Σπονδυλόλυση είναι ο διαχωρισμός (έλλειμμα) στον ισθμό του τόξου (pars - interarticularis) χωρίς ολίσθηση του σπονδύλου. Σπονδυλολίσθηση είναι η πρόσθια ολίσθηση ενός σπονδύλου πάνω σε έναν άλλο μαζί με την υπερκείμενη Σ.Σ Προκαλείται: ΚΥΦΩΣΗ Ο.Ι.Μ.Σ.Σ. ΔΙΑΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΗΝΙΓΓΑΣ Ο5-Ι1

1. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΠΚΑΣΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΠΚΑΣ
Καθηγητής ΟρθοπαιδικήςΚαθηγητής Ορθοπαιδικής
11ηη
ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ
«ΑΤΤΙΚΟΝ»«ΑΤΤΙΚΟΝ»
METROPOLITAN HOSPITALMETROPOLITAN HOSPITAL
Σπονδυλόλυση - ολίσθησηΣπονδυλόλυση - ολίσθηση

2. Σπονδυλόλυση ΣπονδυλολίσθησηΣπονδυλόλυση Σπονδυλολίσθηση
Ιστορική αναδρομήΙστορική αναδρομή
Herbiniaux(1782)Herbiniaux(1782)::περιέγραψε πρώτος τον όροπεριέγραψε πρώτος τον όρο
‘’σπονδυλολίσθηση’’ και προβλήματα που‘’σπονδυλολίσθηση’’ και προβλήματα που
παρουσιάζονται στον τοκετό εξ αιτίας τηςπαρουσιάζονται στον τοκετό εξ αιτίας της
ΚΚilian(1854):ilian(1854):έδωσε το όνομα και αναγνώρισεέδωσε το όνομα και αναγνώρισε
την χρονιότητα του προβλήματος.την χρονιότητα του προβλήματος.

3. ΣπονδυλόλυσηΣπονδυλόλυση
είναι ο διαχωρισμόςείναι ο διαχωρισμός
(έλλειμμα) στον ισθμό(έλλειμμα) στον ισθμό
του τόξουτου τόξου
((parspars - interarticularis)- interarticularis)
χωρίς ολίσθησηχωρίς ολίσθηση τουτου
σπονδύλου.σπονδύλου.

4. ΣπονδυλολίσθησηΣπονδυλολίσθηση
είναι η πρόσθιαείναι η πρόσθια
ολίσθηση ενόςολίσθηση ενός
σπονδύλου πάνωσπονδύλου πάνω
σε έναν άλλοσε έναν άλλο
μαζί με τηνμαζί με την
υπερκείμενη Σ.Συπερκείμενη Σ.Σ
Προκαλείται:Προκαλείται:
 ΚΥΦΩΣΗ Ο.Ι.Μ.Σ.Σ.ΚΥΦΩΣΗ Ο.Ι.Μ.Σ.Σ.
 ΔΙΑΤΑΣΗ ΤΗΣΔΙΑΤΑΣΗ ΤΗΣ
ΜΗΝΙΓΓΑΣΜΗΝΙΓΓΑΣ
 Ο5-Ι1Ο5-Ι1

5. Σπονδυλόλυση-Σπονδυλολίσθηση

6. ΕπιδημιολογικάΕπιδημιολογικά
ΣτοιχείαΣτοιχεία
4-6% στον γενικό πληθυσμό4-6% στον γενικό πληθυσμό
Αγόρια/κορίτσια : 2/1Αγόρια/κορίτσια : 2/1
Λευκοί/έγχρωμοι: 2/1Λευκοί/έγχρωμοι: 2/1
Δεν απαντάται σε μηΔεν απαντάται σε μη
περιπατητικούς ασθενείςπεριπατητικούς ασθενείς
Σπάνια πριν την ηλικία τωνΣπάνια πριν την ηλικία των
5ετών.5ετών.
Πιο συχνή στην ηλικία άνωΠιο συχνή στην ηλικία άνω
των 7 ετών.των 7 ετών.
Συχνότερη στο επίπεδο:Συχνότερη στο επίπεδο:
 Ο5-Ι1 (82%)Ο5-Ι1 (82%)
 Ο4 (11% ).Ο4 (11% ).

