อารยธรรมจีน
บรรยายโดย
ครูจุฑาทิพ สระทองพรม
รายวิชา ประวัติศาสตร์สากล ส 30103
ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 และ ม.6
ที่ตั้งและความสาคัญของอารยธรรมจีน
บริเวณลุ่มแม่น้้าหวางเหอ (ฮวงโหหรือ
แม่น้้าเหลือง) เป็นที่ก้าเนิดของอารยธรรมจีน และเป็น
แหล่งมรดกโลกที่มีอิทธิพลต่อประเทศในภูมิภาคเอเชีย
ตะวันออกในด้านภาษา ลัทธิทางศาสนา และ
ศิลปวัฒนธรรม
อารยธรรมจีนแบ่งออกเป็น 2 สมัย
•สมัยก่อนประวัติศาสตร์
•สมัยประวัติศาสตร์
สมัยก่อนประวัติศาสตร์
• ยุคหินเก่า
ประมาณ 1,700,000 ปีมาแล้ว พบหลักฐานคือมนุษย์
หยวนโหม่วที่มณฑลยูนนาน โครงกระดูกมนุษย์ปักกิ่งที่ถ้้า
โจวโข่วเตี้ยนกรุงปักกิ่ง ใช้ชีวิตเร่ร่อนเก็บของป่า
- มนุษย์หยวนโหมว 元谋人
(ประมาณ 1.7ล้านปีมาแล้ว)
- มนุษย์ปักกิ่ง (ประมาณ
1.7ล้านปีมาแล้ว)
• ยุคหินกลาง
ประมาณ 10,000 – 6,000 ปีมาแล้ว มนุษย์ใช้ชีวิตกึ่งเร่ร่อนตั้งหลัก
แหล่งถาวร ใช้เครื่องมือหิน
• ยุคหินใหม่
ประมาณ 6,000 – 4,000 ปีมาแล้ว มนุษย์ตั้งหลักแหล่งเป็นชุมชน
รู้จักเพาะปลูกข้าวฟ่าง เลี้ยงสัตว์ ทอผ้า ปลูกบ้านมีหลังคา ผนัง ท้า
เครื่องปั้นดินเผาสวยงาม
• ยุคโลหะ
ประมาณ 4,000 – 1,766 ปีมาแล้ว พบหลักฐานมีดทองแดง
ส้าริดน้ามาท้าภาชนะต่างๆ เช่น กระถาง 3 ขา ใช้บรรจุเหล้า
สาริดนามาทาภาชนะต่างๆ
เช่น กระถาง 3 ขา
- ใช้บรรจุเหล้า
• ราชวงศ์ชาง (1,766-1,122 ปีก่อนคริสต์ศักราช) เป็นราชวงศ์แรกของ
จีน ตั้งอยู่บริเวณลุ่มแม่น้้าหวางเหอ สมัยนี้จีนได้ประดิษฐ์อักษรแบบ
รูปภาพบันทึกบนกระดองเต่า นาสาริดมาทาเครื่องมือเครื่องใช้ ท้าปฎิทิน
มีความส้าคัญต่อการก้าหนดฤดูกาลเพาะปลูกและเก็บเกี่ยว
สมัยประวัติศาสตร์
• ราชวงศ์โจว (1,122- 221 ปีก่อนคริสต์ศักราช) เป็นราชวงศ์ที่ปกครอง
จีนยาวนานที่สุด สมัยนั้นมีแนวความคิดส้าคัญทางการปกครองเกิดขึ้น
คือ กษัตริย์เป็นโอรสแห่งสวรรค์ สวรรค์ให้อ้านาจมาปกครองมนุษย์
เรียกว่า อาณัติสวรรค์ สมัยปลายมีสงครามเกิดขึ้นมากมายท้าให้เกิดนัก
ปราชญาหลายส้านัก ที่ส้าคัญได้แก่ ลัทธิขงจื๊อ และลัทธิเต๋า
• ราชวงศ์ฉินหรือจิ๋น (221-206 ปีก่อนคริสต์ศักราช) สมัยนี้
