1. Хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж өөр өөр
механизмаар өвчлөл үүсгэснээс тэдгээрийн өвөрмөц онцлог шинж тэмдгүүд илэрдэг.
Бичил биетэн хүний биед нэвтэрснээс хэдхэн минутаас цагийн дотор хүний өвөрмөц бус
дархлааны хариу урвал тэдгээр бичил биетүүдтэй тэмцэж эхэлдэг. Хэрэв өвөрмөц бус
дархлаа эмгэг төрөгчийг дарангуйлж чадахгүй нөхцөлд өвөрмөц дархлааны хариу урвал
ажиллаж эхэлдэг. Хүний өвөрмөц бус дархлаа тогтолцоо нь эмгэг төрөгчөөс урьдчилан
сэргийлэх буюу анхан шатны хамгаалалт болж өгдөг. Харин эмгэг төрөгчтэй бүрэн
тэмцэхийн тулд өвөрмөц болон өвөрмөц бус дархлаа тогтолцоо аль аль нь оролцох
хэрэгтэй болдог.
Эхний бүлэгт Өвөрмөц бус болон өвөрмөц дархлаа тогтолцооны ерөнхий ойлголтуудтай
танилцах ба хоёр дугаар бүлэгт эмгэг төрөгчийн эсрэг дархлааны хариу урвалтай
танилцна.
Хүснэгт 1.1 Өвөрмөц ба өвөрмөц бус дархлаа тогтолцоо
Өвөрмөц бус дархлаа
тогтолцоо
Өвөрмөц дархлаа тогтолцоо
Маш хурдан хариу үйлдэл
үзүүлдэг
Удаан хариу урвал үзүүлдэг буюу эхлэхэд 3-5
өдөр шаардагддаг. Өвөрмөц антигены эсрэг
өвөрмөц эсрэг бие боловсруулахын тулд 72-96
цаг зарцуулдаг
Санамжийн эс үүсдэггүй Өмнөх халдвараас санамжийн эсүүд үүсгэдэг.
Дахин халдварын үед илүү хурдан оновчтой
бөгөөд хүчтэй хариу урвалыг өдөөдөг.
Рецепторуудын уургийн
дараалал нь геномд байрладаг
Т болон В эсүүд эь Антиген илчлэгч эсийн
гадаргуугийн тусгай лигандтай холбогддог
өвөрмөц рецепторуудтай.
Рецепторууд нь ерөнхий нэг
зүй тогтолыг таньдаг Жишээ
нь: PAMPs
Рецепторууд нь маш өвөрмөц бүтцийг
таньдаг. Жишээ: эпитоп
Эдгээр усүүдийн гадаргуугийн маш өргөн
хүрээний цомог буюу репеотойрууд нь маш
олон өөр өөр амин хүчлийн дарааллыг члган
таних чадвартай.
Өвөрмөц бус дархлааг өдөөдөг
гол рецепторууд нь PRRs буюу
pattern recognition receptor юм
Өвөрмөц дархлааны гол эсүүд болох Т ба В
эсүүд нь BCR, TCR гэх өвөрмөц гадаргуугийн
рецептортой
Төрөхөөс заяасан байдаг Олдмол шинж чанартай ба амьдралын явцад
илүү хөгжин боловсорч байдаг.
Өвөрмөц бус дархлаа тогтолцоо
1. Хүний бие организмын анхдагч анхан шатны хамгаалалт
2. Өвөрмөц бус дархлаа тогтолцоо нь:
 Дотоод хоригууд (Хүснэгт 2)
 Жижиг молекул болон пептидүүд: Хавсаргын тогтолцооны уургууд (Зураг 1)
Өвөрмөц бус дархлаа тогтолцооны эсүүд
Дотоод хоригууд

2. Хүснэгт 2. Өвөрмөц бус дархлаа тогтолцооны дотоод хүчин зүйл
Төрөл Үйл ажиллагаа
Физикийн
болон
анатомийн
хоригууд
Нягт холбоос Арьсны эпидермис хэсэгт байрлах ба ус нарнаас
хамгаална
Жинхэнэ арьсан
давхаргын
булчирхайнууд
Арьсны жинхэнэ арьс буюу дермид байрлах ба
өөхний хүчлүүд ялгаруулан рН 3.5-4.0 хооронд
барьж байдаг
Салстын давхарга Эмгэг төрөгчийг зайлуулахад оролцдог.