7. ΑιτιολογίαΑιτιολογία
Πιθανώς πολυπαραγοντικήΠιθανώς πολυπαραγοντική
1.1. KKληρονομικοί – γενετικοί παράγοντεςληρονομικοί – γενετικοί παράγοντες
2.2. Ξεχωριστά κέντρα οστεοποίησηςΞεχωριστά κέντρα οστεοποίησης
3.3. Κάκωση κατά την γέννησηΚάκωση κατά την γέννηση
4.4. Η στάση του σώματοςΗ στάση του σώματος
5.5. Η ανάπτυξηΗ ανάπτυξη
6.6. Τραύμα -Τραύμα - Κάταγμα εκ κοπώσεως του αυχέναΚάταγμα εκ κοπώσεως του αυχένα
7.7. Εμβιομηχανικοί παράγοντεςΕμβιομηχανικοί παράγοντες

8. Κληρονομικοί παράγοντεςΚληρονομικοί παράγοντες
Αυξημένη συχνότηταΑυξημένη συχνότητα
σε πρώτου βαθμούσε πρώτου βαθμού
συγγενείς πασχόντωνσυγγενείς πασχόντων
Αυξημένη συχνότηταΑυξημένη συχνότητα
δισχιδούς ράχης τουδισχιδούς ράχης του
Ο5 & Ι1 ΣπονδύλουΟ5 & Ι1 Σπονδύλου
καθώς καικαθώς και
δυσπλαστικώνδυσπλαστικών
ανωμαλιώνανωμαλιών
(Wynne-Davies & Scott)(Wynne-Davies & Scott)

9. ΑνάπτυξηΑνάπτυξη
Δεν απαντάται σταΔεν απαντάται στα
νεογνάνεογνά
4.4% στην ηλικία των4.4% στην ηλικία των
6 ετών6 ετών
6% στον έφηβο και6% στον έφηβο και
ενήλικαενήλικα
Έντονη αύξηση στηνΈντονη αύξηση στην
περίοδο ταχείαςπερίοδο ταχείας
ανάπτυξης (εφηβεία)ανάπτυξης (εφηβεία)

10. ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣΠΡΟΔΙΑΘΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Υπερέκταση Ο.Μ.Σ.Σ.Υπερέκταση Ο.Μ.Σ.Σ.
Κύφωση Θ.Μ.Σ.Σ.Κύφωση Θ.Μ.Σ.Σ.

11. Τραύμα (α)Τραύμα (α)
Οξύ τραύμαΟξύ τραύμα
Πολλές περιπτώσειςΠολλές περιπτώσεις
παρουσιάζονται μετάπαρουσιάζονται μετά
από χαμηλής εντάσεωςαπό χαμηλής εντάσεως
τραυματισμότραυματισμό
Σπονδυλόλυση: StressΣπονδυλόλυση: Stress
κάταγμα του ισθμού,κάταγμα του ισθμού,
λόγω επανειλλημένωνλόγω επανειλλημένων
καταπονήσεωνκαταπονήσεων

12. Τραύμα (β)Τραύμα (β)
Επαναμβανόμενες κινήσειςΕπαναμβανόμενες κινήσεις
υπερέκτασηςυπερέκτασης
στην λορδωτική Ο.Μ.Σ.Σ.στην λορδωτική Ο.Μ.Σ.Σ.
Υψηλή συχνότητα σεΥψηλή συχνότητα σε
ορισμένα αθλήματαορισμένα αθλήματα
γυμναστές/τριες,γυμναστές/τριες,
αρσιβαρίστες, επικοντιστές,αρσιβαρίστες, επικοντιστές,
άλτες, κολυμβητές,άλτες, κολυμβητές,
κωπηλάτες,κωπηλάτες,
υδατοσφαιρίστριες/στεςυδατοσφαιρίστριες/στες
κ.λπ.κ.λπ.

