Download as PDF, PPTX
ระบบหมุนเวียนเลือด
- 1. เรื่อง ระบบหมุนเวียนเลือด รายวิชาชีววิทยาเพิ่มเติม 2 ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2559 คุณครูฐิตารีย์ สาเภา โรงเรียนท่ามะกาวิทยาคม สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 8 (กาญจนบุรี-ราชบุรี)
- 2. สืบค้นข้อมูล ทดลอง อภิปรายและอธิบายการลาเลียงในร่างกายของ สัตว์บางชนิด สืบค้นข้อมูล ทดลอง อภิปราย และสรุปเกี่ยวกับการลาเลียงสารใน ร่างกายของคน สืบค้นข้อมูล ศึกษา อภิปราย และสรุปเกี่ยวกับส่วนประกอบและ หน้าที่ของเลือด จุดประสงค์การเรียนรู้
- 3. เพื่อให้เซลล์หรือทุกๆ เซลล์สามารถนาสารที่จาเป็นต่อการดารงชีวิตไปใช้ให้ เป็นประโยชน์และสามารถนาสารที่เซลล์ไม่ต้องการมากาจัดออกนอกร่างกาย สัตว์ขนาดเล็ก โครงสร้างร่างกายไม่ซับซ้อน การลาเลียงสารอาศัยการแพร่ ระหว่างเซลล์กับสิ่งแวดล้อมหรือระหว่างเซลล์กับเซลล์ สัตว์ชั้นสูง โครงสร้างร่างกายซับซ้อนจาเป็นจะต้องมีระบบลาเลียงสารที่มี ประสิทธิภาพ ความจาเป็นของการลาเลียงสาร
- 4. สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ไม่มีอวัยวะที่ทาหน้าที่เป็นระบบลาเลียงสาร โมเลกุลอาหารหรือก๊าชต่างๆ จะแพร่เข้าออก ระหว่างเยื่อหุ้มเซลล์และสิ่งแวดล้อมโดยตรง การลาเลียงสารในร่างกายสัตว์ที่ไม่มีระบบเลือด โพรโตซัว ฟองน้าและไฮดรา สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก การรับและกาจัดสารเกิดขึ้นโดยการแพร่ผ่าน ช่องแกสโตรวาสคิวลาร์ (Gastrovascular Cavity) ทาหน้าที่เป็นทั้งทางเดินอาหารและ ระบบหมุนเวียน
- 5. การรับและกาจัดสารเกิดขึ้นโดยการแพร่ผ่านช่อง แกสโตรวาสคิวลาร์ (GastrovascularCavity) ทาหน้าที่เป็นทั้งทางเดินอาหารและระบบหมุนเวียน การลาเลียงสารในร่างกายสัตว์ที่ไม่มีระบบเลือด หนอนตัวแบน (Flat worm)
- 6. ไม่มีระบบเลือด ใช้การหมุนเวียนของเหลวในPseudo coelom หนอนตัวกลม (P. Nematoda) การลาเลียงสารในร่างกายสัตว์ไม่มีระบบเลือด ดาวทะเล (P. Echinodermata) ใช้ระบบลาเลียงน้า (Water vascular system) ในการแลกเปลี่ยนแก๊สกับสิ่งแวดล้อม มีท่อรัศมีที่แยกมาจากท่อวงแหวน เป็นทางน้า ผ่านทาหน้าที่ลาเลียงนั่นเอง
- 7. มีระบบลาเลียงที่มีประสิทธิภาพสูงเรียกว่า ระบบหมุนเวียนเลือด (Circulatory system) เลือด: เซลล์เม็ดเลือด และน้าเลือด ทา หน้าที่ลาเลียงแก๊ส อาหาร ฮอร์โมน และ ของเสีย หลอดเลือด: เป็นท่อลาเลียงเลือดและสาร ต่างๆ ที่ละลายในเลือด ช่วยให้การ ลาเลียงมีประสิทธิภาพสูง หัวใจ: เป็นอวัยวะที่ใช้ในการสูบฉีดเลือด เกิดการไหลเวียนในหลอดเลือดได้ การลาเลียงสารในสัตว์ที่มีโครงสร้างร่างกายซับซ้อน
- 8. ระบบหมุนเวียนเลือดแบบปิด (Clasedcirculatory system): เลือดจะไหลเวียน ภายในท่อของหลอดเลือดและหัวใจตลอดเวลา พบในสัตว์พวกแอนเนลิดเป็นพวก แรก ระบบหมุนเวียนเลือดแบบเปิด (Open circulatory system): เลือดออกจากหัวใจ แล้วไม่ได้ไหลเวียนเฉพาะในหลอดเลือด แต่จะไหลผ่านช่องว่างของลาตัวและที่ว่าง ระหว่างอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย เลือดและน้าเหลืองปะปนกันและมีส่วนประกอบ เหมือนกัน เรียกว่า Hemolymph และช่องว่างระหว่างเนื้อเยื่อที่เป็นทางผ่านของ Hemolymph เรียกว่า Hemocoel ระบบหมุนเวียนเลือด
