SlideShare a Scribd company logo
Вакцин

Түүх

1796 онд үхрийн цэцгийг хүнд тарьж хүний цэцгийн эсрэг хамгаалалт олгож байснаас

үхрийн цэцгийн вакцин гэдэг нэршилийг Эдвард Женнер гаргажээ. Энэ нь vacca үхэр,

vaccīn-us үхрээс гэсэн латин үг. Эдвард Женнерийн энэ санааг Луй Пастер хөгжүүлж

галзуугийн вакциныг бүтээжээ. Улмаар 20-р зуун гэхэд сахуу, гахайн хавдар, улаан

бурхан өвчний эсрэг вакцинийг амжилттай бүтээж өвчлөлийг нь таслан зогсоожээ. Гэсэн

хэдий боловч хумхаа болон дархлал олдмол хомсдолын вирус зэрэг олон хор

холбогдолтой өвчний эсрэг үр дүнтэй вакцинууд хийгдээгүй байна.


Төрлүүд

Вакцин нь хэд хэдэн төрөлтэй байдаг үүнд: Үхүүлсэн, сулруулсан, үүсгэгчийн

бүрэлдэхүүн хэсгийг цэвэрлэж авсан гэсэн үндсэн гурван хэлбэр байдаг. Ер нь нилээд

хэд хэдэн янзын вакцин байдгаас тэдгээрийг бүтээх бүр ч олон янзын технологи байдаг.


Үхүүлсэн вакцин

Зарим үхүүлсэн вакцин нь өмнө нь хоруу чанартай байсан боловч химийн бодисын

үйлчлэл болон халаалтаар задалсан микро- организмууд юм. Ийм вакцины жишээнд:

томуу, холер, тарваган тахал, галзуу, гипатит А, полимилит багтана.


Сулруулсан вакцин

Зарим вакцин нь амьд, сулруулсан микро-организмыг агуулдаг. Эдгээрийн ихэнх нь
амьд вирус байх бөгөөд вирусын хоруу чанарыг нь идэвхигүй болгох нөхцөлд

өсгөвөрлөсөн эсвэл ойр төрлийн гэхдээ аюулгүй боловч өргөн хэмжээний дархлааны

хариу урвал үүсгэдэг: байгаль дээр зарим ийм бактери тааралддаг. Тэд ер нь бат

тогтвортой дархлааны хариу урвалыг сөдөөдөг бөгөөд эрүүл насанд хүрсэн хүнд илүү

тохирдог. Жишээнь: вирусын гаралтай өвчнөөс шар чичрэг, улаан бурхан, гахайн

хавдар, бактерийн гаралтай өвчнөөс хижиг хамаарна. Галмит болон Гюурин нарийн

хөгжүүлж байсан амьд туберкулёзын вакцин нь халдвартай омгоор хийгээгүй боловч

хоруу чанарыг нь өөрчилсөн омог агуулсан байдаг.



Хор агуулсан вакцин


Хор агуулсан вакцин нь бактериасаа илүүтэйгээр өвчин үүсгэх идэвхитэй хорыг

идэвхигүйжүүлсэн нэгдэлээр хийдэг. Жишээнь: хор суурьтай вакцин нь зогсоо, сахуу

хамаарна. Хор агуулсан вакциний үр ашиг тодорхой байдаг юм. Бүх хор агуулсан вакцин

микро- организмд зориулагддагүй жишээнь Crotalus atrox- н хорыг хэрэглэн хоржигнуурт

могойн хазалтын үед нохойд вакцинжуулахад хэрэглэдэг.



Дэд нэгжийн вакцин


Уургийн дэд нэгж- идэвхигүйжүүлсэн болон сулруулсан микро-организмыг дархлааны

системд оруулснаас (“бүтэн үүсгэгч” вакцин бүрдүүлэх) илүүтэйгээр, дархлааны хариу

урвалыг үүсгэж чадах хэсэг юм. Ийм жишээнд гепатит В вирусын эсрэг дэд нэгжийн

вакцин хамаарна. Вирусын зөвхөн гадаргуугын уургаас (архаг халдвартай өвчтний

цусны ийлдснээс өмнө нь бэлтгэдэг байсан одоо мөөгөнцөрийн дотор вирусын генийг
рекомбинантаар гаргадаг) тогтдог, хүний папиломагийн эсрэг вирус төст жижиг хэсэгтэй

вакцин нь вирусын гол капсидын уургаас тогтдог, томуугийн вирусын дэд нэгж нь

нейроамидаза болон гемаглютин байдаг.



Коньюгат


Коньюгат- нь дархлаа муу төрүүлэгч тухайн бактерийн гадаргууг полисахаридаар

бүрсэн байдаг. Эдгээр гадна бүрхүүлийг уурагт холбодог (хор гэх мэт), Хэрвээ

полисахаридад нь уургийн эсрэгтөрөгч холбогдсон байх юм бол үүнийг нь дархлааны

систем таниж чадах болно.Энэ аргыг heamophilus influenzae B хэвшилд хэрэглэдэг.



Туршилтын шатандаа яваа вакцинууд


Шинээр хийгдэх буй вакцины тоо нь хөгжисөөр мөн хэрэглэсээр байна:


   • Сэртэнт эс, вакцин биеийн цусны цагаан эсэд эсрэгтөрөгчийг оруулж дархлаа

     өдөөгөөд дараа уг антиген бүхий сэртэнт эсийг оруулж үйлчилдэг вакцин юм. Энэ

     вакцин нь тархины хорт хавдарыг эмчилэхэд зарим нэг нааштай үр дүн үзүүлж

     байна.

   • Рекомбинант вектор- өвчний нарийн нийлмэл халдварын процессын эсрэг

     дархлаа үүсгэдэг ДНХ бус бодис ба өөр нэг микро- организмын физиологитой

     хоршуулсан вакцин юм.

