SlideShare a Scribd company logo
Ялгаруулах үйл ажиллагаа
Бодисын солилцооны дүнд биед үл
хэрэглэгдэх нэгдлүүд үүсдэг бөгөөд
тэдгээрийн зарим нь хортой байдаг мөн
гаднаас гадны биет болон хор оржирдэг.
Энэ бүхнийг биеэс ялгаруулах эрхтний
тусламжаар зайлуулдаг байна.
Ялгаруулах эрхтэнд бөөр,хөлсний
булчирхай,уушиг,гэдэс орно.
• Бөөрөөр ус,бодисын солилцооны
бүтээгдэхүүн,илүүдэл давс,идэвхгүйжсэн
хортой зүйл гадны биетүүд эмийн бодис
биеэс зайлуулагддаг.
• Хөлсний булчирхай ус давсыг
зайлуулдаг.Бөөр хөлсний булчирхай биеийн
дотоод орчны орчин, ионы найрлага,осмос
даралтын тогтвортой байдалд чухал
үүргийг гүйцэтгэдэг.
• Уушиг нь биеэс нүүрс хүчлийн хий, ус болон
бусад дэгдэмхий бодис болох эфир,
хлороформ зэргийг ялгаруулахад оролцдог.
• Гэдэсний салст бүрхүүлээр цуснаас бодисын
солилцооны зарим 1 бүтээгдэхүүн
ялгардаг,ж: хүнд металлын давсууд.
• Бөөр нь цуснаас шээсийг ялгаж авдаг. Хоногт
1700-1800 л цус бөөрөөр дайрч шүүгдэж 1-1,5
л шээсийг эцсийн байдлаар ялгадаг. Шээс
ялгаралт уусан шингэний хэмжээ хоолоор
орсон давс уургийн хэмжээнээс хамааран
хэлбэлзэж байдаг.
• Нойрсолтын үед шээс ялгаралт багасдаг. Хүнд
ажлын үед хөлс их ялгарснаас шээсний хэмжээ
багасна. Артерийн даралт ихсэхэд шээс
ялгаралт ихсэж, буурхад багасна.
• Шээсний Ph 4,7-6,5 хооронд
хэлбэлздэг.Холимог хоол хэрэглэх үед шээс
сул хүчиллэг талруу махан хоолны үед
хүчиллэг,ургамлын гаралтай хоолны үед
хүчиллэг нь буурч бүр саармаг цаашилбал
сул шүлтлэг болдог. Шээсний өнгө цайвар
шаргал байдаг нь уробилин, урохром гэдэг
нөсөө агуулснаас болдог.
• Хүний биеэс гадагшлах азотлог
бүтээгдэхүүнүүд шээг хэлбэрээр
ялгардаг.Шээг нь шээсээр гарах нийт азотын
90%-ийг эзэлдэг.Шээсэнд гэдсэнд уургийн
ялзралын дүнд үүсдэг хортой зүйл болох
индол,скатол,фенол зэрэг нь хүхрийн
хүчилтэй нэгдсэн байдлаар байдаг. Эрүүл
хүний шээсэнд задраагүй уураг байдгүй
зөвхөн эмгэгийн үед илэрдэг.
• Шээсээр органик болон органик биш
хүчлийн давсууд ихээр ялгардаг. Хамгийн
ихээр шээсээр натрийн хлорид ялгардаг
/хоногт 10-15г/.
• Шээх үйлдэл нь нарийн рефлекст ү/а.
Шээлгэх төв нь нугасны ууцны хэсгийн 2-4-р
сегментад байх ба тархины бор гадрын
хяналтанд байдаг.
Хөлс ялгаралт
• Хөлсөөр биеэс бодисын солилцооны
бүтээгдэхүүнүүд ялгардаг, мөн хөлс
дулааны зохицуулалтанд оролцдог. Хөлсийг
хөлсний булчирхай ялгаруулдаг. Эдгээр нь
энгийн гуурст булчирхай бөгөөд арьсны
өөрийн давхарганд байрлана. Цорог нь
арьсны гадаргууд нээгдэдэг. Хүнд хөлсний
булчирхай бүх биеийн гадаргууд байх ба
алга,суганд их байна. Хүн 3 сая орчим
х/булчирхайтай.
• Хөлсний 98% нь ус 1-2% органик биш бодис
0,1% шээг эзлэнэ.Хөлс хүчиллэг орчинтой.
Хөлсний найрлага биеийн байдлаас
хамааран өөрчлөгдөнө. Ж: сахарын
шижингийн үед хөлсөнд глюкоз
байна.Тайван нөхцөлд хэвийн дулааны үед
хоногт 500 мл хөлс ялгардаг. Үүнийг хүн
мэдэрдгүй,учир нь хурдан ууршдаг. Орчины
дулаан ихсэхэд/50-60 хэм/ хөлсний
ялгаралт нэмэгдэнэ.
• Биейн хүчний ажлын үед хөлс ихсэдэг.
Ингэснээр биейг хэт халхаас хамгаалдаг.
Шингэн ихээр алдахад хөлс багасдаг. Сэтгэл
хөдлөлийн үед хөлс нэмэгдэнэ.Энэ үед хөлс
хүйтэн арьсан дээр ялгарч хүйтэн хөлс гэж
нэрлэнэ.Хөлсний булчирхайг симпатик
мэдрэл хангадаг. Хөлрөлтийн төв уртавтар
тархинд байх ба тэр гипоталямустай шууд
холбоотой.
Тосны ялгаралт
• Тосны булчирхай бүх биеэр тархсан байх ба алга
ул,уруулын хүрээнд байхгүй. Тэдгээр нь нийлмэл
цулцант булчирхай. Тосны булчирхайн цорго үсний
булцуу ба цөөнх нь арьсны нүхэнд байна. Тосны
булчирхайн шүүрлийн бүтэц нь саармаг өөх тос,
азот ба фосфорын нэгдлүүдийн задралын
бүтээгдэхүүнээс тогтоно. Булчирхайнаас ялгарсан
тос нь хөлстэй нийлж ус тосны бүрхүүл үүсгэн
арьсны физиологийн хэвийн байдлыг хангадаг.
Тосны булчирхайн үйл ажиллагааг симпатик мэдрэл,
бэлгийн булчирхай, бөөрний дээд булчирхай, өнчин
тархи зэрэг удирдана.