13. Κλινική εικόναΚλινική εικόνα
Πόνος:
 Ήπιος/μέσης βαρύτηταςΉπιος/μέσης βαρύτητας
 Αντανάκλαση σε γλουτούς/μηρούςΑντανάκλαση σε γλουτούς/μηρούς
 Μειώνεται στην ανάπαυσηΜειώνεται στην ανάπαυση
 Αυξάνει στην κάμψη/έκτασηΑυξάνει στην κάμψη/έκταση
Σύγκαμψη οπισθίων μηριαίων μυών:
 ΒάδισμαΒάδισμα

14. Αποτελεί κύριο αίτιο πόνου σεΑποτελεί κύριο αίτιο πόνου σε
εφήβουςεφήβους
47% εφήβων αθλητών47% εφήβων αθλητών
Συνολική επίπτωσηΣυνολική επίπτωση::
 4,4% σε παιδιά4,4% σε παιδιά
 6% σε ενήλικες6% σε ενήλικες
Σπανίως συμπτωματική πριν την εφηβείαΣπανίως συμπτωματική πριν την εφηβεία
Σπάνια επιδείνωση μετά τα 20 έτηΣπάνια επιδείνωση μετά τα 20 έτη

15. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΛΙΣΘΗΣΗΣΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΛΙΣΘΗΣΗΣ
I.I. DysplasticDysplastic
II.II. IsthmicIsthmic
 SpondylolysisSpondylolysis
 Isthmic elongationIsthmic elongation
 Acute fractureAcute fracture
I.I. TraumaticTraumatic
II.II. DegenerativeDegenerative
III.III. PathologicPathologic
IV.IV. IatrogenicIatrogenic
Wiltse LL
C.O.R.R 1976

16. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΛΙΣΘΗΣΗΣΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΛΙΣΘΗΣΗΣ
DevelopmentalDevelopmental
 High dysplasticHigh dysplastic
• With lysisWith lysis
• Stress fractureStress fracture
 Low dysplasticLow dysplastic
• With lysisWith lysis
• With elongationWith elongation
AquiredAquired
 TraumaticTraumatic
• Acute fractureAcute fracture
• Stress fractureStress fracture
 Post SurgeryPost Surgery
• Direct surgeryDirect surgery
• Indirect surgeryIndirect surgery
 PathologicPathologic
• Local PathologyLocal Pathology
• Systemic PathologySystemic Pathology
 DegenerativeDegenerative
• PrimaryPrimary
• SecondarySecondary
Marchetti PG, Bartolozzi P, 1997

17. Τύπος Ι. Δυσπλαστική (14-21%)Τύπος Ι. Δυσπλαστική (14-21%)
Συγγενής
δυσπλασία
σπονδυλικών
διαρθώσεων
(facets)

18. Τύπος ΙΙ. Ισθμική σπονδυλολίσθησηΤύπος ΙΙ. Ισθμική σπονδυλολίσθηση
ΣπονδυλόλυσηΣπονδυλόλυση
Δυσπλασία οπισθίων στοιχείωνΔυσπλασία οπισθίων στοιχείων
Ανωμαλία Ο5 και ΙερούΑνωμαλία Ο5 και Ιερού
Ολίσθηση Ο5Ολίσθηση Ο5
Οσφυοϊερή ΚύφωσηΟσφυοϊερή Κύφωση

19. Τύπος ΙΙ. Ισθμική μορφήΤύπος ΙΙ. Ισθμική μορφή(η πιο συχνή)(η πιο συχνή)
Τύπος 2A:
Λυτικός ( Isthmic
Spondylolysis)

20. Τύπος ΙΙ. Ισθμική μορφήΤύπος ΙΙ. Ισθμική μορφή(η πιο συχνή)(η πιο συχνή)
Τύπος 2Β:
με επιμηκυσμένο
ισθμό
(Isthmic elongation)