   • ДНХ вакцин- ДНХ вакцин хэмээх сүүлийн үеийн вакцины шинэ хэлбэр халдвар

     үүсгэгчийн ДНХ-ээс хөгжүүлж байна. Хүн болон амьтны эсэд вирус эсвэл

     бактерийн ДНХ орсноор (экспресслэх, дархлааны систем таньж эхлэх) ажилладаг.
Нийлэгжиж байгаа уургийг таньдаг дархлааны системийн зарим эсүүд тэдгээр

      уургийн эсрэг, тэдгээрийг нийлэгжүүлж байгаа эсийн эсрэг дайралт хийх болдог.

      Яагаад гэвэл эдгээр эсүүд нилээн урт хугацаагаар амьдарч байгаа учраас уг

      өвчин үүсгэгч тэр уургийг дараа нь нийлэгжүүлэхийг эсэргүүцдэг. ДНХ вакцины

      давуу тал нь тэдгээрийн үйлдвэрлэх, хадгалахад маш амархан байдаг. 2006

      оноос ДНХ вакциныг туршиж байгаа ч туршилтын шатандаа байсаар байна.

   • Т эсийн хүлээн авагч пептид вакцин: - ууд нь хөндийн чичрэг, ходоодны үрэвсэл,

      арьсны үрэвсэлийн загварыг хэрэглэн хэд хэдэн өвчинд зориулан хөгжүүлж

      байна. Эдгээр пептидүүд нь эсээр өдөөгддөг дархлаа сайжруулах мөн цитокины

      үүсэлтийг нэмэгдүүлдэг.

   • Бактерийн    хоруу    чанарын    гол   механизмийг   саармагжуулах     хавсаргын

      саатуулалтанд оролцдог нь танигдсан бактерийн уургийг бай болгодог.


Ихэнх вакцинууд нь микро- организмоос идэвхигүйжүүлсэн болон сулруулсан нэгдлийг

ашиглаж хийгддэг байхад, синтетик вакцинууд нь синтетик пептидүүдийн гол болон

карбогидратууд болон эсрэгтөрөгчөөр хийсэн байдаг.



Вакцины цэнэг


Вакцин нь нэг ба олон цэнэгт байж болох юм. Нэг цэнэгт вакцин нь нэг микро-

организмийн буюу нэг антигений эсрэг дархлаа тогтоодог бол олон цэнэгт вакцин нь 2

ба түүнээс дээш микро- организмын омгийн эсрэг дархлаа тогтоохоор хийгдсэн байдаг.

Зарим тохиолдолд илүү хүчтэй дархлааны хариу урвалыг харьцангуй түргэн үүсгэдэг

учир нэг цэнэгт вакциныг хэрэглэхийг илүүд үздэг.
Дархлаа хөгжүүлэх нь


Дархлааны систем гадны биет байдлаар орж ирсэн вакцины бүрэлдэхүүнүүдийг таньж

тодорхойлоод дараа нь устгаж тэдгээрийг мөн санамжиндаа санаж байдаг.



Вакцины хуваарь


Төрөл   бүрийн   халдварт   өвчнөөс   хамгаалахын   тулд   улс   орнууд   хүүхдүүдийг

вакцинжуулах хөтөлбөртэй байдаг. Вакцинжуулах хөтөлбөр нь тухайн улс орны онцлог,

хүүхдийн нас, тухайн үеийн өвчин гаралтын байдал зэргээс хамаарна.



Вакцины идэвхи


Вакцин нь өвчнөөс бүрэн хамгаалж чаддаггүй. Заримдаа, энэ нь эзэн амьтны

дархлааны тогтолцоо хангалттай хариу урвал үзүүлдэггүйгээс шалтгаалдаг. Энэ нь

ерөнхийдөө дархлаа буурсны (чихрийн шижин, стеройдын хэрэглээ, ДОХ- ийн халдвар,

нас) улмаас буюу тухайн антигений эсрэгбиеийг үүсгэх боломжтой В эс байхгүйн улмаас

ийм байдалд хүрдэг.


Адювантуудыг дархлааны хариу урвалын идэвхийг эрчимжүүлэхэд хэрэглэдэг. Хөнгөн

цагааныг адювант байдлаар хэрэглэх нь хамгийн түгээмэл хэрэглээ боловч загасны тос

мэтийн адювантыг цөөн тохиолдолд загасны тос фосфат хавсарсан адювантыг туршиж

байна. Вакцины үйлчлэл нь дор дурьдсан нилээд хэдэн хүчин зүйлээс хамаардаг:


   • Вакцины өөрийнх нь өвчин үүсгэлт

   • Вакцины омог
• Вакцинжуулах хуваарийг баримталсан эсэх

   • Зарим бодьгал тухайн вакцинд үл хариу үзүүлэгч энэ нь вакцин зөв таригдсаны

      дараа эсрэгбие үүсгэдэггүй

   • Үндэстэн, нас, генетикийн онцлог гэх мэт бусад хүчин зүйл орно.


Өвчний үед уг өвчний эсрэг вакцин хэрэглэх нь вакцинжуулаагүйгээсээ хүнд өвчин

үүсгэдэг.



Вакцины үйлдвэрлэл


Вакцины үйлдвэрлэл нь хэд хэдэн үе шаттай. Эхлээд, тухайн антигенийг гаргаж авна.

Вирусээ тогтворжуулсан эсийн шугам, хүний эсийн өсгөвөр (Haemophilus influenzae гэх

мэт), тахианы өндөг (томуугийн хувьд) гэх мэтийн аль нэг анхдагч эс дээр ургуулна.

Бактерийг биореакторт ургуулах бөгөөд бактери болон вирусээс гаргаж авсан

рекомбинант уургаа мөөгөнцөр, бактерит мөн эсийн өсгөвөр дээр гаргаж авч болно.

