ХОЁРДУГААР ХЭЛБРИЙН ХЭТ 
МЭДРЭГШИХ УРВАЛ
 Хоёрдугаар хэлбрийн хэт мэдрэгших 
урвалын үед өөрийн эд, эсийн антигений 
эсрэг IgG, IgM бүтэцтэй эсрэг бие үүсдэг. 
Ауто-эсрэгбие ауто-антигентай холбогдож 
хэвийн үед явагдах дархлааний урвалтай 
ижил хавсарга, нейтрофил эсийг 
идэвхижүүлнэ. Мөн ауто-антиген нь эсийн 
дааврийн рецевтор байгаа тохиолдолд 
тухайн рецэвторийг саатуулах юм уу 
идэвхийжүүлэх үйлчилгээ үзүүлнэ.
ЭСИНЙ ГЭМТЭЛ ҮҮСЭХ МЕХАНИЗМ 
 Энэ хэлбрийн үед эсийн гадаргуугийн 
антигентай холбогдсон эсрэгбиетэй 
хавсарга болон бусад эффектор эсүүд 
нэгдэж идэвхижсэнээр бай эс гэмтдэг.
ӨӨРИЙН ЭД ЭСТЭЙ ЭСРЭГ БИЕ 
ХОЛБОГДСОНООР: 
 IgG-н зарим дэд бүлэг болон IgM антигентай холбогдсоны дараа 
хавсаргыг сонгомол замаар идэвхтжүүлж, мембран довтлогч бүрдэл 
MAC үүсч эсийн осмос задралыг түргэсгэнэ. 
 Эсрэг бие үүссэээн газарт макрофаг, нейтрофил, эозинофил, NK 
эсүүд дайчлагдан хуримтлагдана. Нейтрофил, макрофагийн 
гадаргууд IgG-н FcyR илэрдэг учир хавсарга идэвхижээгүй нөхцөлд 
ч антиген- IgG-н дархан бүрдэлтэй холбогдон идэвхиждэг. 
Идэвхижсэн нейтрофил макрофагийн мөхлөгт агуулагдах идэвхитэй 
хүчилтөрөгчийн хэт исэл, радикал, ион, фермент зэргийн 
тусламжтай залгисан антигенийг халуулж устгана. 
 хавсрага идэвхижихэд чөлөөлөгдсөн Cb3 iCb3 болон C3д эсинй 
мембрантай холбогдон бай эсийг хучиж залгилтийг идэвхижүүлнэ. 
Үүний зэргэцээ IgG опсонин үүргийг гүйцэтгэн бай эсийг хучиж, 
залгиур эсийг идэвхижүүлж залгилтийг иэрчимжүүлнэ. 
 зарим өвчний үед NK эс эсрэгбиеэр хучигдан эсүүдийн задралыг 
үүсгэнэ. Үүнд NK эсийн мөхлөгийн экзоцитоз явагдаж бай эсийг 
гэмтээнэ.
ЭРИТРОЦИТ БОЛОН ТРОМБОЦИТЫН ЭСРЭГ 
ҮҮСЭХ УРВАЛ. 
 Хоёрдугаар хэлбрийн урвалийн үед ихэнх 
тохиолдолд эритроцит бай эс болдог. 
Тухайлбал, дархлааны эсүүд өөрийн 
эритроцитэд мэдрэгшвэл аутоиммун цус 
задралын анеми үүснэ
ТОХИРООГҮЙ ЦУС ЮҮЛСНИЙ ДАРААХ УРВАЛ 
 Эритроцитийн гадаргууд 20 гариу бүлгийн 200 орчим 
антиген илэрдэг. Фенотипээр нь цусыг 4 бүлэгт 
хуваадаг. ABO системийн антигений эсрэг эсрэг бие 
үүсэх боломжтой. Цус юүлхэд юүлэхдээ эдгээр цусны 
бүлгийн тохироог үзэх шаардлагатай. Эс тэгвээс хэт 
мэдрэгшилийн 2 дугаар төрлийн урвал явагдах болно. 
Тохирогүй бүлгийн цусыг юүлэхэд реципиентын 
цусанд агуулагдаж буй эсрэг бие, донорын 
эритроциттэй нэгдэж шууд урвайл үүсгэнэ. Энэ үед 
халуурах цусны даралт унах, дотор муухайрах, 
бөөлжих, цээж нуруугаа өвдөх эмнэлзүйн шинжүүд 
илэрнэ. ABO антигений эсрэг гол төлөв IgM бүтэцтэй 
эсрэгбие үүсэх бөөгөөд эс наалдуулах, хавсарга 
идэвхижих, судсан доторх цус хайлуулах урвалыг 
үүсгэнэ.