Механикаар
зайлуулах
аппаратууд
Салс болон
намираа хучуур
эд
Жишээ нь: Амьсгалын дээд замд орших намираа
хучуур эд нь эмгэг төрөгчийг намираа хучуур эдийн
хөдөлгөөний тусламжтайгаар механикаар
гадагшлуулж чаддаг.
Ханиалгах болон
найтаах
Амьсгалын дээд замд эмгэг төрөгч нэвтэрсэн үед
ханиах найтаах замаар эмгэг төрөгчийг биеэс
зайлуулдаг
Бөөлжих болон
суулгах
Хоол боловсруулах замд эмгэг төрөгч нэсвэтрсэн үед
бөөлжих суулгах гэх хамгаалах рефлексийн үр дүнд
эмгэг төрөгчийн биеэс гадагшлуулдаг
Шингэн
ялгадасууд
Нулимс, шээс, хөлс, шүлс зэрэгтэй хамтаар биед
нэвтэрсэн эмгэг төрөгч механикаар хамт гадагшилдаг
Физиологийн
хоригууд
Биеийн дулаан,
температур
Эмгэг төрөгч бүхэн өөрийн өсөлт үржилтэнд таатай
нөлөө үзүүлдэг температурт өсч үрждэг бол хүний
биеийн дулаан нь зарим эмгэг төрөгчийн хувьд
таатай орчин нь болж чаддаггүй учраас хүний биеийн
температур эмгэг төрөгчөөс хамгаалах өвөрмөц бус
тогтолцооны нэг хэсэг болдог.
Эмгэг төрөгчөөс хамгаалахын тулд халуурах
хамгаалах хариу урвал өрнөдөг ба энэ өндөр
температур нь эмгэг төрөгчийн өсөлт хөгжилт,
үржилтийг тасаладаг.
pH Ходоодны хүчиллэг болон үтрээний шүлтлэг орчин
нь эмгэг төрөгчийг механикаар гэмтээн
хамгаалалтанд оролцдог.

3. Химийн
хоригууд
Лизоцим Бактерицид үйлдэл бүхий уургийг салстын эсүүд
нийлэгжүүлэх ба энэ нь салстын гадаргууд
агуулагддаг
Лактопероксидаза Эсээс радикал нийлэгжин ялгарах процессыг өдөөж
өгдөг салстын фермент
Криптидин
болон and α-
дефенсин
Нарийн гэдэсний хучуур эсуус ялгардаг бактерийн
эсийн мембраныг гэмтээх үйлдэлтэй.
Β-дефенсин Арьс болон амьсгалын дээд замын салстаас ялгардаг
бактерийн эсийн мембраныг гэмтээх үйлдэлтэй.
А болон Д
сурфактант
уургууд
Уушгинд байх ба опсонын уургийн үйлдэл үзүүлэх
бөгөөд залгигч эсүүдийг идэвхижүүлнэ.
Хавсаргын тогтолцоо
Хавсаргын тогтолцоонд оролцдог уургууд нь элгэнд нийлэгждэг жижиг молекулт уургууд
байдаг. Хавсаргын тогтолцоо нь өвөрмөц болон өвөрмөц бус дархлаа тогтолцоог
хүчжүүлэн эмгэг төрөгчийн эсрэг дархлааны хариу урвалыг бэхжүүлдэг.
Доорхи зураг хавсаргын тогтолцооны идэвхижих механизмыг харуулна
C3 уургийн идэвхижлийн үр дүнд дараалласан хэд хэдэн үйл болдог ба эдгээрийн үед
хавсаргын уургууд нэг нэгээрээ дарааллан идэвхижин идэвхижсэн уургууд 2 хэсэг болон
хувагдаж эхэлдэг (C3 à C3a болон C3b, C4 à C4a болон C4b гэх мэтчилэн). С9 хүртэл
хуваагддаг.