Антигенээ гаргаж авсны дараа өсгөвөрлөсөн эсээс уг антигенээ цэвэрлэж авдаг. Тухайн

вирус нь идэвхигүйжүүлсэн байх нь цаашдын цэвэршүүлэлт шаарддаггүйгээрээ

ашигтай. Рекомбинант уургийн хувьд ультрафилтераци болон баганан хромотограф

хийх шаардлагатай. Эцэст нь, вакцинд шаардагатай адювант, тогтворжуулагчууд,

хадгалааслагч нэмснээр бий болдог. Адювант нь антигений дархлаа төрүүлэх чадварыг

нэмэгдүүлж, тогтворжуулагч нь дархлаа тогтох хугацааг уртасгаж, хадгалааслагч нь

олон хэрэглээний тун агуулсан саванд хадгалах боломж олгодог. Антиген болон бусад

агуулагдахууны хооронд харилцан үйлчлэл, үл нийцэл явагдах боломжтой учраас

хавсарсан вакцинуудыг хөгжүүлэх болон үйлдвэрлэхэд хүндрэлтэй байдаг.
Вакцин үйлдвэрлэх техникүүд нь хувьсан сайжирсаар байна. Өсгөвөрлөсөн сүүгээр

бойжигчидийн эс тахианы өндөг мэтийн өндөр бүтээмжтэй боловч хэд хэдэн бохирдох

дутагдалтай ердийн технологуудтай харьцуулахад ихээхэн ач холбогдолтой болно гэж

тооцож байгаа. Генетикийн аргаар хоргүйжүүлсэн вакцин бүтээх рекомбинагт ДНХ- ийн

технологи хор нийлэгжүүлдэг бактерийн вакциныг үйлдвэрлэхэд түгээмэл болж хэрэглээ

нь өснө гэж тооцож байна. Хавсарсан вакцин нь тэдгээрт агуулагдах антигений тоог

бууруулснаараа өвчинтэй хамаатай сөрөг урвалуудыг бууруулахад чиглэлд хөгжинө гэж

тооцож байна.



Вакцины нэмэлтүүд


Идэвхитэй вакцинд түүнээс гадна вакцин бэлдэхэд дараахи түгээмэл нэмэлт

бодисуудыг хэрэглэдэг.


   • Хөнгөн цагааны давсууд болон гелийг адьювант байдлаар нэмдэг. Адювантуудыг

     илүү хүчтэй тогтвортой хариу урвал үүсгэх зорилгоор вакцинд нэмдэг ба мөн

     вакцины хэрэглэх тунг ч багасгадаг.

   • Антибиотикуудыг зарим вакцинд тэдгээрийг хадгалах болон үйлдвэрлэх явцад

     бактерийн ургахаас хамгаалах зорилгоор нэмдэг.

   • Өндгөний уургийг Томуу, Шар чичрэгийн вакцинд тахианы өндгөнөөс бэлтгэн

     нэмдэг.

   • Формальдегидийг     хор   агуулсан    вакцины   бактерийн   бүрдэл   хэсгүүдийг

     идвэхгүйжүүлэхэд хэрэглэдэг. Энэ бодис мөн вакцин үйлдвэрлэлийн явцад

     бохирдуулагч бусад бактери вирусуудыг устагадаг.
• Моносодиум Глютамат ба 2-феноксиэтанолыг цөөн вакцины тогтворжуулагчаар

  хэрэглэх бөгөөд вакциныг чийглэг, хүчиллэг, гэрэл, халалт зэрэгийн орчны хүчин

  зүйлийн өмнө тогтвортой байж чанараа хадгалахад чухал байдаг.

• Таймерзол бол мөнгөн ус агуулсан хадгалааслагч ба үүнийг вакцины саванд нэмж

  өгснөөр хортой бактерийн ургалт бохирдолоос хамгаалдаг.

More Related Content

What's hot

Haldvart ovchnii surgalt
Haldvart ovchnii surgaltHaldvart ovchnii surgalt
Haldvart ovchnii surgaltnergui5555
 
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Tuvshinsanaa Baasanjav
 
Animal disease etiology
Animal disease etiologyAnimal disease etiology
Animal disease etiology
tamiraa88
 
Galzuu
GalzuuGalzuu
Galzuu
Oyuka Oyu
 
Tomuu, tomuu tost owchin
Tomuu, tomuu tost owchinTomuu, tomuu tost owchin
Tomuu, tomuu tost owchinuuree_247
 
эцэг эхийн зөвөлгөө
эцэг эхийн зөвөлгөөэцэг эхийн зөвөлгөө
эцэг эхийн зөвөлгөөuuganaa_ch3
 
боом
боомбоом
Transboundry disease control
Transboundry disease controlTransboundry disease control
Transboundry disease control
batsuuri nantsag
 
Brochure prometheebc mongol
Brochure prometheebc mongolBrochure prometheebc mongol
Brochure prometheebc mongol
soshepatites
 
Brucellosis
BrucellosisBrucellosis
Brucellosis
Tsatsral
 
Haldvart uvchin
Haldvart uvchinHaldvart uvchin
Haldvart uvchin
Tumuruu Shiileg
 
салхин цэцэг
салхин цэцэгсалхин цэцэг
салхин цэцэг
Халиун
 
Presentation16 b overview
Presentation16 b overviewPresentation16 b overview
Presentation16 b overview
batsuuri nantsag
 
Presentation 14 fowel diseases
Presentation 14 fowel diseasesPresentation 14 fowel diseases
Presentation 14 fowel diseases
batsuuri nantsag
 
Presentation 3 bcpp and ahs
Presentation 3 bcpp and ahsPresentation 3 bcpp and ahs
Presentation 3 bcpp and ahs
batsuuri nantsag
 