More Related Content

What's hot

ДНХ- ийн нийлэгжилт
ДНХ- ийн нийлэгжилтДНХ- ийн нийлэгжилт
Лекц №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологи
Лекц   №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологиЛекц   №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологи
Лекц №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологи
Bat-Erdene Tudevvanchig
 
8 daws
8 daws8 daws
амьтны аймаг
амьтны аймагамьтны аймаг
амьтны аймаг
New beginning school
 
эукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эсэукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эсbyamba-1
 
бэлгийн эсийн үүсэл
бэлгийн эсийн үүсэлбэлгийн эсийн үүсэл
бэлгийн эсийн үүсэл
Oyuka Oyu
 
Biology 9grade-2
Biology 9grade-2Biology 9grade-2
Biology 9grade-2school14
 
Багшийн ёс зүй харилцаа
Багшийн ёс зүй харилцааБагшийн ёс зүй харилцаа
Багшийн ёс зүй харилцаа
mnuser
 
эсийн онол,эсийн ангилал
эсийн онол,эсийн ангилал эсийн онол,эсийн ангилал
эсийн онол,эсийн ангилал Oidov Tungaa
 
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцооЦусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Ts. Bayarkhuu, Murun, Khuwsgul, Erdmiin dalai complex school
 
шээс ялгаруулах 2 6
шээс ялгаруулах  2 6шээс ялгаруулах  2 6
шээс ялгаруулах 2 6otgonburenubuns
 
удамшил гэж юу вэ?
удамшил гэж юу вэ?удамшил гэж юу вэ?
удамшил гэж юу вэ?Maa Enkh
 
тамхины хор уршиг
тамхины хор уршигтамхины хор уршиг
тамхины хор уршигtuya0507
 
эрүүл мэнд гэж юу вэ
эрүүл мэнд гэж юу вээрүүл мэнд гэж юу вэ
эрүүл мэнд гэж юу вэGantsetseg Ganbat
 
Protozoa (нэг эстэн)
Protozoa (нэг эстэн)Protozoa (нэг эстэн)

What's hot (20)

Хавтгай хорхой
Хавтгай хорхойХавтгай хорхой
Хавтгай хорхой
 
ДНХ- ийн нийлэгжилт
ДНХ- ийн нийлэгжилтДНХ- ийн нийлэгжилт
ДНХ- ийн нийлэгжилт
 
Лекц №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологи
Лекц   №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологиЛекц   №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологи
Лекц №4-2. Дотоод шүүрлийн эрхтний гистологи
 