ผู้ปกครองเริ่มเรียกว่า จักรพรรดิ จักรพรรดิองค์แรกคือ ฉินสื่อฮวงตี๋
หรือจิ๋นซีวั่งตี้(จิ๋นซีฮ่องเต้) สมัยนี้ได้สร้างกาแพงเมืองจีน เพี่อป้องกัน
การรุกรานของพวกฮั่น และมองโกล เกิดสุสานกองทัพทหารดินเผา มี
ระบบชั่ง ตวง วัด และการใช้ตัวอักษรจีนเป็นมาตรฐานเดียวกัน
เสริม ก้าแพงเมืองจีนยังคงเรียกว่า กาแพงหมื่นลี้ นักโบราณคดี ได้ตรวจวัดความ
ยาวของสิ่งก่อสร้างจากน้้ามือมนุษย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก หรือ "ก้าแพงเมืองจีน" อย่างเป็น
ทางการนานร่วม 5 ปี ตั้งแต่ 2008-2012 และพบว่ายาว 21,196.18 กิโลเมตร ครอบคลุม
พื้นที่ 15 มณฑลทั่วประเทศ และนับเป็นหนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลก ด้วย มีความ
เชื่อกันว่า หากมองเมืองจีนจากอวกาศจะสามารถเห็นก้าแพงเมืองจีนได้
• ราชวงศ์ฮั่น (206 ปีก่อนคริสต์ศักราช – ค.ศ.221) เป็นสมัยที่จีนขยาย
ดินแดนออกไปกว้างขวาง พระพุทธศาสนาเริ่มเผยแผ่เข้าสู่จีน มีอิทธิพล
ต่อศิลปวัฒนธรรมจีน มีการส้ารวจเส้นทางไปทางตะวันตก คือ เส้นทาง
สายแพรไหม ซึ่งมีความส้าคัญต่อการค้าและการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม
การเผยแผ่ศาสนา เป็นเวลากว่า 1,000 ปี และมีการสอบไล่คัดเลือกเข้ารับ
ข้าราชการเรียกว่า สอบจองหงวน
• ราชวงศ์ถัง (ค.ศ.618 - 907) เป็นยุคทองของจีน มีเขตกว้างขวางมาก
อีกครั้ง พระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองโดย พระเสวียนจั้ง(พระถังซาจั๋ง)
เดินทางไปอัญเชิญพระไตรปิฎกถึงอินเดีย วรรณกรรม การศึกษา
เจริญรุ่งเรือง มีการจัดระบบการสอบจองหงวนให้ดีขึ้น
“พระถังซัมจั๋ง” เท่านั้นที่เป็นบุคคลในประวัติศาสตร์จริง ส่วนตัวละครอื่นๆ ถูกสร้าง
ขึ้นมาเป็นนัยยะทางค้าสอนพุทธศาสนาเท่านั้น หงอคง(เห้งเจีย) คือ โทสะ
ตือโป้ยก่าย คือโลภะ และ ซัวเจ๋ง คือ โมหะ(ความไม่รู้)
• ราชวงศ์ซ่งหรือซ่อง (ค.ศ.960 - 1279) จีนถูกชนเผาทางเหนือ
รุกรานจนต้องย้ายเมืองหลวงจากไคเฟิงลงมาทางใต้ที่เมืองหางโจว มี
การประดิษฐ์ดินปืน ดอกไม้ไฟ ศิลปะที่โดดเด่นคือ ภาพวาดและเครื่อง
กระเบื้อง เริ่มมีการรัดเท้าสตรี
• ราชวงศ์หยวนหรือหงวน (ค.ศ.1279 - 1368) จีนถูกชนเผา