Presentation 9 factoral diseases
Presentation 9 factoral diseasesPresentation 9 factoral diseases
Presentation 9 factoral diseases
batsuuri nantsag
 

What's hot (20)

Haldvart ovchnii surgalt
Haldvart ovchnii surgaltHaldvart ovchnii surgalt
Haldvart ovchnii surgalt
 
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
 
Boom
BoomBoom
Boom
 
Animal disease etiology
Animal disease etiologyAnimal disease etiology
Animal disease etiology
 
Шувууны томуу
Шувууны томууШувууны томуу
Шувууны томуу
 
Galzuu
GalzuuGalzuu
Galzuu
 
Tomuu, tomuu tost owchin
Tomuu, tomuu tost owchinTomuu, tomuu tost owchin
Tomuu, tomuu tost owchin
 
эцэг эхийн зөвөлгөө
эцэг эхийн зөвөлгөөэцэг эхийн зөвөлгөө
эцэг эхийн зөвөлгөө
 
боом
боомбоом
боом
 
Transboundry disease control
Transboundry disease controlTransboundry disease control
Transboundry disease control
 
Brochure prometheebc mongol
Brochure prometheebc mongolBrochure prometheebc mongol
Brochure prometheebc mongol
 
Brucellosis
BrucellosisBrucellosis
Brucellosis
 
Haldvart uvchin
Haldvart uvchinHaldvart uvchin
Haldvart uvchin
 
салхин цэцэг
салхин цэцэгсалхин цэцэг
салхин цэцэг
 
Хүний томуу
Хүний томууХүний томуу
Хүний томуу
 
Presentation16 b overview
Presentation16 b overviewPresentation16 b overview
Presentation16 b overview
 
Presentation 14 fowel diseases
Presentation 14 fowel diseasesPresentation 14 fowel diseases
Presentation 14 fowel diseases
 
Presentation 3 bcpp and ahs
Presentation 3 bcpp and ahsPresentation 3 bcpp and ahs
Presentation 3 bcpp and ahs
 
галзуу өвчин
галзуу өвчингалзуу өвчин
галзуу өвчин
 
Presentation 9 factoral diseases
Presentation 9 factoral diseasesPresentation 9 factoral diseases
Presentation 9 factoral diseases
 

Viewers also liked

цахим тест
цахим тестцахим тест
цахим тестtuya0507
 
засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57
засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57
засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57
Баянтөр Дэлгэр
 
Dadlagiin ajil
Dadlagiin ajilDadlagiin ajil
Dadlagiin ajil
Nandin-Erdene Pu
 
Эцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлага
Эцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлагаЭцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлага
Эцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлага
Selenge Jargalsaikhan
 
вирус
вирусвирус
вирус
Turar Toizhanov
 
2016.11.11
2016.11.112016.11.11
Vaccines
VaccinesVaccines
Vaccines
Shweta Jhakhar
 
лекц 12 энто
лекц 12 энтолекц 12 энто
лекц 12 энто
batsaikhan khongorzul
 
сүрьеэ ба жирэмслэлт
сүрьеэ ба жирэмслэлтсүрьеэ ба жирэмслэлт
сүрьеэ ба жирэмслэлтshaagaa
 
олон эмэнд дасалтай сүрьеэ
олон эмэнд дасалтай сүрьеэолон эмэнд дасалтай сүрьеэ
олон эмэнд дасалтай сүрьеэshaagaa
 
Emchilgee onoshlogoo
Emchilgee onoshlogooEmchilgee onoshlogoo
Emchilgee onoshlogoo
admiral_mgl
 
хүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээ
хүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээхүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээ
хүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээshaagaa
 
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээУрьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээOyunsaikhan Tsagaankhuu
 
сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга
сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх аргасүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга
сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх аргаshaagaa
 

Viewers also liked (20)

цахим тест
цахим тестцахим тест
цахим тест
 
засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57
засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57
засгийн газрын тусгай сангийн үйл ажиллагааны үр дүн 57
 
Week, 09.30
Week, 09.30 Week, 09.30
Week, 09.30
 
Dadlagiin ajil
Dadlagiin ajilDadlagiin ajil
Dadlagiin ajil
 
Эцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлага
Эцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлагаЭцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлага
Эцэг эхчүүдэд зориулсан Дархлаажуулалтын тухай гарын авлага
 
вирус
вирусвирус
вирус
 
2016.11.11
2016.11.112016.11.11
2016.11.11
 
Vaccines
VaccinesVaccines
Vaccines
 
Tolowlogoo
TolowlogooTolowlogoo
Tolowlogoo
 
лекц 12 энто
лекц 12 энтолекц 12 энто
лекц 12 энто
 
Dotor
DotorDotor
Dotor
 
вирус гэж юу вэ
вирус гэж юу вэвирус гэж юу вэ
вирус гэж юу вэ
 
вирус
вирусвирус
вирус
 
сүрьеэ ба жирэмслэлт
сүрьеэ ба жирэмслэлтсүрьеэ ба жирэмслэлт
сүрьеэ ба жирэмслэлт
 
олон эмэнд дасалтай сүрьеэ
олон эмэнд дасалтай сүрьеэолон эмэнд дасалтай сүрьеэ
олон эмэнд дасалтай сүрьеэ
 
Emchilgee onoshlogoo
Emchilgee onoshlogooEmchilgee onoshlogoo
Emchilgee onoshlogoo
 
хүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээ
хүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээхүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээ
хүүхдийн сүрьеэгийн оношлогоо эмчилгээ
 
Mb l6
Mb l6Mb l6
Mb l6
 
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээУрьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ
 
сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга
сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх аргасүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга
сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга
 

