριστικής και χαριστικής+
- ως καλός μοι ο πάππος || - και μοι μη θορυβήσετε
*** δοτική προσωπική ηθική + ασμένω, ηδομένω, βουλομένω, αχθομένω,
προσδεχομένω (μετοχές σε θέση κατηγορουμένου)
- ει σοι*δ.π.ηθ+. βουλομένω *κατηγρμ+ έστι *Ρ+ αποκρίνεσθαι *Α στο βουλομένω+

8. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 7ο : Απαρέμφατα * δεν παρεμφαίνει ποιος μιλάει, ρηματικό ουσιαστικό+
1. ειδικό - ‘απλό’ :
φημί είναι τον άνδρα ευδαίμονα
- απαρέμφατο μέλλοντα + ρήμα υπόσχεσης, όρκου, ελπίδας, απειλής:
ώμοσαν μη προδώσειν αλλήλους: [μτφρ. ότι... = απλή γνώμη --- μτφρ. να < επιθυμία]
- δυνητικό απαρέμφατο * ποτέ μέλλοντα και ισοδυναμεί με δυνητική οριστική ή ευκτική]:
νομίζω τουτο ουκ αν αληθές είναι *= ουκ αν αληθές είη+
ακούω Λακεδαιμονίους αν αναχωρειν επ’ οίκου * ανεχώρουν αν+
2. τελικό - ‘απλό’ : ποτέ μέλλοντα :
ουτος εβούλετο πλουτειν
συνεβούλευε αυτοις μη αδικειν
- απαρέμφατο μέλλοντα!+ μέλλω :
μέλλω ποιήσειν
3. του σκοπού με ρήματα συνήθως κίνησης
- οι στρατιωται*Τ+ αργύριον *ΑΡ+ ουκ ειχον*Ρ+ επισιτιζεσθαι
- ουτοι *Τ+παρέδωσαν *Ρ+ την πόλιν*ΑΡ+ αυτοις*ΑΡ+ φυλάττειν
4. της αναφοράς με επίθετα ικανότητας, δυνατότητας
- δεινός λέγειν
5. απόλυτο στερεότυπες εκφράσεις σκοπού - αναφοράς
- συνελόντι ειπειν * για να μιλήσω σύντομα+
- το επ΄εμοί είναι *όσο εξαρτάται από μένα+
- ολίγου δειν *λίγο έλειψε, σχεδόν+

9. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 8ο : Μετοχές * μετέχει και στο επίθετο (3 γένη, καταλήξεις) και στο ρήμα( χρόνους, διαθέσεις) , ρηματικό επίθετο+
1. επιθετική *ή αναφορική+
με ή χωρίς άρθρο
- ο λάμπων ήλιος
- έθηκεν νόμους γεγραμμένους
- ουτος έστι ο αδικήσας
2. κατηγορηματική
α. με ρήμα ψυχικού πάθους * και αιτιολογική+
- χαίρω ακούων
β. με ρήμα έναρξης, λήξης, ανοχής
- άρξομαι λέγων
γ. με ρήμα αίσθησης, γνώσης, μάθησης, μνήμης
- ορωμεν οντες αδύνατοι
δ. με ρήμα δείξεως, αγγελίας, ελέγχου
- ήλεγξα τουτον αδικουντα
ε.
ειμί, γίγνομαι, υπάρχω <ποιων = κάνω *ποιω+
τυγχάνω <ποιων = κάνω τυχαία
λανθάνω <ποιων = κάνω κρυφά
φαίνομαι <ποιων = κάνω φανερά
φθάνω <ποιων = προφταίνω να
κάνω
διάγω<μανθάνων = μαθαίνω συνεχώς
οιχομαι<απιων = φεύγω γρήγορα
3. επιρρηματικές *τέτυχαι+
α. τροπική: συνήθως ενεστώτα
- θαρρων έλεγε
β. εναντιωματική: προηγείται συνήθως το και, καίπερ,
καίτοι και ακολουθεί όμως, ειτα
- καίτοι πολλά παραλιπών, ικανά νομίζω μοι ειρήσθαι
γ. τελική: μέλλοντα *ποτέ δεν είναι απόλυτη]
- έπεμψε τινά ερουντα
- παρεσκευάζοντο ως πολεμήσοντες [υποκειμενικός σκοπός]
δ. υποθετική: ενδείξεις 1. άρνηση μη στη μετοχή 2.
μέλλων χρόνος του ρήματος 3. δυνητικό αν στην πρόταση
- δίκαια δράσας, συμμάχους έξεις
- ουκ εστιν ημιν μη νικωσι σωτηρία
- πως ταυτ’ αν εγίγνετο τουτων νησον οικουντων
ε. χρονική : ποτέ μέλλοντα *δηλώνει σύγχρονο ή
προτερόχρονο+
- ελθων είπε
ζ. αιτιολογική :
- τρόπαιον έστησαν νενικηκότες
- τρόπαιον έστησαν ως νενικηκότες * υποκειμενική αιτ.+
- τρόπαιον έστησαν ωσπερ νενικηκότες *ψευδή αιτ.+
- τρόπαιον έστησαν ατε, οια, οιον νενικηκότες *αντικ.αιτ.+
1-2-3: Δυνητική μετοχή: μπορεί να συνοδεύεται με το δυνητικό αν η επιθετική, η κατηγορηματική και οι επιρρηματικές μετοχές *πλην τελικής, δηλαδή πλην
μέλλοντα+: ισοδυναμεί με δυν. οριστ και δυν. ευκτ.: Επίσταμαι Αθηναίους οτιουν αν ποιήσαντες *κατγρμ. μτχ =αν ποιησαιεν+

10. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 9ο : Ονοματικές προτάσεις *σε θέση ΤΡ σε απρόσωπα ρήματα |ΑΡ |επεξήγηση στο ουδέτερο αντωνυμιών+
1. ειδικές
*ειδικεύουν, αποσαφηνίζουν το νόημα
του ρήματος+
2. ενδοιαστικές
*εκφράζουν ενδοιασμό ,φόβο μήπως
γίνει ή δεν γίνει κάτι+
3. πλάγιες ερωτηματικές
*δεν εκφέρονται κατ΄ ευθείαν από τον ερωτώντα αλλά
εξαρτώνται από ένα ρήμα+
4. αναφορικές
α. ουσιαστικές
β. προσδιοριστικές
Εισάγονται:
- ότι : πραγματικό
- ως: υποκειμενικό
Εκφέρονται :
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως1
- Ευκτική πλαγίου λόγου2
(αντί της οριστικής)
- Αγγέλουσιν*ότι ημεις πορευόμεθα+
- Δηλον ην *ότι ουκ αν ηττήθησαν+
- Έλεγον *ότι ουκ αν ποτέ ο δίκαιος
άδικος γένοιτο+
- Ειπεν *ότι βούλοιτο διαλεχθηναι+
- Διαβάλλει Κυρον *ως επιβουλεύοι<+
- Εβόα *ότι βασιλεύς προσέρχεται+
Εισάγονται:
- μη: φόβος μήπως γίνει κάτι κακό
- μη ου: φόβος μήπως δεν γίνει κάτι καλό
Εκφέρονται :
- Τποτακτική *φόβος προσδοκώμενος+
- Οριστική *φόβος πραγματικός+
- Ευκτική πλαγίου λόγου
(αντί της υποτακτικής )
- Ορα [μη κινδυνεύης ]
- Δέδοικα [μη ουκ έχω σοφίαν]
- Εφοβουμην [μη τι κακόν γένοιτο]
- Ου φοβει *όπως μη (= μη) τυγχάνης
πράττων ανόσιον πραγμα+
Ολικής αγνοίας
Α. απλές : ει , εάν
Β. διπλές : ει – η | ειτε- ειτε|πότερον – η
Εκφέρονται
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως
- Απορηματική υποτακτική
- Ε.Π.Λ. (αντί της οριστικής ή υποτακτικής)
- σκεψόμεθα *ει αληθη λέγεις]
- σκέψασθε *εάν τουτο ικανον τεκμήριον
γένηται]
- Διηρώτα *πότερον βούλοιτο μένειν ή απιέναι+
Μερικής άγνοιας
Εισάγονται : με ερωτημ/αναφορ. αντωνυμ/επιρρ
Εκφέρονται: όπως και οι ολικής άγνοιας
- υμείς δείξετε *ήντινα γνώμην έχετε]
- διελογίζοντο *πη το μέλλον αποβήσοιτο]
Εισάγονται: με
αναφ. αντων.
Εκφέρονται : με
οποιαδ. έγκλιση
α.
- ήλθεν ος ετύγχανε
ξένος ων *ΤΡ]
- ξυλλαβόντες όσους
έπεισαν *Α μετχ+
*Θουκ. 3.72.1+
β.
- ήλθεν τουτος ος
έτυγχανε ξένος ων :
αναφ.προσδιοριστική
-νέος απόλλυθ’ (ενν
ουτος) ον φιλει θεός
: αναφ. προσδιοριστ.
1 Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως :1. οριστική : πραγματικό 2. δυνητική οριστική ιστορικού χρόνου : δυνατό να γίνει στο παρελθόν (μτφρ. θα μπορούσε να<) 3.
δυνητική ευκτική πλην μέλλοντα : δυνατό να γίνει στο παρόν και μέλλον (μτφρ. θα μπορούσε να<)
Εγκλίσεις προτάσεων επιθυμίας: 1. υποτακτική (απορηματική – βουλητική+ 2. προστακτική 3. ευχετική οριστική ιστορικού χρόνου : ευχή ανεκπλήρωτη 4.
ευχετική οριστική : ευχή δυνατή
2 Ευκτική Πλαγίου λόγου : αντί της οριστικής ή υποτακτικής μετά από ιστορικό χρόνο: α+ το περιεχόμενο της πρότασης μετακινείται στο παρελθόν β+ εκφράζεται η
αμφιβολία του λέγοντος. γ. μειώνεται ο τόνος της βεβαιότητας της οριστικής και της θετικής προσδοκίας της υποτακτικής.
Αν η οριστική και η υποτακτική δεν μετατραπεί σε ΕΠΛ μετά από ιστορικό χρόνο , τότε αυτό που λέγεται είναι θετικό και εξακριβωμένο
γ. μειώνεται ο τόνος της βεβαιότητας της οριστικής ή της θετικής προσδοκίας της υποτακτικής

11. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 10ο : ΢υγκριτική παρουσίαση ευθειών και πλάγιων ερωτηματικών προτάσεων
Πλάγιες ερωτηματικές :
δευτερεύουσες προτάσεις χωρίς ερωτηματικό
Ευθείες ερωτηματικές :
κύριες προτάσεις με ερωτηματικό
Ολικής αγνοίας
Α. απλές : ει , εάν
- σκεψόμεθα *ει αληθη λέγεις]
- σκέψασθε *εάν τουτο ικανον τεκμήριον γένηται]
Β. διπλές : ει – η | ειτε- ειτε|πότερον – η
- Διηρώτα *πότερον βούλοιτο μένειν ή απιέναι+
Μερικής άγνοιας
Εισάγονται : με ερωτηματικές και αναφορικές . αντωνυμίες και
επιρρήματα
- υμείς δείξετε *ήντινα γνώμην έχετε]
- διελογίζοντο *πη το μέλλον αποβήσοιτο]
Εκφέρονται
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως
- Απορηματική υποτακτική
- Ε.Π.Λ. (αντί της οριστικής ή υποτακτικής)
Ολικής αγνοίας
Α. απλές: χωρίς μόριο ή με ερωτηματικά μόρια
- είπεν ο πατήρ τουτο;
- ουχ ουτως έλεγες ; *πιθανή απάντηση<ναι+
- μη αρχιτέκτων βούλει γενέσθαι *πιθανή απάντηση<όχι+
Β. διπλές : πότερον – η
- Πότερον καθεύδεις ή εγρήγορας;
Μερικής άγνοιας
Εισάγονται : με ερωτηματικές αντωνυμίες και επιρρήματα
- πόσοι απέθανον;
- πότε ειπε τουτο;
Ρητορικές ερωτήσεις
- Έλληνες όντες βαρβάροις δουλεύσομεν; *ενν <όχι+:
κατάφαση = έντονη άρνηση
- Ουκ εγώ σοι ταυτα προυλεγον; *ενν<ναι+:
άρνηση = έντονη κατάφαση
Εκφέρονται
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως
- Απορηματική υποτακτική
- - - - - - - - - - - - - - - - -

12. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 11ο : Επιρρηματικές προτάσεις
1. αιτιολογικές
*αιτιολογούν το νόημα της πρότασης που
προσδιορίζουν+
Εισάγονται:
- ότι *πραγματική αιτιολ.+
- ως* υποκειμενική αιτιολ.+
- ει *υποτιθέμενη αιτιολ.+
- διότι, , ότε, οπότε,επειδή, επεί **
Εκφέρονται : *πρβλ ειδικές+
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως
- Ευκτική πλαγίου λόγου (αντί της οριστικής)
- Φαίρω, *ότι ευδοκιμεις+
- Τμεις δε εστέ σωοι, * επειδή δια υμας αυτούς
πάλαι αν απωλώλειτε]
- Δέομαι σου παραμειναι, * ως εγώ ουδ΄ αν ενός
ήδιον ακουσαιμι ή σου+
- Οι στρατηγοί εθαύμαζον, * ότι Κυρος ου
φαίνοιτο]
- Θαυμάζω*ει μη βοηθήσετε υμιν αυτοις +
- Μέγα δε το ομου τραφηναι· επεί και τοις
θηρίοις πόθος τις εγγίγνεται συντρόφων
- Δει μη τραπέσθαι εφ’ αρπαγήν· ως ο
τουτο ποιων ουκετ’ ανηρ εστιν.
** οι σύνδεσμοι ως και επεί ,όταν βρίσκονται στην
αρχή περιόδου ή ημιπεριόδου και αναφέρονται στα
προηγούμενα εισάγουν κύρια πρόταση και
ισοδυναμούν με τον γάρ
2. τελικές
*εκφράζουν το σκοπό του νοήματος της πρότασης
που προσδιορίζουν+
Εισάγονται: ινα*- όπως * *-ως
Εκφέρονται :*πρβλ ενδοιαστικές+
- Τποτακτική *σκοπός προσδοκώμενος+
- Τποτακτική + αοριστολογικό αν
[ η πραγματοποίηση του σκοπού εξαρτάται από κάποια
προϋπόθεση]
- Ευκτική πλαγίου λόγου(αντί της υποτακτικής.)
- Ευκτική χωρίς να προηγείται ιστορικός χρόνος [ ο
σκοπός είναι μια γνώμη υποκειμενική]
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως*σπανίως και από
οριστική, μόνο ιστορικού χρόνου = σκοπός
ανεκπλήρωτος]
-Σαυτα πράττετε, *ινα η πόλις ευδαιμονη]
- Άκουσον , *ως αν μάθης]
- Μένων επεθύμει*όπως πλείω λαμβάνοι]
- Αποτειχίζει , * ως άπορος ειη η οδός+
- Έδει τα ενέχυρα τότε λαβειν , *ως μη εδύνατο
εξαπαταν+
- Ου προσηκεν απορειν,* ινα μαλλον αν επιστεύετο+
- Γύμναζε σαυτόν , *όπως αν δύναιο υπομένειν τους πόνους+
- Έτι Κυρος, *ινα μνησθωμεν των βαρβάρων +, ηλθεν
*ενν. ταυτα λέγω+
* είναι και τοπικό επίρρημα που εισάγει αναφ. προτ.:
«πατρίς έστι πασ’ ινα αν πραττη τις ευ»
* * ρήμα φροντίδας + όπως + μέλλοντας = τελική ή πλάγια :
οι νόμοι επιμέλονται, *όπως μη πονηροί οι πολιται έσονται+
3. συμπερασματικές
*ή αποτελεσματικές: εκφράζουν το συμπέρασμα ,
αποτέλεσμα της πρότασης που προσδιορίζουν+
Εισάγονται:
- ώστε*, ως ,
- ώστε/ως μη ου :μετά από αρνητική πρόταση= ώστε να μην
Εκφέρονται : *πρβλ ειδικές+
- Εγκλίσεις προτάσεων κρίσεως
- Ε.Π.Λ. (αντί της οριστικής)
- ώστε + απαρέμφατο
α+* το αποτέλεσμα είναι το λογικό επακόλουθο του
προσδιοριζόμενου νοήματος+ μτφρ: ώστε/για να<+
β+ επιδιωκόμενο αποτέλεσμα *+ δυνητικό αν, για να< ]
γ+ όρο ή προϋπόθεση* συνήθως με το εφ’ ω /εφ’ ωτε, μτφρ:
με τον όρο , τη συμφωνία να<]
- Εις τουτο έχθρας εληλύθασιν, *ώστε
επιβουλεύουσιν ημιν+
- Σοιουτόν τι εποίησεν, *ως πας αν έγνω+ ότι<
- Πλοια υμιν πάρεστιν * ώστε αν επιπέσοιτε]
- Έδοξεν τούτους κολάσαι, *ως μη δύναιντο απιστειν+
- Έχω πλοια, *ώστε ελειν το εκείνων πλοιον+
- Παν ποιουσι, *ώστε μη διδόναι δίκην +
- Εν τω ασφαλει ήδη έσομαι, *ώστε μηδέν έτι κακόν
αν με παθειν (=αν πάθοιμι)+
- Οι τριάκοντα ηρέθησαν, *εφ ώτε συγγράψαι νόμους+
- Ώστε ου φοβεισθαί φημι δειν πέραν του μετρίου
* ο σύνδεσμος ώστε στην αρχή περιόδου εισάγει
κύρια πρόταση και μεταφράζεται : επομένως

13. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 12ο : Επιρρηματικές προτάσεις
4. Αναφορικές επιρρηματικές προτάσεις
*αναφέρονται , αποδίδονται σε έναν όρο μιας άλλης πρότασης, ο οποίος εκφράζεται ρητά ή εννοείται από τα συμφραζόμενα +
Α. αναφορικές
ονοματικές
Β. αναφορικές επιρρηματικές *αστυ+ Γ. αναφορικές παραβολικές
*ή συγκριτικές , ομοιωματικές +
α. ουσιαστικές
- ήλθεν ος ετύγχανε ξένος ων
*ΤΡ+
- ξυλλαβόντες όσους έπεισαν *Α
μετχ+ *Θουκ. 3.72.1+
β. προσδιοριστικές
- ήλθεν τουτος ος έτυγχανε ξένος
ων : αναφ.προσδιοριστική
-νέος απόλλυθ’ (ενν ουτος) ον
φιλει θεός : αναφ. προσδιοριστ.
Εισάγονται: με αναφ. αντων.
Εκφέρονται : με οποιαδ.
Έγκλιση
αιτιολογικές : εκφέρονται όπως οι αιτιολογικές *σελ11+
- Σην μητέρα εμακάριζον ,*οιων τέκνων έτυχε+
*ν.ε. καταριέται τη μοίρα του που τον έκανε φτωχό+
συμπερασματικές: εκφέρονται όπως οι συμπερασματικές,
μόνο που αντί για απαρέμφατο έχουν οριστική* σελ.11+
- Ουδείς ούτως ανόητος έστι, *όστις πόλεμον αιρειται+
*ν.ε. Δεν είσαι τέτοιος άνθρωπος που να μπορώ να
συζητήσω μαζί σου+
τελικές : εκφέρονται με οριστική μέλλοντα
- Δει πρεσβείαν πέμπειν, *ητις ταυτ΄ερει+
[ν.ε. Φρειάζομαι ένα παιδί που να με βοηθάει
υποθετικές : εκφέρονται όπως και οι υποθετικές
- *α μη οιδα+, ουδέ οιομαι ειδέναι
*ν.ε. Ας σηκωθεί όποιος θέλεις+
Τπάρχουν σύμφωνα με κάποια συντακτικά και οι - - -
- επιρρηματικές αναφορικές του τόπου :
καταλαμβάνει τα όρη, οθεν ουτοι έμελλον επισιτιεισθαι
- επιρρηματικές αναφορικές του τρόπου:
΢ώζεσθε οπη δυνατόν εστί
Εκφέρονται:
- απλή οριστική: *πραγματικό περιεχόμενο+
- δυνητική οριστική , υποτακτική (+αν), ευκτική
(+ - αν)* υποτιθέμενο, δυνατό περιεχόμενο+
Εισάγονται :
οιος – οποιος δηλώνουν ποιόν
όσος – ηλίκος δηλώνουν ποσό
όπως, ώσπερ-οίον δηλώνουν τρόπο
τοιουτος – οιος
τοσουτος - όσος
ούτω – ωσπερ
παραβολικά ζεύγη
- ΢ίτω τοσούτω εχρητο, *όσον ηδέως ήσθιε]
- *Ώσπερ εμοί αν ωργίζεσθε+, ούτως αξιω<
- Ανάγκη βοηθειν τω πατρι ουτως, *όπως αν
δύνωμαι+
- Δόρατα έχοντες *όσα ανηρ αν φέροι μόλις+
- Σοιαυτα δεινά ημιν γεγόνασιν, *οια οι θεοί τοις
εχθροις ποιήσειαν]
΢ημειώσεις: α. η αναφορική αντωνυμία ος- η- ο, όταν βρίσκεται στην αρχή περιόδου ή ημιπεριόδου και αναφέρεται στα προηγούμενα, εισάγει κύρια πρόταση
και μεταφράζεται ως δεικτική αντωνυμία: αυτός-ή- ό : Οι αφίκοντο εις Πέλλαν
β. αναφορική έλξη: η αναφορική αντωνυμία αντί να μπει σε αιτιατική, τίθεται σε γενική ή δοτική καθ΄έλξη:
- άξιοι τηρ ελεςθεπίαρ ηρ [αντί ην] κέκτησθε
- σςν τοιρ θησαςποιρ , οιρ [αντί οςρ ]ο πατήπ κατέλιπεν

14. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 13ο
: Επιρρηματικές προτάσεις
5. υποθετικές * δηλώνουν υπόθεση, προϋπόθεση για να ισχύσει το νόημα της
προσδιοριζόμενης πρότασης+: υπόθεση + απόδοση = υποθετικός λόγος
Είδος υποθ. λόγου Υπόθεση απόδοση
1. του
πραγματικού
ει + οριστική
οποιουδήποτε χρόνου
οποιαδήποτε έγκλιση
*πλην δυν. ορ. (ιστ. χρ.)+
2. του αντίθετου
του πραγματικού
ει + οριστική
ιστορικού χρόνου
δυνητική οριστική (ιστ.χρ.)
-απρόσ. ρήμα+ απαρέμφατο (-αν)
- εκινδύνευσα, έμελλον+ απρφτ.(-αν)
*προβάλλεται η έννοια του απρφτ.+
3. της απλής
σκέψης του
λέγοντος
ει + ευκτική δυνητική ευκτική ή
απλή ορ. αρκτικού χρ.
4. της αόριστης
επανάληψης
στο παρελθόν
ει +επαναληπτική
ευκτική
οριστική παρατατικού ± αν
οριστική αορίστου + αν
5. του
προσδοκώμενου
* χαρακτηρίζεται
και ως πραγματικό
στο μέλλον
εάν, αν, ην + υποτακτική
ει + οριστική μέλλοντα*
*κάτι το ανεπιθύμητο+
οριστική μέλλοντα ή
μελλοντική έκφραση
*υποτ. |ευκτ.(δυν.|ευχ.),|προστ |
απρόσωπο ρήμα + τελικό απρμφ.+
οριστική μέλλοντα
*θα γίνει με βεβαιότητα+
6. της αόριστης
επανάληψης
στο παρόν + μέλλον
εάν, αν, ην + υποτακτική οριστική ενεστώτα ή
ενεστωτική έκφραση
*γνωμικός αόριστος, μέλλοντας+
΢ύνθετος υποθετικός λόγος: 1+ υποθέσεις - - 1+ αποδόσεις
- *ει εισί βωμοί+ , εισί και θεοί
- *ει διαφθείρω τους νέους+, τουτ’ βλαβερόν αν είη
- *ει δοκει ], πλέωμεν
- *ει βούλει] , μένε
- *ει μη είχομεν φως+, όμοιοι τοις τυφλοις αν ημεν
- *ει μεν ην καλός+, εφοβουμην αν σφόδρα λέγειν
- η πόλις εκινδύνευσε πασα διαφθαρηναι, *ει άνεμος
επεγένετο τη φλογι+
- εξην υμιν επικουρειν αυτοις, *ει εβούλεσθε]
- * ει μη τρέφοιτο+ ουκ αν τις ζώη
- *ει τις σε διδάξειεν+ βελτίων αν γένοιο
- *ει θέλοιμεν σκοπειν τας φύσεις+ ευρήσομεν τους πολλούς...
- *ει τινά των εχθρων λάβοιεν] , απέκτεινον
- ΢ωκράτης ουκ έπινεν, *ει μη διψώη]
- *ει τις αυτω δοκοίη βλακεύειν+, έπαισεν αν
- [εάν με αποκτείνητε], βλάψετε ημας
- *εάν φυλάττωμεν+, ουκ αν δύναιντο θηραν οι πολέμιοι
- *αν καθώμεθα+, ουδέν ημιν μη γένηται των δεόντων
- *εάν τις μέλλη ιέναι+, προς εσπέραν δει πορεύεσθαι
- *ει μη καθέξεις γλωσσαν+, έσται σοι κακά
- *ην εγγύς έλθη θάνατος+, ουδείς βούλεται θνήσκειν
- *εάν τις τούτων τι παραβαίνη+, ζημίαν αυτοις επέθεσαν
- * ην την θάλατταν πλέωμεν ]και [ην βιαζώμεθα τας
πόλεις+, οικήσομεν μετά πολλής ασφαλείας

15. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 14ο
: Επιρρηματικές προτάσεις
6. χρονικές :δηλώνουν
α) το σύγχρονο: η πράξη της χρονικής πρότασης έγινε τον ίδιο χρόνο με της κύριας
β) το προτερόχρονο: η πράξη της χρονικής πρότασης έγινε πριν της κύριας
γ) το υστερόχρονο: η πράξη της χρονικής πρότασης έγινε μετά της κύριας
Εισάγονται:
- με χρονικούς συνδέσμους : επεί, επειδή, έως, ηνίκα, μέχρι, όταν, ότε, πριν, ως
- με χρονικά επιρρήματα: οσάκις
- με εμπρόθετες αναφορικές εκφράσεις : αφ΄ότου , αφ΄ου, εν ω, καθ΄όσω μέχρι ου
-
Εκφέρονται: όπως οι υποθετικές :
- οριστική: εκφράζουν το πραγματικό + το αντίθετο του πραγματικού
- υποτακτική +αν (αοριστολογικό): (στον πλάγιο λόγο γίνεται Ε.Π.Λ. χωρίς το αν]
εκφράζουν το προσδοκώμενο + αόριστη επανάληψη στο παρόν και μέλλον
- ευκτική: εκφράζουν την απλή σκέψη του λέγοντος + αόριστη επανάληψη στο παρελθόν
΢ύνταξη του «πριν»
αρνητική κύρια + πριν + οριστική
ιστορικού χρόνου
*μτφρ: παρά αφού+
ή
υποτακτική + αν =
*μτφρ. προτού να+
προτερόχρονο, και η
χρονική πρόταση
αποτελεί την
προϋπόθεση για να
πραγματοποιηθεί η
πράξη της κύριας
καταφατική κύρια
+
πριν + απαρέμφατο = υστερόχρονο
- *Ότε η μάχη εγένετο+, Σισσαφέρνης εν ΢άρδεσιν έτυχε ων
- Εβασάνιζον αν , * μέχρι ου αυτοις εδόκει]
- Αυτου διατρίψωμεν , *έως αν φως γένηται]
- *Όταν τις πλειστά τις έχη+, τότε πλειστοι τούτω φθονουσιν.
- Εκέλευσε πορεύεσθαι ησύχως, *έως άγγελος έλθοι]
- Ο πεινων φάγοι αν, *οπότε βούλοιτο]
- *Όποτε θύοι Κρίτων+, εκάλει Αρχέδημον
- Ουκ επεθέμεθα τοις πολεμίοις, *πριν διέβησαν]
- Μη απέλθητε, *πριν αν ακούσητε]
- Εφάνη βασιλεύς, *πριν καταλυσαι το στράτευμα+
Ελλειπτικές εκφράσεις:
Φρονικές Τποθετικές Αναφορικές
έστιν ότε*κάποτε+,
ουκ έστιν ότε*ποτέ+
ουκ έστιν ότε ου
*πάντοτε+,
ότε μεν… ότε δε
*άλλοτε μεν ,
άλλοτε δε+
είπερ τις και άλλος
*περισσότερο από κάθε
άλλο+
είπερ ποτέ
[περισσότερο από κάθε
άλλη φορά+
είπερ που
* περισσότερο από
κάθε άλλο μέρος+
έστιν ος [κάποιος]
ουκ έστιν όστις
[κανείς]
ουκ έστιν όστις ου *ο
καθένας+
έστιν ου [ κάπου]
ουκ έστιν όπου
ουκ έστιν όπου ου
όσον ουπω
*αμέσως μετά]
ώσπερ τις και άλλος
*όπως κανένας άλλος+

16. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 15 ο
: Επιρρηματικές προτάσεις
7. εναντιωματικές
* δηλώνουν ασθενή εναντίωση προς το νόημα
της προσδιοριζόμενης πρότασης, το
περιεχόμενό τους είναι πραγματικό:
‘αν και το είδα, δεν το πίστεψα’+
8. παραχωρητικές
* δηλώνουν ισχυρή εναντίωση προς το
νόημα της προσδιοριζόμενης πρότασης, το
περιεχόμενό τους είναι υποτιθέμενο :
‘ και να το έβλεπα, δεν θα το πίστευα’+
Παραδείγματα
εναντιωματικών – παραχωρητικών προτάσεων
Εισάγονται:
- ει και
- αν και
Εκφέρονται: όπως οι υποθετικές
Εισάγονται:
- και ει [κει]
- και αν [καν]
- ουδ’ ει – μηδ΄ ει *όταν προσδιορίζουν
αρνητική πρόταση+
- ουδ’ εάν – μηδ’ εάν *όταν προσδιορίζουν
αρνητική πρόταση+
Εκφέρονται: όπως οι υποθετικές
- *ει και μη βλέπεις], φρονεις όμως
- *ει και τον άλλον χρόνον είθιστο συκοφαντειν+, τότε
αν επαύσατο
- Ουδείς αν έτι πιστευσαι δύναιτο υμιν,* ουδ’ ει πάνυ
προθυμοιτο]
- *ει και μη βούλοιντο οι Αθηναιοι εις λόγους ελθειν
περί της ειρήνης +, κήρυκας έπεμπον
- *κάν συ μη θέλης+, οι θεοί ουτω βουλήσονται
- Ανήρ πονηρός δυστυχει, *καν ευτυχη+

17. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 16ο : Ενεργητική – Παθητική σύνταξη
 ΕΝΕΡΓΗΣΙΚΗ ΢ΤΝΣΑΞΗ ΠΑΘΗΣΙΚΗ ΢ΤΝΣΑΞΗ
 Yποκείμενο εμπρόθετος ποιητικού αιτίου (υπό + γενική) ή δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (με συντελικό παθητικό χρόνο)
Ρήμα ενεργητικής φωνής ρήμα μέσης φωνής (παθητικής διάθεσης)
Αντικείμενο υποκείμενο
- Οι στρατιώται κατέλαβον την πόλιν
Τπό των στρατιωτων κατελήφθη η πόλις
- Οι Λακεδαιμόνιοι διεγνώκεσαν λελύσθαι τας σπονδάς
Σοις Λακεδαιμονίοις διέγνωστο λελύσθαι τας σπονδάς
- Ο βασιλεύς κελεύει τους Έλληνας τα όπλα παραδουναι
Οι Έλληνες κελεύονται υπό του βασιλέως τα όπλα παραδουναι
 Τποκείμενο απαρεμφάτου ποιητικό αίτιο απαρεμφάτου
Απαρέμφατο ενεργητικής φωνής απαρέμφατο παθητικής φωνής
Αντικείμενο απαρεμφάτου υποκείμενο απαρεμφάτου σε αιτιατική
- Ήκουσεν τους πολεμίους καταλύσειν την πόλιν
Ήκουσεν υπό των πολεμίων καταλύσεσθαι την πόλιν
 Όταν το αντικείμενο είναι η προσωπική αντωνυμία τότε διατηρώ το υποκείμενο, μετατρέπω το ρήμα στη μέση φωνή και δεν βάζω ποιητικό αίτιο: Δείκνυμι
με (δείχνω εμένα) = δείκνυμαι <.
 Ρηματικά επίθετα σε – τεος & - τος
Προσωπική σύνταξη : παθητική σημασία
*έμφαση στο υποκείμενο+
Απρόσωπη σύνταξη : ενεργητική σημασία
*έμφαση στο ρηματικό επίθετο+
- διαβατέος εστίν *Ρ+ ημιν *δ.πρ.ποιητ.αι.+ ο ποταμός *Τ+
= δει διαβαθηναι υφ’ ημων τον ποταμόν
- διαβατέον εστίν *Ρ+ ημιν *δ. πρ.ποιητ.αι.+ τον ποταμόν *ΑΡ}
= δει διαβαίνειν ημας τον ποταμόν
- ο ανεξέταστος βίος *Τ+ ου βιωτός εστίν *Ρ+ ανθρώπω *δ.π.ποιητ.αι.+
= ο ανεξέταστος βίος ουκ άξιος έστιν βιωθηναι υπ’ ανθρώπου
- ου βιωτόν εστι *Ρ+ μοι *δ.πρ.ποιητ.αι+
= ου δυνατόν έστι μοι ζην

18. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 17ο :  Ευθύς λόγος Πλάγιος Λόγος
1. Κύριες προτάσεις κρίσεως:
« Τβριστής ει»
α. ειδική πρόταση: Λέγει *ως υβριστής ειμί].
β. ειδικό απαρέμφατο: Λέγει υβριστήν με είναι.
γ. κατηγορηματική μετοχή: Ήκουσε υβριστήν με όντα.
2. Κύριες προτάσεις επιθυμίας:
«Μηδείς βαλλέτω»
α. τελικό απαρέμφατο: Απηγόρευε μηδένα βάλλειν
3. Ευθείες ερωτήσεις:
« Σις έστιν ο θόρυβος;»
α. πλάγιες ερωτήσεις: Ερωτα τις έστιν ο θόρυβος || Ηρώτα τις είη *Ε.Π.Λ+ ο
θόρυβος
4. Δευτερεύουσες προτάσεις:
« Άγε , ω Κλέαρχε, το στράτευμα, ότι εκει βασιλεύς εστι»
α. διατηρούν την έγκλισή τους ή την μετατρέπουν μετά από ιστορικό χρόνο σε
Ε.Π.Λ.: Διέτταξε τον Κλέαρχον άγειν το στράτευμα, ότι εκει βασιλευς ήν /είη
5. Τποθετικές προτάσεις
« Ει εισί βωμοί, εισί και θεοί»
« Ει εισί βωμοί, εισί και θεοί»
α. υποθετικό λόγο στον πλάγιο έχω όταν η απόδοση δεν είναι κύρια πρόταση αλλά
δευτερεύουσα ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή ή τελικό
απαρέμφατο. Η υπόθεση συνήθως μένει ανεπηρέαστη **
Λέγει, ει εισί βωμοί, και θεούς είναι
Είπεν , ει ειεν βωμοί, και θεούς είναι *επηρεασμένη υπόθεση+
* * Μπορεί η υπόθεση να επηρεαστεί όταν εξαρτάται η απόδοση από ιστορικό χρόνο και όταν δηλώνεται υποκειμενική γνώμη. Σότε η υπόθεση για όλα τα είδη *πλην του αντίθετου του
πραγματικού+ είναι ει + ΕΠΛ. ΢την περίπτωση αυτή το είδος του υποθετικού λόγου το καταλαβαίνω από την απόδοση.
 ΢κοπός
Σελική πρόταση ταυτα πράττετε [ίνα όλη η πόλις ευδαιμονη]
Αναφορικο-τελική πρόταση δει πρεσβείαν πέμπειν, *ήτις ταυτ’ ερει]
Απαρέμφατο του σκοπού την πόλιν φυλάττειν αυτοις παρέδοσαν
Σελική μετοχή έπεμψεν τινά ερουντα
Επιρρηματικό κατηγορούμενο του σκοπού εκ Περσων βοηθός ημων ωρμήθης
Εμπρόθετοι του σκοπού υπέρ αρετης – των παίδων ένεκα –εις κέρδος-
επ’ ωφελείαν - επ’ αργύρω - προς χάριν

19. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 18ο :  Μετοχή Πρόταση
1. επιθετικές μετοχές
- Νόμους γεγραμμένους ο Λυκουργος ουκ έθηκεν
αναφορική πρόταση
- Νόμους οι γεγραμμένοι εισιν ο Λυκουργος ουκ έθηκεν
2. κατηγορηματικές μετοχές
- Γιγνώσκω Υίλιππον αδικουντα
ειδική πρόταση
- Γιγνώσκω ότι Υίλιππος αδικει.
3. επιρρηματικές μετοχές *ετυχαι(η τροπική δεν αναλύεται)+
- εναντιωματική:
Πολλοί όντες ευγενεις εισίν κακοί.
- τελική:
Βαίνουσι κατοψόμενοι<
- υποθετική:
Τμεις ταυτα ποιουντες , τους θεούς βοηθούς έξετε
Όντων βωμων *γεν. απόλ.+, εισί και θεοί
- χρονική:
Οπλιζομένων τούτων *γεν.απολ.+ηκον οι σκοποί.
- αιτιολογική:
Αλκιβιάδης βουλόμενος <, ενάγει<.
αντίστοχες προτάσεις
Πολλοί ει και εισιν ευγενείς, εισίν κακοί
Βαίνουσιν ίνα κατίδωσιν<
Εάν ταυτα ποιητε, τους θεούς βοηθούς έξετε
Ει εισί βωμοί *το υποκείμενο ‘βωμοί’, δεν έχει κάποια θέση στην κύρια πρόταση,
επομένως θα μετατραπεί σε γενική απόλυτη+, εισί και θεοί
Ότε ωπλίζοντο ουτοι, ηκον οι σκοποί
Αλκιβιάδης επειδή βούλεται<

20. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 19ο : ΢ύνδεσμοι
Ως ει οτ’ καν -καν
σύνδεσμος:
ειδικός :ότι
αιτιολογικός: επειδή
συμπερασματικός: ώστε
χρονικός: μόλις
τελικός: για να
αναφορικοπαραβολικός: όπως
πλάγιας ερώτησης: πώς
μόριο μετοχής :
αιτιολογικής,
τελικής,
μόριο επιτατικό σε επίθετα και επιρρήματα
υπερθετικού βαθμού
- ως τάχιστα
πρόθεση καταχρηστική:
- ως εμε *κατεύθυνση]
- ως επί μάχην *σκοπός ]
ως + αριθμητικό:
- ως πεντήκοντα [περίπου]
επίρρημα τρόπου ως [έτσι] (όταν έχει τόνο)
- και ως ταυτα εγένοντο
εισάγει προτάσεις:
πλάγιες ερωτηματικές
υποθετικές
Αιτιολογικές
ότ’ = ότε
και ποτέ ότι
γιατί το ότι
δεν παθαίνει
ποτέ έκθλιψη
καν = και αν
καν = και εν..

21. Αντώνης Στεργίου
Κεφάλαιο 20ο : Εμπρόθετοι – Επιρρηματικοί Προσδιορισμοί
Εμπρόθετοι προσδιορισμοί
- αντί, πρό , από , έκ + γενική
- συν, εν + δοτική
- εις + αιτιατική
- ανά, κατά, διά
- υπέρ, περί, παρά, + διάφορες πτώσεις
- αμφί, επί, μετά,
- προς, υπό
Επιρρηματικοί προσδιορισμοί
- τόπου :
στάση (-ασι- ησι- οι-θι-ου)
κίνηση (- δε-ζε-σε)
από τόπου κίνηση(-θεν-οθεν-ωθεν)
Αθήνησι – Αθήναζε – Αθήνηθεν || οικοι- οίκαδε-οίκοθεν
- τρόπου : δικαίως, καλως<
- ποσού: [δεν υπάρχει αιτιατική του ποσού+ ολίγον, ουδέν, τοσουτον<
- χρόνου : νυν, τότε<

22. Αντώνης Στεργίου
Περιεχόμενα: ΢ελίδα
Αναφορικές προτάσεις : ονοματικές και επιρρηματικές 12
Αντικείμενο ρήματος- απαρεμφάτου - μετοχής 2
Απαρέμφατο: ειδικό- τελικό- του σκοπού- της αναφοράς- απόλυτο 7
Β’ όρος σύγκρισης 6
Δοτική προσωπική 6
Ελλειπτικές εκφράσεις : χρονικές – υποθετικές- αναφορικές 14
Εμπρόθετοι προσδιορισμοί 20
Ενεργητική – Παθητική σύνταξη 16
Επιρρηματικές προτάσεις : αιτιολογικές – τελικές- συμπερασματικές 11
Επιρρηματικές προτάσεις : εναντιωματικές – παραχωρητικές 15
Επιρρηματικές προτάσεις : χρονικές 14
Επιρρηματικές προτάσεις: υποθετικές 13
Επιρρηματικοί προσδιορισμοί *καθαρώς, και όχι σε γενική – δοτική- αιτιατική+ 20
Επιρρηματικοί προσδιορισμοί σε γενική- δοτική- αιτιατική 5
Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί σε γενική – δοτική- αιτιατική 5
Ευθείες ερωτήσεις –Πλάγιες ερωτήσεις : συγκριτική παρουσίαση 10
Ευθύς λόγος – Πλάγιος λόγος 17
Κατηγορούμενο: υποκειμένου – αντικειμένου- γενικής εννοίας- καθ’ έλξη- ιδιάζοντα κατηγορούμενα 3
Μετατροπή μετοχής σε πρόταση και το αντίστροφο 18
Μετοχή: επιθετική- κατηγορηματική – επιρρηματικές 8
Ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί: παράθεση –επεξήγηση - Ε.Π. - Κ.Π. 4
Ονοματικές προτάσεις: ειδικές- ενδοιαστικές – πλάγιες ερωτηματικές – αναφορικές *ουσιαστικές – προσδιοριστικές+ 9
Ρηματικά επίθετα σε –τος – τέος 16
΢κοπός 17
΢ύνδεσμοι: ως – ει – ότ΄- καν 19
΢ύστοιχο αντικείμενο ρήματος 2
Τποκείμενο ρήματος - απαρεμφάτου –μετοχής 1

23. Αντώνης Στεργίου
΢υντακτικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας
΢τεργίου Αντώνης