2. Хүний
биед ороод өөрийнхөө эсрэг
эсрэгбиеийг үүсгэж, түүнтэйгээ
нэгдэх шинжтэй бодисыг антиген
буюу харь шинжтэй цочруулга гэж
нэрлэдэг.
Амьд бие бүр өөрийн антигентэй
бөгөөд гадны өөр антиген нь түүнд
харь шинжтэй байна.

3.  Гадны
антиген биед орж ирвэл түүний эсрэг
эсрэгбие үүсч дархлаа урвал явагдана.
 Халдвар үүсгэгч нянгийн антигены эсрэг
эсрэгбие үүсч, түүнтэй нэгдэн нянг
устгаснаар уг өвчнөөр дан өвчлөхгүй
болдог. /иммунитет-дархлаа/

4.  Дүрсийн


Туйлын
Харьцангуй
 Олдмол


Жинхэнэ
Зохиомол
- Идэвхитэй
- Идэвхигүй

5.  Эсрэг
бие үүсэх урвалыг өвөрмөц дархлаа
урвал гэж нэрлэдэг.
 Эсрэг бие бол тодорхой бүтэц бүхий
антигенд тохирсон зөвхөн түүнтэй нэгдэх
өвөрмөц шинж чанартай байна.

6.  Биеийн
хаалт хамгаалалтын тогтолцоо
 Эд эрхтнээс ялгарах хэвийн болон эмгэг
шүүрлүүд
 Фагоцитозын урвал

8.  Эсийн
дархлаа урвал
 Шингэний дархлаа урвал

9.  Ig
нь полипептидын 2 хүнд, 2 хөнгөн
гинжээс тогтоно.
 Полипептидын нэг үзүүрийн молекул
тогтвортой шинжтэй бөгөөдд түүгээрээ
рецептортой холбогдоно.
 Нөгөө үзүүр нь хувьсамтгай шинжтэй. Тэр
хэсгээрээ антигентэй нэгдэн дархан бүрдэл
/иммуны комплекс/ үүсгэнэ.

10. Хэлбэр Эзлэх
хувь /%/
Шинж чанар
Ig G
75.0
Ихэнхдээ В эсийн гаралтай нян, вирус, хорын эсрэг
ЭБ-г үүсгэдэг эхэсийн ханыг нэвтрэн орох шинж бүхий
ганц Ig бөгөөд үүгээрээ үр хэврэлийг гэмтээх
шинжтэй ба мөн хавсрагыг идэвхижүүлэх,
макрофагтай холбогдох шинжтэй.
Ig A
15.0
Шүүрлийн иммуноглобулин гэж нэрэлдэг. Шүлс болон
хамар, амьсгалын замын шүүрэлд, мөн эхний сүүнд
агуулагдана. Салстыг хамгаалах шинжтэй.
Ig M
10.0
Цусны АВО бүлгийн төрөл ЭБ-г үүсгэдэг. Дархлаа
урвалын эрт үед илрэх ба хавсрагыг идэвхижүүлэх
шинжтэй.
Ig D
0.2
В лимфоцитод нөлөөлдөг байж магадгүй. Үйлчлэл нь
нарийн тогтоогдоогүй.
Ig E
0.004
Хөөмөл болон базофил эстэй холбогдох шинжтэй
үүгээрээ харшлын урвалд оролцдог.

11.  Дархлаа
урвалд
дархлаа эсүүд
дангаар биш, өөр
хоорондоо, түүнчлэ
н макрофаг
эсүүдтэй харилцан
үйлчлэлцэлд орж
уялдаа холбоотой
үйл ажиллагаа
явагдана.