Similar to вакцин

Presentation 6
Presentation 6Presentation 6
Presentation 6
batsuuri nantsag
 
Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15
Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15
Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15
Gantulga Nyamdorj
 
тамжид
тамжидтамжид
тамжид
Tamjid Tamja
 
Presentation 2 ppr and asf
Presentation 2 ppr and asfPresentation 2 ppr and asf
Presentation 2 ppr and asf
batsuuri nantsag
 
Presentation7 profilactica inf_disease
Presentation7 profilactica inf_diseasePresentation7 profilactica inf_disease
Presentation7 profilactica inf_disease
batsuuri nantsag
 
Биологийн хичээлийн лекц 8
Биологийн хичээлийн лекц 8Биологийн хичээлийн лекц 8
Биологийн хичээлийн лекц 8
enkhmaa1986
 
Haldwart suwilagch 2018-12-15
Haldwart suwilagch 2018-12-15Haldwart suwilagch 2018-12-15
Haldwart suwilagch 2018-12-15
Gantulga Nyamdorj
 
Daesise
DaesiseDaesise
Presentation8 control of_inf_diseases
Presentation8 control of_inf_diseasesPresentation8 control of_inf_diseases
Presentation8 control of_inf_diseases
batsuuri nantsag
 
Presentation9 tratment
Presentation9 tratmentPresentation9 tratment
Presentation9 tratment
batsuuri nantsag
 
Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал
Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал
Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал
batsuuri nantsag
 
Presentation2 infection and infectious disease
Presentation2 infection and infectious diseasePresentation2 infection and infectious disease
Presentation2 infection and infectious disease
batsuuri nantsag
 
Presentation 1 fmd
Presentation 1 fmdPresentation 1 fmd
Presentation 1 fmd
batsuuri nantsag
 
хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...
хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...
хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...Мөнхдэлгэр Б.
 
Presentation 7. 21.05.2017
Presentation 7.  21.05.2017Presentation 7.  21.05.2017
Presentation 7. 21.05.2017
batsuuri nantsag
 
Presentation 2. халдварын хэлхээ
Presentation 2. халдварын хэлхээPresentation 2. халдварын хэлхээ
Presentation 2. халдварын хэлхээ
batsuuri nantsag
 
Presentation12 ecology inf_diseases
Presentation12 ecology inf_diseasesPresentation12 ecology inf_diseases
Presentation12 ecology inf_diseases
batsuuri nantsag
 

Similar to вакцин (20)

Presentation 6
Presentation 6Presentation 6
Presentation 6
 
Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15
Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15
Darhlaajuulaltiin suvilagch 2018-12-15
 
тамжид
тамжидтамжид
тамжид
 
Presentation 2 ppr and asf
Presentation 2 ppr and asfPresentation 2 ppr and asf
Presentation 2 ppr and asf
 
Presentation7 profilactica inf_disease
Presentation7 profilactica inf_diseasePresentation7 profilactica inf_disease
Presentation7 profilactica inf_disease
 
Биологийн хичээлийн лекц 8
Биологийн хичээлийн лекц 8Биологийн хичээлийн лекц 8
Биологийн хичээлийн лекц 8
 
Haldwart suwilagch 2018-12-15
Haldwart suwilagch 2018-12-15Haldwart suwilagch 2018-12-15
Haldwart suwilagch 2018-12-15
 
Daesise
DaesiseDaesise
Daesise
 
Cow deis
Cow deisCow deis
Cow deis
 
Presentation8 control of_inf_diseases
Presentation8 control of_inf_diseasesPresentation8 control of_inf_diseases
Presentation8 control of_inf_diseases
 
Presentation9 tratment
Presentation9 tratmentPresentation9 tratment
Presentation9 tratment
 
Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал
Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал
Presentation 5 халдварын эсрэг дархлааны мөн чанар, ангилал
 
Mb l8
Mb l8Mb l8
Mb l8
 
Presentation2 infection and infectious disease
Presentation2 infection and infectious diseasePresentation2 infection and infectious disease
Presentation2 infection and infectious disease
 
Presentation 1 fmd
Presentation 1 fmdPresentation 1 fmd
Presentation 1 fmd
 
лекц 12 энто
лекц 12 энтолекц 12 энто
лекц 12 энто
 
хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...
хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...
хүнд өвчин үүсгэдэг бичил биетүүд нь хүний биед өөр өөр газраар нэвтрэн орж ө...
 
Presentation 7. 21.05.2017
Presentation 7.  21.05.2017Presentation 7.  21.05.2017
Presentation 7. 21.05.2017
 
Presentation 2. халдварын хэлхээ
Presentation 2. халдварын хэлхээPresentation 2. халдварын хэлхээ
Presentation 2. халдварын хэлхээ
 
Presentation12 ecology inf_diseases
Presentation12 ecology inf_diseasesPresentation12 ecology inf_diseases
Presentation12 ecology inf_diseases
 

More from tuya0507

судалгаа туяа
судалгаа туяасудалгаа туяа
судалгаа туяаtuya0507
 
халдварт бус өвчин
халдварт бус өвчинхалдварт бус өвчин
халдварт бус өвчинtuya0507
 
цусны эргэлт
цусны эргэлтцусны эргэлт
цусны эргэлтtuya0507
 
алжаал тайлах
алжаал тайлахалжаал тайлах
алжаал тайлахtuya0507
 
гарын ариун цэвэр
гарын ариун цэвэргарын ариун цэвэр
гарын ариун цэвэрtuya0507
 
зөв хооллолт
зөв хооллолтзөв хооллолт
зөв хооллолтtuya0507
 
стресс
стрессстресс
стрессtuya0507
 
шүдээ арчлах
шүдээ арчлахшүдээ арчлах
шүдээ арчлахtuya0507
 
амны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэндамны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэндtuya0507
 