НЯРАЙН ЦУС ХАЙЛАХ ӨВЧИН. 
 Энэ эмгэгийн үед резус сөрөг эхэд резус 
эерэг ургийн эритроцитэд өвөрмөц анти-Rh 
IgG үүснэ. Энэ эсрэгбие ихсээр дамжин 
ургийн эритроциттэй холбогдон тэдгээрийг 
хайлуулдаг. Анхны төрөлтөөр хүүхдийн резус 
эерэг эритроцит ихсээр дамжин эхийн цусны 
эргэлтэнд орсноор ургийн Rh антигенд эхийн 
дархлааны эсүүд мэдрэгшинэ. Анхны хүүхэд 
хэвийн байдаг. Харин дараагийн 
жирэмслэлтэээр эх дахин резус эерэг 
эритроцитээр мэдрэгшин нярайн цус хайлах 
хаалга нээгдэнэ. Хавсрага болон 
макрофагийг идэвхижүүлэх замаар түүнийг 
хайлуулна.
АУТОИММУН ЦУС БАГАДАЛТ 
 Өөрийн эритроцитын антигений эсрэг 
ауто-эсрэг бие үүссэнээр аутоиммун цус 
хайлах анеми үүснэ. Үүсч буй ауто- 
эсрэгбиеээс хамаарч энэ эмгэгийг 3 
хэлбэрт хуваана. ҮҮнд:
1. ДУЛААНД ҮЙЛЧЛЭХ АУТО-ЭСРЭГБИЕ 
 Энэ эсрэг бие антигентай 37 гатуст 
үйлчлэх бөгөөд резус систэмийн RhE, RhC 
болон RhD антигений эсрэг үүснэ. Энэ 
үеийн цус багадалт хавсарга 
идэвхижсэнээс бус макрофагийн залгилт 
эрчимжсэний улмаас үүсдэг.
2. ХҮЙТЭНД ҮЙЛЧЛЭХ АУТО-ЭСРЭГБИЕ 
 Энэ эсрэгбие ихэвчлэн антигентай 37 
гратусаас бага температурт хобогдох ба 
хавсрагийг холбох чадвараараа илүү IgM 
бүтэцтэй байна. Иймд эсрэгбие голчлон Ii 
антигенд өвөрмөц байна. Захын цусны хэм 
буурсан үед хүйтний эсрэгбие 
эритроциттэй холбогдож хавсаргийг 
идэвхижүүлж түүнийг хайлуулна.
3. ЭМИЙН ҮЙЛЧЛЭЛЭЭР ҮҮСЭХ АУТО-ЭСРЭГБИЕ 
Эмийн үйлчлэлээр эритроцитын эсрэг хэт 
мэдрэгших урвал гурван замаар үүсч болно. 
 эмийн бодис цусны эстэй хобогдвол түүний 
эсрэг эсрэгбие нийлэгших ба эритроциттэй 
нэгдсэн хавсаргыг идвхижүүлж эсийг 
хайлуулна. 
 эмийн бодис- эсрэгыиеийн дархан бүрдэл 
эритроцитийн мембран дээр холбогдон 
хавсарга идэвхижүүлснээр эритроцитүүд 
хайлна. 
 эмийн бодис эсийн мембран дээр суун 
тэвчлийг алдагдуулснаар эритроцитийн 
мембраны антигений эсрэг ауто- эсрэг бие 
үүсдэг.
ЭДИЙН АНТИГЕНИЙ ЭСРЭГ ҮҮСЭХ УРВАЛ 
 Эдийн антигений эсрэг өрнөх дархлааны 
урвалын дүнд үүсэх эдийн гэмтэлд Т эсийн 
оролцоо ауто-эсрэгбиеээс илүү ач 
холбогдолтой.
ГУДПАСЧЕРЫН ХАМ ШИНЖ. 
 Нефриттэй өвчтөнүүдэд бөөрний 
түүдгэнцрийн суурийн мембраны гол 
бүрэлдхүүн болох 4р хэлбрийн коллагений 
эсрэг IgG бүтэцтэй ауто-эсрэгбие үүсдэг. 