8 daws
8 daws8 daws
8 daws
 
амьтны аймаг
амьтны аймагамьтны аймаг
амьтны аймаг
 
эукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эсэукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эс
 
бэлгийн эсийн үүсэл
бэлгийн эсийн үүсэлбэлгийн эсийн үүсэл
бэлгийн эсийн үүсэл
 
Biology 9grade-2
Biology 9grade-2Biology 9grade-2
Biology 9grade-2
 
Цусны эргэлт
Цусны эргэлт Цусны эргэлт
Цусны эргэлт
 
Багшийн ёс зүй харилцаа
Багшийн ёс зүй харилцааБагшийн ёс зүй харилцаа
Багшийн ёс зүй харилцаа
 
эсийн онол,эсийн ангилал
эсийн онол,эсийн ангилал эсийн онол,эсийн ангилал
эсийн онол,эсийн ангилал
 
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцооЦусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
 
шээс ялгаруулах 2 6
шээс ялгаруулах  2 6шээс ялгаруулах  2 6
шээс ялгаруулах 2 6
 
лекц 1
лекц 1лекц 1
лекц 1
 
удамшил гэж юу вэ?
удамшил гэж юу вэ?удамшил гэж юу вэ?
удамшил гэж юу вэ?
 
тамхины хор уршиг
тамхины хор уршигтамхины хор уршиг
тамхины хор уршиг
 
эрүүл мэнд гэж юу вэ
эрүүл мэнд гэж юу вээрүүл мэнд гэж юу вэ
эрүүл мэнд гэж юу вэ
 
Protozoa (нэг эстэн)
Protozoa (нэг эстэн)Protozoa (нэг эстэн)
Protozoa (нэг эстэн)
 
Zain surgalt
Zain surgaltZain surgalt
Zain surgalt
 
Lecture15
Lecture15Lecture15
Lecture15
 

Viewers also liked

бөөрний бүтэц
бөөрний бүтэцбөөрний бүтэц
бөөрний бүтэцuuganaa1014
 
Buurnii lekts13pptx
Buurnii lekts13pptxBuurnii lekts13pptx
Buurnii lekts13pptxbulgaaubuns
 
ДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИР
ДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИРДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИР
ДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИР
Хөвсгөл аймаг Боловсролын газар
 
бөөр ялгаруулах тогтолцооны эмгэг
бөөр ялгаруулах тогтолцооны  эмгэгбөөр ялгаруулах тогтолцооны  эмгэг
бөөр ялгаруулах тогтолцооны эмгэг
Oyundari.Ts mph
 
Boor powerpoint
Boor powerpointBoor powerpoint
Boor powerpoint
Jaclyn Boor
 
8.hepatorenal tuwshinbayar
8.hepatorenal tuwshinbayar8.hepatorenal tuwshinbayar
8.hepatorenal tuwshinbayar
Narangerel Tuwshinbyar
 
Хоол боловсруулах тогтолцоо
Хоол боловсруулах тогтолцооХоол боловсруулах тогтолцоо
Хоол боловсруулах тогтолцоо
Сэтгэмж Цогцолбор Сургууль
 
бэлгийн үржил
бэлгийн үржилбэлгийн үржил
бэлгийн үржил
Sugar Gonchigdanzan
 
Цусны эргэлтийн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн тогтолцооЦусны эргэлтийн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн тогтолцоо
Сэтгэмж Цогцолбор Сургууль
 
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...Enkhbold Myagmarsuren
 
лекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоо
лекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоолекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоо
лекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоо
E-Gazarchin Online University
 
амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн
амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн
амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн chimgee5568
 
этологи популяцийн зан араншин
этологи популяцийн зан араншинэтологи популяцийн зан араншин
этологи популяцийн зан араншин
Kherlen Shinebayar
 
пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]
пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]
пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]Цэрэн-Очир Б.
 
erdes bolon busad bordoo
erdes bolon busad bordooerdes bolon busad bordoo
erdes bolon busad bordooerganaa
 
Boornii dutagdal yaraltai tuslamj
Boornii dutagdal yaraltai tuslamjBoornii dutagdal yaraltai tuslamj
Boornii dutagdal yaraltai tuslamj
nytt103103
 
11 бэлгийн үржил
11 бэлгийн үржил11 бэлгийн үржил
11 бэлгийн үржилzulushka_s
 

Viewers also liked (20)