амны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэндамны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэндtuya0507
 
тамхины хор уршиг
тамхины хор уршигтамхины хор уршиг
тамхины хор уршигtuya0507
 
үерхэл нөхөрлөл
үерхэл нөхөрлөлүерхэл нөхөрлөл
үерхэл нөхөрлөлtuya0507
 
хөдөлгөөний хомсдол
хөдөлгөөний хомсдолхөдөлгөөний хомсдол
хөдөлгөөний хомсдолtuya0507
 
судалгаа туяа
судалгаа туяасудалгаа туяа
судалгаа туяаtuya0507
 
халдварт бус өвчин
халдварт бус өвчинхалдварт бус өвчин
халдварт бус өвчинtuya0507
 

More from tuya0507 (15)

судалгаа туяа
судалгаа туяасудалгаа туяа
судалгаа туяа
 
халдварт бус өвчин
халдварт бус өвчинхалдварт бус өвчин
халдварт бус өвчин
 
цусны эргэлт
цусны эргэлтцусны эргэлт
цусны эргэлт
 
алжаал тайлах
алжаал тайлахалжаал тайлах
алжаал тайлах
 
гарын ариун цэвэр
гарын ариун цэвэргарын ариун цэвэр
гарын ариун цэвэр
 
зөв хооллолт
зөв хооллолтзөв хооллолт
зөв хооллолт
 
стресс
стрессстресс
стресс
 
шүдээ арчлах
шүдээ арчлахшүдээ арчлах
шүдээ арчлах
 
амны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэндамны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэнд
 
амны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэндамны хөндийн эрүүл мэнд
амны хөндийн эрүүл мэнд
 