Судалгаанаас үзэхэд хавсаргын уургийн идэвхижлийн үр дүнд нейтрофил ба макрофагийн
залгих идэвхи улам нэмэгддэг байна. Үүнээс гадна хавсаргын уургуудын нөлөөллөөр
цитокинүүдийн хемотаксисын идэвхи нэмэгдснээр бактерийн эсрэг залгилт ч сайжирдаг.

4. Өвөрмөц дархлаа тогтолцоо
Олдмол дархлаа тогтолцоо буюу өвөрмөц дархлаа тогтолцоонд дархлаа чадамж бүхий В
ба Т эсүүд мөн Антиген илчилэгч эсүүд хамтран оролцдог (доорхи зургаас дэлгэрэнгүй
үз).

5. Өвөрмөц дархлаа тогтолцооны эсүүд
Т-лимфоцитүүд (Т-эсүүд)
Ясны чөмгөнд үүсдэг ч сэрээ булчирхайд хөгждөг. Сэрээ булчирхайд үүсдэг өвөрмөц
антиген холбогч рецептортой. Үүнийг нь Т-эсийн TCR гэх бөгөөд антиген илчилэгч эсийн
болон халдварт өртсөн өөрийн эсийн гадагргуугийн MHC бүрдэлд бэхлэгдсэн харийн
антигеныг таньдаг. TCR болон MHC бүрдэл хоорондын харилцан үйлчлэлийн дүнд Т-эс
идэвхижин өсч олширдог.
MHC гэдэг нь дархлааны эсүүд болон өөрийн эсүүд хоорондын харилцан үйлчлэлийг
нөхцөлүүлж байдаг эсийн гадаргуугийн молекул юм. Хүнд үүнийг мөн human leukocyte
antigen буюу хүний эдийн тохирооны их бүрдэл (HLA) хэмээдэг.
Хүн бүрт MHC I бүрдлийн 6 молекул харин MHC II бүрдлийн 12 молекул байна. Молекул
бүр өөр өрр антигены амин хүчлийн дарааллыг танин илчилдэг.
MHC I бүрдэл хүний бүх бөөмт эсийн гадаргууд оршдог. Тэдгээр нь эсийн дотор
цитозолд орших харийн антигенийг танин эс хордуулагч Т-эсүүд буюу CTL эсүүдэд
танигддаг. Харин MHC II бүрдэл лимфойд эгнээий эсүүдийн гадаргууд л илрэх ба
ликосом, эндосом дахь харийн антиген болон эсийн гадна оршин харийн антигеныг танин
Т-эсүүдэд T helper cells танигддаг.
Т-эсүүдийг гүйцэтгэх үүргийн нь дагуу дараах байдлаар ангилна.
CD8+ буюу эс хордуулагч Т лимфоцитууд нь MHC I бүрдлийг танин бүрдлийг агуулж
буй эсийг үхүүлдэг ба MHC I бүрдэл нь вирусын халдвартай болон хавдрын эсүүдийн
харийн болон эмгэг антигеныг илчилдэг. Антиген илчлэгч эсээр идэвхижсэн Т-эсүүд
үрэвслийн голомтод очин дээр илчлэгдсэнтэй ижил антигенийг танин устгадаг.
Халдварлагдсан өөрийн эстэй холбогдбох үед хэд хэдэн механизмын үр дүнд халдвар
бүхий эс апоптозд орно.
CD4+ Т- туслах эс нь Т ба В-усүүд болон макрофагд туслах хэд хэдэн уусамтгай бодисыг
ялгарулдаг. Энэ төрлийн Т-эсүүд MHC II ангийн молекулыг таньдаг.

6. Th1 эс нь макрофагийн идэвхижилд гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Маш хүчтэй өрнөж буй эсийн
дархлааны хариу урвалын үеэр голлон эдгээр эсүүд оролцдог. Жишээ нь: микобактерийн
эсрэг өрнөх эсийн лархлааны үед Th1 эсүүд ИЛ-2 ялгаруулах ба энэ нь Т-эсийн үржлийг
өдөөдөг харин IFN-γ макрофаг болон NK эсийг идэвхижүүлдэг.