12.  Биед
орсон антиген, бусад
макромолекулыг макрофаг залгин
хайлуулж устгаад зөвхөн түүний антиген
бүтцийг гадаргуу дээрээ ялгаруулж Т эсэд
антигений мэдээллийг хүргэнэ.
 Т эс мэдээллийг авч цааш В эсийг
идэвхижилд оруулж, тэр нь үржин, ЭБ
үүснэ.
 Үүссэн ЭБ антигентэй нэгдэн дархан бүрдэл
үүсгэнэ. /антиген ЭБ-ийн нэгдэл/

13.  Гиперфункци
 Гипофункци
 Дисфункци

14.  Удамшлын
 Олдмол

16.  Харшлыг
дэлхий нийтээр аллерги гэж
нэрлэдэг.
Allos – өөр, гаж
Ergon – үйлчилж байна гэсэн утгатай
грек үг.
 Бие организм антиген буюу гаптен
шинжтэй бодист хэт мэдрэг болохыг
харшил буюу аллерги гэнэ.

17. 1.
2.
3.
Харшил үүсгэгч нь антиген шинж
чанартай бодис болох аллерген юм.
Харшлын урвалын гол механизм нь
антиген буюу аллерген, эсрэг биеийн
нэгдэл болох дархан бүрдэлээр
нөхцөлдөнө.
Дархан бүрдэлийн нөлөөгөөр үүсдэг
харшлын медиаторуудын үйлчлэл нь эд
эрхтний бүтэц, үйл ажиллагааг гэмтээнэ.

18.  Харшлын
шалтгаан бол антиген буюу
өөрөөр хэлбэл харь шинжтэй, биед ороод
өөрийнхөө эсрэг, эсрэгбиеийг үүсгэж
түүнтэйгээ нэгдэх шинж чанартай бодис
юм.
 Аллерги үүсгэдэг болохоор харшил үүсгэгч
антигенийг аллерген гэж нэрлэнэ.

19.  Молекул
жин багатай
 Биед ороод заавал уураг эсвэр өөр
бодистой нэгдэж гүйцэд аллергены
шинжийг агуулдаг

20.  Аллерген
нь химийн бүтцийн хувьд гол
төлөв уураг, уураг полисахаридын
нэгдэл, эсвэл полисахарид-липидын
нэгдэл, полисахаридууд байна.

21. Аллерген
Экзоаллерген
Нянгийн:
нян, вирус
, мөөгөнцө
р
Нянгийн
бус:
ургамалын,
эмийн, хим
ийн, хүнсн
ий, ахуйн
Эндоаллерген
Анхдагч:
тархи, нүдний
болор, төмсөг
ний
эд, бамбай
булчирхай
Олдмол
Халдварын
бус:
хүйтний, тү
лэгдлийн, т
уяаны
Халдварын:
эднянгийн, эдхорны, нэгд
мэл
аллерген

22. 1.
2.
3.
4.
Нийгмийн амьдралын хандлагатай уялдан
химийн, эмийн гаралтай, шинэ шинэ бодис боий
болж урьдчилан сэргийлэх тарилгыг өргөн хэрэглэх
болсон явдал
Агаар орчны бохирдолт нэмэгдэж өвчлөл
ихэссэн, ялангуяа амьсгалын замын өвчлөл ихсэх нь
амьсгалын тогтолцооны хамгаалах үйл ажиллагааг
доройтуулж, аллерген биед ихээр нэвтрэх бололцоог
олгодог.
Соѐл иргэншил, техникийн өндөр хөгжил, өргөн их
мэдээлэл нь хүнд стресс байдал үүсгэж дархлаа
урвалыг хямрааж эмгэгшүүлдэгтэй холбоотой гэж
үздэг.
Хүний урвалж чанарын өөрчлөлт, ялангуяа аномали
конституци нь харшил үүсэх дотоод нөхцөл болдог.

23.  Р.Кук
мэдрэгжсэн биед аллерген давтан
орсоноос хойш эмнлэ зүйн шинж илрэх
хугацаагаар нь
1. Түргэн илрэх /15-20 минутаас 4 цаг/
2. Аажуу илрэх /48-72 цаг буюу 2-3 хоног/