тамхины хор уршиг
тамхины хор уршигтамхины хор уршиг
тамхины хор уршиг
 
үерхэл нөхөрлөл
үерхэл нөхөрлөлүерхэл нөхөрлөл
үерхэл нөхөрлөл
 
хөдөлгөөний хомсдол
хөдөлгөөний хомсдолхөдөлгөөний хомсдол
хөдөлгөөний хомсдол
 
судалгаа туяа
судалгаа туяасудалгаа туяа
судалгаа туяа
 
халдварт бус өвчин
халдварт бус өвчинхалдварт бус өвчин
халдварт бус өвчин
 

вакцин

  • 1. Вакцин Түүх 1796 онд үхрийн цэцгийг хүнд тарьж хүний цэцгийн эсрэг хамгаалалт олгож байснаас үхрийн цэцгийн вакцин гэдэг нэршилийг Эдвард Женнер гаргажээ. Энэ нь vacca үхэр, vaccīn-us үхрээс гэсэн латин үг. Эдвард Женнерийн энэ санааг Луй Пастер хөгжүүлж галзуугийн вакциныг бүтээжээ. Улмаар 20-р зуун гэхэд сахуу, гахайн хавдар, улаан бурхан өвчний эсрэг вакцинийг амжилттай бүтээж өвчлөлийг нь таслан зогсоожээ. Гэсэн хэдий боловч хумхаа болон дархлал олдмол хомсдолын вирус зэрэг олон хор холбогдолтой өвчний эсрэг үр дүнтэй вакцинууд хийгдээгүй байна. Төрлүүд Вакцин нь хэд хэдэн төрөлтэй байдаг үүнд: Үхүүлсэн, сулруулсан, үүсгэгчийн бүрэлдэхүүн хэсгийг цэвэрлэж авсан гэсэн үндсэн гурван хэлбэр байдаг. Ер нь нилээд хэд хэдэн янзын вакцин байдгаас тэдгээрийг бүтээх бүр ч олон янзын технологи байдаг. Үхүүлсэн вакцин Зарим үхүүлсэн вакцин нь өмнө нь хоруу чанартай байсан боловч химийн бодисын үйлчлэл болон халаалтаар задалсан микро- организмууд юм. Ийм вакцины жишээнд: томуу, холер, тарваган тахал, галзуу, гипатит А, полимилит багтана. Сулруулсан вакцин Зарим вакцин нь амьд, сулруулсан микро-организмыг агуулдаг. Эдгээрийн ихэнх нь
  • 2. амьд вирус байх бөгөөд вирусын хоруу чанарыг нь идэвхигүй болгох нөхцөлд өсгөвөрлөсөн эсвэл ойр төрлийн гэхдээ аюулгүй боловч өргөн хэмжээний дархлааны хариу урвал үүсгэдэг: байгаль дээр зарим ийм бактери тааралддаг. Тэд ер нь бат тогтвортой дархлааны хариу урвалыг сөдөөдөг бөгөөд эрүүл насанд хүрсэн хүнд илүү тохирдог. Жишээнь: вирусын гаралтай өвчнөөс шар чичрэг, улаан бурхан, гахайн хавдар, бактерийн гаралтай өвчнөөс хижиг хамаарна. Галмит болон Гюурин нарийн хөгжүүлж байсан амьд туберкулёзын вакцин нь халдвартай омгоор хийгээгүй боловч хоруу чанарыг нь өөрчилсөн омог агуулсан байдаг. Хор агуулсан вакцин Хор агуулсан вакцин нь бактериасаа илүүтэйгээр өвчин үүсгэх идэвхитэй хорыг идэвхигүйжүүлсэн нэгдэлээр хийдэг. Жишээнь: хор суурьтай вакцин нь зогсоо, сахуу хамаарна. Хор агуулсан вакциний үр ашиг тодорхой байдаг юм. Бүх хор агуулсан вакцин микро- организмд зориулагддагүй жишээнь Crotalus atrox- н хорыг хэрэглэн хоржигнуурт могойн хазалтын үед нохойд вакцинжуулахад хэрэглэдэг. Дэд нэгжийн вакцин Уургийн дэд нэгж- идэвхигүйжүүлсэн болон сулруулсан микро-организмыг дархлааны системд оруулснаас (“бүтэн үүсгэгч” вакцин бүрдүүлэх) илүүтэйгээр, дархлааны хариу урвалыг үүсгэж чадах хэсэг юм. Ийм жишээнд гепатит В вирусын эсрэг дэд нэгжийн вакцин хамаарна. Вирусын зөвхөн гадаргуугын уургаас (архаг халдвартай өвчтний цусны ийлдснээс өмнө нь бэлтгэдэг байсан одоо мөөгөнцөрийн дотор вирусын генийг
  • 3. рекомбинантаар гаргадаг) тогтдог, хүний папиломагийн эсрэг вирус төст жижиг хэсэгтэй вакцин нь вирусын гол капсидын уургаас тогтдог, томуугийн вирусын дэд нэгж нь нейроамидаза болон гемаглютин байдаг. Коньюгат Коньюгат- нь дархлаа муу төрүүлэгч тухайн бактерийн гадаргууг полисахаридаар бүрсэн байдаг. Эдгээр гадна бүрхүүлийг уурагт холбодог (хор гэх мэт), Хэрвээ полисахаридад нь уургийн эсрэгтөрөгч холбогдсон байх юм бол үүнийг нь дархлааны систем таниж чадах болно.Энэ аргыг heamophilus influenzae B хэвшилд хэрэглэдэг. Туршилтын шатандаа яваа вакцинууд Шинээр хийгдэх буй вакцины тоо нь хөгжисөөр мөн хэрэглэсээр байна: • Сэртэнт эс, вакцин биеийн цусны цагаан эсэд эсрэгтөрөгчийг оруулж дархлаа өдөөгөөд дараа уг антиген бүхий сэртэнт эсийг оруулж үйлчилдэг вакцин юм. Энэ вакцин нь тархины хорт хавдарыг эмчилэхэд зарим нэг нааштай үр дүн үзүүлж байна. • Рекомбинант вектор- өвчний нарийн нийлмэл халдварын процессын эсрэг дархлаа үүсгэдэг ДНХ бус бодис ба өөр нэг микро- организмын физиологитой хоршуулсан вакцин юм. • ДНХ вакцин- ДНХ вакцин хэмээх сүүлийн үеийн вакцины шинэ хэлбэр халдвар үүсгэгчийн ДНХ-ээс хөгжүүлж байна. Хүн болон амьтны эсэд вирус эсвэл бактерийн ДНХ орсноор (экспресслэх, дархлааны систем таньж эхлэх) ажилладаг.
  • 4. Нийлэгжиж байгаа уургийг таньдаг дархлааны системийн зарим эсүүд тэдгээр уургийн эсрэг, тэдгээрийг нийлэгжүүлж байгаа эсийн эсрэг дайралт хийх болдог. Яагаад гэвэл эдгээр эсүүд нилээн урт хугацаагаар амьдарч байгаа учраас уг өвчин үүсгэгч тэр уургийг дараа нь нийлэгжүүлэхийг эсэргүүцдэг. ДНХ вакцины давуу тал нь тэдгээрийн үйлдвэрлэх, хадгалахад маш амархан байдаг. 2006 оноос ДНХ вакциныг туршиж байгаа ч туршилтын шатандаа байсаар байна. • Т эсийн хүлээн авагч пептид вакцин: - ууд нь хөндийн чичрэг, ходоодны үрэвсэл, арьсны үрэвсэлийн загварыг хэрэглэн хэд хэдэн өвчинд зориулан хөгжүүлж байна. Эдгээр пептидүүд нь эсээр өдөөгддөг дархлаа сайжруулах мөн цитокины үүсэлтийг нэмэгдүүлдэг. • Бактерийн хоруу чанарын гол механизмийг саармагжуулах хавсаргын саатуулалтанд оролцдог нь танигдсан бактерийн уургийг бай болгодог. Ихэнх вакцинууд нь микро- организмоос идэвхигүйжүүлсэн болон сулруулсан нэгдлийг ашиглаж хийгддэг байхад, синтетик вакцинууд нь синтетик пептидүүдийн гол болон карбогидратууд болон эсрэгтөрөгчөөр хийсэн байдаг. Вакцины цэнэг Вакцин нь нэг ба олон цэнэгт байж болох юм. Нэг цэнэгт вакцин нь нэг микро- организмийн буюу нэг антигений эсрэг дархлаа тогтоодог бол олон цэнэгт вакцин нь 2 ба түүнээс дээш микро- организмын омгийн эсрэг дархлаа тогтоохоор хийгдсэн байдаг. Зарим тохиолдолд илүү хүчтэй дархлааны хариу урвалыг харьцангуй түргэн үүсгэдэг учир нэг цэнэгт вакциныг хэрэглэхийг илүүд үздэг.