Эдгээрийн ихэнх нь хавсргатай холбогдсон 
байдаг. Бөөрний түүдгэнцэрт үхжилт үүсч, 
сувганцарт нь фибрин тунана. Энэ 
хэлбрийн нефрит уушгины цус алдалттай 
хавсарч илэрдэг.
АРЬСНЫ ЦЭВРҮҮТЭХ ӨВЧИН 
 Энэ нь эпидермисийн эсүүдийн 
десмосомын холбоосны бүрэлдхүүн болох 
десмоглейн-1, десмоглейн-3-н эсрэг ауто- 
эсрэгбие үүссэнээр арьс, салст бүрхэвч 
цэврүүтэх шижээр илэрдэг. ауто-эсрэгбие 
нь эс хоорондын холбоог тасалж, 
эпидермисийн бүтцийг эвдэнэ. 
десмоглейн-3 үед салс гэмтэнэ. 
Десмоглейн-1, десмоглейн-3-н эсрэг ауто- 
эсрэгбие үүсвэл арьс, салст гэмтэнэ.
MIASTENI AND LAMBERT EATON-НЫ ХАМ 
ШИНЖ. 
 Миастени Гравис нь булчингийн иембраны 
ацетилхолины рецевторын эсрэг ауто- 
эсрэгбие үүссэнээр булчин сулрах агшилтгүй 
болох хам шинжээр илэрдэг эмгэг. 
ацетилхолины рецевтор нь булчингийн 
хавьтах нейроны төгсгөлд байрлах ба 
мэдрэлийн төгсгөлөөс ялгарсан 
ацетилхолины рецевторын эндоцитоз 
явагдан түүний тоо эрс цөөрдөг. Үүний 
улмаас мэдрэлийн цочлуурт булчингийн 
үзүүлэх хйриу алдагдаж булчингийн тонус 
алдагдан, сулрал үүсдэг.
 Lambert Eaton-ны хам шинж нь 
ацетилхолины ялгаралт гажсаны улмаас 
булчин сулрах хам шинжээр илэрдэг эмгэг 
юм. Үүссэн ауто-эсрэгбие нь эсийн 
кальцийн сувганцрын бүрдэл эсвэл 
мэдрэл булчингийн синапсийн 
синаптоглин уургийн эсрэг үйлчилнэ.

Хоёрдугаар хэлбрийн хэт мэдрэгших урвал

  • 1.
    ХОЁРДУГААР ХЭЛБРИЙН ХЭТ МЭДРЭГШИХ УРВАЛ
  • 2.
     Хоёрдугаар хэлбрийнхэт мэдрэгших урвалын үед өөрийн эд, эсийн антигений эсрэг IgG, IgM бүтэцтэй эсрэг бие үүсдэг. Ауто-эсрэгбие ауто-антигентай холбогдож хэвийн үед явагдах дархлааний урвалтай ижил хавсарга, нейтрофил эсийг идэвхижүүлнэ. Мөн ауто-антиген нь эсийн дааврийн рецевтор байгаа тохиолдолд тухайн рецэвторийг саатуулах юм уу идэвхийжүүлэх үйлчилгээ үзүүлнэ.
  • 3.
    ЭСИНЙ ГЭМТЭЛ ҮҮСЭХМЕХАНИЗМ  Энэ хэлбрийн үед эсийн гадаргуугийн антигентай холбогдсон эсрэгбиетэй хавсарга болон бусад эффектор эсүүд нэгдэж идэвхижсэнээр бай эс гэмтдэг.
  • 4.