- 9. ระบบหมุนเวียนเลือดแบบเปิด หัวใจ(Heart): ส่วนของหลอดเลือดที่โป่งออก ซ้ายและขวาของหัวใจที่โป่งออก มีรูเล็กๆ ที่มีลิ้น ปิด-เปิด เรียกว่า ออสเทีย (Ostia) จากหัวใจมีหลอดเลือดพาดตามยาวไปที่หัวของ แมลง หัวใจบีบตัว: เลือดไหลไปตามหลอดเลือดและ ปะปนในช่องว่างในลาตัว (Haemocel) หัวใจคลายตัว: ลิ้นหัวใจที่ Ostia เปิดเลือด จากเนื้อเยื่อไหลเข้าสู่หัวใจ ลิ้นหัวใจเปิด-ปิดเป็นจังหวะเลือดไหลไปทาง เดียวตลอด ระบบหมุนเวียนเลือดในแมลง
- 10. ระบบหมุนเวียนเลือดแบบเปิด ส่วนใหญ่มีหัวใจ3 ห้อง สูบฉีดเลือดไหลออกจากเส้นเลือดไปสู่ช่องว่างลาตัวรอบ อวัยวะต่างๆ จากนั้นไหลไปที่เหงือก แล้วกลับสู่หัวใจทางเส้นเลือด ระบบหมุนเวียนเลือดในหอย
- 11. พวกแรกที่มีระบบหมุนเวียนเลือดแบบปิด เลือด:น้าเลือด+เม็ดเลือด เฮโมโกลบิล ละลายอยู่ในน้าเลือดทาหน้าที่ลาเลียง O2 ไปให้เซลล์ ห่วงหลอดเลือดพองออกรอบๆ หลอดอาหาร ประมาณ 5 ห่วง เรียกว่า หัวใจเทียม (Pseudoheart) ทาหน้าที่สูบฉีดเลือด การแลกเปลี่ยนแก๊สเกิดที่เนื้อเยื่อและหลอดเลือด ฝอย เลือดจากหลอดเลือดฝอยรวมตัวเป็นหลอดเลือด ขนาดใหญ่และส่งเลือดสู่หลอดเลือดด้านหลัง เมื่อ หลอดเลือดบีบตัวจะส่งเลือดเข้าหัวใจเทียม ระบบหมุนเวียนเลือดในไส้เดือนดิน
- 12. อวัยวะสูบฉีดเลือด 3แห่ง Gill heart: มี 2 แห่ง ทาหน้าที่สูบฉีดเลือดที่มี O2 ต่า ที่ส่งมาจากอวัยวะภายในไป ยังเหงือกเพื่อแลกเปลี่ยนแก๊ส Systemic heart: มี 1 แห่ง หน้าที่สูบฉีดเลือดที่มี O2 สูงไปยังอวัยวะภายในและ เนื้อเยื่อต่างๆ เลือดที่มี O2 ที่ส่งมาจาก Systemic heart เป็นเลือดที่ฟอกแล้วจากเหงือก ระบบหมุนเวียนเลือดในปลาหมึก
- 13. มีหัวใจ 2ห้อง : 1 Atrium และ 1 Ventricle เลือดที่ไหลผ่านหัวใจจะเป็นเลือดที่มี O2 ต่าเท่านั้น เลือดที่ใช้แล้วเข้าสู่หัวใจทาง Atrium และถูกส่งออกทาง Ventricle ไปยัง Gill เพื่อ แลกเปลี่ยนแก๊ส เลือดที่ออกจาก Gill เป็นเลือดที่มี O2 มากจะถูกส่งไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย ระบบหมุนเวียนเลือดในปลา
- 14. มีหัวใจ 3ห้อง: 2 Atrium และ 1 Ventricle Right Atrium: รับเลือดที่ใช้แล้วซึ่งมี CO2 สูงจากหลอดเลือด Vein Left Atrium: รับเลือดที่ฟอกแล้วจาก lung ซึ่งมี O2 สูง เลือดจาก Atrium ทั้ง 2 ถูกส่งมาที่ Ventricle ซึ่งเลือดจะปะปนกันเล็กน้อย ระบบหมุนเวียนเลือดในสัตว์สะเทินน้าสะเทินบก
- 15. มีหัวใจ 4ห้อง แต่ผนังกล้ามเนื้อกั้นห้อง Ventricle ยังแบ่งไม่สมบูรณ์ ถือว่ามีหัวใจ 4 ห้อง ไม่สมบูรณ์ ยกเว้น จระเข้ที่มีหัวใจ 4 ห้องสมบูรณ์ ระบบหมุนเวียนเลือดในสัตว์เลื้อยคลาน
- 16. มีหัวใจ 4ห้องสมบูรณ์: 2 Atrium และ 2 Ventricle มีประสิทธิภาพในการทางานสูงเพราะแยกเลือดที่มี O2 สูง และเลือดที่มี CO2 สูงออก จากกันโดยเด็ดขาด ระบบหมุนเวียนเลือดในนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
- 17.