Th2 эс нь В эсийн идэвхижил болон эсрэгбиеийн нийлэгжилтийг өдөөдөг гол хүчин зүйл.
Th2 эс В эстэй харилцан үйлчилсний үр дүнд В эсэд изотопын солбилцол явагддаг (IgG,
IgA, IgE, IgM эдгээрийн үндсэн бүтцийг антигенд өвөрмөц болгон өөрчлөх явц ). Th2 эсүүд
шимэгчийн халдарын үед эозинофилийг идэвхижүүлдэг IL-4 ба IL-5 ялгаруулдаг мөн Th1
эсийн үржлийг саатуулах нөлөө бүхий IL-10 ялгаруулна. Th17 эс мөөгөнцрийн эсрэг
дархлааны урвалын үед голлох үүрэгтэй. Th17 эс мөөгөнцрийн халдварын үед мөөг
болон гипае устгах чадвартай нейтрофил эсийг идэвхтжүүлдэг IL-17-г ялгаруулдаг.
Хүснэгт 3 : Ангилал, үйлдэл, ба CD4+ T-туслах эсүүдийн гол нийлэгжүүлэх
бодисууд .
Гол үйлдэл Дархлааны
хариу урвалын
төрөл
Гол ялгаруудар цитокинууд
Th1
эс
Макрофаг
болон NK
эсийн
идэвхижил
Эсийн
дархлааны
хариу урвал
IL-2 болон IFN-γ
Th2
эс
B-эсийн
идэвхижил
болон эсрэг
биеийн
нийлэгжил
Шингэний
дархлааны
хариу урвал
IL-4, IL-5, IL-6 (шимэгчийн халдварын үед
эозинофилээс IgE ялгаруулалтыг
идэвхижүүлнэ). IL-10 (Th1 эсийн үржил
хөгжлийг саатуулан Th2 эсийн үржил
хөгжлийн эрчимжүлнэ)
Th17
эс
Нейтрофилийн
идэвхижил
Мөөгний эсрэг
эсийн
дархлааны
хариу урвал
IL-22 (дефенсинийн нийлэгжлийн өдөөдөг)
IL-17 (үрэвслйн голомтруу нейтрофилийг
дуудна).
B-лимфоцит (B-эс)
Ясны чөмгөнд боловсорно.
Шингэний дархлаанд гол үүрэг гүйцэтгэнэ. Олон төрлийн эсрэгбиеийн нийлэгжилтийг
явуулдаг. Хэд хэдэн төрлийн В-эсүүд байх боловч зөвхөн санамжийн В эс болон сийвэнт
эсийн талаар өгүүлнэ.
Санамжийн эс харийн антигений эсрэг өрнөж буй дархлааны хариу урвалы н үр дүнд
санамжийн эс бий болдог.Энэхүү эсүүд эт өвөрмөц нэг антигений эсрэг чиглэсэн байна.
Санамжийн эсүүд цусны эргэлтэд удаан хугацааны турш байх бөгөөд адил антиген биед
нэвтрэх буюу давтан халдварын үед маш түргэн хугацаанд асраг хариу урвал өрнүүлдэг.
Сийвэнт эс нь эсрэгбиеийг маш их хэмжээгээр нийлэгжүүлэх яадвартай бөгөөд нэг эс нэг
л төрлийн өвөрмөц антигений эсрэг эсрэгбие нийлэгжүүлнэ. Идэвхижсэн В эс сийвэнт эс

7. болон хувирахад нэг сийвэнт эс бүх төрлийн эсрэгбиеийг нийлэгжүүлэхгүй харин өвөрм өн
нэг эсрэгбиеийг л нийлэгжүүлнэ.