бөөрний бүтэц
бөөрний бүтэцбөөрний бүтэц
бөөрний бүтэц
 
Buurnii lekts13pptx
Buurnii lekts13pptxBuurnii lekts13pptx
Buurnii lekts13pptx
 
ДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИР
ДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИРДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИР
ДМЦС –ИЙН БАГШ ЦЭРЭН-ОЧИР
 
2.buuri ph
2.buuri ph2.buuri ph
2.buuri ph
 
бөөр ялгаруулах тогтолцооны эмгэг
бөөр ялгаруулах тогтолцооны  эмгэгбөөр ялгаруулах тогтолцооны  эмгэг
бөөр ялгаруулах тогтолцооны эмгэг
 
Boor powerpoint
Boor powerpointBoor powerpoint
Boor powerpoint
 
8.hepatorenal tuwshinbayar
8.hepatorenal tuwshinbayar8.hepatorenal tuwshinbayar
8.hepatorenal tuwshinbayar
 
Syllabus mon
Syllabus monSyllabus mon
Syllabus mon
 
Хоол боловсруулах тогтолцоо
Хоол боловсруулах тогтолцооХоол боловсруулах тогтолцоо
Хоол боловсруулах тогтолцоо
 
бэлгийн үржил
бэлгийн үржилбэлгийн үржил
бэлгийн үржил
 
Цусны эргэлтийн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн тогтолцооЦусны эргэлтийн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн тогтолцоо
 
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7-Р АНГИЙН БИОЛОГИЙН ХИЧЭЭЛИЙН СУРГА...
 
лекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоо
лекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоолекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоо
лекц 4 цусны эргэлтийн тогтолцоо
 
амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн
амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн
амьд биеийн үржил хэрэглэгдэхүүн
 
этологи популяцийн зан араншин
этологи популяцийн зан араншинэтологи популяцийн зан араншин
этологи популяцийн зан араншин
 
Dsh
DshDsh
Dsh
 
пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]
пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]
пестицидүүдийн үндсэн бүлгүүдийн хор зүй, экологийн шинж чанар [Autosaved]
 
erdes bolon busad bordoo
erdes bolon busad bordooerdes bolon busad bordoo
erdes bolon busad bordoo
 
Boornii dutagdal yaraltai tuslamj
Boornii dutagdal yaraltai tuslamjBoornii dutagdal yaraltai tuslamj
Boornii dutagdal yaraltai tuslamj
 
11 бэлгийн үржил
11 бэлгийн үржил11 бэлгийн үржил
11 бэлгийн үржил
 

Similar to ялгаруулах тогтолцоо 2 1

арьс салстаар хордох
арьс салстаар хордохарьс салстаар хордох
арьс салстаар хордохHaliunaa Battulga
 
Lecture 9 bodisiin soliltsoo
Lecture 9 bodisiin soliltsooLecture 9 bodisiin soliltsoo
Lecture 9 bodisiin soliltsoobulgaaubuns
 
12 r angi biologi
12 r angi biologi12 r angi biologi
12 r angi biologi
Shagaishuu Xoo
 
Elegnii tuhai pp
Elegnii tuhai ppElegnii tuhai pp
Elegnii tuhai ppmargad1
 
4 хэрэглэгдэхүүн
4 хэрэглэгдэхүүн4 хэрэглэгдэхүүн
4 хэрэглэгдэхүүнotgaa
 
анатом нэгтгэл.pptx
анатом нэгтгэл.pptxанатом нэгтгэл.pptx
анатом нэгтгэл.pptx
ulziisaikhangantulga
 
Х.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptx
Х.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptxХ.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptx
Х.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptx
TolkishKhairat
 
ус эрдэсийн-солилцоо-алдагдал
ус эрдэсийн-солилцоо-алдагдалус эрдэсийн-солилцоо-алдагдал
ус эрдэсийн-солилцоо-алдагдал
М. Лхагва-Өлзий
 
Архины хор уршиг
Архины хор уршигАрхины хор уршиг
Архины хор уршиг
GunJee Gj
 
үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3otgooPhh
 
Амбуржийн арга
Амбуржийн аргаАмбуржийн арга
Амбуржийн арга
tugsjinnn 1202
 
Aris
ArisAris
1 хүн 100
1 хүн 1001 хүн 100
1 хүн 100meic
 

Similar to ялгаруулах тогтолцоо 2 1 (20)

арьс салстаар хордох
арьс салстаар хордохарьс салстаар хордох
арьс салстаар хордох
 
Lecture 9 bodisiin soliltsoo
Lecture 9 bodisiin soliltsooLecture 9 bodisiin soliltsoo
Lecture 9 bodisiin soliltsoo
 