- 18.
- 19. หัวใจ (Heart) การเต้นของหัวใจ (conducting system) ความดันเลือด (Blood pressure) หลอดเลือด (Blood vessel) ส่วนประกอบของเลือด หมู่เลือดและการให้เลือด โครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการหมุนเวียนเลือดในคน
- 20. โครงสร้างของหัวใจ: กว้าง9 cm ยาว 12 cm และหนา 5 cm กล้ามเนื้อหัวใจ: เนื้อเยื่อ 3 ชั้น: ชั้นนอก (Epicardium): ชั้นเยื่อหุ้มหัวใจ มีไขมันมาก ผนังด้านนอกมีหลอด เลือดนาเลือดมาเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ เรียกว่า Coronary artery ชั้นกลาง (Myocardium): หนาที่สุด ประกอบขึ้นจาก Cardiac muscle ชั้นใน (Endocardium): ประกอบด้วยเนื้อเยื่อบุผิวกล้ามเนื้อเรียบและเนื้อเยื่อ เกี่ยวพัน หัวใจ (HEART)
- 22. การหดตัวและคลายตัวเป็นจังหวะเลือดสูบฉีดไปเลี้ยงทั่วร่างกาย หัวใจคนมีอัตราการเต้นประมาณ72 ครั้ง/นาที กล้ามเนื้อหัวใจมีเนื้อเยื่อพิเศษ สามารถบีบตัวได้เอง ขณะกล้ามเนื้อหัวใจหดและคลายตัวชักนาให้เกิดความต่างศักย์ไฟฟ้า เครื่องมือที่ใช้วัดความต่างศักย์ไฟฟ้าของหัวใจเรียกว่า Electrocardiogram (เครื่องตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ) แสดงผลเป็นกราฟ แพทย์ใช้ตรวจสอบการเต้นของ หัวใจ วินิจฉัยโรคเกี่ยวกับหัวใจ หัวใจ (HEART) : การทางานของกล้ามเนื้อหัวใจ
- 23. มี 4ห้อง: 2 Atrium และ 2 Ventricle Right Atrium: หัวใจห้องบนขวา ขนาด เล็ก ผนังกล้ามเนื้อบาง รับเลือดที่ใช้แล้ว จาก Superior vena cava (เลือดจากหัว และแขน) และ Inferior vena cava (เลือด จากลาตัว และขา) Right Ventricle: หัวใจห้องล่างขวา ขนาด เล็ก ช่องภายในเป็นรูปสามเหลี่ยม หน้าที่รับ เลือดจาก Right Atrium แล้วส่งไปฟอกที่ ปอด โดยส่งไปทาง Pulmonary artery หัวใจ (HEART) : ห้องหัวใจ
- 24. มี 4ห้อง: 2 Atrium และ 2 Ventricle Left Atrium: หัวใจห้องบนซ้าย ขนาดเล็ก ผนังบาง หน้าที่รับเลือดที่ฟอกแล้ว (Oxygenated blood) จากปอดที่ลาเลียง มากับหลอดเลือด Pulmonary vein Left Ventricle: หัวใจห้องล่างซ้าย ผนัง กล้ามเนื้อหนาที่สุด หน้าที่รับเลือดจาก Left Atrium แล้วสูบฉีดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของ ร่างกาย โดยส่งไปทาง หลอดเลือด Aorta หัวใจ (HEART) : ห้องหัวใจ
- 25. หัวใจ (HEART) :การทางานของหัวใจห้องต่างๆ
- 26. หัวใจ (HEART) :ลิ้นหัวใจ ป้องกันเลือดไม่ให้ไหลย้อนกลับ Tricuspid valve: อยู่ระหว่างหัวใจห้อง Right Atrium กับ Right Ventricle ลักษณะเป็น 3 แผ่น ลิ้นหัวใจนี้ฝังตัวอยู่ในผนังหัวใจ ห้อง Ventricle โดยอาศัย chordae tendineae เป็นตัวยืด เพื่อควบคุมการเปิดปิดลิ้น ป้องกันไม่ให้เลือดใน Ventricle ไหลย้อนกลับขึ้นสู่ Atrium
- 27. หัวใจ (HEART) :ลิ้นหัวใจ ป้องกันเลือดไม่ให้ไหลย้อนกลับ Pulmonary valve หรือ Semilunar valve : อยู่ที่โคนของหลอดเลือด Pulmonary artery ลักษณะเป็นถุงรูปพระจันทร์ครึ่ง เสี้ยว 3 ใบบรรจบกันแต่ไม่ยึด ติดกันด้วย chordae tendineae หน้าที่กั้นไม่ให้เลือดไหลกลับลงสู่ Right Ventricle
