1. Хийн харьцангуй нягтаар тооцоо хийх аргын зөвөлгөө
Адил нөхцөлд байгаа тэнцүү эзэлхүүнтэй хоёр хийн хоорондох массуудын
харьцааг хийн харьцангуй нягт гэнэ.
D=M1/M2
хийн нягтыг устөрөгч ба агаартай харьцуулж өргөн авч үздэг.
Үүнд: М=29*D(a) М=2*D(н)
Энд D(н)-устөрөгчтэй харьцуулсан нягт
. D(а)-устөрөгчтэй харьцуулсан нягт
Жишээ Нэгэн хийн агаартай харьцуулсан нягт 1,45 бол энэ хийн молекул
массыг ол.
Бодох нь М=29*D(a)=29*1,45=42г
Бие дааж бодох бодлого
Инерт хийн устөрөгчтэй харьцуулсан нягт 20 бол энэ хийн молекул масс болон
элементийн нэрийг бичнэ үү?
Уусмалын процентын концентраци олох бодлого
Процентын концентраци нь 100 грамм (жингийн) уусмал агуулагдаж байгаа
ууссан бодисын граммаар илэрхийлэгдэнэ.
Үүнд: С% = m1/m2 * 100%
энд m1 – ууссан бодисын масс
m2 – уусмалын масс
Уусмалын масс бол түүний эзэлхүүнийг нягтаар нь үржүүлсэнтэй тэнцүү байдаг.
m=g*V
Үүнд g – ууссан бодисын нягт V – уусмалын эзэлхүүн
С%=m1/g*V *100 болно
Жишээ 1,5% -ийн 200г содын уусмал бэлтгэхэд хэдэн грамм натрийн карбонат
хэрэгтэй вэ?
Бодох нь :
100%---------------5%
200г---------------х
Х= 200*5/100= 10г
Томьёо ашиглан бодвол:
m1=C ∗m/100=5∗200 /100=10г
m1 =C% m 2 /100= 5*200/100=10г Na 2 CO 3
Жишээ
300г усанд 10г кальцийн нитратыг уусгасан уусмалын концентрацийг процентоор
илэрхийл
Бодох нь
300г +10г=310г уусмал
310---------10г
100г--------х Х=100*10/310= 3,225г буюу 3,225%
мөн С%= m1 /m1 + mH2O *100 = 10/10+300 *100=3,225%
Бие дааж бодох бодлого
1. 5% -ийн 2300г кальцийн хлоридын уусмал бэлтгэхэд хэдэн грамм
кальцийн хлорид хэрэгтэй вэ?

2. 2. 300г усанд 50г хоолны давс уусгасан уусмалын концентрацийг
процентоор илэрхийл
1. Хоолны давсны 5%ийн 10г уусмал бэлтгэхэд хичнээн хэмжээний юу юу
орохыг бодож олоод уусмалыг бэлтгэнэ үү
2. 10г давсыг 200г усанд уусгажээ. Уусмалын процентийн концентрацийг
олно уу?
3. 15%- ийн 160г уусмал дээр 10г ус нэмжээ. Уусмалын процентийн
концентрацийг ол
Уусмалын молийн концентраци олох бодлого
Молийн концентраци нь 1л уусмалд агуулагдаж байгаа ууссан бодисын грамм
-молекулын тоогоор илэрхийлэгдэнэ. Молийн концентрацийг дараах томьёогоор
илэрхийлнэ. См= m1*1000 /Mr*V (моль/л)
m1 -ууссан бодисын хэмжээ
Mr- ууссан бодисын молекул масс
V – уусмалын эзэлхүүн
Жишээ
Натрийн нитратын 500мл8 0,3 молтийн уусмалд агуулагдаж байгаа натрийн
нитратын массыг ол.
Бодох нь NaNO3 1 моль нь Mr = 85 г/моль учраас
NaNO3
Mr=85г
85 г NaNO3-------------------------1М
Хг------------------------0,3М Х=85*0,3/1=25,5гNaNO 3
1000мл уусм.--------25,5г
500мл уусм.------------Х г Х=500мл*25,5/1000мл=12,75гNaNO 3
Томьёо ашиглаж бодвол:
См= m1*1000 /Mr*V= 0,3*85*500/1000=12,75гNaNO 3
Бие дааж бодох бодлого
Калийн нитратын 500мл8 0,3 молтийн уусмалд агуулагдаж байгаа калийн
нитратын массыг ол.