бодисын солилцооны хямрал
бодисын солилцооны хямралбодисын солилцооны хямрал
бодисын солилцооны хямрал
 
Biochemistry l 6
Biochemistry l 6Biochemistry l 6
Biochemistry l 6
 
12 r angi biologi
12 r angi biologi12 r angi biologi
12 r angi biologi
 
Liver aid
Liver aidLiver aid
Liver aid
 
Liver aid
Liver aidLiver aid
Liver aid
 
Elegnii tuhai pp
Elegnii tuhai ppElegnii tuhai pp
Elegnii tuhai pp
 
4 хэрэглэгдэхүүн
4 хэрэглэгдэхүүн4 хэрэглэгдэхүүн
4 хэрэглэгдэхүүн
 
Zagas
ZagasZagas
Zagas
 
анатом нэгтгэл.pptx
анатом нэгтгэл.pptxанатом нэгтгэл.pptx
анатом нэгтгэл.pptx
 
Х.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptx
Х.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptxХ.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptx
Х.Толхын Хоол боловсрон шингэхүйн физиологи.pptx
 
Lekts 7
Lekts 7Lekts 7
Lekts 7
 
ус эрдэсийн-солилцоо-алдагдал
ус эрдэсийн-солилцоо-алдагдалус эрдэсийн-солилцоо-алдагдал
ус эрдэсийн-солилцоо-алдагдал
 
Архины хор уршиг
Архины хор уршигАрхины хор уршиг
Архины хор уршиг
 
Biochemistry l 3
Biochemistry l 3Biochemistry l 3
Biochemistry l 3
 
үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3
 
Амбуржийн арга
Амбуржийн аргаАмбуржийн арга
Амбуржийн арга
 
Aris
ArisAris
Aris
 
1 хүн 100
1 хүн 1001 хүн 100
1 хүн 100
 

More from otgonburenubuns

Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2otgonburenubuns
 
2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэн2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэнotgonburenubuns
 

More from otgonburenubuns (6)

Vrjiliin erhten 2 7
Vrjiliin erhten  2 7Vrjiliin erhten  2 7
Vrjiliin erhten 2 7
 
Urgal medrel 2 8
Urgal medrel  2 8Urgal medrel  2 8
Urgal medrel 2 8
 
Tenzver 2 3
Tenzver 2 3Tenzver 2 3
Tenzver 2 3
 
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
 
Darhlaanii erhten 2 5
Darhlaanii erhten 2 5Darhlaanii erhten 2 5
Darhlaanii erhten 2 5
 
2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэн2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэн
 