- 28. หัวใจ (HEART) :ลิ้นหัวใจ ป้องกันเลือดไม่ให้ไหลย้อนกลับ Bicuspid valve หรือ Mitral valve: อยู่ระหว่างหัวใจห้อง Left Atrium และ Left Ventricle คล้ายกับ Tricuspid valve แต่มี 2 แผ่น ยึดติดกันด้วยเนื้อเยื่อ เกี่ยวพัน chordae tendineae หน้าที่กั้นไม่ให้เลือดใน Left Ventricle ไหลย้อนกลับขึ้นไปที่ Left Atrium
- 29. หัวใจ (HEART) :ลิ้นหัวใจ ป้องกันเลือดไม่ให้ไหลย้อนกลับ Aortic valve หรือ Semilunar valve : อยู่ที่โคนของหลอดเลือด Aorta ลักษณะเป็นวงรูปพระจันทร์ครึ่ง เสี้ยว หน้าที่ป้องกันไม่ให้เลือดไหล ย้อนกลับลงมาใน Left Ventricle
- 30. หัวใจ (HEART) :ลิ้นหัวใจ
- 33. เกิดจากการบีบตัวและคลายตัวของกล้ามเนื้อ หัวใจเป็นจังหวะสม่าเสมอ เรียกว่าชีพจร วัดได้จากหลอดเลือดแดงหรือ artery วัด เป็นจานวนครั้งต่อนาที เรียกว่า อัตราการเต้น ของหัวใจ คนปกติมีอัตราการเต้นอยู่ระหว่าง 72-85 ครั้ง/นาที ขึ้นอยู่กับ กิจกรรมที่ทา อายุ วัย และเพศ การบีบและคลายตัวของกล้ามเนื้อหัวใจส่งผล ให้เกิดความต่างศักย์ไฟฟ้า เรียกว่า คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (electrocardiogram) หัวใจ (HEART) : การเต้นของหัวใจ
- 34. SA nodeนากระแสความรู้สึกได้เอง เพราะมีผู้ให้จังหวะคือ pace marker เริ่มจาก SA node กระจายความรู้สึกไปให้ เอเตรียมซ้ายatrium ขวาและซ้าย บีบตัวส่งกระแสประสาทไปยัง AV node ที่ฐานของ atrium ขวา หัวใจ (HEART) : กลไกการเต้นของหัวใจ
- 35. AV nodeส่งความรู้สึกไปไม่ทั่ว Ventricle Ventricle ไม่สามารถบีบตัว ก่อนที่ Atrium คลายตัว บริเวณ AV node มี bundle of his เป็นเส้นใยแยกไป Ventricle ซ้ายและขวา โดยแตกเป็นกิ่งเล็กๆ เรียกว่า purkinje fiber กระตุ้นให้ Ventricle บีบตัว พร้อมกันบีบตัวมาก เกิดแรงดันเลือดส่งไปตามกระแสเลือดทั่วร่างกาย เครื่องมือตรวจฟังของแพทย์ : stetoscope หัวใจ (HEART) : กลไกการเต้นของหัวใจ
- 36. เกิดจากการบีบตัวของหัวใจห้องเวนตริเคิลซ้าย ทา ให้เลือดไหลออกจากหลอดเลือดแดงเอออร์ตา ความดันซิสโทลิก (systolic pressure) เป็น ค่าสูงสุดที่หัวใจบีบตัวปกติ คนปกติมีค่าประมาณ 120 mmHg ความดันไดแอสโทลิก (diastolic pressure) : เป็นค่าความดันที่หัวใจกาลังคลายตัว ปกติมี ค่าประมาณ 80 mmHg บันทึกค่าความดัน 2 ค่าเป็น 120/80 ขณะนอนราบกับพื้น ความดันปลายเท้าใกล้เคียง ความดันที่อก เลือดหมุนเวียนในแนวนอน ขณะยืนความดันบริเวณขาสูงที่สุด และศีรษะน้อย ที่สุด เพราะเลือดไหลลงตามแรงดึงดูดของโลก ความดันเลือด (BLOOD PRESSURE : BP)
- 37. ความดันเลือดต่า (Hypotension):สภาวะที่ความดันเลือดในขณะพักต่ากว่า ความดันปกติของคนทั่วไป ในเพศและวัยเดียวกัน ความดันเลือดสูง (Hypertension): สภาวะที่ความดันเลือดในขณะพักสูงกว่า ความดันปกติของคนทั่วไป ในเพศและวัยเดียวกัน ความผิดปกติเกี่ยวกับความดันเลือด
- 38.