มองโกลยึดครอง และก่อตั้งราชวงศ์ขึ้น มีเมืองหลวง คือ เมืองต้าคู
(เป่ย์จิงหรือปักกิ่งในปัจจุบัน) ปรับปรุงและสร้างพระราชวัง ตัวเมือง
ถนนหนทางใหม่จนกลายเป็นเมืองใหญ่
กุบไลขาน หลานปู่ เจงกีสขาน
ชนเผ่ามองโกล
• ราชวงศ์หมิง (ค.ศ.1368 - 1644) สมัยนี้ส่งกองเรือขนาดใหญ่นาโดย
เจิ้งเหอ(ซาปอกง) ออกสารวจเส้นทางทางทะเลไปจนถึงแอฟริกา
ตะวันออก ต่อมาชาวตะวันตกได้เข้ามาติดต่อกับจีนโดยตรงโดยเส้นทาง
ทางทะเล หรือเส้นทางเครื่องเทศ สินค้าจีนต้องการ ได้แก่ ใบชา เครื่อง
กระเบื้องสีน้าเงิน-ขาว มีวรรณกรรมเผยแพร่ ได้แก่ สามก๊ก ไซอิ๋ว
• ราชวงศ์ชิง(ค.ศ.1644- 1912) เป็นราชวงศ์ของชนกลุ่มน้อยชาวแมนจู
ราชวงศ์ชิงสามารถสืบทอดอารยธรรมดังเดิมของชาวจีนและรักษา
วัฒนธรรมชาวแมนจูไว้ มีการสร้างพระราชวงฤดูร้อน ภายหลังเสื่อม
อานาจลงจากการอ่อนแอภายในและการรุกรานจากชาติตะวันตก
• เมื่อสิ้นสุดระบอบจักรพรรดิ จีนเปลี่ยนการปกครองเป็นระบบ
สาธารณรัฐประชาธิปไตย (ค.ศ. 1912-1949 ) แต่เป็นช่วงแห่งความ
วุ่นวายทางการเมือง ต่อมาพรรคคอมมิวนิสต์จีนเปลี่ยนแปลงการ
ปกครองสู่ระบอบคอมมิวนิสต์ใน ค.ศ.1949 ปัจจุบัน เมืองหลวงของจีน
คือ เป่ย์จิง (ปักกิ่ง) ยังคงเป็นศูนย์กลางอารยธรรมจีน
สรุป
อารยธรรมจีนก่อก้าเนิดที่บริเวณลุ่มแม่น้้าหวาง
เหอ (ฮวงโหหรือแม่น้้าเหลือง) และเป็นแหล่งมรดก
โลกที่มีอิทธิพลต่อประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออก
ใน ด้านภาษา ลัทธิทางศาสนา และศิลปวัฒนธรรม

อารยธรรมจีน

  • 1.
  • 2.
    ที่ตั้งและความสาคัญของอารยธรรมจีน บริเวณลุ่มแม่น้้าหวางเหอ (ฮวงโหหรือ แม่น้้าเหลือง) เป็นที่ก้าเนิดของอารยธรรมจีนและเป็น แหล่งมรดกโลกที่มีอิทธิพลต่อประเทศในภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกในด้านภาษา ลัทธิทางศาสนา และ ศิลปวัฒนธรรม
  • 4.
  • 5.
    สมัยก่อนประวัติศาสตร์ • ยุคหินเก่า ประมาณ 1,700,000ปีมาแล้ว พบหลักฐานคือมนุษย์ หยวนโหม่วที่มณฑลยูนนาน โครงกระดูกมนุษย์ปักกิ่งที่ถ้้า โจวโข่วเตี้ยนกรุงปักกิ่ง ใช้ชีวิตเร่ร่อนเก็บของป่า
  • 6.
    - มนุษย์หยวนโหมว 元谋人 (ประมาณ1.7ล้านปีมาแล้ว) - มนุษย์ปักกิ่ง (ประมาณ 1.7ล้านปีมาแล้ว)
  • 7.