24. Харшлын Нэр
урвалын
хэлбэр
Харшлын
эсрэг бие
Элбэг тохиолддог харшлын
урвалууд
I хэлбэр
Реагины
/анафилак
сийн /
Ихэнхдээ
IgE, зарим
тохиолдолд
IgG1
Атопийн бронхиолын багтраа,
поллиноз, анафилаксийн шок,
харшлын конъюнктивит, харшлын
ринит, чонон хөрвөс, Квинкийн хаван
II хэлбэр
Эс
хордуулах
IgG1, IgG2,
IgG3, IgM
Аутоиммуны гемолизын анеми, эмийн
харшлын агранулоцитоз,
тромбоцитопени, миастени
III хэлбэр
Дархан
бүрдлийн
IgG1, IgG3,
IgM
Ийлдсын өвчин, хэсгийн анафилакси,
харшлын экзогены альвеолит,
гломерулонефрит, анафилаксийн шок
Мэдрэгжсэн
Т лимфоцит
Харшлын хавтлын дерматит, суулгасан
эд өмрөх урвал, халдвар харшлын
өвчнүүд, арьсны болон уушигны
мөөгөнцөр празитын өвчнүүд
IV хэлбэр Эс
хамааралт

25.  Энэ
нь цочмог хэт мэдрэгших урвалын
нэг, IgE эсрэг биеэр нөхцөлдөж үүснэ.
 Бай эс болох шингүү мөхлөгт эс болон
базофилны гадаргуу дээр бэхлэгдсэн IgE
эсрэг биетэй эсрэгтөрөгч холбогдсоноор
дархан бүрдэл үүсч, эсүүд цочирч
мөхлөггүйжин харшлын медиатор ялгарч
цочмог урвал явагдана.
 Энэ урвал нь хэсэг газрын ба бие
махбодийг хамарсан ерөнхий урвалын
хэлбэрээр явагдаж болно.

26.  Хэсгийн
урвалаар:
Харшлийн ринит
 Гуурсан хоолойн
багтраа,
 Атопийн дерматит,
 Чонон хөрвөс,
 Ургамлын харшил

 Ерөнхий
урвал нь
анафилаксийн
шок үүсэх
хэлбэрээр
илэрнэ.

27.  Бай
эсүүдийн гадаргуу дээр бэхлэгдсэн
эсрэг төрөгчтэй IgG, IgM эсрэг биес
холбогдон дархан бүрдэл үүсч хэт
мэдрэгших урвал өрнөж бай эсийг устгадаг
хэлбэр.
 Харшлын урвалын энэ хэлбэрийн онцлог нь
харшил үүсгэгч нь аутоантиген байх бөгөөд
түүний эсрэг үүссэн эсрэг бие түүнтэй
нэгдэж, бай эсийн гадаргуу дээр дархан
бүрдэл үүснэ. Үүнээс үүдэж хавсрагын
тогтолцоо идэвхжиж эсийг хайлуулж
гэмтээх үйлчилгээ үзүүлдэг учир эс
хордуулах урвал гэж нэрлэдэг.

28. Энэ хэлбэр нь хүний биеийн биологийн
шингэн, цусны сийвэнд эсрэгбие
эсрэгтөрөгчтэй холбогдон дархан бүрдэл
үүсгэн хэт мэдрэгших урвал өрнөдөг хэлбэр
юм.
 Цусны сийвэнд үүссэн дархан бүрдэл нь
хавсрагын тогтолцоог сонгомол замаар
идэвхижүүснээр С3а, С5а /анафилатоксин/
уургууд үүсч шигүү мөхлөгт эс болон базофил
эсэд үйлчилж, медиатор ялгарснаар судасны
ханын нэвчилт нэмэгдэснээр дархан бүрдэл
судасны хананд тундасжиж, тэнд эффектор
эсүүд цугларч олон төрлийн
ферментүүд, протеаз ялгаруулан судасны
эндотелийн эсүүдийг хайлуулж гэмтээдэг
механизм нөхцөлддөг байна.


29.  Гадны
хүчин зүйлс аллергенд үйлчилхэд
дархлааны Т эсийн шууд оролцотой хэт
мэдрэгших урвал явагдахыг хэлнэ.
 Хапген арьсаар нэвтэрч бие махбодийн
уурагтай ковалентийн холбоогоор
холбогдон хапген+уургийн бүрдэл үүсгэх
замаар хэт мэдрэгших урвал өдөөх бөгөөд
10-14 хоногт явагддаг.