- 39. หลอดเลือด (BLOOD VESSEL) ระบบอาร์เทอรี (Arterial system) : มีทิศทางออกจากหัวใจไปยังปอดและส่วน ต่างๆ ของร่างกาย ระบบเวน (Venous system): ทิศทางออกจากปอด และส่วนต่างๆ ของร่างกาย และมีทิศเข้าสู่หัวใจ ระบบหลอดเลือดฝอย (Capillarial system): แทรกอยู่ตามเนื้อเยื่อ และเชื่อมต่อ ระหว่างระบบอาร์เทอรี กับ ระบบเวน
- 40. เรียงลาดับจากหัวใจต่อเนื่องไปจากใหญ่ไปเล็ก :AortaArteryArteriole ระบบอาร์เทอรี (ARTERIAL SYSTEM)
- 41. ชั้นนอกสุด: เป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันมี หลอดเลือดซาวาโซรัมมาเลี้ยงผนัง หลอดเลือด ชั้นกลาง: ชั้นกล้ามเนื้อเรียบและ เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน มี Elastic fibers ทาให้ยืดหยุ่นได้ดี ชั้นในสุด: เนื้อเยื่อบุผิวแบนบางและ เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน มี Elastic fibers โครงสร้างและหน้าที่ของหลอดเลือดระบบอาร์เทอรี
- 42. ขนาดเล็ก ผนังบาง ประกอบด้วยเซลล์เอนโดทีเลียล เรียง ตัวชั้นเดียว ไม่มีกล้ามเนื้อและเส้นใยอิลาสติน สานกันเป็นร่างแหตามเนื้อเยื่อ เชื่อมต่อระหว่าง อาร์เทอริโอล และเวนูล ทาหน้าที่แลกเปลี่ยนอาหาร แก๊ส และ สารต่างๆ ระบบหลอดเลือดฝอย (CAPILLARY)
- 43. หน้าที่นาเลือดจากปอดและส่วนต่างๆ ของร่างกายกลับเข้าหัวใจ VenacavaVeinVenule มีผนัง 3 ชั้น ผนังบางกว่า อาร์เทอรีเนื่องจาก กล้ามเนื้อน้อยกว่า แรงดันเลือดในหลอดเลือดเวนต่ากว่า อาร์เทอรี ใกล้หัวใจแรงดันเลือดจะต่า เนื่องจากอยู่ห่างแรงบีบของหัวใจ ผนังยืด ขยายได้ หลอดเลือนเวนขนาดใหญ่จะมีลิ้นกั้น เป็นระยะ ป้องกันไม่ให้เลือดไหล ย้อนกลับ ยกเว้น pulmonary vein หลอดเลือดเวน
- 44. veinใหญ่ๆจะมี one-wayvalve กั้น ที่ยอมให้เลือดไหลเข้าสู่หัวใจเท่านั้น หลอดเลือดเวน
- 45.