    ӨӨРИЙН ЭД ЭСТЭЙЭСРЭГ БИЕ ХОЛБОГДСОНООР:  IgG-н зарим дэд бүлэг болон IgM антигентай холбогдсоны дараа хавсаргыг сонгомол замаар идэвхтжүүлж, мембран довтлогч бүрдэл MAC үүсч эсийн осмос задралыг түргэсгэнэ.  Эсрэг бие үүссэээн газарт макрофаг, нейтрофил, эозинофил, NK эсүүд дайчлагдан хуримтлагдана. Нейтрофил, макрофагийн гадаргууд IgG-н FcyR илэрдэг учир хавсарга идэвхижээгүй нөхцөлд ч антиген- IgG-н дархан бүрдэлтэй холбогдон идэвхиждэг. Идэвхижсэн нейтрофил макрофагийн мөхлөгт агуулагдах идэвхитэй хүчилтөрөгчийн хэт исэл, радикал, ион, фермент зэргийн тусламжтай залгисан антигенийг халуулж устгана.  хавсрага идэвхижихэд чөлөөлөгдсөн Cb3 iCb3 болон C3д эсинй мембрантай холбогдон бай эсийг хучиж залгилтийг идэвхижүүлнэ. Үүний зэргэцээ IgG опсонин үүргийг гүйцэтгэн бай эсийг хучиж, залгиур эсийг идэвхижүүлж залгилтийг иэрчимжүүлнэ.  зарим өвчний үед NK эс эсрэгбиеэр хучигдан эсүүдийн задралыг үүсгэнэ. Үүнд NK эсийн мөхлөгийн экзоцитоз явагдаж бай эсийг гэмтээнэ.
  • 5.
    ЭРИТРОЦИТ БОЛОН ТРОМБОЦИТЫНЭСРЭГ ҮҮСЭХ УРВАЛ.  Хоёрдугаар хэлбрийн урвалийн үед ихэнх тохиолдолд эритроцит бай эс болдог. Тухайлбал, дархлааны эсүүд өөрийн эритроцитэд мэдрэгшвэл аутоиммун цус задралын анеми үүснэ
  • 6.
    ТОХИРООГҮЙ ЦУС ЮҮЛСНИЙДАРААХ УРВАЛ  Эритроцитийн гадаргууд 20 гариу бүлгийн 200 орчим антиген илэрдэг. Фенотипээр нь цусыг 4 бүлэгт хуваадаг. ABO системийн антигений эсрэг эсрэг бие үүсэх боломжтой. Цус юүлхэд юүлэхдээ эдгээр цусны бүлгийн тохироог үзэх шаардлагатай. Эс тэгвээс хэт мэдрэгшилийн 2 дугаар төрлийн урвал явагдах болно. Тохирогүй бүлгийн цусыг юүлэхэд реципиентын цусанд агуулагдаж буй эсрэг бие, донорын эритроциттэй нэгдэж шууд урвайл үүсгэнэ. Энэ үед халуурах цусны даралт унах, дотор муухайрах, бөөлжих, цээж нуруугаа өвдөх эмнэлзүйн шинжүүд илэрнэ. ABO антигений эсрэг гол төлөв IgM бүтэцтэй эсрэгбие үүсэх бөөгөөд эс наалдуулах, хавсарга идэвхижих, судсан доторх цус хайлуулах урвалыг үүсгэнэ.
  • 7.
    НЯРАЙН ЦУС ХАЙЛАХӨВЧИН.  Энэ эмгэгийн үед резус сөрөг эхэд резус эерэг ургийн эритроцитэд өвөрмөц анти-Rh IgG үүснэ. Энэ эсрэгбие ихсээр дамжин ургийн эритроциттэй холбогдон тэдгээрийг хайлуулдаг. Анхны төрөлтөөр хүүхдийн резус эерэг эритроцит ихсээр дамжин эхийн цусны эргэлтэнд орсноор ургийн Rh антигенд эхийн дархлааны эсүүд мэдрэгшинэ. Анхны хүүхэд хэвийн байдаг. Харин дараагийн жирэмслэлтэээр эх дахин резус эерэг эритроцитээр мэдрэгшин нярайн цус хайлах хаалга нээгдэнэ. Хавсрага болон макрофагийг идэвхижүүлэх замаар түүнийг хайлуулна.
  • 8.
    АУТОИММУН ЦУС БАГАДАЛТ  Өөрийн эритроцитын антигений эсрэг ауто-эсрэг бие үүссэнээр аутоиммун цус хайлах анеми үүснэ. Үүсч буй ауто- эсрэгбиеээс хамаарч энэ эмгэгийг 3 хэлбэрт хуваана. ҮҮнд:
  • 9.
    1. ДУЛААНД ҮЙЛЧЛЭХАУТО-ЭСРЭГБИЕ  Энэ эсрэг бие антигентай 37 гатуст үйлчлэх бөгөөд резус систэмийн RhE, RhC болон RhD антигений эсрэг үүснэ. Энэ үеийн цус багадалт хавсарга идэвхижсэнээс бус макрофагийн залгилт эрчимжсэний улмаас үүсдэг.