ялгаруулах тогтолцоо 2 1

  • 1. Ялгаруулах үйл ажиллагаа Бодисын солилцооны дүнд биед үл хэрэглэгдэх нэгдлүүд үүсдэг бөгөөд тэдгээрийн зарим нь хортой байдаг мөн гаднаас гадны биет болон хор оржирдэг. Энэ бүхнийг биеэс ялгаруулах эрхтний тусламжаар зайлуулдаг байна. Ялгаруулах эрхтэнд бөөр,хөлсний булчирхай,уушиг,гэдэс орно.
  • 2. • Бөөрөөр ус,бодисын солилцооны бүтээгдэхүүн,илүүдэл давс,идэвхгүйжсэн хортой зүйл гадны биетүүд эмийн бодис биеэс зайлуулагддаг. • Хөлсний булчирхай ус давсыг зайлуулдаг.Бөөр хөлсний булчирхай биеийн дотоод орчны орчин, ионы найрлага,осмос даралтын тогтвортой байдалд чухал үүргийг гүйцэтгэдэг.
  • 3. • Уушиг нь биеэс нүүрс хүчлийн хий, ус болон бусад дэгдэмхий бодис болох эфир, хлороформ зэргийг ялгаруулахад оролцдог. • Гэдэсний салст бүрхүүлээр цуснаас бодисын солилцооны зарим 1 бүтээгдэхүүн ялгардаг,ж: хүнд металлын давсууд.
  • 4. • Бөөр нь цуснаас шээсийг ялгаж авдаг. Хоногт 1700-1800 л цус бөөрөөр дайрч шүүгдэж 1-1,5 л шээсийг эцсийн байдлаар ялгадаг. Шээс ялгаралт уусан шингэний хэмжээ хоолоор орсон давс уургийн хэмжээнээс хамааран хэлбэлзэж байдаг. • Нойрсолтын үед шээс ялгаралт багасдаг. Хүнд ажлын үед хөлс их ялгарснаас шээсний хэмжээ багасна. Артерийн даралт ихсэхэд шээс ялгаралт ихсэж, буурхад багасна.
  • 5. • Шээсний Ph 4,7-6,5 хооронд хэлбэлздэг.Холимог хоол хэрэглэх үед шээс сул хүчиллэг талруу махан хоолны үед хүчиллэг,ургамлын гаралтай хоолны үед хүчиллэг нь буурч бүр саармаг цаашилбал сул шүлтлэг болдог. Шээсний өнгө цайвар шаргал байдаг нь уробилин, урохром гэдэг нөсөө агуулснаас болдог.
  • 6. • Хүний биеэс гадагшлах азотлог бүтээгдэхүүнүүд шээг хэлбэрээр ялгардаг.Шээг нь шээсээр гарах нийт азотын 90%-ийг эзэлдэг.Шээсэнд гэдсэнд уургийн ялзралын дүнд үүсдэг хортой зүйл болох индол,скатол,фенол зэрэг нь хүхрийн хүчилтэй нэгдсэн байдлаар байдаг. Эрүүл хүний шээсэнд задраагүй уураг байдгүй зөвхөн эмгэгийн үед илэрдэг.
  • 7. • Шээсээр органик болон органик биш хүчлийн давсууд ихээр ялгардаг. Хамгийн ихээр шээсээр натрийн хлорид ялгардаг /хоногт 10-15г/. • Шээх үйлдэл нь нарийн рефлекст ү/а. Шээлгэх төв нь нугасны ууцны хэсгийн 2-4-р сегментад байх ба тархины бор гадрын хяналтанд байдаг.
  • 8. Хөлс ялгаралт • Хөлсөөр биеэс бодисын солилцооны бүтээгдэхүүнүүд ялгардаг, мөн хөлс дулааны зохицуулалтанд оролцдог. Хөлсийг хөлсний булчирхай ялгаруулдаг. Эдгээр нь энгийн гуурст булчирхай бөгөөд арьсны өөрийн давхарганд байрлана. Цорог нь арьсны гадаргууд нээгдэдэг. Хүнд хөлсний булчирхай бүх биеийн гадаргууд байх ба алга,суганд их байна. Хүн 3 сая орчим х/булчирхайтай.
  • 9. • Хөлсний 98% нь ус 1-2% органик биш бодис 0,1% шээг эзлэнэ.Хөлс хүчиллэг орчинтой. Хөлсний найрлага биеийн байдлаас хамааран өөрчлөгдөнө. Ж: сахарын шижингийн үед хөлсөнд глюкоз байна.Тайван нөхцөлд хэвийн дулааны үед хоногт 500 мл хөлс ялгардаг. Үүнийг хүн мэдэрдгүй,учир нь хурдан ууршдаг. Орчины дулаан ихсэхэд/50-60 хэм/ хөлсний ялгаралт нэмэгдэнэ.
  • 10. • Биейн хүчний ажлын үед хөлс ихсэдэг. Ингэснээр биейг хэт халхаас хамгаалдаг. Шингэн ихээр алдахад хөлс багасдаг. Сэтгэл хөдлөлийн үед хөлс нэмэгдэнэ.Энэ үед хөлс хүйтэн арьсан дээр ялгарч хүйтэн хөлс гэж нэрлэнэ.Хөлсний булчирхайг симпатик мэдрэл хангадаг. Хөлрөлтийн төв уртавтар тархинд байх ба тэр гипоталямустай шууд холбоотой.
  • 11. Тосны ялгаралт • Тосны булчирхай бүх биеэр тархсан байх ба алга ул,уруулын хүрээнд байхгүй. Тэдгээр нь нийлмэл цулцант булчирхай. Тосны булчирхайн цорго үсний булцуу ба цөөнх нь арьсны нүхэнд байна. Тосны булчирхайн шүүрлийн бүтэц нь саармаг өөх тос, азот ба фосфорын нэгдлүүдийн задралын бүтээгдэхүүнээс тогтоно. Булчирхайнаас ялгарсан тос нь хөлстэй нийлж ус тосны бүрхүүл үүсгэн арьсны физиологийн хэвийн байдлыг хангадаг. Тосны булчирхайн үйл ажиллагааг симпатик мэдрэл, бэлгийн булчирхай, бөөрний дээд булчирхай, өнчин тархи зэрэг удирдана.