- 46. ให้นักเรียนเปรียบเทียบหลอดเลือดอาร์เทอรี เวนและหลอดเลือดฝอยในหัวข้อ 1. ทิศทางการไหลของเลือดในหลอดเลือด 2. ลักษณะของเลือดในหลอดเลือด 3. ลิ้นในหลอดเลือด 4. ความหนาของผนังหลอดเลือด 5. ปริมาณเลือดในหลอดเลือด 6. การมองเห็นจากภายนอก 7. ความเร็วของกระแสเลือดในหลอดเลือด 8. การไหลของเลือดในหลอดเลือด 9. แรงดันเลือด หลอดเลือด
- 47. เลือดเป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน พลาสมา (plasma): ของเหลว= น้าเลือด เซลล์เม็ดเลือด (blood corpuscle): เซลล์เม็ดเลือดแดง เซลล์เม็ดเลือดขาว และเพลตเลต ส่วนประกอบของเลือด
- 48. ของเหลวใส หน้าที่ลาเลียงสาร H2O 90% :ตัวพาเซลล์เม็ดเลือดให้หมุนเวียน ในหลอดเลือด Protein: albumin ทาให้เกิดแรงดันออสโม ซิส, α-globulin เป็นตัวพา bilirubin ไปที่ ตับ, ß-globulin เป็นส่วนประกอบของ antibody, fibrinogen และ prothrombin เกี่ยวข้องกับการแข็งตัวของเลือด น้าตาล ไขมัน แอนติบอดี เซรัม และของเสีย ส่วนประกอบของเลือด : พลาสมา (PLASMA)
- 49. สร้างจากไขกระดูก (bonemarrow) ในไขกระดูก: มีนิวเคลียส, เข้าหลอดเลือด นิวเคลียสของ RBC และ platelets สลายไป Red blood cell : RBC หรือ erythrocyte White blood cell : WBC หรือ leucocyte platelets ส่วนประกอบของเลือด : เซลล์เม็ดเลือด (BLOOD CELL)
- 50. รูปร่าง :กลม ตรงกลางบุ๋ม พื้นผิวเป็นโปรตีน Hemoglobin มีธาตุเหล็กเป็นองค์ประกอบ ระยะเอ็มบริโอ : สร้างจากถุงไข่แดง (yolk sac), ม้าม (spleen), ตับ ต่อมน้าเหลือง ไขกระดูก หลังคลอด สร้างที่ไขกระดูก ขณะสร้าง : เม็ดเลือดแดงมีนิวเคลียส อายุ: 100-120 วัน โตเต็มที่ : นิวเคลียสสลายพร้อมไมโทคอนเดรีย และไรโบโซม ทาลายเซลล์เม็ดเลือดแดง: ตับ ม้าม หน้าที่: ขนส่ง O2 ลาเลียง O2 ไปเลี้ยงร่างกาย โดย O2 จับกับ hemoglobin ได้เป็น oxyhemoglobin RED BLOOD CELL
- 51. โตกว่า จานวนน้อยกว่าเม็ดเลือดแดงมี นิวเคลียส อายุ: 2-3 วัน สร้างจาก: ไขกระดูก ม้าม ต่อมไทมัส ต่อม น้าเหลือง ถูกทาลาย: โดยเชื้อโรค จานวนเพิ่มขึ้นเมื่อติดเชื้อ (infection) เด็ก > ผู้ใหญ่ หน้าที่: ป้องกันหรือทาลายเชื้อโรคและต่อต้าน สิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย โดยวิธี phagocytosis แบ่งเป็น 2 ชนิด: granulocyte และ agranulocyte WHITE BLOOD CELL
- 52. อยู่ในไซโทพลาซึม มีนิวเคลียสใหญ่คอดเป็นพู(lobe) มี 3 ชนิด Neutrophil: แกรนูลละเอียด ติดสีชมพู นิวเคลียสแยกเป็นพู หน้าที่จับแบคทีเรีย โดย phagocytosis มี lysosome มาย่อย เรียกว่า microphage Basophil: แกรนูลใหญ่ ย้อมติดสีม่วง นิวเคลียสคล้ายตัว S ทา หน้าที่สร้าง histamine serotonin (ทาให้กล้ามเนื้อผนังหลอด เลือดหดตัว) และเฮปารีน (ทาให้เลือดในหลอดเลือดเหลว ตลอดเวลา) หน้าที่กินแบคทีเรีย ช้ามาก GRANULOCYTE
- 53. Eosinophil/acidophil: แกรนูลน้อย ย้อมติดสีชมพู นิวเคลียส2 พู หน้าที่จับแบคทีเรีย โดย phagocytosis กาจัดฤทธิ์ของ histamin ที่ปล่อยออกมาจากโรคภูมิแพ้ GRANULOCYTE
- 54. นิวเคลียสใหญ่ มี2 ชนิด Lymphocyte: นิวเคลียสกลม เกือบเต็ม เซลล์ เคลื่อนที่ได้ หน้าที่สร้างแอนติบอดี สร้างสารต่อต้านสิ่งแปลกปลอม มี 2 ชนิด คือ T-cell (สร้างที่กระดูก เจริญที่ต่อมไทมัส) และ B-cell (สร้าง และเจริญในไขกระดุก) Monocyte: ใหญ่ที่สุด นิวเคลียสรีคล้าย รูปไตเกือบเต็มเซลล์ ทาลายสิ่ง แปลกปลอม เคลื่อนที่ได้โดยวิธี phagocytosis ทางานร่วมกับ Neutrophil กินสิ่งมีชีวิตขนาดใหญ่ เรียกว่า macrophage เม็ดเลือดขาวสามาเคลื่อนที่ผ่านผนัง หลอดเลือดออกมาที่เนื้อเยื่อได้ AGRANULOCYTE
- 55.