30. I.
II.
III.
Дархлалын урвалын үе
Химийн урвалын үе
Эмгэг физиологийн үе

31.  Аллерген
биед орсноос түүний эсрэг
эсрэгбие үүсч биед хуримтлагдаж аллерген
биед орсноос сенсибилизаци болсон
байгаа үе.
 Ингэж мэдрэгшсэн үед аллерген давтан
ороход аллерген, түүний эсрэг үүссэн
эсрэгбиетэй нэгдэж дархан бүрдэл үүсч
харшлын урвалын аль нэг хэлбэр өрнөх үе.

32.  Аллерген
давтан ороход нэгдүгээр үе
шатанд үүссэн эсрэгбиетэй нэгдэн
харшлын урвал өрнөж дархан бүрдэл үүсч
эд эсийг гэмтээж, түүний явцад харшлын
медиатор үүсэх үе

33.  Хоѐрдугаар
шатанд үүссэн медиаторуудын
нөлөөгөөр эрхтэн тогтолцооны бүтэц зүйн
өөрчлөлт болон үүрэг үйл ажиллагаа
хямран харшлын өвчний эмнэлзүй илрэх үе
буюу харшлын урвалын эмнэлзүйг
тодорхойлох үе

34.  Харшлын
өвчний эмгэг жамыг
нөхцөлдүүлэх гол хүчин зүйл хэт
мэдрэгших урвалын дүнд үүссэн биологийн
өндөр идэвхи бүхий бодисууд буюу
харшлын медиатор юм.

35.  Эсийн


гаралтай
Эсэд бэлэн агуулагддаг
Эсэд шинээр нийлэгждэг
 Шингэний
гаралтай

36. Медиатор ялгардаг эсүүд:
 Мөхлөгт эс
 Базофил
 Нейтрофил
 Тромбоцит
 Судасны дотор ханын эндотел

37.  Гистамин
 Эозинофилийн
хемотоксисийн хүчин зүйл
 Эозинофилийн мөхлөгт уураг

38.  Харшлын
урвалын хамгийн эхэнд ялгарч
биологийн хүчтэй үйлдэл үзүүлдэг
медиатор.
 Шигүү мөхлөгт эс, базофил эс цочроход
тэдгээрийн мөхлөгөөс ялгардаг.
 Гистамин нь тодорхой бай эрхтэн эдэд
байрлаж байдаг өвөрмөц
рецептортой, тэдгээрт холбогдох замаар
үйлчилгээ үзүүлдэг.

39.  Цусны
бичил судас болон амьсгалын замын
бронхиалын гөлгөр булчинд байрладаг.
 Артериал өргөсөх, венулийн эндотелийн эс
хоорондын завсрыг өргөсгөн судасны
нэвчимтгий чанарыг нэмэгдүүлж хаван
үүсгэх явцыг нэмэгдүүлнэ

40.  Давсны
хүчил ялгаралтыг нэмэгдүүлж
ходоодны шүүсний хүчиллагийг ихэсгэх
үйлчилгээ үзүүлдэг.

41.  Нейромедиатор
ацетилхолин, адреналины
нийлгэжилтийг сааруулах нөлөө үзүүлдэг.

42.  Ялтас
идэвхижүүлэх хүчин зүйл
 Эозинофилийн хемотоксисийг дэмжих
хамгийн хүчтэй үйлчилгээ үзүүлдэг.
 Эозинофил эс цусны судасны ханаар
нэтрэн гадагшилж эдэд, ялангуяа арьс
болон гуурсан хоолойн салстад эозинофиль
эсийн нэвчдэс үүсгэдэг.

43.  Эозинофилийн
гадаргуу дээр
IgG, IgE, IgA, хавсрагын
уургууд, цитокинууд болон адгезын
молекулуудын рецепторууд илэрдэг.

44.  Простагландин
 Лейкотриен
 Ялтас
идэвхижүүлэгч хүчин зүйл
 цитокинууд

45.  Хавсрагын
тогтолцоо
 Цус бүлэгнэлтийн тогтолцоо