B-эсийн иднвхижил Т-эс хамааралт эсвэл Т үл хамааралт замаар явагдаж болно (Дараах
зургаас харна уу). MHC молекул зөвхөн пептидийг илчилдэг тул нүүрсус бүхий антиген В
эсийн гадаргуугийн рецептортой шууд холбогдон В эсийг идэвхижүүлж болно
Эсрэгбие нь В эсээс ялгарах том молекулт уургийн бордэл юм. Тэдгээр нь Хүнд гинж ба
хөнгөн гинжээс тогтдог (κ ба λ). Өөр өөр эсрэгбие тодорхой нэг үүрэг гүйцэтгэнэ.
(Хүснэгт 4-өөс харна уу).
Хүснэгт 4: Эсрэгбиеийн ач холбогдол, шинж чанар ба үүрэг
IgM (Пентамер
болон
гексамер )
IgD (мономер) IgG (
мономер )
IgA (димер) IgE ( мономер
)
Шинж чанар В эсийн
гадаргууд
хамгийн анх
илчлэгддэг
эсрэгбие
Халдварын үед
хамгийн анхлан
нийлэгждэг
эсрэгбие
Хавсаргын
тогтолцоо
идэвхижихэд
маш чухал
Ийлдсэнд бага
хэмжээгээр
эгуулагддаг
Гол үүрэг нь
одоогоор
хараахан
тодорхой бус
байгаа
Ийлдсэнд их
хэмжээгээр
буюу
давамгайлан
агуулагддаг
Халдварын
үед хожуу
үүсдэг.
Ихэсийн
хоригийн
хялбархан
давдаг.
Хэт
мэдрэгшилийн
урвалд мөн
чухал
үүрэгтэй.
Хэсэг
газрын
дархлаанд
чухал
үүрэгтэй
бөгөөд
салстад
агуулагддаг.
Хөхний
сүүтэй хамт
гадагшилдаг.
Салстын доод
давхаргад
шигүү
мөхлөгт эс
болон
эозинофилтэй
Fc
рецептороороо
холбогдан
оршдог.
Шимэгчийн
эсрэг
дархлаанд
чухал
үүрэгтэй.
Харшлын
болон хэт
мэдрэгшлийн
урвалд
давамгайлан
оролцдог.
Идэвхигүйжүүлэх
үйлдэл
+++ +++

8. Опсонизацийн
чадаиж
+++ +
Эсрэгбиеэр
өдөөгдсөн эс
хордуулах үйлдэл
+++
Шигүү мөхлөгт
эсийг
мэдрэгжүүлэх
үйлдэл
+++
Хавсаргын
тогтолцоог
идэвхижүүлэх
+++ +++ +
Эсрэгбиеэр өдөөгдсөн эс хордуулах үйл- (ADCC) гэдэг нь дархлааны эс гадагргуудаа эсрэгбие
холбосон өөрийн эсвэл харийн эсийг танин түүний гадаргууд хайлуулах үйлдэлтэй бодис ялгаруулан
тухайн эсрэгбие холбослн эсийг устгах юм.
Өвөрмөц дархлаа тогтолцооны идэвхижил
Өвөрмөц дархлаа тогтолцооны ямар эсүүд ямар замаар идэвхижих нь тухайн харийн
антиген, эмгэгтөрөгч бие махбдын хаана оршиж байгаагаас шалтгаалдаг: цитозол, эсийн
дотор , эсвэл эсийн гадна орцинд буй эсэхээс хамаардаг.
Хүснэгт 5: эмгэгтөрөгяийн төрөл ба оршиж байгаа газар,
хамгаалах тогтолцооны идэвхижил
Эсийн хариу урвал Шингэний
хариу урвал
Энгийн
эмгэгтөрөгч
Vaccinia вирус
Influenza вирус
Rabies вирус
Listeria
Mycobacterium
tuberculosis
Leishmania
donovani
Pneumocystis
jirovecii
Clostridium
tetani
Staphylococcus
aureus
Streptococcus
pneumoniae
Poliovirus
Pneumocystis
jirovecii

9. Байрлал Цитозол Макрофагийн
цэврүүнд
Эсийн гадна
Гүйцэтгэгч
Т-эс
Эс хордуулагч
CD8+ T-эсүүд
Th1 CD4+ T-
эсүүд
Th1/ Th2 CD4+
T-эсүүд
Антиген
таних
Пептидийг
халдвардагдсан
эсүүд MHC I-
тэй хамт
илчилнэ
Пептидийг
халдвардагдсан
макрофагууд
MHC II-той
хамт илчилнэ
Пептидийг В-
эсүүд өөрийн
гадаргуудаа
MHC II-той
хамт илчилнэ
Идэвхижлийн
үр дүнд үүсэл
үйлдэл
Халдварлагдсан
эсийг апоптоз
болон эс
хордуулах
урвалаар
зайлуулна
Халдварлагдсан
макрофагийн
идэвхижил.