21. Τύπος ΙΙ. Ισθμική μορφήΤύπος ΙΙ. Ισθμική μορφή(η πιο συχνή)(η πιο συχνή)
Τύπος 2C:
οξύ κάταγμα ισθμού
(Acute fracture)

22. Σπονδυλολίσθηση – πτώση
Τύπος ΙΙΤύπος ΙΙ

23. Σπονδυλόπτωση
Τύπος ΙΙΤύπος ΙΙ

24. Τύπος ΙΤύπος ΙIIII.. TTραυματικήραυματική
((TraumaticTraumatic))
 Οξύ κάταγμα
στους αυχένες
του σπονδύλου

25. Τύπος ΙΤύπος ΙVV.. EEκφυλιστική μορφήκφυλιστική μορφή
((DegenerativeDegenerative))
 Αστάθεια
 Διάρκεια
 Ανακατασκευή
σπονδυλικών
διαρθρώσεων
(facets)

26. ΤύποςΤύπος VV. Παθολογική. Παθολογική
((PathologicPathologic))
 Νεοπλασματική
εξεργασία
εντοπισμένη
στους αυχένες
του σπονδύλου

27. ΤύποςΤύπος VVΙ. ΙατρογενήςΙ. Ιατρογενής
((IatrogenicIatrogenic ))
 Αστάθεια
σπονδυλικής
στήλης μετά
απο ευρείες
πεταλεκτομές
και αφαίρεση
σπονδυλικών
διαρθρώσεων
(facets)

28. Παιδιά
Ταξινόμηση(συνέχεια-επιδημιολογία)
 Συνηθέστεροι τύποι Ι & ΙΙΣυνηθέστεροι τύποι Ι & ΙΙ
 Δυσπλαστικός τύπος:Δυσπλαστικός τύπος:
 υψηλότερου κινδύνου για νευρολογική βλάβηυψηλότερου κινδύνου για νευρολογική βλάβη
 συχνότερη στα κορίτσιασυχνότερη στα κορίτσια
 Ισθμικός τύπος: επιδείνωση 4-5%Ισθμικός τύπος: επιδείνωση 4-5%
 Ασυμπτωματικές:Ασυμπτωματικές:
οι περισσότερες των περιπτώσεωνοι περισσότερες των περιπτώσεων

29. Παιδιά
Κλινική σημειολογία
 9-15 ετών9-15 ετών
 ♀♀ >♂>♂
 οσφυαλγίαοσφυαλγία
 σύγκαμψη Ο.Μ.σύγκαμψη Ο.Μ.

30. Ισθμική σπονδυλολίσθησηΙσθμική σπονδυλολίσθηση
Παρουσία σπονδυλόλυσης στον ισθμό στο 6% τωνΠαρουσία σπονδυλόλυσης στον ισθμό στο 6% των
ενηλίκωνενηλίκων
Στο 50% υπάρχει και ολίσθησηΣτο 50% υπάρχει και ολίσθηση
>90% χαμηλού βαθμού ολίσθηση>90% χαμηλού βαθμού ολίσθηση
< 5% επιδεινούμενη ολίσθηση< 5% επιδεινούμενη ολίσθηση
Καλοήθης πορείαΚαλοήθης πορεία
Σπάνια απαιτείται χειρουργική επέμβασηΣπάνια απαιτείται χειρουργική επέμβαση
Wiltse JBJS 1975Wiltse JBJS 1975
Fredrickson JBJS 1984Fredrickson JBJS 1984

31. Ακτινολογικός έλεγχοςΑκτινολογικός έλεγχος

32. Ακτινολογική εικόναΑκτινολογική εικόνα

33. Ισθμική σπονδυλόλυση - ολίσθησηΙσθμική σπονδυλόλυση - ολίσθηση

34. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons
2012

35. ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ
Βαθμός ολίσθησηςΒαθμός ολίσθησης
MeyerdingMeyerding
TaillardTaillard
Γωνία ολίσθησηςΓωνία ολίσθησης