- 56. รูปร่างไม่แน่นอน ชิ้นเล็กๆในน้าเลือด เกิดจาก: cytoplasm และ megakaryocyte ในไขกระดูก megakaryocyte 1 cell สร้าง platelets ได้ 3,000-4,000 platelets ไม่มีนิวเคลียส เลือด 1 ml มี 250,000 platelets อายุ: ประมาณ 7-10 วัน PLATELETS
- 57.
- 58. ขั้นที่ 1: Thromboplastin จาก platelet และเนื้อเยือที่ได้รับอันตราย ขั้นที่ 2 : Thromboplastin เปลี่ยน Prothrombin ให้เป็น Thrombin โดย อาศัย Ca2+ และปัจจัยในการแข็งตัวของเลือดใน plasma ขั้นที่ 3 : Thrombin ไปเปลี่ยน Fibrinogen เป็น Fibrin ขั้นที่ 4 : Fibrin เส้นเล็กๆ รวมตัวเป็นเส้นใยไฟบริน และไปประสานกันเป็น ร่างแห และมี platelet เม็ดเลือดต่างๆ มาเกาะติดอยู่ภายใน เกิดเป็นก้อนแข็ง ร่างแห Fibrin หดตัวรัดเข้าช่วยตึงบาดแผลให้เข้าชิดกันและปิดปากแผล หลังการแข็งตัวของเลือด: ของเหลวในร่างแหไฟบรินถูกบีบออกข้างนอก เป็นน้า ใสๆ เรียกว่า Serum ซึ่งไม่มี Fibrinogen หรือ Fibrin กลไกการแข็งตัวของเลือด (BLOOD CLOTTING)
- 59. เยื่อหุ้มเซลล์ของเม็ดเลือดแดงมีสารไกลโคโปรตีน (Antigen)หลายชนิด ทาให้ จาแนกหมูเลือดในร่างกายออกเป็นหมู่ต่างๆ เช่น ระบบ ABO ระบบ Rh และระบบ MN Antibody อยู่ใน plasma หมู่เลือดและการให้เลือด
- 60. หมู่เลือดระบบ ABO การตรวจสอบหมู่เลือด หมู่เลือด Anti-Aserum Anti-B serum O - - A + - B - + AB + + - หมายถึง ไม่เกิดการตกตะกอนของเลือด + หมายถึง เกิดการตกตะกอนของเลือด
- 61.
- 62. Rh+: มีAntigen Rh ที่เยื่อหุ้มเซลล์เม็ดเลือดแดง ไม่มี Antibody Rh ในพลาสมา Rh-: ไม่มีทั้ง Antigen Rh ที่เยื่อหุ้มเซลล์เม็ดเลือดแดง และ Antibody Rh ใน พลาสมา แต่สามารถสร้าง antibody ได้เมื่อได้รับการกระตุ้นจาก Antigen Rh- รับเลือดได้จากคนที่มี Rh- เหมือนกันเท่านั้น Rh+ รับเลือดได้ทั้งชนิด Rh+ และ Rh- หมู่เลือดระบบ RH
- 63. หมู่เลือดระบบ RH ถ้าผู้รับเลือดRh- ได้รับเลือด Rh+ เข้าไป ร่างกายของผู้รับจะสร้าง Antibody Rh ขึ้น ในตอนแรกยังไม่เป็นอันตราย แต่ถ้าได้รับเลือด Rh+ ในครั้งต่อไป Antibody Rh ในร่างกายผู้รับจะต่อต้าน Antigen Rh ของผู้ให้ทาให้เป็นอันตราย ถ้ามารดามี Rh- แต่ลูกมี Rh+ เลือดจากทารก Rh+ ผ่านเข้าไปในระบบเลือดของ มารดา กระตุ้นให้เลือดของมารดาสร้าง Antibody Rh และ Antibody จะทา ปฏิกิริยาต่อแอนติเจน Rh ที่เยื่อหุ้มเซลล์เม็ดเลือดแดงของลูก ทาให้เซลล์เม็ดเลือด แดงจับตัวและถูกทาลาย เกิดอันตรายถึงขั้นเสียชีวิต เรียกว่า erythroblastosis fetalis