Эсрэгбиеийн
нийлэгжилт
багахан
хэмжээнд
идэвхижнэ.
В эс идэвхижин
антиген
өвөрмөц
эсрэгбие
нийлэгжинэ.
Макрофагийн
бага хэмжээнд
идэвхижүүлнэ.

10. Ходоодны салстын макро болон микроскодийн эмгэг өөрчлөлтийг
өвчтөний дархлааны хариу урвалын зохицуулгын зарим онцлог болон
H.pylori-ийн хоруу
Удирдагч: Т.Хосбаяр
Салбар: Анагаах
Улсын дугаар: 200900082
Тайлангийн төрөл: Залуу судлаачдын грант
Хугацаа: 2008 - 2009
Түлхүүр үгс: Ходоодны биж хам шинж, IL-RN, H.pylori, хоруу чанар, ходоодны хавдар
VaсA CagA
Судалгааны ажлын үндэслэл
“Маастрихтийн III удирдамж”-д ходоодны биж хамшинжээр эмчид анх хандаж байгаа
тохиолдолд H.pylori - ийн халдварыг илрүүлэх, хэрэв H.pylori илэрвэл эмчлэх ёстой гэж
заажээ. H.pylori - ийн хоруу чанар, бие махбодын дархлааны зарим эрсдэлт хүчин зүйл
ходоодны салстын өөрчлөлтийг харьцуулсан судалгааны ажил хомс байна.
Судалгааны ажлын зорилго
Ходоодны биж хамшинж илэрсэн өвчтөний ходоодны салтсад илрэх өөрчлөлтийг
Helicobacter pylori - ийн хоруу чанар, бие махбодын дархлааны зарим эрсдэлт хүчин
зүйлтэй харьцуулан судлах
Судалгааны арга зүй
Судалгааг нэг агшингийн судалгааны загвараар ходоодны биж хамшинжтэй хүмүүст
асуулгын дүн, ходоодны уян дуран, эмгэг бүтэц зүйн шинжилгээ, H.pylori -ийн хоруу
чанар, IL-RN-ий эрсдэлт хүчин зүйлийг тоо болон чанарын аргаар судалсан. Судалгааны
мэдээлэлд SPSS 13.0 программ ашиглан боловсруулалт хийсэн.