  • 5. Дархлаа хөгжүүлэх нь Дархлааны систем гадны биет байдлаар орж ирсэн вакцины бүрэлдэхүүнүүдийг таньж тодорхойлоод дараа нь устгаж тэдгээрийг мөн санамжиндаа санаж байдаг. Вакцины хуваарь Төрөл бүрийн халдварт өвчнөөс хамгаалахын тулд улс орнууд хүүхдүүдийг вакцинжуулах хөтөлбөртэй байдаг. Вакцинжуулах хөтөлбөр нь тухайн улс орны онцлог, хүүхдийн нас, тухайн үеийн өвчин гаралтын байдал зэргээс хамаарна. Вакцины идэвхи Вакцин нь өвчнөөс бүрэн хамгаалж чаддаггүй. Заримдаа, энэ нь эзэн амьтны дархлааны тогтолцоо хангалттай хариу урвал үзүүлдэггүйгээс шалтгаалдаг. Энэ нь ерөнхийдөө дархлаа буурсны (чихрийн шижин, стеройдын хэрэглээ, ДОХ- ийн халдвар, нас) улмаас буюу тухайн антигений эсрэгбиеийг үүсгэх боломжтой В эс байхгүйн улмаас ийм байдалд хүрдэг. Адювантуудыг дархлааны хариу урвалын идэвхийг эрчимжүүлэхэд хэрэглэдэг. Хөнгөн цагааныг адювант байдлаар хэрэглэх нь хамгийн түгээмэл хэрэглээ боловч загасны тос мэтийн адювантыг цөөн тохиолдолд загасны тос фосфат хавсарсан адювантыг туршиж байна. Вакцины үйлчлэл нь дор дурьдсан нилээд хэдэн хүчин зүйлээс хамаардаг: • Вакцины өөрийнх нь өвчин үүсгэлт • Вакцины омог
  • 6. • Вакцинжуулах хуваарийг баримталсан эсэх • Зарим бодьгал тухайн вакцинд үл хариу үзүүлэгч энэ нь вакцин зөв таригдсаны дараа эсрэгбие үүсгэдэггүй • Үндэстэн, нас, генетикийн онцлог гэх мэт бусад хүчин зүйл орно. Өвчний үед уг өвчний эсрэг вакцин хэрэглэх нь вакцинжуулаагүйгээсээ хүнд өвчин үүсгэдэг. Вакцины үйлдвэрлэл Вакцины үйлдвэрлэл нь хэд хэдэн үе шаттай. Эхлээд, тухайн антигенийг гаргаж авна. Вирусээ тогтворжуулсан эсийн шугам, хүний эсийн өсгөвөр (Haemophilus influenzae гэх мэт), тахианы өндөг (томуугийн хувьд) гэх мэтийн аль нэг анхдагч эс дээр ургуулна. Бактерийг биореакторт ургуулах бөгөөд бактери болон вирусээс гаргаж авсан рекомбинант уургаа мөөгөнцөр, бактерит мөн эсийн өсгөвөр дээр гаргаж авч болно. Антигенээ гаргаж авсны дараа өсгөвөрлөсөн эсээс уг антигенээ цэвэрлэж авдаг. Тухайн вирус нь идэвхигүйжүүлсэн байх нь цаашдын цэвэршүүлэлт шаарддаггүйгээрээ ашигтай. Рекомбинант уургийн хувьд ультрафилтераци болон баганан хромотограф хийх шаардлагатай. Эцэст нь, вакцинд шаардагатай адювант, тогтворжуулагчууд, хадгалааслагч нэмснээр бий болдог. Адювант нь антигений дархлаа төрүүлэх чадварыг нэмэгдүүлж, тогтворжуулагч нь дархлаа тогтох хугацааг уртасгаж, хадгалааслагч нь олон хэрэглээний тун агуулсан саванд хадгалах боломж олгодог. Антиген болон бусад агуулагдахууны хооронд харилцан үйлчлэл, үл нийцэл явагдах боломжтой учраас хавсарсан вакцинуудыг хөгжүүлэх болон үйлдвэрлэхэд хүндрэлтэй байдаг.
  • 7. Вакцин үйлдвэрлэх техникүүд нь хувьсан сайжирсаар байна. Өсгөвөрлөсөн сүүгээр бойжигчидийн эс тахианы өндөг мэтийн өндөр бүтээмжтэй боловч хэд хэдэн бохирдох дутагдалтай ердийн технологуудтай харьцуулахад ихээхэн ач холбогдолтой болно гэж тооцож байгаа. Генетикийн аргаар хоргүйжүүлсэн вакцин бүтээх рекомбинагт ДНХ- ийн технологи хор нийлэгжүүлдэг бактерийн вакциныг үйлдвэрлэхэд түгээмэл болж хэрэглээ нь өснө гэж тооцож байна. Хавсарсан вакцин нь тэдгээрт агуулагдах антигений тоог бууруулснаараа өвчинтэй хамаатай сөрөг урвалуудыг бууруулахад чиглэлд хөгжинө гэж тооцож байна. Вакцины нэмэлтүүд Идэвхитэй вакцинд түүнээс гадна вакцин бэлдэхэд дараахи түгээмэл нэмэлт бодисуудыг хэрэглэдэг. • Хөнгөн цагааны давсууд болон гелийг адьювант байдлаар нэмдэг. Адювантуудыг илүү хүчтэй тогтвортой хариу урвал үүсгэх зорилгоор вакцинд нэмдэг ба мөн вакцины хэрэглэх тунг ч багасгадаг. • Антибиотикуудыг зарим вакцинд тэдгээрийг хадгалах болон үйлдвэрлэх явцад бактерийн ургахаас хамгаалах зорилгоор нэмдэг. • Өндгөний уургийг Томуу, Шар чичрэгийн вакцинд тахианы өндгөнөөс бэлтгэн нэмдэг. • Формальдегидийг хор агуулсан вакцины бактерийн бүрдэл хэсгүүдийг идвэхгүйжүүлэхэд хэрэглэдэг. Энэ бодис мөн вакцин үйлдвэрлэлийн явцад бохирдуулагч бусад бактери вирусуудыг устагадаг.
  • 8. • Моносодиум Глютамат ба 2-феноксиэтанолыг цөөн вакцины тогтворжуулагчаар хэрэглэх бөгөөд вакциныг чийглэг, хүчиллэг, гэрэл, халалт зэрэгийн орчны хүчин зүйлийн өмнө тогтвортой байж чанараа хадгалахад чухал байдаг. • Таймерзол бол мөнгөн ус агуулсан хадгалааслагч ба үүнийг вакцины саванд нэмж өгснөөр хортой бактерийн ургалт бохирдолоос хамгаалдаг.