    • ยุคหินกลาง ประมาณ 10,000– 6,000 ปีมาแล้ว มนุษย์ใช้ชีวิตกึ่งเร่ร่อนตั้งหลัก แหล่งถาวร ใช้เครื่องมือหิน • ยุคหินใหม่ ประมาณ 6,000 – 4,000 ปีมาแล้ว มนุษย์ตั้งหลักแหล่งเป็นชุมชน รู้จักเพาะปลูกข้าวฟ่าง เลี้ยงสัตว์ ทอผ้า ปลูกบ้านมีหลังคา ผนัง ท้า เครื่องปั้นดินเผาสวยงาม • ยุคโลหะ ประมาณ 4,000 – 1,766 ปีมาแล้ว พบหลักฐานมีดทองแดง ส้าริดน้ามาท้าภาชนะต่างๆ เช่น กระถาง 3 ขา ใช้บรรจุเหล้า
  • 8.
  • 9.
    • ราชวงศ์ชาง (1,766-1,122ปีก่อนคริสต์ศักราช) เป็นราชวงศ์แรกของ จีน ตั้งอยู่บริเวณลุ่มแม่น้้าหวางเหอ สมัยนี้จีนได้ประดิษฐ์อักษรแบบ รูปภาพบันทึกบนกระดองเต่า นาสาริดมาทาเครื่องมือเครื่องใช้ ท้าปฎิทิน มีความส้าคัญต่อการก้าหนดฤดูกาลเพาะปลูกและเก็บเกี่ยว สมัยประวัติศาสตร์
  • 10.
    • ราชวงศ์โจว (1,122-221 ปีก่อนคริสต์ศักราช) เป็นราชวงศ์ที่ปกครอง จีนยาวนานที่สุด สมัยนั้นมีแนวความคิดส้าคัญทางการปกครองเกิดขึ้น คือ กษัตริย์เป็นโอรสแห่งสวรรค์ สวรรค์ให้อ้านาจมาปกครองมนุษย์ เรียกว่า อาณัติสวรรค์ สมัยปลายมีสงครามเกิดขึ้นมากมายท้าให้เกิดนัก ปราชญาหลายส้านัก ที่ส้าคัญได้แก่ ลัทธิขงจื๊อ และลัทธิเต๋า
  • 11.
    • ราชวงศ์ฉินหรือจิ๋น (221-206ปีก่อนคริสต์ศักราช) สมัยนี้ ผู้ปกครองเริ่มเรียกว่า จักรพรรดิ จักรพรรดิองค์แรกคือ ฉินสื่อฮวงตี๋ หรือจิ๋นซีวั่งตี้(จิ๋นซีฮ่องเต้) สมัยนี้ได้สร้างกาแพงเมืองจีน เพี่อป้องกัน การรุกรานของพวกฮั่น และมองโกล เกิดสุสานกองทัพทหารดินเผา มี ระบบชั่ง ตวง วัด และการใช้ตัวอักษรจีนเป็นมาตรฐานเดียวกัน
  • 12.
    เสริม ก้าแพงเมืองจีนยังคงเรียกว่า กาแพงหมื่นลี้นักโบราณคดี ได้ตรวจวัดความ ยาวของสิ่งก่อสร้างจากน้้ามือมนุษย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก หรือ "ก้าแพงเมืองจีน" อย่างเป็น ทางการนานร่วม 5 ปี ตั้งแต่ 2008-2012 และพบว่ายาว 21,196.18 กิโลเมตร ครอบคลุม พื้นที่ 15 มณฑลทั่วประเทศ และนับเป็นหนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลก ด้วย มีความ เชื่อกันว่า หากมองเมืองจีนจากอวกาศจะสามารถเห็นก้าแพงเมืองจีนได้
  • 13.
    • ราชวงศ์ฮั่น (206ปีก่อนคริสต์ศักราช – ค.ศ.221) เป็นสมัยที่จีนขยาย ดินแดนออกไปกว้างขวาง พระพุทธศาสนาเริ่มเผยแผ่เข้าสู่จีน มีอิทธิพล ต่อศิลปวัฒนธรรมจีน มีการส้ารวจเส้นทางไปทางตะวันตก คือ เส้นทาง สายแพรไหม ซึ่งมีความส้าคัญต่อการค้าและการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม การเผยแผ่ศาสนา เป็นเวลากว่า 1,000 ปี และมีการสอบไล่คัดเลือกเข้ารับ ข้าราชการเรียกว่า สอบจองหงวน
  • 14.