Судалгааны ажлын үр дүн
Бид ходоодны дурангийн кабинетэд хандсан үйлчлүүлэгчдээс 68 шинжлүүлэгчид
ходоодны биж хамшинжийг илрүүлсэн. Судалгаанд хамрагдагсдын 31 (45.6%) нь эрэгтэй,
37 (54.4%) нь эмэгтэй, 65.6% нь 18-40 насны өвчтөн байв. Судалгаанд хамрагдагсдад цээж
хорсох, хүчиллэгээр гулгих, гашуу оргих зэрэг сөргөө урсгалын шинж, аюулхайд өвдөх
шинж илүүтэй илэрсэн. Уян дуран, эмгэг бүтэц зүйн шинжилгээгээр бүх өвчтөнд улаан
хоолой, ходоодны салстын бүтцийн өөрчлөлт илэрсэн. Дурангийн шинжилгээгээр
судалгаанд хамрагдагсдын 59(86.7%)-д ходоодны архаг үрэвсэл, 8(11.8%)-д шархлаа,
1(1.5%)-д хавдар, 24(35.3%)-д улаан хоолойн сөргөөт үрэвсэл хавсран илэрсэн. Ходоодны
архаг үрэвсэлтэй өвчтөнд өнгөц, шалбархайт, хатангиршилт үрэвсэл, гэдэсжих хувирал
(intestinal metaplasia), тунгалгийн уутанцарт хэт үржил (lymphoid hyperplasia) зэрэг
өөрчлөлт илэрсэн. Эмгэг бүтэц зүйн шинжилгээгээр ходоодны өнгөц үрэвсэл 21(30.9%),
хатангиршилт үрэвсэл 22(32.3%), шалбархайт үрэвсэл 12(17.6%), эсийн гэдэсжих хувирал
(intestinal metaplasia) 13(19.1%), эсийн гаж хувирал (dysplasia) 11(16.2%), шархлаа
8(11.8%), хавдар 1(1.5%), тунгалгийн уутанцарт хэт үржил (lymphoid hyperplasia)

11. 12(17.6%) илэрсэн. Ходоодны биж хамшинжтэй өвчтөнд уреазийн сорил, эмгэг бүтэц зүй,
молекул биологийн шинжилгээгээр Н.pylori - ийн халдварын илрэлт 58.8%, 73.5%, 64.7%,
оношлогооны хоорондын нийцэл дунд зэрэг байгаа нь тогтоогдов. Молекул биологийн
аргаар 10(22.7%) өвчтөнд H.pylori - ийн CagA, 34(77.3%)-д нь VacA s1 CagA+ хоруу
чанарын ген илэрсэн. VacA s1 CagA+ ген ходоодны эсийн гэдэсжих хувирал (OR, 2.33;
95% CI, 0.25±21.63), ходоодны эсийн гаж хувирал (OR, 3.24; 95% CI; 0.35±29.2) үүсгэх
эрсдэлт хүчин зүйл болж байв. IL-RN генийн эрсдэлт хүчин зүйл болох Аллель 2 (IL-
1RN*2/*2) нийт өвчтөний 13%-д илэрсэн бөгөөд IL-1RN*2/*2 бүхий өвчтөнд ходоодны
салстын хатангиршил, эсийн гэдэсжих хувирал ( intestinal metaplasia), эсийн гаж хувирал
(dysplasia) илүү тохиолдсон.
Дүгнэлт
1.Уян дуран эмгэг бүтэц зүйн шинжилгээгээр 68 өвчтөнд органик биж хамшинж
үүссэнийг тогтоов. Ходоодны хатангиршил, эсийн гэдэсжих хувирал (intestinal metaplasia),
эсийн гаж хувирал (dysplasia) эмгэг бүтэц зүйн шинжилгээгээр илүүтэй оношлогдож
байна.
2.H.рylori - ийн халдварыг илрүүлэх эмгэг бүтэц зүйн оношлогоог уреазийн сорил,
молекул биологийн оношлогоотой харьцуулбал мэдрэг чанар өндөртэй (90%, 75%), харин
өвөрмөц чанар нь 75%, 40%-тай, оношлогооны хоорондын нийцэл дунд зэрэг байна.
3.VaсA s1 CagA+ хоруу чанарын ген ходоодны эсийн гэдэсжих хувирал (intestinal
metaplasia), (OR, 2.33; 95% CI, 0.25±21.63), ходоодны эсийн гаж хувирал (dysplasia), (OR,
3.24; 95% CI; 0.35±29.2) үүсгэх эрсдэлт хүчин зүйл болж байна.
4.Н.pylori нян илэрсэн IL-RN гений Аллель 2 бүхий хүмүүст ходоодны салстын
хатангиршил, ходоодны эсийн гэдэсжих хувирал, эсийн гаж хувирал илүү тохиолдсон
байна.
Үр дүн
1.Ходоодны салстын эмгэг өөрчлөлтийн байдлыг үнэлэх
2.H.pylori-ийн хоруу чанарын генийг илрүүлэх
3.Өвчтөний дархлааны хариу урвалын зохицуулгын зарим онцлогийг илрүүлэх.