- 64. 1. คุณสมบัติที่ทาให้ผิวหนังของไส้เดือนดินสามารถเปลี่ยนก๊าชได้คือ กหนาและมีขนช่วยพัดโบกออกซิเจน ข ชุ่มชื้นและมีต่อมมากมาย ค มีพื้นที่ผิวมาก ง บางและชุ่มชื้น แนวข้อสอบ
- 65. 2. เหตุใดการแลกเปลี่ยนแก๊สผ่านเหงือกของสัตว์น้าจึงเกิดได้น้อยกว่าการ แลกเปลี่ยนแก๊สผ่านปอดของสัตว์บก กเหงือกมีพื้นที่ผิวน้อยกว่าปอด ข น้ามีความหนาแน่นมากกว่าอากาศ ค ออกซิเจนละลายน้าได้น้อยกว่าในอากาศ ง ความชื้นที่เหงือกมีมากเกินไปจนรบกวนการแลกเปลี่ยน แนวข้อสอบ
- 66. 3. ในขณะที่เกิดการบีบตัวของเวนตริเคิล โครงสร้างใดในหัวใจของสัตว์เลี้ยง ลูกด้วยนมทาหน้าที่ป้องกันไม่ให้เลือดไหลเข้าไปยังเอเทียม กลิ้นเซมิลูนาร์ ข ไซนัสเวโนซัส ค ไซโนแอเทรียลโนด ง ลิ้นแอทริโอเวนทริคูลาร์ แนวข้อสอบ
- 67. 4. ข้อใดไม่ถูกต้อง เกี่ยวกับระบบหมุนเวียนเลือด กเลือดจากปอดที่นาออกซิเจนไปให้กล้ามเนื้อหัวใจ ต้องผ่านลิ้น ไตรคัสปิดและเซมิลูนาร์ในหัวใจ ข ความดันเลือดในพัลโมนารีอาร์เตอรี สูงกว่าในพัลโมนารีเวน ค อัตราการเต้นของหัวใจ สามารถวัดได้จากการเต้นของชีพจร ง ถ้าโคโรนารีอาร์เตอรี ตีบหรือแห้ง จาทาให้กล้ามเนื้อหัวใจตาย แนวข้อสอบ
- 68. 5. กรณีในข้อใดที่ทาให้ทารกในครรภ์คนที่ 2มีโอกาสเกิด อีรีโทรบลาสโทซิส ฟีทาลิส ก แม่มีหมู่เลือด Rh+ ทารกในครรภ์คนแรกมีหมู่เลือด Rh+ คนที่ 2 มีหมู่เลือด Rh- ข แม่มีหมู่เลือด Rh+ ทารกในครรภ์คนแรกและคนที่ 2 มีหมู่เลือด Rh- ค แม่มีหมู่เลือด Rh- ทารกในครรภ์คนแรกมีหมู่เลือด Rh- คนที่ 2 มี หมู่เลือด Rh+ ง แม่มีหมู่เลือด Rh- ทารกในครรภ์คนแรกและคนที่ 2 มีหมู่เลือด Rh+ แนวข้อสอบ
- 69. 6. ข้อใดถูกต้องเกี่ยวกับหมู่เลือด ก คนที่มีหมู่เลือดO สามารถรับเลือดจากคนหมู่เลือด B ได้โดยไม่ เป็นอันตราย เพราะหมู่เลือด O ไม่มีแอนติเจน A ที่จับกับแอนติบอดี A ของ หมู่เลือด B ข คนที่มีหมู่เลือด A ไม่สามารถรับเลือดจากคนหมู่เลือด AB ได้ เพราะแอนติเจน B จากหมู่เลือด AB จะจับกับแอนติบอดี B ของหมู่เลือด A ค. คนที่มีหมู่เลือด Rh- สามารถรับเลือดได้จากทั้งหมู่เลือด Rh- และ Rh+ ง แม่ที่มีหมู่เลือด Rh+ ถ้ามีทารกในครรภ์คนที่ 2 หรือ 3 เป็น Rh- อาจทาให้ทารกเกิดอีรีโทรบลาสโทซิสฟีทาลิสได้ แนวข้อสอบ