เรื่อง เซลล์ของสิ่งมีชีวิต ครูเจริญ มีเหมือน

1. เซลล์ของสิ่งมีชีวิต

2. เซลล์ของสิ่งมีชีวิต
รอบๆ ตัวเราจะประกอบด้วยสิ่งแวดล้อมที่มีชีวิตและ
สิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต ซึ่งสิ่งมีชีวิตที่อยู่รอบตัวเราจะมีขนาด
รูปร่าง และลักษณะแตกต่างกัน แต่สิ่งมีชีวิตทุกชนิด
จะประกอบด้วยหน่วยย่อยขนาดเล็กๆ เรียกว่า เซลล์
เซลล์มีรูปร่างหลายแบบเพื่อให้เหมาะสมกับหน้าที่ของเซลล์นั้นๆ เช่น
เซลล์ผิวใบ เซลล์คุม เซลล์กล้ามเนื้อ เซลล์ประสาท เซลล์เม็ดเลือดแดง
เป็นต้น
เซลล์เยื่อหอมเซลล์เยื่อบุข้างแก้ม

3. จากเซลล์สู่ระบบอวัยวะ

4. สิ่งมีชีวิตประกอบด้วยเซลล์ซึ่งเซลล์พืชและเซลล์สัตว์แตกต่างกันทั้งรูปร่างและ
ส่วนประกอบบางอย่าง ซึ่งพืชเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีโครงสร้างของเซลล์และเนื้อเยื่อที่แข็งแรง
มากกว่าเนื้อเยื่อของสัตว์ เนื่องจากในเซลล์พืชมีโครงสร้างผนังเซลล์ที่แข็งแรง เซลล์ของ
สิ่งมีชีวิตมีส่วนประกอบสาคัญ 3 ส่วนที่เหมือนกันคือ เยื่อหุ้มเซลล์ ไซโทพลาซึม และ
นิวเคลียส ซึ่งมีหน้าที่ต่างๆ ดังนี้
1. เยื่อหุ้มเซลล์ (cell membrane) เป็นเยื่อบางๆ ล้อมรอบเซลล์อยู่ถัด
จากผนังเซลล์
เข้ามาสร้างจากสารโปรตีนและไขมันทาหน้าที่ควบคุมการผ่านเข้าออกของสารบางอย่าง เช่น
น้า อากาศ และสารละลายต่างๆ
2. ไซโทพลาซึม (cytoplasm) เป็นของเหลวซึ่งเป็นที่รวมของสิ่ง
ต่างๆ ที่อยู่ภายในเซลล์ เช่น ส่วนประกอบอื่นๆ ของเซลล์ อาหารซึ่งได้แก่ น้าตาล ไขมัน
โปรตีน และของเสียรวมทั้งเป็นแหล่งที่เกิดปฏิกิริยาเคมีต่างๆ ที่จะช่วยให้เซลล์ดารงชีวิตอยู่ได้
หรือเป็นแหล่งที่ดาเนินกิจกรรมต่างๆ ภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตนั่นเอง
3. นิวเคลียส (nucleus) มีลักษะเป็นก้อนกลมหรือค่อนข้าง
กลม อยู่ในไซโทพลาซึม เป็นส่วนประกอบที่สาคัญของเซลล์ มีหน้าที่ควบคุมการทางานหรือ
กิจกรรมต่างๆ ของเซลล์และถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตชนิดนั้นๆ

5. นอกจากนี้เซลล์พืชยังมีส่วนประกอบบางอย่างที่เซลล์สัตว์ไม่มีได้แก่
ผนังเซลล์ และคลอโรพลาสต์ ซึ่งมีหน้าที่ดังนี้
1. ผนังเซลล์ (cell wall) เป็นผนังที่คลุมเยื่อหุ้ม
เซลล์ไว้ สร้างมาจากเซลลูโลสเป็นโครงสร้างทาให้เซลล์พืชแข็งแรงและ
คงรูปอยู่ได้ เช่น เนื้อไม้ เป็นต้น ผนังเซลล์มีช่องให้น้า แร่ธาตุ
และสารอาหาร แพร่ผ่านเข้าและออกจากเซลล์ได้
2. คลอโรพลาสต์ (chloroplast) เป็นโครงสร้างที่
มีลักษณะเป็นเม็ดกลมๆ อยู่ในไซโทพลาซึม ภายในคลอโรพลาสต์มี
สารสีเขียวเรียกว่า คลอโรฟิลล์ (chlorophyll) ทาหน้าที่ดักจับ
พลังงานแสงเพื่อนามาใช้สร้างอาหารในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง
เซลล์พืชที่พบว่ามีคลอโรพลาสต์อยู่เป็นจานวนมากคือ เซลล์ที่ประกอบ
เป็นเนื้อเยื่อในโครงสร้างของใบพืช เซลล์พืชบางเซลล์ก็ไม่มีคลอโรพ
ลาสต์

7. สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังบางชนิด
สิ่งมีชีวิตบางชนิดมีขนาดเล็กมาก ประกอบด้วยเซลล์เพียง
เซลล์เดียวเรียกว่า สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว เช่น แบคทีเรีย
ไวรัส พารามีเซียม อะบีมา เป็นต้น สิ่งมีชีวิตบางชนิดมี
หลายเซลล์ เช่น ไฮดรา พลานาเรีย แมงกะพรุน เป็นต้น

8. ไฮดรา (Hydra) เป็นสัตว์หลายเซลล์ที่ไม่มีกระดูกสันหลัง
ดารงชีวิตอย่างง่ายๆ ตามคูน้าหรือสระน้า
การสืบพันธุ์ของไฮดรามี 2 แบบ การสืบพันธุ์แบบไม่
อาศัยเพศโดยการแตกหน่อ (budding ) การสืบพันธุ์แบบอาศัย
เพศของไฮดราเกิดจากการผสมระหว่างอสุจิกับไข่

9. พารามีเซียม ( Paramecium ) มีการดารงชีวิตรวมอยู่
ในเซลล์เพียงเซลล์เดียว พารามีเซียมจะมีขนสั้นๆ อยู่รอบๆ ตัว ขนสั้นๆ นี้
เรียกว่า "ซีเลีย (cilia)" ซึ่งใช้สาหรับการเคลื่อนที่และช่วยในการกิน
อาหารพารามีเซียมมีการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ โดยการแบ่งตัวจาก 1
เซลล์ ออกเป็น 2 เซลล์ โดยนิวเคลียสจะแบ่งตัวก่อนแล้วไซโทพลาซึมจะ
แบ่งตามได้เป็นตัวใหม่ 2 ตัว

10. อะมีบา (Amoeba) เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่มี
ขนาดใหญ่กว่าสัตว์เซลล์เดียวอื่นๆ สามารถเคลื่อนที่ไปมาได้
โดยการเปลี่ยนรูปร่างของเซลล์เป็นเท้าเทียมยื่นไปในทิศทางที่
ต้องการจะเคลื่อนที่ไป อะมีบามีการสืบพันธุ์โดยการแบ่งตัว
ออกเป็นสอง

11. แบบทดสอบก่อน-หลังเรียน