  • 10.
    2. ХҮЙТЭНД ҮЙЛЧЛЭХАУТО-ЭСРЭГБИЕ  Энэ эсрэгбие ихэвчлэн антигентай 37 гратусаас бага температурт хобогдох ба хавсрагийг холбох чадвараараа илүү IgM бүтэцтэй байна. Иймд эсрэгбие голчлон Ii антигенд өвөрмөц байна. Захын цусны хэм буурсан үед хүйтний эсрэгбие эритроциттэй холбогдож хавсаргийг идэвхижүүлж түүнийг хайлуулна.
  • 11.
    3. ЭМИЙН ҮЙЛЧЛЭЛЭЭРҮҮСЭХ АУТО-ЭСРЭГБИЕ Эмийн үйлчлэлээр эритроцитын эсрэг хэт мэдрэгших урвал гурван замаар үүсч болно.  эмийн бодис цусны эстэй хобогдвол түүний эсрэг эсрэгбие нийлэгших ба эритроциттэй нэгдсэн хавсаргыг идвхижүүлж эсийг хайлуулна.  эмийн бодис- эсрэгыиеийн дархан бүрдэл эритроцитийн мембран дээр холбогдон хавсарга идэвхижүүлснээр эритроцитүүд хайлна.  эмийн бодис эсийн мембран дээр суун тэвчлийг алдагдуулснаар эритроцитийн мембраны антигений эсрэг ауто- эсрэг бие үүсдэг.
  • 12.
    ЭДИЙН АНТИГЕНИЙ ЭСРЭГҮҮСЭХ УРВАЛ  Эдийн антигений эсрэг өрнөх дархлааны урвалын дүнд үүсэх эдийн гэмтэлд Т эсийн оролцоо ауто-эсрэгбиеээс илүү ач холбогдолтой.
  • 13.
    ГУДПАСЧЕРЫН ХАМ ШИНЖ.  Нефриттэй өвчтөнүүдэд бөөрний түүдгэнцрийн суурийн мембраны гол бүрэлдхүүн болох 4р хэлбрийн коллагений эсрэг IgG бүтэцтэй ауто-эсрэгбие үүсдэг. Эдгээрийн ихэнх нь хавсргатай холбогдсон байдаг. Бөөрний түүдгэнцэрт үхжилт үүсч, сувганцарт нь фибрин тунана. Энэ хэлбрийн нефрит уушгины цус алдалттай хавсарч илэрдэг.
  • 14.
    АРЬСНЫ ЦЭВРҮҮТЭХ ӨВЧИН  Энэ нь эпидермисийн эсүүдийн десмосомын холбоосны бүрэлдхүүн болох десмоглейн-1, десмоглейн-3-н эсрэг ауто- эсрэгбие үүссэнээр арьс, салст бүрхэвч цэврүүтэх шижээр илэрдэг. ауто-эсрэгбие нь эс хоорондын холбоог тасалж, эпидермисийн бүтцийг эвдэнэ. десмоглейн-3 үед салс гэмтэнэ. Десмоглейн-1, десмоглейн-3-н эсрэг ауто- эсрэгбие үүсвэл арьс, салст гэмтэнэ.
  • 15.
    MIASTENI AND LAMBERTEATON-НЫ ХАМ ШИНЖ.  Миастени Гравис нь булчингийн иембраны ацетилхолины рецевторын эсрэг ауто- эсрэгбие үүссэнээр булчин сулрах агшилтгүй болох хам шинжээр илэрдэг эмгэг. ацетилхолины рецевтор нь булчингийн хавьтах нейроны төгсгөлд байрлах ба мэдрэлийн төгсгөлөөс ялгарсан ацетилхолины рецевторын эндоцитоз явагдан түүний тоо эрс цөөрдөг. Үүний улмаас мэдрэлийн цочлуурт булчингийн үзүүлэх хйриу алдагдаж булчингийн тонус алдагдан, сулрал үүсдэг.
  • 16.
     Lambert Eaton-ныхам шинж нь ацетилхолины ялгаралт гажсаны улмаас булчин сулрах хам шинжээр илэрдэг эмгэг юм. Үүссэн ауто-эсрэгбие нь эсийн кальцийн сувганцрын бүрдэл эсвэл мэдрэл булчингийн синапсийн синаптоглин уургийн эсрэг үйлчилнэ.