4.H.pylori-ийн шалтгаант ходоодны хавдар болон хавдрын урьдал эмгэгийг гистологийн
түвшинд оношлож харьцуулах

12. Дархлаа тогтолцоо
Бидний хүрээлэн буй орчин тоо томшгүй олон эмгэгтөрөгчдийг /вирус, бактери,
мөөгөнцөр, эгэл биетэн, шимэгч/ агуулж байдаг.Эдгээр эмгэгтөрөгч биед халдварлах,
өвчлүүлэх эсэх нь түүний эсрэг тэмуэж буй дархлаа тогтолцооны идэвхээс
шалтгаална.
Эмгэгтөрөгчид янз бүрийн замаар биед нэвтрэх ба халдвар тус бүрт тохирсон
дархлааны урвал өрнөх шаардлагатай болдог. Хүний биеийг гадна талаас нь хучиж
байдаг арьс, салст нь ихэнх халдварын эсрэг хориг болохоос гадна зарим цөөн тооны
нянгууд гэмтээгүй арьсаар нэвтэрч чаддаг. Хэдий тийм ч ихэнх нянгууд хоол
боловсруулах, шээс бэлгийн замын салст бүрхэвч, хамар залгиур, уушгийг
халдварлуулах ба зарим нь цусаар дамжин халдварладаг байна. Тухайн халдварын
төрөл, байрлал зэрэг нь түүний эсрэг дархлааны ямар хариу урвал үр дүнтэй
болохыг тодорхойлдог.Бүх төрлийн эмгэгтөрөгчид нь эсийн доториүрждэг учир
дархлаанб эсүүд халдварлагдсаниэсийг ялган таньж устгах ёстой.Зарим бактери том
шимэгчид биологийн шингэн, эдэд , эс хоорондын шингэнд байрладаг учир
тэдгээрийн эсрэг өрнөх дөрхлөөны урвал дээрхээс ялгаатай.ДТ-ны язгуур үүрэг нь
эмгэгтөрөгчийг биес зайлуулахбөгөөд биед учруулж болох хөнөөлийг буурлахад
чиглэгддэг.Хүний биемахбодын бүтцийн гол бүрдэл нь уураг байдаг.Ихэнх уургийн
аминхүчлийн дараалал нь бодьгал бүрт өөр өөр байдаг бөгөөд эсийн бөөмд байх ДНХ
–ын дараалал нөхцөлдүүлж өгдөг.Дархлаа тогтолцоо нь энэ ялгааг таних гайхалтай
чадвартай учраас эмгэгтөрөгчийн уургийг таньж зайлуулдаг.Эд эс мөнх
амьдардаггүй өөрийн удмын материалд программчлагдсан мэдээллийн дагуу
тодорхой хугацааны дараа үхэж байдаг бөгөөд эдгээрийг биеэс зайлуулахыг ч мөн ДТ
гүйцэтгэдэг.
Дархлааг төрөлхийн, олдмол гэж хуваадаг.
Дархлааны бүх эсүүд ясны чөмөгний эх эсээс үүсдэг Мөн цусны эх эсээс үүссэн
үүсгэвэр эсээс Т, В лейкоцит, улаан эс зэрэг үүсч чөмөг болон сэрээ булчирхайд
боловсорч цусаар дамжин эд эрхтэнд тархдаг.Ясны чөмөгний нийт эсийн 5-6% ийг
дархлааны эс эзэлдэг.
Дархлааны захын эрхтэн болох дэлүү нь үхсэн ,хөгширсөн, задаосан эсүүдийг шүүж
дотоод орчныг цэвэрлэх үүрэгтэй.
Гүйлсэн булчирхай нь амьсгалын замыг халдвараас хамгаалдаг.
Хавдрын эсүүд ялгаран хөгжих чадваргүй бөгөөд биемахбодын атьдрал үйл
ажилллагаанд оролцох үүргээ биелүүлжчадалгүй бусад эрүүл эстэй амьдрах орон
зайгаа булаалдан өрсөлдөнө. Тэдгээр нь эрүүл эсээс хурдан үржиж олширч удаан
амьдарч цусаар дамжин бусад эдэд байрлан үржиж үсэрхийлдэг.