    • ราชวงศ์ถัง (ค.ศ.618- 907) เป็นยุคทองของจีน มีเขตกว้างขวางมาก อีกครั้ง พระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองโดย พระเสวียนจั้ง(พระถังซาจั๋ง) เดินทางไปอัญเชิญพระไตรปิฎกถึงอินเดีย วรรณกรรม การศึกษา เจริญรุ่งเรือง มีการจัดระบบการสอบจองหงวนให้ดีขึ้น “พระถังซัมจั๋ง” เท่านั้นที่เป็นบุคคลในประวัติศาสตร์จริง ส่วนตัวละครอื่นๆ ถูกสร้าง ขึ้นมาเป็นนัยยะทางค้าสอนพุทธศาสนาเท่านั้น หงอคง(เห้งเจีย) คือ โทสะ ตือโป้ยก่าย คือโลภะ และ ซัวเจ๋ง คือ โมหะ(ความไม่รู้)
  • 15.
    • ราชวงศ์ซ่งหรือซ่อง (ค.ศ.960- 1279) จีนถูกชนเผาทางเหนือ รุกรานจนต้องย้ายเมืองหลวงจากไคเฟิงลงมาทางใต้ที่เมืองหางโจว มี การประดิษฐ์ดินปืน ดอกไม้ไฟ ศิลปะที่โดดเด่นคือ ภาพวาดและเครื่อง กระเบื้อง เริ่มมีการรัดเท้าสตรี
  • 16.
    • ราชวงศ์หยวนหรือหงวน (ค.ศ.1279- 1368) จีนถูกชนเผา มองโกลยึดครอง และก่อตั้งราชวงศ์ขึ้น มีเมืองหลวง คือ เมืองต้าคู (เป่ย์จิงหรือปักกิ่งในปัจจุบัน) ปรับปรุงและสร้างพระราชวัง ตัวเมือง ถนนหนทางใหม่จนกลายเป็นเมืองใหญ่ กุบไลขาน หลานปู่ เจงกีสขาน ชนเผ่ามองโกล
  • 17.
    • ราชวงศ์หมิง (ค.ศ.1368- 1644) สมัยนี้ส่งกองเรือขนาดใหญ่นาโดย เจิ้งเหอ(ซาปอกง) ออกสารวจเส้นทางทางทะเลไปจนถึงแอฟริกา ตะวันออก ต่อมาชาวตะวันตกได้เข้ามาติดต่อกับจีนโดยตรงโดยเส้นทาง ทางทะเล หรือเส้นทางเครื่องเทศ สินค้าจีนต้องการ ได้แก่ ใบชา เครื่อง กระเบื้องสีน้าเงิน-ขาว มีวรรณกรรมเผยแพร่ ได้แก่ สามก๊ก ไซอิ๋ว
  • 18.
    • ราชวงศ์ชิง(ค.ศ.1644- 1912)เป็นราชวงศ์ของชนกลุ่มน้อยชาวแมนจู ราชวงศ์ชิงสามารถสืบทอดอารยธรรมดังเดิมของชาวจีนและรักษา วัฒนธรรมชาวแมนจูไว้ มีการสร้างพระราชวงฤดูร้อน ภายหลังเสื่อม อานาจลงจากการอ่อนแอภายในและการรุกรานจากชาติตะวันตก
  • 19.
    • เมื่อสิ้นสุดระบอบจักรพรรดิ จีนเปลี่ยนการปกครองเป็นระบบ สาธารณรัฐประชาธิปไตย(ค.ศ. 1912-1949 ) แต่เป็นช่วงแห่งความ วุ่นวายทางการเมือง ต่อมาพรรคคอมมิวนิสต์จีนเปลี่ยนแปลงการ ปกครองสู่ระบอบคอมมิวนิสต์ใน ค.ศ.1949 ปัจจุบัน เมืองหลวงของจีน คือ เป่ย์จิง (ปักกิ่ง) ยังคงเป็นศูนย์กลางอารยธรรมจีน
  • 20.