36. Evaluation of anterior displacement
Meyerding HW: Spondylolisthesis. J.B.J.S 1931

37. Lumbosacral angle (LSA)

38. Sacral slope

39. Pelvic tilt

40. PelvicPelvic
incidenceincidence

41. PI=SS+PT

42. A. Balanced
B. Unbalanced pelvis

43. New classification of Lumbosacral Spondylolisthesis

44. Lateral standing radiographs of the spine demonstrating the six
types of lumbosacral spondylolisthesis proposed by Mac-Thiong et
al.40 Types 1 (A), 2 (B), and 3 (C) are low-grade spondylolisthesis
characterized by low pelvic incidence (PI), normal PI, and high PI,
respectively. Types 4 (D), 5 (E), and 6 (F) are high-grade
spondylolisthesis characterized by a balanced sacropelvis, an
unbalanced sacropelvis with a balanced spine, and an unbalanced
sacropelvis with an unbalanced spine, respectively.

46. Pre-op
CT - Scan

47. 3-3-DD

50. SPECTSPECT
(single positron emission computed(single positron emission computed
tomography)tomography)
Το SPECT
χρησιμοποιείται για
να επιτευχθεί
καλύτερη εντόπιση
της οστικής
δραστηριότητος
εντός του σπονδύλου

51. PETPET
(positron emission tomography)(positron emission tomography)
PET με τη χρήση 2 – deoxy – 2[F18] fluro – D – glucose
έχει το πλεονέκτημα έναντι όλων των άλλων διαγνωστικών
μεθόδων της καλύτερης απεικόνισης οιασδήποτε
παθολογικής διεργασίας

52. Ακτινολογικοί παράγοντεςΑκτινολογικοί παράγοντες
επιδείνωσηςεπιδείνωσης
 δυσπλαστικήδυσπλαστική
(Τύπου 1)(Τύπου 1)
 τραπεζοειδήςτραπεζοειδής
Ο5/οβάλ ιερόΟ5/οβάλ ιερό
 50°γωνία ολίσθησης50°γωνία ολίσθησης
 αυξανόμενη γωνίααυξανόμενη γωνία
ολίσθησηςολίσθησης
 αστάθεια σεαστάθεια σε
δυναμικές λήψειςδυναμικές λήψεις
Κ/ΕΚ/Ε

53. Γωνία ολίσθησης>55 μοίρεςΓωνία ολίσθησης>55 μοίρες

54. ΠαραδείγματαΠαραδείγματα

55. ΣπονδυλόλυσΣπονδυλόλυσ
ηη

56. Χειρουργική ΘεραπείαΧειρουργική Θεραπεία
ΣπονδυλοδεσίαΣπονδυλοδεσία
Α. ΠροσθίαΑ. Προσθία
Β. ΟπισθίαΒ. Οπισθία

57. Σπονδυλόλυση

58. ΣπονδυλολίσθησηΣπονδυλολίσθηση

59. C. L.
F. 10
(Oswestry
England 1979)
x- rays
Ισθμική
σπονδυλόλυση-
ολίσθηση

60. Χειρουργική αντιμετώπισηΧειρουργική αντιμετώπιση
Οπισθία ευρεία αποσυμπίεση μεΟπισθία ευρεία αποσυμπίεση με
αφαίρεση πετάλου και αρθρώσεωναφαίρεση πετάλου και αρθρώσεων
Ο5 – Ι1Ο5 – Ι1
ΈλξηΈλξη
Προοδευτική ανάταξηΠροοδευτική ανάταξη
Ο5 – Ι1Ο5 – Ι1
Προσθία οστική σπονδυλοδεσίαΠροσθία οστική σπονδυλοδεσία
με αυτόλογο οστικό μόσχευμαμε αυτόλογο οστικό μόσχευμα
Ο5 –Ι1Ο5 –Ι1

61. Ke. Br.
M. 10
(Oswestry
England 1979)
x- rays
Ισθμική
σπονδυλόλυση-
ολίσθηση

62. Χειρουργική αντιμετώπισηΧειρουργική αντιμετώπιση
Οπισθία ευρείαΟπισθία ευρεία
αποσυμπίεση μεαποσυμπίεση με
αφαίρεση πετάλουαφαίρεση πετάλου
και αρθρώσεωνκαι αρθρώσεων
Ο5 – Ι1Ο5 – Ι1
ΈλξηΈλξη
Προοδευτική ανάταξηΠροοδευτική ανάταξη
Ο5 – Ι1Ο5 – Ι1

63. Προσθία οστικήΠροσθία οστική
σπονδυλοδεσίασπονδυλοδεσία
με αυτόλογο οστικό μόσχευμαμε αυτόλογο οστικό μόσχευμα
Ο5 – Ι1Ο5 – Ι1
Βίδα Ο5 – μόσχευμα – Ι1Βίδα Ο5 – μόσχευμα – Ι1

64. Αν. Λα.
Πρόβλημα:
Οσφυαλγία
άνευ νευρολογικών
διαταραχών
x- rays
Ισθμική σπονδυλόλυση-ολίσθηση

65. Διεγχειρητική θέση ανατάξεως
Οπισθία ευρείαΟπισθία ευρεία
σταθεροποίηση μεσταθεροποίηση με
σύστημα διαυχενικώνσύστημα διαυχενικών
βιδών και ράβδωνβιδών και ράβδων
(Isola system)(Isola system)
Αλλομοσχεύματα &Αλλομοσχεύματα &
αυτομοσχεύματααυτομοσχεύματα
οπισθιοπλαγίωςοπισθιοπλαγίως

66. 6 μήνες
Οσφυο-μηριαίος θερμοπλαστικός κηδεμόνας

67. Πε. Χα.
Πρόβλημα:
Οσφυαλγία – Ισχιαλγία
μετά ηπίων
νευρολογικών
διαταραχών
x- rays
Ισθμική σπονδυλόλυση –
oλίσθηση 1ου
βαθμού Ο4 – Ο5
Εκφυλιστική σπονδυλολίσθηση
1ου
βαθμού Ο3 – Ο4

68. MRI
Sagittal
Axial
O3 – O4
O3 -O4

69. Pre-op
MRI
axial

70. Pre-op
MRI
sagittal

71. Ελ. Βαφ.
Πρόβλημα:
Οσφυαλγία – Ισχιαλγία (Α)
μετά
νευρολογικών
διαταραχών
x- rays
Ισθμική σπονδυλόλυση –
oλίσθηση 1ου
–2ου
βαθμού Ο5 –
Ι1

75. Mar. A.Mar. A.
Πρόβλημα:Πρόβλημα:
ΟσφυαλγίαΟσφυαλγία
Ισθμική ΣπονδυλολήσθησηΙσθμική Σπονδυλολήσθηση
44ουου
– 5– 5ουου
ΒαθμούΒαθμού

76. Plain X – RaysPlain X – Rays

79. C.T. ScanC.T. Scan

82. M.R.I.M.R.I.

83. Operative PlanOperative Plan

84. Inter-operativeInter-operative

85. Allograft : Fibula

87. Post – Op X – raysPost – Op X – rays

88. BraceBrace

89. 1 yr post op

90. H.M.Arw.H.M.Arw.
FF:: 1717
Πρόβλημα:Πρόβλημα:
ΣκολίωσηΣκολίωση
Ισθμική ΣπονδυλολίσθησηΙσθμική Σπονδυλολίσθηση

97. Scoliosis should be considered as an independent
disease; only in the case of scoliosis curve progression
over time, associated scoliosis must be treated,
according to therapeutic principles of the care of any socalled
idiopathic scoliosis of similar magnitude, and a
similar approach must be applied in the case of spondylolisthesis
progression or painful spondylolisthesis.

99. University Hospital “ATTIKON”